{"id":"fizyka-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"fizyka-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nZjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku\nprzez T. J. Seebecka polega na powstawaniu\nnapięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych\nmetali, których złącza różnią się temperaturami\n(rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu\no większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym\nmetalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim - nadmiar. Efekt ten zależy od\ntemperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to\nw obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie\nw budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.\nNapięcie termoelektryczne U określone jest wzorem\nB\nA\n1\n2\n(\n) (\n)\nU\nS\nS\nT\nT\n⋅\ngdzie SB i SA są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a T1 i T2\n- temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka S dla niektórych\nmetali przedstawia poniższa tabela.\nmetal\nglin\nmolibden\nnikiel\nołów\npallad\nplatyna\nwolfram\nżelazo\nS,\nμV\nK\n+3,9\n+12\n-15\n+4,4\n-5\n0\n+8\n+18,8\nNa podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10.<br>Zjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku<br>przez T. J. Seebecka polega na powstawaniu<br>napięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych<br>metali, których złącza różnią się temperaturami<br>(rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu<br>o większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym<br>metalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim - nadmiar. Efekt ten zależy od<br>temperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to<br>w obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie<br>w budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.<br>Napięcie termoelektryczne U określone jest wzorem<br>B<br>A<br>1<br>2<br>(<br>) (<br>)<br>U<br>S<br>S<br>T<br>T<br>⋅<br>gdzie SB i SA są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a T1 i T2</p>\n<ul><li>temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka S dla niektórych</li></ul>\n<p>metali przedstawia poniższa tabela.<br>metal<br>glin<br>molibden<br>nikiel<br>ołów<br>pallad<br>platyna<br>wolfram<br>żelazo<br>S,<br>μV<br>K<br>+3,9<br>+12<br>-15<br>+4,4<br>-5<br>0<br>+8<br>+18,8<br>Na podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.</p>","solutions":[]}