{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nZgodnie z klasycznym rozumieniem sztuka jest naśladowaniem natury (mimesis).\nPodaj starożytnego zwolennika klasycznej koncepcji sztuki. Rozstrzygnij, czy krzywą\nwieżę w Pizie, gdyby powstała w wyniku przypadkowych procesów przyrody,\npozbawionych celu, można byłoby uznać za dzieło sztuki w świetle tej definicji.\nUzasadnij swoją odpowiedź.\nPrzedstawiciel:\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nPrzeczytaj tekst i wykonaj zadania.\nBecky Smethurst\nKosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć\nGdy spoglądamy w bezkres kosmosu, wszystko, co widzimy, od gwiazd, przez pył, aż po\nczarne dziury, jest zbudowane z materii. Zwykła materia stanowi jednak zaledwie 15 procent\nmaterii we wszechświecie. Z czego składa się pozostałe 85 procent materii? Nie wiemy. Fakt\nten każe nam nabrać pokory.\nMaterię, która nie wchodzi w interakcje ze światłem, nazywamy ciemną materią. Nie\nemituje ona światła, nie odbija go, ani nie pochłania, toteż nie ma sposobu, byśmy mogli ją\n„zobaczyć”. […]\nSkąd wiemy, że ciemna materia istnieje? Bo wywiera efekty grawitacyjne i zakrzywia\nczasoprzestrzeń tak samo jak zwyczajna materia. […]\n[Jeden z argumentów] na istnienie ciemnej materii pochodzi z porównania masy galaktyk\nobliczanej na podstawie efektów grawitacyjnych i masy wykrywanej na podstawie światła\ngwiazd. Einstein zauważył, że masywne obiekty zakrzywiają czasoprzestrzeń, w której\npodróżuje światło. Brzmi to dziwnie, ale przecież soczewki też potrafią zmieniać drogę fali\nświatła. Jeśli nosisz okulary lub soczewki kontaktowe, zakrzywiają one światło, by\nprzedmioty znajdujące się w oddali lub bardzo blisko zyskiwały ostrość zależnie od twojej\nwady wzroku. Pole grawitacyjne ogromnego skupiska galaktyk może wywoływać ten sam\nefekt w przypadku światła galaktyki znajdującej się za skupiskiem: światło odległej galaktyki\npodróżujące w naszym kierunku zakrzywia się wokół potężnego skupiska na skutek jego\ngrawitacji. Przy ustawieniu w idealnej linii prostej zdarza się, że światło galaktyki znajdującej\nsię dalej od nas tworzy pierścień wokół galaktyki, która znajduje się bliżej. Nazywamy to\npierścieniem Einsteina. Podobny pierścień ujrzysz również, gdy podczas romantycznej\nkolacji brzeg kieliszka zakrzywi światło świecznika na stoliku.\nIlość zakrzywionego światła informuje nas o ilości materii w galaktyce znajdującej się\nbliżej nas i działającej jak soczewka. Badania siły grawitacji takich galaktycznych soczewek\nwykazały, że musi w nich być więcej materii, niż by to wynikało z analiz widocznego światła\nich gwiazd.\nBecky Smethurst, Kosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć, przeł. Jan Dzierzgowski, Warszawa 2021.\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n5. Problematyka estetyczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n2) rekonstruuje klasyczne koncepcje sztuki\n(umiejętność wykonywania dzieła według\nreguł, naśladownictwo natury, tworzenie\nw natchnieniu).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie przedstawiciela ORAZ poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie przedstawiciela ALBO poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzedstawiciel: Arystoteles\nRozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Wytwory przypadkowych, pozbawionych celu procesów przyrody są tworem\nnatury, a nie naśladowaniem natury.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Zgodnie z klasycznym rozumieniem sztuka jest naśladowaniem natury (mimesis).<br>Podaj starożytnego zwolennika klasycznej koncepcji sztuki. Rozstrzygnij, czy krzywą<br>wieżę w Pizie, gdyby powstała w wyniku przypadkowych procesów przyrody,<br>pozbawionych celu, można byłoby uznać za dzieło sztuki w świetle tej definicji.<br>Uzasadnij swoją odpowiedź.<br>Przedstawiciel:<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.<br>Becky Smethurst<br>Kosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć<br>Gdy spoglądamy w bezkres kosmosu, wszystko, co widzimy, od gwiazd, przez pył, aż po<br>czarne dziury, jest zbudowane z materii. Zwykła materia stanowi jednak zaledwie 15 procent<br>materii we wszechświecie. Z czego składa się pozostałe 85 procent materii? Nie wiemy. Fakt<br>ten każe nam nabrać pokory.<br>Materię, która nie wchodzi w interakcje ze światłem, nazywamy ciemną materią. Nie<br>emituje ona światła, nie odbija go, ani nie pochłania, toteż nie ma sposobu, byśmy mogli ją<br>„zobaczyć”. […]<br>Skąd wiemy, że ciemna materia istnieje? Bo wywiera efekty grawitacyjne i zakrzywia<br>czasoprzestrzeń tak samo jak zwyczajna materia. […]<br>[Jeden z argumentów] na istnienie ciemnej materii pochodzi z porównania masy galaktyk<br>obliczanej na podstawie efektów grawitacyjnych i masy wykrywanej na podstawie światła<br>gwiazd. Einstein zauważył, że masywne obiekty zakrzywiają czasoprzestrzeń, w której<br>podróżuje światło. Brzmi to dziwnie, ale przecież soczewki też potrafią zmieniać drogę fali<br>światła. Jeśli nosisz okulary lub soczewki kontaktowe, zakrzywiają one światło, by<br>przedmioty znajdujące się w oddali lub bardzo blisko zyskiwały ostrość zależnie od twojej<br>wady wzroku. Pole grawitacyjne ogromnego skupiska galaktyk może wywoływać ten sam<br>efekt w przypadku światła galaktyki znajdującej się za skupiskiem: światło odległej galaktyki<br>podróżujące w naszym kierunku zakrzywia się wokół potężnego skupiska na skutek jego<br>grawitacji. Przy ustawieniu w idealnej linii prostej zdarza się, że światło galaktyki znajdującej<br>się dalej od nas tworzy pierścień wokół galaktyki, która znajduje się bliżej. Nazywamy to<br>pierścieniem Einsteina. Podobny pierścień ujrzysz również, gdy podczas romantycznej<br>kolacji brzeg kieliszka zakrzywi światło świecznika na stoliku.<br>Ilość zakrzywionego światła informuje nas o ilości materii w galaktyce znajdującej się<br>bliżej nas i działającej jak soczewka. Badania siły grawitacji takich galaktycznych soczewek<br>wykazały, że musi w nich być więcej materii, niż by to wynikało z analiz widocznego światła<br>ich gwiazd.<br>Becky Smethurst, Kosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć, przeł. Jan Dzierzgowski, Warszawa 2021.<br>EFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>I. Filozofia starożytna i średniowieczna.</p>\n<ol><li>Problematyka estetyczna w filozofii</li></ol>\n<p>starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje klasyczne koncepcje sztuki</li></ol>\n<p>(umiejętność wykonywania dzieła według<br>reguł, naśladownictwo natury, tworzenie<br>w natchnieniu).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne podanie przedstawiciela ORAZ poprawne rozstrzygnięcie wraz<br>z uzasadnieniem.<br>1 pkt - poprawne podanie przedstawiciela ALBO poprawne rozstrzygnięcie wraz<br>z uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Przedstawiciel: Arystoteles<br>Rozstrzygnięcie: Nie.<br>Uzasadnienie: Wytwory przypadkowych, pozbawionych celu procesów przyrody są tworem<br>natury, a nie naśladowaniem natury.</p>","solutions":[]}