{"id":"fizyka-2016-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"fizyka-2016-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2016,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nDziś fizycy mikroświata posługują się tzw. Modelem Standardowym, który opisuje\npodstawowe cechy cząstek i rządzących nim sił. Najpierw popatrzmy na siły. W mikroświecie\nredukują się one do zaledwie czterech oddziaływań. Pierwszym jest znana nam również\nw życiu codziennym grawitacja, która w przypadku cząstek elementarnych jest jednak\noddziaływaniem niesłychanie słabym. Kolejną siłą jest elektromagnetyzm, któremu podlegają\ncząstki naładowane elektrycznie. Dwie dalsze siły znamy tylko z mikroświata: to\noddziaływanie słabe, które odpowiada m.in. za rozpady promieniotwórcze, oraz\noddziaływanie silne, które wiąże ze sobą w jądrze atomowym dodatnio naładowane protony.\nOddziaływaniu silnemu nie podlegają jednak ani elektrony, ani fotony. Cząstki oddziałujące\nzarówno silnie, jak i słabo nazywamy hadronami, a nieoddziałujące silnie - leptonami. Życie\nelektronów nie ogranicza się do spokojnego krążenia wokół jąder lub wędrówki przez metal\npodczas przepływu prądu. Elektrony mogą się rodzić we wnętrzu jądra atomowego. Dzieje się\ntak, gdy jeden z neutronów zamienia się w proton i właśnie elektron, który ucieka z jądra. Tej\nprzemianie towarzyszy powstanie jeszcze jednej cząstki - neutrina. Neutrina są niemal\nniemożliwe do zarejestrowania, podlegają tylko oddziaływaniom słabym i grawitacyjnym.\nCzęsto obserwowana jest też reakcja, podczas której z jądra atomowego wylatują antycząstka\nelektronu - dodatnio naładowany pozyton - i kolejne neutrino, a jeden z protonów zamienia\nsię w neutron. Wszystkie obserwowane przez nas cząstki oddziałujące silnie, czyli hadrony,\nskładają się z mniejszych składników - kwarków.\nNa podstawie: „Wiedza i Życie”, luty 2012, s. 43-44","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2016-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · czerwiec 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16.<br>Dziś fizycy mikroświata posługują się tzw. Modelem Standardowym, który opisuje<br>podstawowe cechy cząstek i rządzących nim sił. Najpierw popatrzmy na siły. W mikroświecie<br>redukują się one do zaledwie czterech oddziaływań. Pierwszym jest znana nam również<br>w życiu codziennym grawitacja, która w przypadku cząstek elementarnych jest jednak<br>oddziaływaniem niesłychanie słabym. Kolejną siłą jest elektromagnetyzm, któremu podlegają<br>cząstki naładowane elektrycznie. Dwie dalsze siły znamy tylko z mikroświata: to<br>oddziaływanie słabe, które odpowiada m.in. za rozpady promieniotwórcze, oraz<br>oddziaływanie silne, które wiąże ze sobą w jądrze atomowym dodatnio naładowane protony.<br>Oddziaływaniu silnemu nie podlegają jednak ani elektrony, ani fotony. Cząstki oddziałujące<br>zarówno silnie, jak i słabo nazywamy hadronami, a nieoddziałujące silnie - leptonami. Życie<br>elektronów nie ogranicza się do spokojnego krążenia wokół jąder lub wędrówki przez metal<br>podczas przepływu prądu. Elektrony mogą się rodzić we wnętrzu jądra atomowego. Dzieje się<br>tak, gdy jeden z neutronów zamienia się w proton i właśnie elektron, który ucieka z jądra. Tej<br>przemianie towarzyszy powstanie jeszcze jednej cząstki - neutrina. Neutrina są niemal<br>niemożliwe do zarejestrowania, podlegają tylko oddziaływaniom słabym i grawitacyjnym.<br>Często obserwowana jest też reakcja, podczas której z jądra atomowego wylatują antycząstka<br>elektronu - dodatnio naładowany pozyton - i kolejne neutrino, a jeden z protonów zamienia<br>się w neutron. Wszystkie obserwowane przez nas cząstki oddziałujące silnie, czyli hadrony,<br>składają się z mniejszych składników - kwarków.<br>Na podstawie: „Wiedza i Życie”, luty 2012, s. 43-44</p>","solutions":[]}