{"id":"fizyka-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"fizyka-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-3)\nRozważamy\nprzejścia\nelektronu\npomiędzy\nwybranymi\npoziomami\nenergetycznymi A, B, C, D w pewnym atomie. Elektron może przechodzić\nz poziomu A do poziomu B, z poziomu B do poziomu C oraz z poziomu C do\npoziomu D. Ponadto możliwe jest bezpośrednie przejście elektronu z poziomu\nA do poziomu D (zobacz rys. obok). Długości fal fotonów emitowanych\npodczas tych przejść oznaczymy odpowiednio: λAB, λBC, λCD, λAD.\nWyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć - tylko na podstawie danych\nwielkości: λAB, λBC, λCD - długość fali λAD fotonu emitowanego przy\nprzejściu elektronu bezpośrednio z poziomu A do poziomu D.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.1.\n7.2.\n7.3.\n8.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n3\nUzyskana liczba pkt\nA\nB\nC\nD\nMFA_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Znajomość i umiejętność\nwykorzystania pojęć i praw fizyki\ndo wyjaśniania procesów i zjawisk\nw przyrodzie.\nZdający:\n11.1) opisuje założenia kwantowego modelu\nświatła;\n11.2) stosuje zależność między energią fotonu\na częstotliwością i długością fali […];\n11.3) stosuje zasadę zachowania energii do\nwyznaczenia częstotliwości promieniowania\nemitowanego i absorbowanego przez atomy;\n6.8) Zdający stosuje w obliczeniach związek\nmiędzy parametrami fali: długością,\nczęstotliwością, okresem, prędkością.\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowe wyprowadzenie wzoru pozwalającego na wyznaczenie ߣ୅ୈ tylko na\npodstawie danych długości fal oraz prawidłowa postać końcowego wzoru (bez błędu\nw przekształceniach) w postaci:\nߣ୅ୈ=\nߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ\nߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ\nalbo 1\nߣ୅ୈ\n= 1\nߣ୅୆\n+ 1\nߣ୆େ\n+ 1\nߣେୈ\n2 p. - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów (krok 1.)\noraz zapisanie wzoru Plancka na energię emitowanego fotonu łącznie z wykorzystaniem\nzwiązku pomiędzy częstotliwością i długością fali fotonu - np. zapis ܧ= ℎ݂ łącznie\nz równaniem ܿ= ߣ݂ albo zapis ܧ=\n௛௖\nఒ (krok 2.).\n1 p. - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów -\nwystarczy zapis: ∆ܧ୅ୈ= ∆ܧ୅୆+ ∆ܧ୆େ+ ∆ܧେୈ lub ܧ୅ୈ= ܧ୅୆+ ܧ୆େ+ ܧେୈ (krok 1.).\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nKrok 1. Skorzystamy z zasady zachowania energii. Energia fotonu EXY emitowanego podczas\nprzejścia elektronu z poziomu X na Y jest równa różnicy energii ΔEXY = EX - EY jakie\nma elektron na poszczególnych poziomach. W związku z tym, ponieważ zachodzi\n∆ܧ୅ୈ= ∆ܧ୅୆+ ∆ܧ୆େ+ ∆ܧେୈ to także zachodzi:\nܧ୅ୈ= ܧ୅୆+ ܧ୆େ+ ܧେୈ\nKrok 2. Zapiszemy wzory Plancka na energie emitowanych fotonów podczas przejść elektronu\npomiędzy poziomami energetycznymi oraz wykorzystamy związek ܿ= ߣ݂:\nܧ୅୆= ℎ݂୅୆= ℎ\nߣ୅୆\n, ܧ୆େ= ℎ݂୆େ= ℎ\nߣ୆େ\n, ܧେୈ= ℎ݂େୈ= ℎ\nߣେୈ\n, ܧ୅ୈ= ℎ݂୅ୈ= ℎ\nߣ୅ୈ\nKrok 3. W związku z powyższymi równaniami mamy:\nℎ\nߣ୅ୈ\n= ℎ\nߣ୅୆\n+ ℎ\nߣ୆େ\n+ ℎ\nߣେୈ\n→ 1\nߣ୅ୈ\n= 1\nߣ୅୆\n+ 1\nߣ୆େ\n+ 1\nߣେୈ\n1\nߣ୅ୈ\n= ߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ\nߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ\n→ ߣ୅ୈ=\nߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ\nߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n\\[\n\\boxed{\\lambda_{AD} = \\frac{\\lambda_{AB} \\cdot \\lambda_{BC} \\cdot \\lambda_{CD}}{\\lambda_{BC}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{BC}}}\n\\]\n\nlub równoważnie:\n\n\\[\n\\frac{1}{\\lambda_{AD}} = \\frac{1}{\\lambda_{AB}} + \\frac{1}{\\lambda_{BC}} + \\frac{1}{\\lambda_{CD}}\n\\]\n\n## Sposób 1 - Zasada zachowania energii + substytucja \\(E = \\frac{hc}{\\lambda}\\)\n\n**Krok 1 - Spostrzeżenie fizyczne (kluczowe!):**\n\nPoziomy energetyczne: \\(E_A > E_B > E_C > E_D\\).\n\nEnergia emitowanego fotonu przy przejściu \\(A \\to D\\) równa się różnicy energii poziomów:\n\n\\[\nE_{AD} = E_A - E_D\n\\]\n\nMożemy tę różnicę **rozpisać teleskopowo** (bo \\(A \\to B \\to C \\to D\\) to ta sama droga energetyczna co \\(A \\to D\\)):\n\n\\[\nE_A - E_D = \\underbrace{(E_A - E_B)}_{E_{AB}} + \\underbrace{(E_B - E_C)}_{E_{BC}} + \\underbrace{(E_C - E_D)}_{E_{CD}}\n\\]\n\nStąd:\n\n\\[\nE_{AD} = E_{AB} + E_{BC} + E_{CD}\n\\]\n\n**Krok 2 - Substytucja wzoru na energię fotonu:**\n\nFoton o długości fali \\(\\lambda\\) ma energię:\n\n\\[\nE = hf = \\frac{hc}{\\lambda}\n\\]\n\nPodstawiamy do równania z Kroku 1:\n\n\\[\n\\frac{hc}{\\lambda_{AD}} = \\frac{hc}{\\lambda_{AB}} + \\frac{hc}{\\lambda_{BC}} + \\frac{hc}{\\lambda_{CD}}\n\\]\n\n**Krok 3 - Uproszczenie (dzielimy obie strony przez \\(hc\\)):**\n\n\\[\n\\frac{1}{\\lambda_{AD}} = \\frac{1}{\\lambda_{AB}} + \\frac{1}{\\lambda_{BC}} + \\frac{1}{\\lambda_{CD}}\n\\]\n\n**Krok 4 - Wyznaczenie \\(\\lambda_{AD}\\):**\n\nWspólny mianownik po prawej stronie to \\(\\lambda_{AB}\\lambda_{BC}\\lambda_{CD}\\):\n\n\\[\n\\frac{1}{\\lambda_{AD}} = \\frac{\\lambda_{BC}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{BC}}{\\lambda_{AB}\\lambda_{BC}\\lambda_{CD}}\n\\]\n\nStąd:\n\n\\[\n\\lambda_{AD} = \\frac{\\lambda_{AB} \\cdot \\lambda_{BC} \\cdot \\lambda_{CD}}{\\lambda_{BC}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{BC}}\n\\]\n\n## Sposób 2 - Algebraiczny przez częstotliwości (weryfikacja)\n\nEnergię można wyrazić też przez częstotliwość \\(E = hf\\), a \\(f = c/\\lambda\\):\n\n\\[\nf_{AD} = f_{AB} + f_{BC} + f_{CD}\n\\]\n\n\\[\n\\frac{c}{\\lambda_{AD}} = \\frac{c}{\\lambda_{AB}} + \\frac{c}{\\lambda_{BC}} + \\frac{c}{\\lambda_{CD}}\n\\]\n\nPo podzieleniu przez \\(c\\) dostajemy ten sam wynik co w Sposobie 1. Widać też ważną **zasadę Ritza**: częstotliwość fotonu emitowanego przy przejściu \\(A \\to D\\) jest sumą częstotliwości fotonu \\(A \\to B\\), \\(B \\to C\\), \\(C \\to D\\). To empiryczne prawo spektroskopii.\n\n## Sposób 3 - Sprawdzenie sensowności wzoru (analiza jakościowa)\n\nPrzejście \\(A \\to D\\) obejmuje **największą różnicę energii** ze wszystkich przejść w schemacie, bo skok jest od najwyższego do najniższego poziomu. Emitowany foton powinien więc mieć:\n\n\\[\nE_{AD} > E_{AB},\\quad E_{AD} > E_{BC},\\quad E_{AD} > E_{CD}\n\\]\n\nco oznacza (bo \\(E = hc/\\lambda\\), tj. większa energia → krótsza fala):\n\n\\[\n\\lambda_{AD} < \\lambda_{AB},\\quad \\lambda_{AD} < \\lambda_{BC},\\quad \\lambda_{AD} < \\lambda_{CD}\n\\]\n\nWzór \\(\\frac{1}{\\lambda_{AD}} = \\frac{1}{\\lambda_{AB}} + \\frac{1}{\\lambda_{BC}} + \\frac{1}{\\lambda_{CD}}\\) to spełnia - odwrotność sumy odwrotności jest **mniejsza** niż każdy ze składników. ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Schemat punktowania CKE (zadanie 8, 0-3 pkt):**\n>\n> - **3 pkt** - prawidłowe wyprowadzenie wzoru pozwalającego na wyznaczenie \\(\\lambda_{AD}\\) tylko na podstawie danych długości fal oraz prawidłowa postać końcowego wzoru: \\(\\lambda_{AD} = \\dfrac{\\lambda_{AB}\\lambda_{BC}\\lambda_{CD}}{\\lambda_{BC}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{CD} + \\lambda_{AB}\\lambda_{BC}}\\) albo \\(\\dfrac{1}{\\lambda_{AD}} = \\dfrac{1}{\\lambda_{AB}} + \\dfrac{1}{\\lambda_{BC}} + \\dfrac{1}{\\lambda_{CD}}\\).\n> - **2 pkt** - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów (krok 1.) oraz zapisanie wzoru Plancka na energię fotonu łącznie z wykorzystaniem związku \\(c = \\lambda f\\) - np. \\(E = hf\\) i \\(c = \\lambda f\\), albo \\(E = \\frac{hc}{\\lambda}\\) (krok 2.).\n> - **1 pkt** - zapisanie zasady zachowania energii: \\(\\Delta E_{AD} = \\Delta E_{AB} + \\Delta E_{BC} + \\Delta E_{CD}\\) lub \\(E_{AD} = E_{AB} + E_{BC} + E_{CD}\\) (krok 1.).\n> - **0 pkt** - brak spełnienia powyższych kryteriów.\n\n## Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Karta wzorów CKE - Fizyka, sekcja „Fizyka kwantowa\":**\n>\n> **Energia fotonu:**\n> \\[E = hf = \\frac{hc}{\\lambda}\\]\n> gdzie \\(h = 6{,}626 \\times 10^{-34}\\ \\text{J·s}\\) (stała Plancka), \\(c\\) - prędkość światła.\n>\n> Użyliśmy w Kroku 2 Sposobu 1: podstawiając \\(E = hc/\\lambda\\) za każdą energię przejścia, przekształcamy równanie energetyczne na równanie zawierające tylko długości fal.\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to próba **dodawania długości fal**: \\(\\lambda_{AD} = \\lambda_{AB} + \\lambda_{BC} + \\lambda_{CD}\\). To fundamentalnie błędne - energię przejść się sumuje, a długości fal sumują odwrotności!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj, że im **większa energia fotonu**, tym **krótsza długość fali** (\\(E = hc/\\lambda\\) - odwrotna proporcjonalność). Foton \\(A \\to D\\) ma największą energię, więc najkrótszą falę ze wszystkich czterech.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie mówi **„tylko na podstawie \\(\\lambda_{AB}\\), \\(\\lambda_{BC}\\), \\(\\lambda_{CD}\\)\"** - finalna postać wzoru nie może zawierać innych wielkości (np. \\(h\\), \\(c\\), wartości energii poziomów). Stała Plancka i \\(c\\) **muszą się skrócić** - to wymóg formalny zadania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zasada Ritza (\\(f_{AD} = f_{AB} + f_{BC} + f_{CD}\\)) wynika wprost z modelu kwantowego atomu - jest ogólna i niezależna od konkretnego modelu (Bohr, Schrödinger). Jeśli pamiętasz tę zasadę, możesz zacząć od niej i od razu przejść do długości fal przez \\(\\lambda = c/f\\).","image":"img/fizyka-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-3)<br>Rozważamy<br>przejścia<br>elektronu<br>pomiędzy<br>wybranymi<br>poziomami<br>energetycznymi A, B, C, D w pewnym atomie. Elektron może przechodzić<br>z poziomu A do poziomu B, z poziomu B do poziomu C oraz z poziomu C do<br>poziomu D. Ponadto możliwe jest bezpośrednie przejście elektronu z poziomu<br>A do poziomu D (zobacz rys. obok). Długości fal fotonów emitowanych<br>podczas tych przejść oznaczymy odpowiednio: λAB, λBC, λCD, λAD.<br>Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć - tylko na podstawie danych<br>wielkości: λAB, λBC, λCD - długość fali λAD fotonu emitowanego przy<br>przejściu elektronu bezpośrednio z poziomu A do poziomu D.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>7.1.<br>7.2.<br>7.3.<br>8.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>2<br>3<br>Uzyskana liczba pkt<br>A<br>B<br>C<br>D<br>MFA_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-3)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Znajomość i umiejętność<br>wykorzystania pojęć i praw fizyki<br>do wyjaśniania procesów i zjawisk<br>w przyrodzie.<br>Zdający:<br>11.1) opisuje założenia kwantowego modelu<br>światła;<br>11.2) stosuje zależność między energią fotonu<br>a częstotliwością i długością fali […];<br>11.3) stosuje zasadę zachowania energii do<br>wyznaczenia częstotliwości promieniowania<br>emitowanego i absorbowanego przez atomy;<br>6.8) Zdający stosuje w obliczeniach związek<br>między parametrami fali: długością,<br>częstotliwością, okresem, prędkością.<br>Schemat punktowania<br>3 p. - prawidłowe wyprowadzenie wzoru pozwalającego na wyznaczenie ߣ୅ୈ tylko na<br>podstawie danych długości fal oraz prawidłowa postać końcowego wzoru (bez błędu<br>w przekształceniach) w postaci:<br>ߣ୅ୈ=<br>ߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ<br>ߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ<br>albo 1<br>ߣ୅ୈ<br>= 1<br>ߣ୅୆</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>ߣ୆େ</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>ߣେୈ<br>2 p. - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów (krok 1.)<br>oraz zapisanie wzoru Plancka na energię emitowanego fotonu łącznie z wykorzystaniem<br>związku pomiędzy częstotliwością i długością fali fotonu - np. zapis ܧ= ℎ݂ łącznie<br>z równaniem ܿ= ߣ݂ albo zapis ܧ=<br>௛௖<br>ఒ (krok 2.).<br>1 p. - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów -<br>wystarczy zapis: ∆ܧ୅ୈ= ∆ܧ୅୆+ ∆ܧ୆େ+ ∆ܧେୈ lub ܧ୅ୈ= ܧ୅୆+ ܧ୆େ+ ܧେୈ (krok 1.).<br>0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Krok 1. Skorzystamy z zasady zachowania energii. Energia fotonu EXY emitowanego podczas<br>przejścia elektronu z poziomu X na Y jest równa różnicy energii ΔEXY = EX - EY jakie<br>ma elektron na poszczególnych poziomach. W związku z tym, ponieważ zachodzi<br>∆ܧ୅ୈ= ∆ܧ୅୆+ ∆ܧ୆େ+ ∆ܧେୈ to także zachodzi:<br>ܧ୅ୈ= ܧ୅୆+ ܧ୆େ+ ܧେୈ<br>Krok 2. Zapiszemy wzory Plancka na energie emitowanych fotonów podczas przejść elektronu<br>pomiędzy poziomami energetycznymi oraz wykorzystamy związek ܿ= ߣ݂:<br>ܧ୅୆= ℎ݂୅୆= ℎ<br>ߣ୅୆<br>, ܧ୆େ= ℎ݂୆େ= ℎ<br>ߣ୆େ<br>, ܧେୈ= ℎ݂େୈ= ℎ<br>ߣେୈ<br>, ܧ୅ୈ= ℎ݂୅ୈ= ℎ<br>ߣ୅ୈ<br>Krok 3. W związku z powyższymi równaniami mamy:<br>ℎ<br>ߣ୅ୈ<br>= ℎ<br>ߣ୅୆</p>\n<ul><li>ℎ</li></ul>\n<p>ߣ୆େ</p>\n<ul><li>ℎ</li></ul>\n<p>ߣେୈ<br>→ 1<br>ߣ୅ୈ<br>= 1<br>ߣ୅୆</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>ߣ୆େ</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>ߣେୈ<br>1<br>ߣ୅ୈ<br>= ߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ<br>ߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ<br>→ ߣ୅ୈ=<br>ߣ୅୆ߣ୆େߣେୈ<br>ߣ୆େߣେୈ+ ߣ୅୆ߣେୈ+ ߣ୅୆ߣ୆େ</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><menclose notation=\"box\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x000B7;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x000B7;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></menclose></mrow></math></div>\n<p>lub równoważnie:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<h4>Sposób 1 - Zasada zachowania energii + substytucja <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><mi>&#x003BB;</mi></mrow></mfrac></mrow></math></h4>\n<p><strong>Krok 1 - Spostrzeżenie fizyczne (kluczowe!):</strong></p>\n<p>Poziomy energetyczne: <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>E</mi><mi>A</mi></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mi>B</mi></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mi>C</mi></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mi>D</mi></msub></mrow></math>.</p>\n<p>Energia emitowanego fotonu przy przejściu <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math> równa się różnicy energii poziomów:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>E</mi><mi>A</mi></msub><mo>&#x02212;</mo><msub><mi>E</mi><mi>D</mi></msub></mrow></math></div>\n<p>Możemy tę różnicę <strong>rozpisać teleskopowo</strong> (bo <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>B</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>C</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math> to ta sama droga energetyczna co <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math>):</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>E</mi><mi>A</mi></msub><mo>&#x02212;</mo><msub><mi>E</mi><mi>D</mi></msub><mo>&#x0003D;</mo><munder><munder><mrow><mo stretchy=\"false\">&#x00028;</mo><msub><mi>E</mi><mi>A</mi></msub><mo>&#x02212;</mo><msub><mi>E</mi><mi>B</mi></msub><mo stretchy=\"false\">&#x00029;</mo></mrow><mo>&#x23DF;</mo></munder><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></munder><mo>&#x0002B;</mo><munder><munder><mrow><mo stretchy=\"false\">&#x00028;</mo><msub><mi>E</mi><mi>B</mi></msub><mo>&#x02212;</mo><msub><mi>E</mi><mi>C</mi></msub><mo stretchy=\"false\">&#x00029;</mo></mrow><mo>&#x23DF;</mo></munder><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></munder><mo>&#x0002B;</mo><munder><munder><mrow><mo stretchy=\"false\">&#x00028;</mo><msub><mi>E</mi><mi>C</mi></msub><mo>&#x02212;</mo><msub><mi>E</mi><mi>D</mi></msub><mo stretchy=\"false\">&#x00029;</mo></mrow><mo>&#x23DF;</mo></munder><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></munder></mrow></math></div>\n<p>Stąd:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math></div>\n<p><strong>Krok 2 - Substytucja wzoru na energię fotonu:</strong></p>\n<p>Foton o długości fali <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>&#x003BB;</mi></mrow></math> ma energię:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>f</mi><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><mi>&#x003BB;</mi></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<p>Podstawiamy do równania z Kroku 1:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<p><strong>Krok 3 - Uproszczenie (dzielimy obie strony przez <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow></math>):</strong></p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<p><strong>Krok 4 - Wyznaczenie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math>:</strong></p>\n<p>Wspólny mianownik po prawej stronie to <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math>:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<p>Stąd:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x000B7;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x000B7;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<h4>Sposób 2 - Algebraiczny przez częstotliwości (weryfikacja)</h4>\n<p>Energię można wyrazić też przez częstotliwość <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>f</mi></mrow></math>, a <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>f</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>c</mi><mo>&#x0002F;</mo><mi>&#x003BB;</mi></mrow></math>:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>f</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math></div>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mfrac><mrow><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mi>c</mi></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math></div>\n<p>Po podzieleniu przez <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi></mrow></math> dostajemy ten sam wynik co w Sposobie 1. Widać też ważną <strong>zasadę Ritza</strong>: częstotliwość fotonu emitowanego przy przejściu <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math> jest sumą częstotliwości fotonu <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>B</mi></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>B</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>C</mi></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>C</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math>. To empiryczne prawo spektroskopii.</p>\n<h4>Sposób 3 - Sprawdzenie sensowności wzoru (analiza jakościowa)</h4>\n<p>Przejście <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math> obejmuje <strong>największą różnicę energii</strong> ze wszystkich przejść w schemacie, bo skok jest od najwyższego do najniższego poziomu. Emitowany foton powinien więc mieć:</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002C;</mo><mspace width=\"1em\" /><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002C;</mo><mspace width=\"1em\" /><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003E;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math></div>\n<p>co oznacza (bo <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>c</mi><mo>&#x0002F;</mo><mi>&#x003BB;</mi></mrow></math>, tj. większa energia → krótsza fala):</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003C;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002C;</mo><mspace width=\"1em\" /><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003C;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002C;</mo><mspace width=\"1em\" /><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003C;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math></div>\n<p>Wzór <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac><mo>&#x0002B;</mo><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mrow></math> to spełnia - odwrotność sumy odwrotności jest <strong>mniejsza</strong> niż każdy ze składników. ✓</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Schemat punktowania CKE (zadanie 8, 0-3 pkt):</strong><br><br>- <strong>3 pkt</strong> - prawidłowe wyprowadzenie wzoru pozwalającego na wyznaczenie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math> tylko na podstawie danych długości fal oraz prawidłowa postać końcowego wzoru: <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mstyle displaystyle=\"true\" scriptlevel=\"0\"><mfrac><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mstyle></mrow></math> albo <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mstyle displaystyle=\"true\" scriptlevel=\"0\"><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mstyle><mo>&#x0003D;</mo><mstyle displaystyle=\"true\" scriptlevel=\"0\"><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mstyle><mo>&#x0002B;</mo><mstyle displaystyle=\"true\" scriptlevel=\"0\"><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mstyle><mo>&#x0002B;</mo><mstyle displaystyle=\"true\" scriptlevel=\"0\"><mfrac><mrow><mn>1</mn></mrow><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></mfrac></mstyle></mrow></math>.<br>- <strong>2 pkt</strong> - zapisanie zasady zachowania energii wiążącej energie emitowanych fotonów (krok 1.) oraz zapisanie wzoru Plancka na energię fotonu łącznie z wykorzystaniem związku <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>&#x003BB;</mi><mi>f</mi></mrow></math> - np. <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>f</mi></mrow></math> i <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>&#x003BB;</mi><mi>f</mi></mrow></math>, albo <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><mi>&#x003BB;</mi></mrow></mfrac></mrow></math> (krok 2.).<br>- <strong>1 pkt</strong> - zapisanie zasady zachowania energii: <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>&#x00394;</mi><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><mi>&#x00394;</mi><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><mi>&#x00394;</mi><msub><mi>E</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><mi>&#x00394;</mi><msub><mi>E</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math> lub <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>E</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math> (krok 1.).<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak spełnienia powyższych kryteriów.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Karta wzorów CKE - Fizyka, sekcja „Fizyka kwantowa&quot;:</strong><br><br><strong>Energia fotonu:</strong><br><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>f</mi><mo>&#x0003D;</mo><mfrac><mrow><mi>h</mi><mi>c</mi></mrow><mrow><mi>&#x003BB;</mi></mrow></mfrac></mrow></math><br>gdzie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>h</mi><mo>&#x0003D;</mo><mn>6</mn><mrow><mo>&#x0002C;</mo></mrow><mn>626</mn><mo>&#x000D7;</mo><msup><mn>10</mn><mrow><mo>&#x02212;</mo><mn>34</mn></mrow></msup><mtext>&#x000A0;</mtext><mtext>J·s</mtext></mrow></math> (stała Plancka), <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi></mrow></math> - prędkość światła.<br><br>Użyliśmy w Kroku 2 Sposobu 1: podstawiając <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>c</mi><mo>&#x0002F;</mo><mi>&#x003BB;</mi></mrow></math> za każdą energię przejścia, przekształcamy równanie energetyczne na równanie zawierające tylko długości fal.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to próba <strong>dodawania długości fal</strong>: <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math>. To fundamentalnie błędne - energię przejść się sumuje, a długości fal sumują odwrotności!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj, że im <strong>większa energia fotonu</strong>, tym <strong>krótsza długość fali</strong> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>E</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>h</mi><mi>c</mi><mo>&#x0002F;</mo><mi>&#x003BB;</mi></mrow></math> - odwrotna proporcjonalność). Foton <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>A</mi><mo>&#x02192;</mo><mi>D</mi></mrow></math> ma największą energię, więc najkrótszą falę ze wszystkich czterech.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zadanie mówi <strong>„tylko na podstawie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>&#x003BB;</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math>&quot;</strong> - finalna postać wzoru nie może zawierać innych wielkości (np. <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>h</mi></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi></mrow></math>, wartości energii poziomów). Stała Plancka i <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>c</mi></mrow></math> <strong>muszą się skrócić</strong> - to wymóg formalny zadania.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zasada Ritza (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><msub><mi>f</mi><mrow><mi>A</mi><mi>D</mi></mrow></msub><mo>&#x0003D;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>A</mi><mi>B</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>B</mi><mi>C</mi></mrow></msub><mo>&#x0002B;</mo><msub><mi>f</mi><mrow><mi>C</mi><mi>D</mi></mrow></msub></mrow></math>) wynika wprost z modelu kwantowego atomu - jest ogólna i niezależna od konkretnego modelu (Bohr, Schrödinger). Jeśli pamiętasz tę zasadę, możesz zacząć od niej i od razu przejść do długości fal przez <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>&#x003BB;</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>c</mi><mo>&#x0002F;</mo><mi>f</mi></mrow></math>.</blockquote>"}]}