{"id":"fizyka-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"fizyka-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":4,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-4)\nWyznacz 𝚫𝒙𝒎𝒂𝒙 w zależności tylko od: 𝒌, 𝒎 oraz v𝟏.\nZapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na 𝚫𝒙𝒎𝒂𝒙.\nEFAP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-4)\nZasady oceniania\nRozwiązanie będzie podlegało ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych\nwarunków lub ich kombinację, określoną dalej w schemacie punktowania.\nWarunek ZZE\nPoprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej,\nw którym uwzględniono (wystarczy poprzez oznaczenia) energie kinetyczne klocków\nw chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i energię potencjalną sprężystości sprężyny\nw chwili przedstawionej na rysunku 2., np. zapisy równoważne poniższym:\n𝐸𝑘𝑖𝑛1 𝐴= 𝐸𝑘𝑖𝑛2 𝐴+ 𝐸𝑘𝑖𝑛2 𝐵+ 𝐸𝑝𝑜𝑡2 𝑠𝑝𝑟\nWarunek ZZP\nPoprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania pędu całkowitego układu,\nw którym uwzględniono prędkości i masy klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach\n1. i 2., np. zapisy równoważne poniższym:\n𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2\nWarunek ZZE_WZORY\nPoprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej,\nw którym uwzględniono wzory (zgodne z oznaczeniami mas i prędkości podanymi w\nzadaniu) na energie kinetyczne klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i\nwzór na energię potencjalną sprężystości sprężyny w chwili przedstawionej na rysunku 2.,\nnp. zapisy równoważne poniższym:\n1\n2 𝑚𝐴𝑣1\n2 = 1\n2 𝑚𝐴𝑣2\n2 + 1\n2 𝑚𝐵𝑣2\n2 + 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\nWarunek V1_V2\nWyprowadzenie z zasady zachowania pędu i zapisanie związku pomiędzy wartościami\nprędkości klocków w sytuacjach przedstawionych na rysunkach 1. i 2., np. zapisy\nrównoważne poniższym:\n𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2 → 𝑣2 = 𝑣1\n2\nSchemat punktowania\n4 pkt - poprawna metoda wyznaczenia maksymalnego odkształcenia sprężyny oraz\nzapisanie prawidłowej postaci wzoru na Δ𝑥𝑚𝑎𝑥:\nmetoda → Δ𝑥𝑚𝑎𝑥= 𝑣1√𝑚\n2𝑘\n3 pkt - spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz V1_V2\n2 pkt - spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz ZZP\nLUB\n- spełnienie warunku V1_V2\n1 pkt - spełnienie warunku ZZE\nLUB\n- spełnienie warunku ZZP\n0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.\nPrzykładowe pełne rozwiązanie\nZapiszemy równanie wynikające z zasady zachowania energii mechanicznej. Przyrównamy\n𝐸1 energię mechaniczną całego układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do 𝐸2 energii\nmechanicznej całego układu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.).\nUwzględnimy energie kinetyczne oraz energię potencjalną sprężystości. Energia potencjalna\ngrawitacji jest cały czas stała, więc ją pomijamy (możemy przyjąć równą zero). Zatem:\n1a) 𝐸1 = 𝐸2\n1b) 1\n2 𝑚𝐴𝑣1\n2 + 1\n2 𝑚𝐵⋅02 = 1\n2 𝑚𝐴𝑣2\n2 + 1\n2 𝑚𝐵𝑣2\n2 + 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\n1c) 1\n2 𝑚𝑣1\n2 = 𝑚𝑣2\n2 + 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\nW równaniu 1c) niewiadomą pozostaje 𝑣2 - wartość prędkości obu klocków w chwili\nmaksymalnego ściśnięcia sprężyny. Tę wartość prędkości wyznaczymy z zasady\nzachowania pędu. Zapiszemy równanie wynikające z zasady zachowania pędu.\nPrzyrównamy pęd całkowity układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do pędu całkowitego\nukładu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.):\n2a) 𝑝1 = 𝑝2 → 2b) 𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2\n2c) 𝑚𝑣1 = 2𝑚𝑣2 → 3) 𝑣2 = 𝑣1\n2\nWzór 3) podstawimy do równania 1c)\n4a) 1\n2 𝑚𝑣1\n2 = 𝑚(𝑣1\n2 )\n2\n+ 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\n4b) 1\n2 𝑚𝑣1\n2 = 1\n4 𝑚𝑣1\n2 + 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\n→ 1\n4 𝑚𝑣1\n2 = 1\n2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\n1\n2 𝑚𝑣1\n2 = 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥\n2\n5) Δ𝑥𝑚𝑎𝑥= 𝑣1√𝑚\n2𝑘","solution":null,"image":"img/fizyka-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.2. (0-4)<br>Wyznacz 𝚫𝒙𝒎𝒂𝒙 w zależności tylko od: 𝒌, 𝒎 oraz v𝟏.<br>Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na 𝚫𝒙𝒎𝒂𝒙.<br>EFAP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3.2. (0-4)<br>Zasady oceniania<br>Rozwiązanie będzie podlegało ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych<br>warunków lub ich kombinację, określoną dalej w schemacie punktowania.<br>Warunek ZZE<br>Poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej,<br>w którym uwzględniono (wystarczy poprzez oznaczenia) energie kinetyczne klocków<br>w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i energię potencjalną sprężystości sprężyny<br>w chwili przedstawionej na rysunku 2., np. zapisy równoważne poniższym:<br>𝐸𝑘𝑖𝑛1 𝐴= 𝐸𝑘𝑖𝑛2 𝐴+ 𝐸𝑘𝑖𝑛2 𝐵+ 𝐸𝑝𝑜𝑡2 𝑠𝑝𝑟<br>Warunek ZZP<br>Poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania pędu całkowitego układu,<br>w którym uwzględniono prędkości i masy klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach</p>\n<ol><li>i 2., np. zapisy równoważne poniższym:</li></ol>\n<p>𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2<br>Warunek ZZE_WZORY<br>Poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej,<br>w którym uwzględniono wzory (zgodne z oznaczeniami mas i prędkości podanymi w<br>zadaniu) na energie kinetyczne klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i<br>wzór na energię potencjalną sprężystości sprężyny w chwili przedstawionej na rysunku 2.,<br>np. zapisy równoważne poniższym:<br>1<br>2 𝑚𝐴𝑣1<br>2 = 1<br>2 𝑚𝐴𝑣2<br>2 + 1<br>2 𝑚𝐵𝑣2<br>2 + 1<br>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>Warunek V1_V2<br>Wyprowadzenie z zasady zachowania pędu i zapisanie związku pomiędzy wartościami<br>prędkości klocków w sytuacjach przedstawionych na rysunkach 1. i 2., np. zapisy<br>równoważne poniższym:<br>𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2 → 𝑣2 = 𝑣1<br>2<br>Schemat punktowania<br>4 pkt - poprawna metoda wyznaczenia maksymalnego odkształcenia sprężyny oraz<br>zapisanie prawidłowej postaci wzoru na Δ𝑥𝑚𝑎𝑥:<br>metoda → Δ𝑥𝑚𝑎𝑥= 𝑣1√𝑚<br>2𝑘<br>3 pkt - spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz V1_V2<br>2 pkt - spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz ZZP<br>LUB</p>\n<ul><li>spełnienie warunku V1_V2</li></ul>\n<p>1 pkt - spełnienie warunku ZZE<br>LUB</p>\n<ul><li>spełnienie warunku ZZP</li></ul>\n<p>0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.<br>Przykładowe pełne rozwiązanie<br>Zapiszemy równanie wynikające z zasady zachowania energii mechanicznej. Przyrównamy<br>𝐸1 energię mechaniczną całego układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do 𝐸2 energii<br>mechanicznej całego układu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.).<br>Uwzględnimy energie kinetyczne oraz energię potencjalną sprężystości. Energia potencjalna<br>grawitacji jest cały czas stała, więc ją pomijamy (możemy przyjąć równą zero). Zatem:<br>1a) 𝐸1 = 𝐸2<br>1b) 1<br>2 𝑚𝐴𝑣1<br>2 + 1<br>2 𝑚𝐵⋅02 = 1<br>2 𝑚𝐴𝑣2<br>2 + 1<br>2 𝑚𝐵𝑣2<br>2 + 1<br>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>1c) 1<br>2 𝑚𝑣1<br>2 = 𝑚𝑣2<br>2 + 1<br>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>W równaniu 1c) niewiadomą pozostaje 𝑣2 - wartość prędkości obu klocków w chwili<br>maksymalnego ściśnięcia sprężyny. Tę wartość prędkości wyznaczymy z zasady<br>zachowania pędu. Zapiszemy równanie wynikające z zasady zachowania pędu.<br>Przyrównamy pęd całkowity układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do pędu całkowitego<br>układu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.):<br>2a) 𝑝1 = 𝑝2 → 2b) 𝑚𝐴𝑣1 + 𝑚𝐵⋅0 = 𝑚𝐴𝑣2 + 𝑚𝐵𝑣2<br>2c) 𝑚𝑣1 = 2𝑚𝑣2 → 3) 𝑣2 = 𝑣1<br>2<br>Wzór 3) podstawimy do równania 1c)<br>4a) 1<br>2 𝑚𝑣1<br>2 = 𝑚(𝑣1<br>2 )<br>2</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>4b) 1<br>2 𝑚𝑣1<br>2 = 1<br>4 𝑚𝑣1<br>2 + 1<br>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>→ 1<br>4 𝑚𝑣1<br>2 = 1<br>2 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2<br>1<br>2 𝑚𝑣1<br>2 = 𝑘Δ𝑥𝑚𝑎𝑥<br>2</p>\n<ol><li>Δ𝑥𝑚𝑎𝑥= 𝑣1√𝑚</li></ol>\n<p>2𝑘</p>","solutions":[]}