{"id":"fizyka-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"fizyka-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.3","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-2)\nCiepło oddane przez gaz do chłodnicy w jednym cyklu 𝐴→𝐵→𝐶→𝐴 oznaczymy jako 𝑄𝑜𝑑𝑑.\nWyznacz 𝑸𝒐𝒅𝒅 w zależności tylko od 𝑻𝟏 oraz od liczby moli gazu 𝒏, oraz od stałej\ngazowej 𝑹. Zapisz odpowiednie zależności oraz podaj postać wzoru na 𝑸𝒐𝒅𝒅.\nEFAP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Wykorzystanie i przetwarzanie\ninformacji zapisanych w postaci tekstu,\ntabel, wykresów, schematów\ni rysunków.\nIV. Budowa prostych modeli fizycznych\ni matematycznych do opisu zjawisk.\nZdający:\n5.3) interpretuje wykresy ilustrujące przemiany\ngazu doskonałego;\n5.6) oblicza zmianę energii wewnętrznej\nw przemianach izobarycznej i izochorycznej\noraz pracę wykonaną w przemianie\nizobarycznej;\n5.7) posługuje się pojęciem ciepła molowego\nw przemianach gazowych;\n5.8) analizuje pierwszą zasadę termodynamiki\njako zasadę zachowania energii.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna metoda obliczenia ciepła oddanego w cyklu oraz zapisanie poprawnego\nwyrażenia na ciepło oddane: |𝑄𝐶𝐴| = 5𝑛𝑅𝑇1\n1 pkt - identyfikacja ciepła oddanego przez gaz jako ciepła wymienionego z otoczeniem\nw przemianie 𝐶→𝐴 oraz zapisanie związku między ciepłem pobranym w przemianie\nizobarycznej 𝐶→𝐴 a przyrostem temperatury Δ𝑇𝐶𝐴, np. zapisy równoważne\nponiższym:\n|𝑄𝑜𝑑𝑑| = |𝑄𝐶𝐴| oraz |𝑄𝐶𝐴| = |𝑛𝐶𝑝Δ𝑇𝐶𝐴|\nLUB\n- identyfikacja ciepła oddanego przez gaz jako ciepła wymienionego z otoczeniem\nw przemianie 𝐶→𝐴 oraz zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany 𝐶→𝐴\nz poprawnym uwzględnieniem konwencji znaków energii lub z poprawnym\nzastosowaniem wzoru na pracę albo zmianę energii wewnętrznej\n|𝑄𝑜𝑑𝑑| = |𝑄𝐶𝐴| oraz (-|Δ𝑈𝐶𝐴| = -|𝑄𝐶𝐴| + |𝑊𝐶𝐴| lub Δ𝑈𝐶𝐴= 𝑄𝐶𝐴-𝑝Δ𝑉 lub\nlub 𝑛𝐶𝑉Δ𝑇𝐶𝐴= 𝑄𝐶𝐴+ 𝑊𝐶𝐴 )\n0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.\nPrzykładowe pełne rozwiązania\nSposób 1. (zastosowanie wzoru na ciepło w przemianie izobarycznej)\nObliczymy ciepło oddane przez gaz w cyklu. Gaz oddaje ciepło tylko w przemianie 𝐶→𝐴\n(izobarycznej):\n1) 𝑄𝑜𝑑𝑑= 𝑄𝐶𝐴\nDo wyznaczenia |𝑄𝐶𝐴| zastosujemy wzór na ciepło wymienione w przemianie izobarycznej:\n2) |𝑄𝐶𝐴| = |𝑛𝐶𝑝Δ𝑇𝐶𝐴|\nZastosujemy związek między ciepłem molowym przy stałej objętości a ciepłem molowym\nprzy stałym ciśnieniu:\n3) 𝐶𝑝= 𝐶𝑉+ 𝑅= 3\n2 𝑅+ 𝑅= 5\n2 𝑅\nDo równania 2) podstawimy związek 3) oraz przyrost temperatury Δ𝑇𝐶𝐴 odczytany\nz wykresu 1.:\n4) |𝑄𝐶𝐴| = |𝑛5\n2 𝑅(𝑇1 -3𝑇1)| = 5𝑛𝑅𝑇1\nSposób 2. (zastosowanie I zasady termodynamiki)\nObliczymy ciepło oddane przez gaz w cyklu. Gaz oddaje ciepło tylko w przemianie 𝐶→𝐴\n(izobarycznej):\n1) 𝑄𝑜𝑑𝑑= 𝑄𝐶𝐴\nDo wyznaczenia |𝑄𝐶𝐴| zastosujemy I zasadę termodynamiki. Zastosujemy konwencję,\nzgodnie z którą, gdy gaz traci energię w postaci pracy lub ciepła, to zapisujemy ją ze\nznakiem minus, a gdy zyskuje energię w postaci pracy lub ciepła, to zapisujemy ją ze\nznakiem plus.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPodczas sprężania izobarycznego gaz oddaje ciepło i zyskuje energię w postaci pracy.\nPonadto uwzględnimy od razu, że zmiana energii wewnętrznej jest ujemna. Zapiszemy I\nzasadę termodynamiki:\n2a) -|Δ𝑈𝐶𝐴| = -|𝑄𝐶𝐴| + |𝑊𝐶𝐴| → 2b) |𝑄𝐶𝐴| = |𝑊𝐶𝐴| + |Δ𝑈𝐶𝐴|\nW równaniu 2b) uwzględnimy wzór na pracę oraz energię wewnętrzną\n3) |𝑄𝐶𝐴| = 𝑝|Δ𝑉𝐶𝐴| + 𝑛𝐶𝑉|Δ𝑇𝐶𝐴|\nW równaniu 3) uwzględnimy równanie stanu gazu doskonałego:\n4) |𝑄𝐶𝐴| = 𝑛𝑅|Δ𝑇𝐶𝐴| + 𝑛𝐶𝑉|Δ𝑇𝐶𝐴|\nDo równania 4) podstawimy ciepło 𝐶𝑉=\n3\n2 𝑅 oraz przyrost temperatury Δ𝑇𝐶𝐴 odczytany\nz wykresu 1.:\n5) |𝑄𝐶𝐴| = 𝑛𝑅⋅2𝑇1 + 𝑛3\n2 𝑅⋅2𝑇1 = 5𝑛𝑅𝑇1","solution":null,"image":"img/fizyka-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6.3. (0-2)<br>Ciepło oddane przez gaz do chłodnicy w jednym cyklu 𝐴→𝐵→𝐶→𝐴 oznaczymy jako 𝑄𝑜𝑑𝑑.<br>Wyznacz 𝑸𝒐𝒅𝒅 w zależności tylko od 𝑻𝟏 oraz od liczby moli gazu 𝒏, oraz od stałej<br>gazowej 𝑹. Zapisz odpowiednie zależności oraz podaj postać wzoru na 𝑸𝒐𝒅𝒅.<br>EFAP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6.3. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Wykorzystanie i przetwarzanie<br>informacji zapisanych w postaci tekstu,<br>tabel, wykresów, schematów<br>i rysunków.<br>IV. Budowa prostych modeli fizycznych<br>i matematycznych do opisu zjawisk.<br>Zdający:<br>5.3) interpretuje wykresy ilustrujące przemiany<br>gazu doskonałego;<br>5.6) oblicza zmianę energii wewnętrznej<br>w przemianach izobarycznej i izochorycznej<br>oraz pracę wykonaną w przemianie<br>izobarycznej;<br>5.7) posługuje się pojęciem ciepła molowego<br>w przemianach gazowych;<br>5.8) analizuje pierwszą zasadę termodynamiki<br>jako zasadę zachowania energii.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawna metoda obliczenia ciepła oddanego w cyklu oraz zapisanie poprawnego<br>wyrażenia na ciepło oddane: |𝑄𝐶𝐴| = 5𝑛𝑅𝑇1<br>1 pkt - identyfikacja ciepła oddanego przez gaz jako ciepła wymienionego z otoczeniem<br>w przemianie 𝐶→𝐴 oraz zapisanie związku między ciepłem pobranym w przemianie<br>izobarycznej 𝐶→𝐴 a przyrostem temperatury Δ𝑇𝐶𝐴, np. zapisy równoważne<br>poniższym:<br>|𝑄𝑜𝑑𝑑| = |𝑄𝐶𝐴| oraz |𝑄𝐶𝐴| = |𝑛𝐶𝑝Δ𝑇𝐶𝐴|<br>LUB</p>\n<ul><li>identyfikacja ciepła oddanego przez gaz jako ciepła wymienionego z otoczeniem</li></ul>\n<p>w przemianie 𝐶→𝐴 oraz zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany 𝐶→𝐴<br>z poprawnym uwzględnieniem konwencji znaków energii lub z poprawnym<br>zastosowaniem wzoru na pracę albo zmianę energii wewnętrznej<br>|𝑄𝑜𝑑𝑑| = |𝑄𝐶𝐴| oraz (-|Δ𝑈𝐶𝐴| = -|𝑄𝐶𝐴| + |𝑊𝐶𝐴| lub Δ𝑈𝐶𝐴= 𝑄𝐶𝐴-𝑝Δ𝑉 lub<br>lub 𝑛𝐶𝑉Δ𝑇𝐶𝐴= 𝑄𝐶𝐴+ 𝑊𝐶𝐴 )<br>0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.<br>Przykładowe pełne rozwiązania<br>Sposób 1. (zastosowanie wzoru na ciepło w przemianie izobarycznej)<br>Obliczymy ciepło oddane przez gaz w cyklu. Gaz oddaje ciepło tylko w przemianie 𝐶→𝐴<br>(izobarycznej):</p>\n<ol><li>𝑄𝑜𝑑𝑑= 𝑄𝐶𝐴</li></ol>\n<p>Do wyznaczenia |𝑄𝐶𝐴| zastosujemy wzór na ciepło wymienione w przemianie izobarycznej:</p>\n<ol><li>|𝑄𝐶𝐴| = |𝑛𝐶𝑝Δ𝑇𝐶𝐴|</li></ol>\n<p>Zastosujemy związek między ciepłem molowym przy stałej objętości a ciepłem molowym<br>przy stałym ciśnieniu:</p>\n<ol><li>𝐶𝑝= 𝐶𝑉+ 𝑅= 3</li></ol>\n<p>2 𝑅+ 𝑅= 5<br>2 𝑅<br>Do równania 2) podstawimy związek 3) oraz przyrost temperatury Δ𝑇𝐶𝐴 odczytany<br>z wykresu 1.:</p>\n<ol><li>|𝑄𝐶𝐴| = |𝑛5</li></ol>\n<p>2 𝑅(𝑇1 -3𝑇1)| = 5𝑛𝑅𝑇1<br>Sposób 2. (zastosowanie I zasady termodynamiki)<br>Obliczymy ciepło oddane przez gaz w cyklu. Gaz oddaje ciepło tylko w przemianie 𝐶→𝐴<br>(izobarycznej):</p>\n<ol><li>𝑄𝑜𝑑𝑑= 𝑄𝐶𝐴</li></ol>\n<p>Do wyznaczenia |𝑄𝐶𝐴| zastosujemy I zasadę termodynamiki. Zastosujemy konwencję,<br>zgodnie z którą, gdy gaz traci energię w postaci pracy lub ciepła, to zapisujemy ją ze<br>znakiem minus, a gdy zyskuje energię w postaci pracy lub ciepła, to zapisujemy ją ze<br>znakiem plus.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Podczas sprężania izobarycznego gaz oddaje ciepło i zyskuje energię w postaci pracy.<br>Ponadto uwzględnimy od razu, że zmiana energii wewnętrznej jest ujemna. Zapiszemy I<br>zasadę termodynamiki:<br>2a) -|Δ𝑈𝐶𝐴| = -|𝑄𝐶𝐴| + |𝑊𝐶𝐴| → 2b) |𝑄𝐶𝐴| = |𝑊𝐶𝐴| + |Δ𝑈𝐶𝐴|<br>W równaniu 2b) uwzględnimy wzór na pracę oraz energię wewnętrzną</p>\n<ol><li>|𝑄𝐶𝐴| = 𝑝|Δ𝑉𝐶𝐴| + 𝑛𝐶𝑉|Δ𝑇𝐶𝐴|</li></ol>\n<p>W równaniu 3) uwzględnimy równanie stanu gazu doskonałego:</p>\n<ol><li>|𝑄𝐶𝐴| = 𝑛𝑅|Δ𝑇𝐶𝐴| + 𝑛𝐶𝑉|Δ𝑇𝐶𝐴|</li></ol>\n<p>Do równania 4) podstawimy ciepło 𝐶𝑉=<br>3<br>2 𝑅 oraz przyrost temperatury Δ𝑇𝐶𝐴 odczytany<br>z wykresu 1.:</p>\n<ol><li>|𝑄𝐶𝐴| = 𝑛𝑅⋅2𝑇1 + 𝑛3</li></ol>\n<p>2 𝑅⋅2𝑇1 = 5𝑛𝑅𝑇1</p>","solutions":[]}