{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nKtóry z poniższych przykładów A-D to definicja ostensywna? Zaznacz poprawną\nodpowiedź spośród podanych.\nA. Człowiek to zwierzę rozumne.\nB. Zdanie: „Człowiek to zwierzę rozumne” jest definicją.\nC. Człowiekiem jest np. Michał Anioł, Rafael Santi, Leonardo da Vinci.\nD. Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: „To jest człowiek”.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nI. Kultura logiczna.\n3. Definicje jako środek uściślania myśli\ni mowy: typy definicji, kryteria poprawności\ndefinicji, problem perswazyjności definicji.\nZdający:\n1) wymienia wybrane odmiany definicji ([…]\ndefinicje nieklasyczne: definicja ostensywna\n[…]) i podaje ich przykłady.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**D - Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: \"To jest człowiek\".**\n\n## Sposób 1 - czym jest definicja ostensywna?\n\n**Definicja ostensywna** (łac. *ostendere* - pokazywać) to szczególny rodzaj definicji, w której wyjaśnienie znaczenia danego słowa następuje przez **bezpośrednie wskazanie (pokazanie) egzemplarza** opisywanego przedmiotu, połączone z wypowiedzeniem definiowanego terminu.\n\nKluczowe cechy:\n- wymaga fizycznego lub wyobrażeniowego **wskazania** na konkretny przedmiot\n- nie podaje ogólnych cech ani rodzaju i różnicy gatunkowej\n- jest definiowaniem przez **pokazywanie, a nie opisywanie**\n\n## Sposób 2 - analiza każdej opcji\n\n**A. \"Człowiek to zwierzę rozumne.\"**\n- To **definicja klasyczna (realna)** sformułowana przez Arystotelesa. Podaje rodzaj (*zwierzę*) i różnicę gatunkową (*rozumne*). NIE jest ostensywna.\n\n**B. \"Zdanie: 'Człowiek to zwierzę rozumne' jest definicją.\"**\n- To **metadefinicja** - zdanie mówiące o innej definicji. Należy do sfery metalogiki lub metajęzyka. NIE jest ostensywna.\n\n**C. \"Człowiekiem jest np. Michał Anioł, Rafael Santi, Leonardo da Vinci.\"**\n- To **definicja przez przykłady (definicja indukcyjna/enumeratywna)**. Podaje egzemplarze, ale bez fizycznego wskazania - to tylko lista nazwisk. NIE jest ściśle ostensywna.\n\n**D. \"Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: 'To jest człowiek'.\"**\n- To **klasyczna definicja ostensywna**: fizyczne (lub gestyczne) wskazanie na konkretny obiekt + wypowiedzenie definiowanego terminu. Jest to dokładnie ten typ definicji, który Ludwig Wittgenstein analizował w *Dociekaniach filozoficznych*. **TAK - to definicja ostensywna.**\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź D\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n\n**Co zapamiętać?** Definicja ostensywna to \"pokazywanie i mówienie\" - wskazujesz palcem i mówisz \"to jest X\". Ludwig Wittgenstein krytykował jej niewystarczalność w *Dociekaniach filozoficznych*: samo wskazanie jest niejednoznaczne - wskazując na człowieka, możesz wskazywać na kolor skóry, kształt, działanie Dlatego definicja ostensywna wymaga zawsze pewnego kontekstu i uprzedniej znajomości gry językowej.","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Który z poniższych przykładów A-D to definicja ostensywna? Zaznacz poprawną<br>odpowiedź spośród podanych.<br>A. Człowiek to zwierzę rozumne.<br>B. Zdanie: „Człowiek to zwierzę rozumne” jest definicją.<br>C. Człowiekiem jest np. Michał Anioł, Rafael Santi, Leonardo da Vinci.<br>D. Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: „To jest człowiek”.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>VII. Posługiwanie się podstawowymi<br>kategoriami logiki i dbanie o kulturę<br>logiczną wypowiedzi.<br>I. Kultura logiczna.</p>\n<ol><li>Definicje jako środek uściślania myśli</li></ol>\n<p>i mowy: typy definicji, kryteria poprawności<br>definicji, problem perswazyjności definicji.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia wybrane odmiany definicji ([…]</li></ol>\n<p>definicje nieklasyczne: definicja ostensywna<br>[…]) i podaje ich przykłady.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawna odpowiedź.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>D</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>D - Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: &quot;To jest człowiek&quot;.</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - czym jest definicja ostensywna?</h4>\n<p><strong>Definicja ostensywna</strong> (łac. <em>ostendere</em> - pokazywać) to szczególny rodzaj definicji, w której wyjaśnienie znaczenia danego słowa następuje przez <strong>bezpośrednie wskazanie (pokazanie) egzemplarza</strong> opisywanego przedmiotu, połączone z wypowiedzeniem definiowanego terminu.</p>\n<p>Kluczowe cechy:</p>\n<ul><li>wymaga fizycznego lub wyobrażeniowego <strong>wskazania</strong> na konkretny przedmiot</li><li>nie podaje ogólnych cech ani rodzaju i różnicy gatunkowej</li><li>jest definiowaniem przez <strong>pokazywanie, a nie opisywanie</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza każdej opcji</h4>\n<p><strong>A. &quot;Człowiek to zwierzę rozumne.&quot;</strong></p>\n<ul><li>To <strong>definicja klasyczna (realna)</strong> sformułowana przez Arystotelesa. Podaje rodzaj (<em>zwierzę</em>) i różnicę gatunkową (<em>rozumne</em>). NIE jest ostensywna.</li></ul>\n<p><strong>B. &quot;Zdanie: &#x27;Człowiek to zwierzę rozumne&#x27; jest definicją.&quot;</strong></p>\n<ul><li>To <strong>metadefinicja</strong> - zdanie mówiące o innej definicji. Należy do sfery metalogiki lub metajęzyka. NIE jest ostensywna.</li></ul>\n<p><strong>C. &quot;Człowiekiem jest np. Michał Anioł, Rafael Santi, Leonardo da Vinci.&quot;</strong></p>\n<ul><li>To <strong>definicja przez przykłady (definicja indukcyjna/enumeratywna)</strong>. Podaje egzemplarze, ale bez fizycznego wskazania - to tylko lista nazwisk. NIE jest ściśle ostensywna.</li></ul>\n<p><strong>D. &quot;Wskazanie na konkretnego człowieka i wypowiedzenie zdania: &#x27;To jest człowiek&#x27;.&quot;</strong></p>\n<ul><li>To <strong>klasyczna definicja ostensywna</strong>: fizyczne (lub gestyczne) wskazanie na konkretny obiekt + wypowiedzenie definiowanego terminu. Jest to dokładnie ten typ definicji, który Ludwig Wittgenstein analizował w <em>Dociekaniach filozoficznych</em>. <strong>TAK - to definicja ostensywna.</strong></li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź D<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> Definicja ostensywna to &quot;pokazywanie i mówienie&quot; - wskazujesz palcem i mówisz &quot;to jest X&quot;. Ludwig Wittgenstein krytykował jej niewystarczalność w <em>Dociekaniach filozoficznych</em>: samo wskazanie jest niejednoznaczne - wskazując na człowieka, możesz wskazywać na kolor skóry, kształt, działanie Dlatego definicja ostensywna wymaga zawsze pewnego kontekstu i uprzedniej znajomości gry językowej.</p>"}]}