{"id":"filozofia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nPoniższa definicja ma postać definicji klasycznej. Wyjaśnij, czym charakteryzuje się\ntaki rodzaj definicji. Oceń podaną definicję kłamstwa pod względem jej adekwatności.\nSwoją ocenę uzasadnij.\nDefinicja: Kłamstwo to mówienie nieprawdy.\nWyjaśnienie:\nOcena:\nUzasadnienie:\n9.\n0-1-2\n10.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę logiczną\nwypowiedzi.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nI. Kultura logiczna.\n3. Definicje jako środek uściślania myśli\ni mowy: typy definicji, kryteria poprawności\ndefinicji. Zdający:\n1) wymienia wybrane odmiany definicji\n(definicja klasyczna […]) i podaje ich\nprzykłady;\n3) określa, które z warunków poprawności\nłamie określona definicja, i usuwa\nznalezione wady (nieadekwatność […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie oraz trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie ALBO trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWyjaśnienie: Definicja klasyczna polega na podaniu rodzaju najbliższego i różnicy\ngatunkowej. W podanym przykładzie rodzajem najbliższym jest „mówienie”, a różnicą\ngatunkową „nieprawdy”.\nOcena: Podana definicja jest nieadekwatna (jest za szeroka i za wąska).\nPrzykładowe uzasadnienie: Podana definicja jest za szeroka, ponieważ nie każdy przypadek\nmówienia nieprawdy jest kłamstwem (można wypowiedzieć zdanie fałszywe przez pomyłkę).\nJest za wąska, ponieważ kłamać można również pisemnie lub „mową ciała” (takie postaci\nkłamania nie polegają wypowiadaniu słów).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wyjaśnienie:** Definicja klasyczna podaje **rodzaj najbliższy** (*genus proximum*) i **różnicę gatunkową** (*differentia specifica*). W definicji \"Kłamstwo to mówienie nieprawdy\": rodzajem najbliższym jest *mówienie*, a różnicą gatunkową - *nieprawdy*.\n\n**Ocena:** Definicja jest **nieadekwatna** - jest jednocześnie **za szeroka** i **za wąska**.\n\n**Uzasadnienie:**\n- **Za szeroka** (*definitio latior*): Nie każde mówienie nieprawdy jest kłamstwem - można mówić nieprawdę przez pomyłkę, niewiedzę lub w zabawie (np. w teatrze), a to nie jest kłamstwo.\n- **Za wąska** (*definitio angustior*): Można kłamać bez mówienia - np. pisemnie, gestem, mimiką lub świadomym przemilczeniem. Definicja pomija te formy kłamstwa.\n\n## Sposób 1 - czym jest definicja klasyczna\n\nDefinicja klasyczna (*definitio per genus et differentiam*) ma schemat:\n\n> **Definiendum = genus proximum + differentia specifica**\n\nPrzykład poprawny: \"Człowiek to zwierzę rozumne\" - rodzaj najbliższy: *zwierzę*; różnica gatunkowa: *rozumne*.\n\nW naszym przypadku:\n- **Definiendum:** kłamstwo\n- **Genus proximum:** mówienie (szeroka kategoria aktów mowy)\n- **Differentia specifica:** nieprawdy (to, co odróżnia kłamstwo od innych rodzajów mówienia)\n\n## Sposób 2 - adekwatność: za szeroka vs. za wąska\n\nDefinicja jest **adekwatna**, gdy zakres definiendum = zakres definiensa. Jeżeli:\n- Definiens jest za szeroki → obejmuje przypadki, które nie są kłamstwem (*definitio latior*)\n- Definiens jest za wąski → nie obejmuje wszystkich przypadków kłamstwa (*definitio angustior*)\n\n**Za szeroka:** \"mówienie nieprawdy\" obejmuje:\n- Kłamstwo (zamierzone) ✓\n- Pomyłkę (niezamierzone) ✗ - to nie jest kłamstwo\n- Żart/fikcję (umówiona nieprawda) ✗\n\nDefiniensa **brakuje elementu intencji** (świadome wprowadzanie w błąd).\n\n**Za wąska:** Kłamać można też:\n- Pisemnie (list, e-mail)\n- Gestem (skinienie głową)\n- Milczeniem (przemilczenie prawdy)\n- \"Mową ciała\" - np. udawany spokój\n\nDefinicja przez \"mówienie\" wyklucza te formy.\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wyjaśnienie definicji klasycznej (*genus + differentia*) ORAZ trafna ocena z uzasadnieniem (za szeroka I/LUB za wąska)\n> - **1 pkt** - TYLKO wyjaśnienie definicji klasycznej ALBO TYLKO ocena z uzasadnieniem\n> - **0 pkt** - brak lub błędna odpowiedź\n> - **Ocena może brzmieć:** \"nieadekwatna (za szeroka i za wąska)\" ALBO \"nieadekwatna - za szeroka\" ALBO \"za wąska\" - wystarczy jeden zarzut\n\n## Dlaczego błędne\n\n- **Błąd 1:** Pisanie, że definicja jest \"za szeroka\" bez przykładu - CKE wymaga uzasadnienia z kontrprzykładem.\n- **Błąd 2:** Pomylenie rodzaju najbliższego z różnicą gatunkową.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Kłamstwo wymaga intencji** - to kluczowy element pominięty w definicji. Bez intencji jest pomyłka, nie kłamstwo.\n2. Terminologia łacińska (*genus proximum, differentia specifica*) nie jest wymagana, ale CKE ją nagradza.\n3. Definicja może być jednocześnie za szeroka i za wąska - to częsty przypadek w filozofii języka.\" podaje maksimum 15 000 $, choć jest gotów zapłacić 20 000 $.\n\n**Wybrana teoria:** etyka utylitarystyczna (ale akceptowalna jest każda z trzech - rozwiązuję wszystkie warianty)\n\n**Ocena (utylitarystyczna):** Kłamstwo opisane przez Dworkina może być **moralnie dopuszczalne** - jeśli prowadzi do maksymalizacji ogólnego szczęścia.\n\n**Uzasadnienie:** Utylitaryzm (Mill, Bentham) nakazuje oceniać czyn przez jego **konsekwencje** dla ogółu. Jeśli \"zaoszczędzone\" 5 000 $ zostanie przeznaczone na dobroczynność lub poprawę dobrostanu innych, bilans szczęścia wzrośnie. Zasada użyteczności (*principle of utility*) wymaga maksymalizacji szczęścia wszystkich - o ile kłamstwo przynosi więcej dobra niż zła w skutkach, jest dopuszczalne.\n\n## Sposób 1 - etyka arystotelesowska\n\n**Ocena:** Kłamstwo jest **moralnie niesłuszne**.\n\n**Uzasadnienie:** Arystoteles w *Etyce nikomachejskiej* traktuje szczerość (*aletheia*, gr. *ἀλήθεια*) jako cnotę - zlatem środkowym między chełpliwością a ironicznym umniejszaniem siebie. Kłamstwo jest **wadą moralną** i Arystoteles uważa pewne działania za złe *same w sobie* (złe bezwzględnie, niezależnie od okoliczności). Kłamstwo jest jednym z nich. Ponadto aretologia: kupujący wykazuje **brak cnoty** - zachowuje się jak wadliwy podmiot moralny, nie jak *spoudaios* (człowiek dobry).\n\n## Sposób 2 - etyka epikurejska\n\n**Ocena:** Kłamstwo jest **moralnie niesłuszne** (lub przynajmniej niepotrzebne).\n\n**Uzasadnienie:** Epikur uczy, że dobrem jest **przyjemność katastematyczna** (*katastema* - stan spokoju, *ataraxia*). Kłamstwo w negocjacjach może dostarczyć przyjemności kinestycznej (zysk materialny), ale zaburzy *ataraksję* - spokój duszy - poprzez poczucie winy lub lęk przed zdemaskowaniem. Epikur zaleca unikać przyjemności niekoniecznych i nienaturalnych. Oszczędność na samochodzie nie jest naturalną i konieczną potrzebą (*chreia physike kai anagkaia*).\n\n## Sposób 3 - etyka utylitarystyczna (wersja rozszerzona)\n\n**Ocena:** Kłamstwo może być **dopuszczalne moralnie** - zależy od konsekwencji.\n\n**Uzasadnienie:** Utylitaryzm (J.S. Mill, J. Bentham) ocenia czyn przez **rachunek szczęścia** (*felicific calculus*): suma szczęścia wynikająca z czynu minus suma cierpienia. W tym konkretnym przypadku:\n- Kupujący oszczędza 5 000 $ → potencjalny wzrost dobrostanu\n- Sprzedawca traci część zysku → spadek dobrostanu\n- Jeśli kupujący przeznaczy pieniądze na wsparcie innych → bilans pozytywny\n\nKlucz: **zasada użyteczności wymaga wzięcia pod uwagę wszystkich** - kłamstwo w negocjacjach handlowych jest akceptowane kulturowo i nie wyrządza sprzedawcy prawdziwej krzywdy (cena nadal jest uczciwa rynkowo).\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - trafna ocena moralna ORAZ poprawne uzasadnienie **spójne z wybraną teorią**\n> - **0 pkt** - brak spójności między wybraną teorią a uzasadnieniem; brak uzasadnienia\n> - **WAŻNE:** Ocena moralna zależy od wybranej teorii - może być zarówno negatywna (arystotelesowska, epikurejska) jak i pozytywna (utylitarystyczna). CKE akceptuje każdą teorię, jeśli uzasadnienie jest spójne.\n\n## Dlaczego błędne\n\n- **Błąd:** Podanie teorii bez użycia jej pojęć - np. \"arystotelesowska, bo kłamstwo jest złe\" bez odwołania do cnoty/arete/wady.\n- **Błąd:** Mieszanie teorii - np. zaczynać od Arystotelesa, a kończyć na konsekwencjach (utylitaryzm).\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Wybierz jedną teorię i trzymaj się jej konsekwentnie** - mieszanie teorii to błąd logiczny.\n2. Etyka utylitarystyczna to jedyna z trzech, która może uznać to kłamstwo za **dopuszczalne** - jest to prawidłowa odpowiedź.\n3. Terminologia: *arete* (cnota), *ataraxia* (spokój duszy), *utilitas* (użyteczność), *eudaimonia* (szczęście) - CKE nagradza użycie odpowiednich pojęć.","image":"img/filozofia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Poniższa definicja ma postać definicji klasycznej. Wyjaśnij, czym charakteryzuje się<br>taki rodzaj definicji. Oceń podaną definicję kłamstwa pod względem jej adekwatności.<br>Swoją ocenę uzasadnij.<br>Definicja: Kłamstwo to mówienie nieprawdy.<br>Wyjaśnienie:<br>Ocena:<br>Uzasadnienie:<br>9.<br>0-1-2<br>10.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>VII. Posługiwanie się podstawowymi<br>kategoriami logiki i dbanie o kulturę logiczną<br>wypowiedzi.<br>VIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie<br>tekstu filozoficznego i zawartej w nim<br>argumentacji, a także w obronie przed<br>manipulacją.<br>I. Kultura logiczna.</p>\n<ol><li>Definicje jako środek uściślania myśli</li></ol>\n<p>i mowy: typy definicji, kryteria poprawności<br>definicji. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia wybrane odmiany definicji</li></ol>\n<p>(definicja klasyczna […]) i podaje ich<br>przykłady;</p>\n<ol><li>określa, które z warunków poprawności</li></ol>\n<p>łamie określona definicja, i usuwa<br>znalezione wady (nieadekwatność […]).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wyjaśnienie oraz trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie ALBO trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Wyjaśnienie: Definicja klasyczna polega na podaniu rodzaju najbliższego i różnicy<br>gatunkowej. W podanym przykładzie rodzajem najbliższym jest „mówienie”, a różnicą<br>gatunkową „nieprawdy”.<br>Ocena: Podana definicja jest nieadekwatna (jest za szeroka i za wąska).<br>Przykładowe uzasadnienie: Podana definicja jest za szeroka, ponieważ nie każdy przypadek<br>mówienia nieprawdy jest kłamstwem (można wypowiedzieć zdanie fałszywe przez pomyłkę).<br>Jest za wąska, ponieważ kłamać można również pisemnie lub „mową ciała” (takie postaci<br>kłamania nie polegają wypowiadaniu słów).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wyjaśnienie:</strong> Definicja klasyczna podaje <strong>rodzaj najbliższy</strong> (<em>genus proximum</em>) i <strong>różnicę gatunkową</strong> (<em>differentia specifica</em>). W definicji &quot;Kłamstwo to mówienie nieprawdy&quot;: rodzajem najbliższym jest <em>mówienie</em>, a różnicą gatunkową - <em>nieprawdy</em>.</p>\n<p><strong>Ocena:</strong> Definicja jest <strong>nieadekwatna</strong> - jest jednocześnie <strong>za szeroka</strong> i <strong>za wąska</strong>.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong></p>\n<ul><li><strong>Za szeroka</strong> (<em>definitio latior</em>): Nie każde mówienie nieprawdy jest kłamstwem - można mówić nieprawdę przez pomyłkę, niewiedzę lub w zabawie (np. w teatrze), a to nie jest kłamstwo.</li><li><strong>Za wąska</strong> (<em>definitio angustior</em>): Można kłamać bez mówienia - np. pisemnie, gestem, mimiką lub świadomym przemilczeniem. Definicja pomija te formy kłamstwa.</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - czym jest definicja klasyczna</h4>\n<p>Definicja klasyczna (<em>definitio per genus et differentiam</em>) ma schemat:</p>\n<blockquote><strong>Definiendum = genus proximum + differentia specifica</strong></blockquote>\n<p>Przykład poprawny: &quot;Człowiek to zwierzę rozumne&quot; - rodzaj najbliższy: <em>zwierzę</em>; różnica gatunkowa: <em>rozumne</em>.</p>\n<p>W naszym przypadku:</p>\n<ul><li><strong>Definiendum:</strong> kłamstwo</li><li><strong>Genus proximum:</strong> mówienie (szeroka kategoria aktów mowy)</li><li><strong>Differentia specifica:</strong> nieprawdy (to, co odróżnia kłamstwo od innych rodzajów mówienia)</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - adekwatność: za szeroka vs. za wąska</h4>\n<p>Definicja jest <strong>adekwatna</strong>, gdy zakres definiendum = zakres definiensa. Jeżeli:</p>\n<ul><li>Definiens jest za szeroki → obejmuje przypadki, które nie są kłamstwem (<em>definitio latior</em>)</li><li>Definiens jest za wąski → nie obejmuje wszystkich przypadków kłamstwa (<em>definitio angustior</em>)</li></ul>\n<p><strong>Za szeroka:</strong> &quot;mówienie nieprawdy&quot; obejmuje:</p>\n<ul><li>Kłamstwo (zamierzone) ✓</li><li>Pomyłkę (niezamierzone) ✗ - to nie jest kłamstwo</li><li>Żart/fikcję (umówiona nieprawda) ✗</li></ul>\n<p>Definiensa <strong>brakuje elementu intencji</strong> (świadome wprowadzanie w błąd).</p>\n<p><strong>Za wąska:</strong> Kłamać można też:</p>\n<ul><li>Pisemnie (list, e-mail)</li><li>Gestem (skinienie głową)</li><li>Milczeniem (przemilczenie prawdy)</li><li>&quot;Mową ciała&quot; - np. udawany spokój</li></ul>\n<p>Definicja przez &quot;mówienie&quot; wyklucza te formy.</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wyjaśnienie definicji klasycznej (<em>genus + differentia</em>) ORAZ trafna ocena z uzasadnieniem (za szeroka I/LUB za wąska)<br>- <strong>1 pkt</strong> - TYLKO wyjaśnienie definicji klasycznej ALBO TYLKO ocena z uzasadnieniem<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak lub błędna odpowiedź<br>- <strong>Ocena może brzmieć:</strong> &quot;nieadekwatna (za szeroka i za wąska)&quot; ALBO &quot;nieadekwatna - za szeroka&quot; ALBO &quot;za wąska&quot; - wystarczy jeden zarzut</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędne</h4>\n<ul><li><strong>Błąd 1:</strong> Pisanie, że definicja jest &quot;za szeroka&quot; bez przykładu - CKE wymaga uzasadnienia z kontrprzykładem.</li><li><strong>Błąd 2:</strong> Pomylenie rodzaju najbliższego z różnicą gatunkową.</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Kłamstwo wymaga intencji</strong> - to kluczowy element pominięty w definicji. Bez intencji jest pomyłka, nie kłamstwo.</li><li>Terminologia łacińska (<em>genus proximum, differentia specifica</em>) nie jest wymagana, ale CKE ją nagradza.</li><li>Definicja może być jednocześnie za szeroka i za wąska - to częsty przypadek w filozofii języka.&quot; podaje maksimum 15 000 $, choć jest gotów zapłacić 20 000 $.</li></ol>\n<p><strong>Wybrana teoria:</strong> etyka utylitarystyczna (ale akceptowalna jest każda z trzech - rozwiązuję wszystkie warianty)</p>\n<p><strong>Ocena (utylitarystyczna):</strong> Kłamstwo opisane przez Dworkina może być <strong>moralnie dopuszczalne</strong> - jeśli prowadzi do maksymalizacji ogólnego szczęścia.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Utylitaryzm (Mill, Bentham) nakazuje oceniać czyn przez jego <strong>konsekwencje</strong> dla ogółu. Jeśli &quot;zaoszczędzone&quot; 5 000 $ zostanie przeznaczone na dobroczynność lub poprawę dobrostanu innych, bilans szczęścia wzrośnie. Zasada użyteczności (<em>principle of utility</em>) wymaga maksymalizacji szczęścia wszystkich - o ile kłamstwo przynosi więcej dobra niż zła w skutkach, jest dopuszczalne.</p>\n<h4>Sposób 1 - etyka arystotelesowska</h4>\n<p><strong>Ocena:</strong> Kłamstwo jest <strong>moralnie niesłuszne</strong>.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Arystoteles w <em>Etyce nikomachejskiej</em> traktuje szczerość (<em>aletheia</em>, gr. <em>ἀλήθεια</em>) jako cnotę - zlatem środkowym między chełpliwością a ironicznym umniejszaniem siebie. Kłamstwo jest <strong>wadą moralną</strong> i Arystoteles uważa pewne działania za złe <em>same w sobie</em> (złe bezwzględnie, niezależnie od okoliczności). Kłamstwo jest jednym z nich. Ponadto aretologia: kupujący wykazuje <strong>brak cnoty</strong> - zachowuje się jak wadliwy podmiot moralny, nie jak <em>spoudaios</em> (człowiek dobry).</p>\n<h4>Sposób 2 - etyka epikurejska</h4>\n<p><strong>Ocena:</strong> Kłamstwo jest <strong>moralnie niesłuszne</strong> (lub przynajmniej niepotrzebne).</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Epikur uczy, że dobrem jest <strong>przyjemność katastematyczna</strong> (<em>katastema</em> - stan spokoju, <em>ataraxia</em>). Kłamstwo w negocjacjach może dostarczyć przyjemności kinestycznej (zysk materialny), ale zaburzy <em>ataraksję</em> - spokój duszy - poprzez poczucie winy lub lęk przed zdemaskowaniem. Epikur zaleca unikać przyjemności niekoniecznych i nienaturalnych. Oszczędność na samochodzie nie jest naturalną i konieczną potrzebą (<em>chreia physike kai anagkaia</em>).</p>\n<h4>Sposób 3 - etyka utylitarystyczna (wersja rozszerzona)</h4>\n<p><strong>Ocena:</strong> Kłamstwo może być <strong>dopuszczalne moralnie</strong> - zależy od konsekwencji.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Utylitaryzm (J.S. Mill, J. Bentham) ocenia czyn przez <strong>rachunek szczęścia</strong> (<em>felicific calculus</em>): suma szczęścia wynikająca z czynu minus suma cierpienia. W tym konkretnym przypadku:</p>\n<ul><li>Kupujący oszczędza 5 000 $ → potencjalny wzrost dobrostanu</li><li>Sprzedawca traci część zysku → spadek dobrostanu</li><li>Jeśli kupujący przeznaczy pieniądze na wsparcie innych → bilans pozytywny</li></ul>\n<p>Klucz: <strong>zasada użyteczności wymaga wzięcia pod uwagę wszystkich</strong> - kłamstwo w negocjacjach handlowych jest akceptowane kulturowo i nie wyrządza sprzedawcy prawdziwej krzywdy (cena nadal jest uczciwa rynkowo).</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - trafna ocena moralna ORAZ poprawne uzasadnienie <strong>spójne z wybraną teorią</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - brak spójności między wybraną teorią a uzasadnieniem; brak uzasadnienia<br>- <strong>WAŻNE:</strong> Ocena moralna zależy od wybranej teorii - może być zarówno negatywna (arystotelesowska, epikurejska) jak i pozytywna (utylitarystyczna). CKE akceptuje każdą teorię, jeśli uzasadnienie jest spójne.</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędne</h4>\n<ul><li><strong>Błąd:</strong> Podanie teorii bez użycia jej pojęć - np. &quot;arystotelesowska, bo kłamstwo jest złe&quot; bez odwołania do cnoty/arete/wady.</li><li><strong>Błąd:</strong> Mieszanie teorii - np. zaczynać od Arystotelesa, a kończyć na konsekwencjach (utylitaryzm).</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Wybierz jedną teorię i trzymaj się jej konsekwentnie</strong> - mieszanie teorii to błąd logiczny.</li><li>Etyka utylitarystyczna to jedyna z trzech, która może uznać to kłamstwo za <strong>dopuszczalne</strong> - jest to prawidłowa odpowiedź.</li><li>Terminologia: <em>arete</em> (cnota), <em>ataraxia</em> (spokój duszy), <em>utilitas</em> (użyteczność), <em>eudaimonia</em> (szczęście) - CKE nagradza użycie odpowiednich pojęć.</li></ol>"}]}