{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nWyjaśnij spór między mortalizmem i immortalizmem, a następnie określ stanowisko\nKartezjusza w tym sporze.\nWyjaśnienie:\nStanowisko Kartezjusza:\n7.2.\n0-1-2\n7.3.\n0-1\n8.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n3. René Descartes. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega kartezjański\nracjonalizm, sceptycyzm metodyczny\ni dualizm psychofizyczny.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory:\n4) o życie po śmierci biologicznej (mortalizm\n- immortalizm na przykładzie wybranej\nkoncepcji nieśmiertelności).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu oraz trafne określenie stanowiska Kartezjusza.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu ALBO trafne określenie stanowiska Kartezjusza\n(o ile nie jest ono niezgodne z zaprezentowanym wyjaśnieniem sporu).\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzykładowe wyjaśnienie: Spór dotyczy tego, czy człowiek jest istotą śmiertelną. Mortaliści\nutrzymują, że człowiek jest śmiertelny; immortaliści (antymortaliści) twierdzą przeciwnie.\nStanowisko Kartezjusza: Kartezjusz był immortalistą (antymortalistą).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wyjaśnienie sporu:** Mortalizm i immortalizm (antymortalzim) to stanowiska dotyczące tego, czy człowiek jest istota smiertelną. Mortaliści twierdzą, że człowiek jest w całości smiertelny; immortaliści (antymortaliści) twierdzą, że człowiek jest (przynajmniej częsciowo) nieśmiertelny.\n\n**Stanowisko Kartezjusza:** Kartezjusz był **immortalista (antymortalistą)**.\n\n## Sposób 1 - definicja sporu\n\n**Spór mortalizmu z immortalizmem** dotyczy fundamentalnego pytania antropologicznego i metafizycznego: **Czy śmierć jest ostatecznym kresem człowieka?**\n\n- **Mortalizm** - człowiek jest istotą w całości smiertelną; po śmierci ciała nic nie przetrwa; nie istnieje dusza nieśmiertelna ani życie po śmierci.\n\n- **Immortalizm (antymortalzim)** - człowiek jest istotą (przynajmniej częsciowo) nieśmiertelną; istnieje nieśmiertelna dusza lub jakaś forma trwania po śmierci ciała.\n\nSpór ten jest ściśle powiązany z **problemem psychofizycznym** (relacja duszy i ciała) oraz z kwestią istnienia Boga.\n\n## Sposób 2 - dualizm Kartezjusza jako podstawa immortalizmu\n\n**Rene Kartezjusz (Descartes)** (1596-1650) przyjmował radykalny dualizm ontologiczny - głosił, że człowiek składa się z dwóch zasadniczo różnych substancji:\n\n1. **Res cogitans** (substancja myśląca, dusza) - niematerialna, nierozległa, myśląca, wolna od mechanizmu przyrody. Jej istotą jest *cogito* (myślenie).\n\n2. **Res extensa** (substancja rozległa, ciało) - materialna, rozległa, podległa prawom mechaniki.\n\nSkoro dusza jest substancja niematerialna, **nie może podlegać zniszczeniu, które dotyka jedynie materię**. Ciało umiera i rozkłada sie, ale niematerialna dusza trwa nadal. Kartezjusz przyjmuje zatem nieśmiertelność duszy.\n\nPonadto, Kartezjusz dowodził istnienia Boga, który jako gwarant prawdy i doskonałości nie mógłby stworzyć śmiertelnych dusz myslących.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wyjaśnienie sporu (mortaliści = śmiertelny, immortaliści = nieśmiertelny) ORAZ trafne stanowisko Kartezjusza (immortalista/antymortlista)\n> - **1 pkt** - poprawne wyjaśnienie sporu ALBO trafne stanowisko Kartezjusza\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak\n\n**Co zapamiętać?** Kartezjusz jest immortalistą, bo jego dualizm substancjalny zakłada, że dusza (res cogitans) jest niematerialna i niezniszczalna - śmierć dotyczy jedynie ciała (res extensa). To klasyczny argument filozoficzny za nieśmiertelnością duszy.","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>Wyjaśnij spór między mortalizmem i immortalizmem, a następnie określ stanowisko<br>Kartezjusza w tym sporze.<br>Wyjaśnienie:<br>Stanowisko Kartezjusza:<br>7.2.<br>0-1-2<br>7.3.<br>0-1<br>8.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>René Descartes. Zdający:</li><li>wyjaśnia, na czym polega kartezjański</li></ol>\n<p>racjonalizm, sceptycyzm metodyczny<br>i dualizm psychofizyczny.<br>III. Wybrane problemy filozofii.</p>\n<ol><li>Wybrane spory antropologiczne. Zdający,</li></ol>\n<p>definiując odpowiednie terminy i analizując<br>argumenty, rekonstruuje następujące spory:</p>\n<ol><li>o życie po śmierci biologicznej (mortalizm</li></ol>\n<ul><li>immortalizm na przykładzie wybranej</li></ul>\n<p>koncepcji nieśmiertelności).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu oraz trafne określenie stanowiska Kartezjusza.<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu ALBO trafne określenie stanowiska Kartezjusza<br>(o ile nie jest ono niezgodne z zaprezentowanym wyjaśnieniem sporu).<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Przykładowe wyjaśnienie: Spór dotyczy tego, czy człowiek jest istotą śmiertelną. Mortaliści<br>utrzymują, że człowiek jest śmiertelny; immortaliści (antymortaliści) twierdzą przeciwnie.<br>Stanowisko Kartezjusza: Kartezjusz był immortalistą (antymortalistą).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wyjaśnienie sporu:</strong> Mortalizm i immortalizm (antymortalzim) to stanowiska dotyczące tego, czy człowiek jest istota smiertelną. Mortaliści twierdzą, że człowiek jest w całości smiertelny; immortaliści (antymortaliści) twierdzą, że człowiek jest (przynajmniej częsciowo) nieśmiertelny.</p>\n<p><strong>Stanowisko Kartezjusza:</strong> Kartezjusz był <strong>immortalista (antymortalistą)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - definicja sporu</h4>\n<p><strong>Spór mortalizmu z immortalizmem</strong> dotyczy fundamentalnego pytania antropologicznego i metafizycznego: <strong>Czy śmierć jest ostatecznym kresem człowieka?</strong></p>\n<ul><li><strong>Mortalizm</strong> - człowiek jest istotą w całości smiertelną; po śmierci ciała nic nie przetrwa; nie istnieje dusza nieśmiertelna ani życie po śmierci.</li></ul>\n<ul><li><strong>Immortalizm (antymortalzim)</strong> - człowiek jest istotą (przynajmniej częsciowo) nieśmiertelną; istnieje nieśmiertelna dusza lub jakaś forma trwania po śmierci ciała.</li></ul>\n<p>Spór ten jest ściśle powiązany z <strong>problemem psychofizycznym</strong> (relacja duszy i ciała) oraz z kwestią istnienia Boga.</p>\n<h4>Sposób 2 - dualizm Kartezjusza jako podstawa immortalizmu</h4>\n<p><strong>Rene Kartezjusz (Descartes)</strong> (1596-1650) przyjmował radykalny dualizm ontologiczny - głosił, że człowiek składa się z dwóch zasadniczo różnych substancji:</p>\n<ol><li><strong>Res cogitans</strong> (substancja myśląca, dusza) - niematerialna, nierozległa, myśląca, wolna od mechanizmu przyrody. Jej istotą jest <em>cogito</em> (myślenie).</li></ol>\n<ol><li><strong>Res extensa</strong> (substancja rozległa, ciało) - materialna, rozległa, podległa prawom mechaniki.</li></ol>\n<p>Skoro dusza jest substancja niematerialna, <strong>nie może podlegać zniszczeniu, które dotyka jedynie materię</strong>. Ciało umiera i rozkłada sie, ale niematerialna dusza trwa nadal. Kartezjusz przyjmuje zatem nieśmiertelność duszy.</p>\n<p>Ponadto, Kartezjusz dowodził istnienia Boga, który jako gwarant prawdy i doskonałości nie mógłby stworzyć śmiertelnych dusz myslących.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wyjaśnienie sporu (mortaliści = śmiertelny, immortaliści = nieśmiertelny) ORAZ trafne stanowisko Kartezjusza (immortalista/antymortlista)<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wyjaśnienie sporu ALBO trafne stanowisko Kartezjusza<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> Kartezjusz jest immortalistą, bo jego dualizm substancjalny zakłada, że dusza (res cogitans) jest niematerialna i niezniszczalna - śmierć dotyczy jedynie ciała (res extensa). To klasyczny argument filozoficzny za nieśmiertelnością duszy.</p>"}]}