{"id":"fizyka-2008-marzec-probna-podstawowa/zad/19","paper_id":"fizyka-2008-marzec-probna-podstawowa","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"probna","year":2008,"month":"marzec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. Datowanie radiowęglowe (5 pkt)\nDatowanie radiowęglowe to metoda wyznaczania wieku obiektów oparta na pomiarze\nproporcji między zawartościami izotopu promieniotwórczego węgla\nC\n14\n6\n, a izotopami\nstabilnymi\nC\n12\n6\ni\nC\n13\n6\n. Jądra azotu\nN\n14\n7\noraz węgla\nC\n13\n6\nzawarte w atmosferze, pod wpływem\nbombardowania neutronami (powstającymi w wyniku zderzeń promieni kosmicznych\nz innymi jądrami) ulegają przemianie w promieniotwórcze jądra węgla\nC\n14\n6\n. Izotop ten\nprzenika do żywych organizmów i jednocześnie opuszcza je w procesach życiowych.\nSkutkiem tego jest utrzymywanie się w czasie życia organizmów stałego stosunku zawartości\nizotopu węgla\nC\n14\n6\ndo zawartości izotopów węgla\nC\n12\n6\ni\nC\n13\n6\nrównego około 1/1012.\nGdy organizm umiera przestaje wymieniać węgiel z otoczeniem, a jądra izotopu\nC\n14\n6\nzawarte\nw jego martwych szczątkach ulegają rozpadowi z czasem połowicznego zaniku około\n5700 lat. Aby dowiedzieć się, kiedy dany organizm przestał żyć, należy wyznaczyć aktualny\nstosunek liczby jąder izotopu węgla\nC\n14\n6\ndo całkowitej liczby wszystkich jąder węgla\nw badanych pozostałościach organizmu i porównać je ze stosunkiem występującym za życia\norganizmu. Uzyskany w ten sposób wynik jest dość dokładny.\nOpisana metoda nie pozwala na precyzyjne datowanie obiektów starszych niż 50 000 lat.\n19.1 (2 pkt)\nZapisz dwa równania reakcji jądrowych, w których powstają jądra izotopu\nC\n14\n6\n19.2 (1 pkt)\nZapisz równanie rozpadu jądra izotopu\nC\n14\n6\n, którą wykorzystuje się w opisanej metodzie\nwiedząc, że w jej wyniku powstaje jądro azotu\nN\n14\n7\n19.3 (2 pkt)\nWyjaśnij, dlaczego do datowania obiektów starszych niż 50 000 lat nie stosuje się metody\nopisanej w treści zadania. Odpowiedź krótko uzasadnij.\nPrzykładowy zestaw zadań z fizyki i astronomii\nPoziom podstawowy\n13\nBRUDNOPIS\nW\nY\nP\nE\nŁ\nN\nI\nA\nE\nG\nZ\nA\nM\nI\nN\nA\nT\nO\nR\nzad.\nA\nB\nC\nD\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\n10\nNr\nzad.\nPunkty\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nPESEL\nmiesiąc\ndzień\nrok\nData urodzenia zdającego\nWYPEŁNIA ZDAJĄCY\n0\n0\n1\n1\n2\n2\n3\n3\n4\n4\n5\n5\n6\n6\n7\n7\n8\n8\n9\n9\nSUMA\nPUNKTÓW\nD\nJ\n0\n0\n1\n1\n2\n2\n3\n3\n4\n4\n5\n5\n6\n6\n7\n7\n8\n8\n9\n9\nMiejsce na naklejkę\nz kodem\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n0\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n2\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n3\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n4\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n6\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n7\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n8\n9\n9\n9\n9\n9\n9\n9\n9\n9\n9\n9\nKOD EGZAMINATORA\nCzytelny podpis egzaminatora\nKOD ZDAJĄCEGO","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2008-marzec-probna-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura próbna · marzec 2008 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 19. Datowanie radiowęglowe (5 pkt)
Datowanie radiowęglowe to metoda wyznaczania wieku obiektów oparta na pomiarze
proporcji między zawartościami izotopu promieniotwórczego węgla
C
14
6
, a izotopami
stabilnymi
C
12
6
i
C
13
6
. Jądra azotu
N
14
7
oraz węgla
C
13
6
zawarte w atmosferze, pod wpływem
bombardowania neutronami (powstającymi w wyniku zderzeń promieni kosmicznych
z innymi jądrami) ulegają przemianie w promieniotwórcze jądra węgla
C
14
6
. Izotop ten
przenika do żywych organizmów i jednocześnie opuszcza je w procesach życiowych.
Skutkiem tego jest utrzymywanie się w czasie życia organizmów stałego stosunku zawartości
izotopu węgla
C
14
6
do zawartości izotopów węgla
C
12
6
i
C
13
6
równego około 1/1012.
Gdy organizm umiera przestaje wymieniać węgiel z otoczeniem, a jądra izotopu
C
14
6
zawarte
w jego martwych szczątkach ulegają rozpadowi z czasem połowicznego zaniku około
5700 lat. Aby dowiedzieć się, kiedy dany organizm przestał żyć, należy wyznaczyć aktualny
stosunek liczby jąder izotopu węgla
C
14
6
do całkowitej liczby wszystkich jąder węgla
w badanych pozostałościach organizmu i porównać je ze stosunkiem występującym za życia
organizmu. Uzyskany w ten sposób wynik jest dość dokładny.
Opisana metoda nie pozwala na precyzyjne datowanie obiektów starszych niż 50 000 lat.
19.1 (2 pkt)
Zapisz dwa równania reakcji jądrowych, w których powstają jądra izotopu
C
14
6
19.2 (1 pkt)
Zapisz równanie rozpadu jądra izotopu
C
14
6
, którą wykorzystuje się w opisanej metodzie
wiedząc, że w jej wyniku powstaje jądro azotu
N
14
7
19.3 (2 pkt)
Wyjaśnij, dlaczego do datowania obiektów starszych niż 50 000 lat nie stosuje się metody
opisanej w treści zadania. Odpowiedź krótko uzasadnij.
Przykładowy zestaw zadań z fizyki i astronomii
Poziom podstawowy
13
BRUDNOPIS
W
Y
P
E
Ł
N
I
A
E
G
Z
A
M
I
N
A
T
O
R
zad.
A
B
C
D
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Nr
zad.
Punkty
0
1
2
3
4
5
11
12
13
14
15
16
17
18
19
PESEL
miesiąc
dzień
rok
Data urodzenia zdającego
WYPEŁNIA ZDAJĄCY
0
0
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
7
7
8
8
9
9
SUMA
PUNKTÓW
D
J
0
0
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
7
7
8
8
9
9
Miejsce na naklejkę
z kodem
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
4
4
4
4
4
4
4
4
4
4
4
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
7
7
7
7
7
7
7
7
7
7
7
8
8
8
8
8
8
8
8
8
8
8
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
KOD EGZAMINATORA
Czytelny podpis egzaminatora
KOD ZDAJĄCEGO

","solutions":[]}