{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nZapoznaj się z poniższą reprodukcją oraz przeczytaj informację znajdującą się pod\nreprodukcją.\nMichał Anioł, Stworzenie Adama, ok. 1511, kaplica Sykstyńska, Watykan","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Przeslanka 3: Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii.**\n\n## Sposob 1 - analiza struktury logicznej\n\nRozumowanie ma nastepujaca strukture:\n\n- **Przeslanka 1 (warunkowa):** Jesli jestesmy po prostu materia → nie mozemy zgola nic poznac.\n- **Przeslanka 2 (warunkowa):** Jesli skladamy sie z ducha i z materii → nie mozemy poznac do gruntu rzeczy prostych.\n- **Przeslanka 3 (???)**\n- **Wniosek (alternatywny):** Nie mozemy zgola nic poznac LUB nie mozemy poznac do gruntu rzeczy prostych.\n\nAby rozumowanie bylo **dedukcyjnie wazne** (wniosek wynika logicznie z przeslanek), musimy uzupelnic lukujacy element.\n\nMamy do czynienia z **trybem rozlaczajacym** (*modus tollendo ponens* / rozdzielcza eliminacja):\n\n> Jesli A → X\n> Jesli B → Y\n> A albo B (przeslanka 3 - alternatywa)\n> Wiec: X albo Y (wniosek)\n\nPrzeslanka 3 musi byc wiec **alternatywa** podajaca, ze czlowiek jest albo jednym, albo drugim:\n\n**Przeslanka 3: Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii.**\n\n## Sposob 2 - weryfikacja przez podstawienie\n\nSprawdzmy:\n1. P1: Jesli materia → nie mozemy nic poznac.\n2. P2: Jesli duch + materia → nie mozemy poznac rzeczy prostych.\n3. P3: Albo jestesmy materia, albo duchiem + materia. (disjunkcja wyczerpujaca)\n4. Wniosek: (nie mozemy nic poznac) ALBO (nie mozemy poznac rzeczy prostych). ✓\n\nTaki schemat to **konstruktywny dylemat** (*dilemma constructivum*) - poprawny schemat dedukcji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - przeslanka wyrazajaca alternatywe: \"Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii\" (lub rownowazny sens)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedz lub brak\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Dedukcja** (lac. *deductio* - wywodzenie) - rozumowanie, w ktorym wniosek wynika z koniecznosci z przeslanek. Jezeli przeslanki sa prawdziwe, wniosek MUSI byc prawdziwy.\n> **Dylemat konstruktywny** (*dilemma constructivum*): Jesli A to X; jesli B to Y; A albo B; wiec X albo Y - klasyczny schemat logiki klasycznej.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Dopisanie warunkowej przeslanki zamiast alternatywnej - np. \"Jesli nie jestesmy materia, to nie mozemy nic poznac\" - to nie domknie dedukcji.\n2. Pomieszanie alternatywy (*vel* - inkluzywna: przynajmniej jedno) z koniunkcja (*et* - oba). Przeslanka 3 to alternatywa, nie koniunkcja.\n3. Niepoprawne uzupelnienie: \"Jestesmy materia i duchem\" - to koniunkcja, a nie alternatywa wyczerpujaca dwa warianty.","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7.<br>Zapoznaj się z poniższą reprodukcją oraz przeczytaj informację znajdującą się pod<br>reprodukcją.<br>Michał Anioł, Stworzenie Adama, ok. 1511, kaplica Sykstyńska, Watykan</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Przeslanka 3: Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza struktury logicznej</h4>\n<p>Rozumowanie ma nastepujaca strukture:</p>\n<ul><li><strong>Przeslanka 1 (warunkowa):</strong> Jesli jestesmy po prostu materia → nie mozemy zgola nic poznac.</li><li><strong>Przeslanka 2 (warunkowa):</strong> Jesli skladamy sie z ducha i z materii → nie mozemy poznac do gruntu rzeczy prostych.</li><li><strong>Przeslanka 3 (???)</strong></li><li><strong>Wniosek (alternatywny):</strong> Nie mozemy zgola nic poznac LUB nie mozemy poznac do gruntu rzeczy prostych.</li></ul>\n<p>Aby rozumowanie bylo <strong>dedukcyjnie wazne</strong> (wniosek wynika logicznie z przeslanek), musimy uzupelnic lukujacy element.</p>\n<p>Mamy do czynienia z <strong>trybem rozlaczajacym</strong> (<em>modus tollendo ponens</em> / rozdzielcza eliminacja):</p>\n<blockquote>Jesli A → X<br>Jesli B → Y<br>A albo B (przeslanka 3 - alternatywa)<br>Wiec: X albo Y (wniosek)</blockquote>\n<p>Przeslanka 3 musi byc wiec <strong>alternatywa</strong> podajaca, ze czlowiek jest albo jednym, albo drugim:</p>\n<p><strong>Przeslanka 3: Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii.</strong></p>\n<h4>Sposob 2 - weryfikacja przez podstawienie</h4>\n<p>Sprawdzmy:</p>\n<ol><li>P1: Jesli materia → nie mozemy nic poznac.</li><li>P2: Jesli duch + materia → nie mozemy poznac rzeczy prostych.</li><li>P3: Albo jestesmy materia, albo duchiem + materia. (disjunkcja wyczerpujaca)</li><li>Wniosek: (nie mozemy nic poznac) ALBO (nie mozemy poznac rzeczy prostych). ✓</li></ol>\n<p>Taki schemat to <strong>konstruktywny dylemat</strong> (<em>dilemma constructivum</em>) - poprawny schemat dedukcji.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - 1 pkt:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - przeslanka wyrazajaca alternatywe: &quot;Albo jestesmy po prostu materia, albo skladamy sie z ducha i z materii&quot; (lub rownowazny sens)<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedz lub brak</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Dedukcja</strong> (lac. <em>deductio</em> - wywodzenie) - rozumowanie, w ktorym wniosek wynika z koniecznosci z przeslanek. Jezeli przeslanki sa prawdziwe, wniosek MUSI byc prawdziwy.<br><strong>Dylemat konstruktywny</strong> (<em>dilemma constructivum</em>): Jesli A to X; jesli B to Y; A albo B; wiec X albo Y - klasyczny schemat logiki klasycznej.</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ol><li>Dopisanie warunkowej przeslanki zamiast alternatywnej - np. &quot;Jesli nie jestesmy materia, to nie mozemy nic poznac&quot; - to nie domknie dedukcji.</li><li>Pomieszanie alternatywy (<em>vel</em> - inkluzywna: przynajmniej jedno) z koniunkcja (<em>et</em> - oba). Przeslanka 3 to alternatywa, nie koniunkcja.</li><li>Niepoprawne uzupelnienie: &quot;Jestesmy materia i duchem&quot; - to koniunkcja, a nie alternatywa wyczerpujaca dwa warianty.</li></ol>"}]}