{"id":"fizyka-2018-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"fizyka-2018-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"probna","year":2018,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nRadiometr Crookesa to urządzenie, które składa się z wiatraczka umieszczonego w szklanej bańce.\nSkrzydła wiatraczka z jednej strony są czarne, z drugiej zaś - posrebrzone. Wiatraczek umocowany jest\nna delikatnej osi tak, aby opory mechaniczne przy jego obrocie były zminimalizowane. Szklana bańka\nwypełniona jest powietrzem o znacznie obniżonym ciśnieniu.\nPoniżej zamieszczono fragment opisu interaktywnej ekspozycji „Nauki dawne i niedawne” w Muzeum\nUniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius.\nRadiometr\nA: Dlaczego wiatraczek się kręci?\nB: Bo został oświetlony przez żarówkę.\nA: To znaczy, że „popycha” go światło?\nN\nS\nPn\n17   z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nFizyka - poziom rozszerzony\nB: Niezupełnie. Gdyby rzeczywiście wiatraczek był „popychany” przez światło, to silniej „popychana”\nbyłaby srebrna strona i wiatraczek kręciłby się czarną stroną do przodu. A jest odwrotnie.\nA: To dlaczego się kręci?\nB: Czarna strona pochłania światło i ogrzewa się mocniej. Przez to przekazuje więcej ciepła\ncząsteczkom gazu. I to właśnie cząsteczki gazu „popychają” wiatraczek radiometru.\nA: A gdyby z bańki usunąć gaz?\nB: Wtedy rzeczywiście wiatraczek byłby „popychany” przez światło i kręciłby się czarną stroną do przodu.\nRadiometr został skonstruowany przez Williama Crookesa (1832-1919) w 1873 roku. W tym\nczasie naukowcy spierali się, czy światło może wywierać siłę. Radiometr miał być dowodem na to,\nże światło wywiera siłę. Ponieważ radiometr zachował się inaczej niż przewidywano, nie udało się\nwówczas znaleźć odpowiedzi. Później powtórzono ten eksperyment znacznie lepiej, opróżniając bańkę\nz powietrza. Dopiero wtedy, w próżni, udało się stwierdzić, że światło wywiera niewielkie ciśnienie\ni powoduje obrót młynka w kierunku zgodnym z oczekiwaniami.\nhttp://www2.maius.uj.edu.pl/nauki/fizyka.pdf [data dostępu: 01.10.2017]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura próbna · 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 17.<br>Radiometr Crookesa to urządzenie, które składa się z wiatraczka umieszczonego w szklanej bańce.<br>Skrzydła wiatraczka z jednej strony są czarne, z drugiej zaś - posrebrzone. Wiatraczek umocowany jest<br>na delikatnej osi tak, aby opory mechaniczne przy jego obrocie były zminimalizowane. Szklana bańka<br>wypełniona jest powietrzem o znacznie obniżonym ciśnieniu.<br>Poniżej zamieszczono fragment opisu interaktywnej ekspozycji „Nauki dawne i niedawne” w Muzeum<br>Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius.<br>Radiometr<br>A: Dlaczego wiatraczek się kręci?<br>B: Bo został oświetlony przez żarówkę.<br>A: To znaczy, że „popycha” go światło?<br>N<br>S<br>Pn<br>17   z 20<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Fizyka - poziom rozszerzony<br>B: Niezupełnie. Gdyby rzeczywiście wiatraczek był „popychany” przez światło, to silniej „popychana”<br>byłaby srebrna strona i wiatraczek kręciłby się czarną stroną do przodu. A jest odwrotnie.<br>A: To dlaczego się kręci?<br>B: Czarna strona pochłania światło i ogrzewa się mocniej. Przez to przekazuje więcej ciepła<br>cząsteczkom gazu. I to właśnie cząsteczki gazu „popychają” wiatraczek radiometru.<br>A: A gdyby z bańki usunąć gaz?<br>B: Wtedy rzeczywiście wiatraczek byłby „popychany” przez światło i kręciłby się czarną stroną do przodu.<br>Radiometr został skonstruowany przez Williama Crookesa (1832-1919) w 1873 roku. W tym<br>czasie naukowcy spierali się, czy światło może wywierać siłę. Radiometr miał być dowodem na to,<br>że światło wywiera siłę. Ponieważ radiometr zachował się inaczej niż przewidywano, nie udało się<br>wówczas znaleźć odpowiedzi. Później powtórzono ten eksperyment znacznie lepiej, opróżniając bańkę<br>z powietrza. Dopiero wtedy, w próżni, udało się stwierdzić, że światło wywiera niewielkie ciśnienie<br>i powoduje obrót młynka w kierunku zgodnym z oczekiwaniami.<br>http://www2.maius.uj.edu.pl/nauki/fizyka.pdf [data dostępu: 01.10.2017]</p>","solutions":[]}