Zadanie 11.1. (0-2)
Poniżej przedstawiono schemat rozpadu β- jądra neonu
Ne
23
Ne
10
23
→
X
… + β- + ν̃
0
0
symbol (lub nazwa) pierwiastka X:
Uzupełnij powyższy schemat tak, aby powstało równanie rozpadu 𝛃-.
Wpisz w wykropkowane miejsca w schemacie właściwe liczby: atomową i masową,
a pod schematem - symbol (lub nazwę) pierwiastka 𝐗, którego jądro powstaje w tym
rozpadzie.
Zadanie 11.1. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
IV. Posługiwanie się informacjami
pochodzącymi z analizy materiałów
źródłowych, w tym tekstów
popularnonaukowych i źródeł
internetowych, oraz ocenianie
wiarygodności źródeł.
II. Rozwiązywanie problemów
z wykorzystaniem praw i zależności
fizycznych.
Zdający:
I.2) posługuje się […] tablicami fizycznymi
i chemicznymi oraz kartą wybranych wzorów
i stałych fizykochemicznych.
XII.5) posługuje się pojęciami pierwiastek, jądro
atomowe, izotop, proton, neutron, elektron;
opisuje skład jądra atomowego na podstawie
liczb masowej i atomowej;
XII.6) zapisuje reakcje jądrowe, stosując
zasadę zachowania liczby nukleonów i zasadę
zachowania ładunku;
XII.9) […] opisuje rozpady […] beta ( β+, β-).
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne uzupełnienie schematu równania rozpadu β- jądra neonu
Ne
10
23
, tzn.
wpisanie właściwych liczb: atomowej i masowej, oraz zapisanie symbolu lub nazwy
pierwiastka, którego jądro powstaje:
Na
11
23
albo Na albo sód
1 pkt - poprawne uzupełnienie schematu równania rozpadu β- jądra neonu
Ne
10
23
(tzn.
wpisanie właściwych liczb atomowej i masowej powstałego jądra)
LUB
Na
11
23
albo Na albo sód
0 pkt - rozwiązanie niepoprawne lub niepełne albo brak rozwiązania.
Przykładowe pełne rozwiązanie
Ne
10
23
→
X
11
23 + β- + ν̃
0
0
symbol (lub nazwa) pierwiastka X:
Na
11
23
albo Na albo sód
W rozpadzie $\\beta^-$ neutron w jądrze zamienia się w proton, elektron i antyneutrino. Liczba masowa się nie zmienia, liczba atomowa rośnie o 1: $$^{23}{10}\\text{Ne} \\rightarrow\\ ^{23}{11}\\text{Na} + \\beta^- + ^{0}{0}\\tilde{\\nu}$$ $$\\boxed{X = ^{23}{11}\\text{Na} \\text{ — sód}}$$ 11.2. PP Stwierdzenie 1 — prawda. Rozpad zachodzi samorzutnie, więc musi być energetycznie korzystny: masa jądra macierzystego jest większa od sumy mas produktów. Ta różnica (deficyt masy) zamienia się w energię zgodnie z $E = \\Delta m c^2$. Stwierdzenie 2 — prawda. Jądro przed rozpadem spoczywało, a energia z deficytu masy musi się gdzieś podziać — zamienia się w energię kinetyczną produktów. Dodatkowo z zasady zachowania pędu: skoro pęd początkowy był zerowy, produkty muszą się rozbiegać w przeciwne strony, a więc mają niezerowe prędkości.
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"Zasady zachowania w rozpadzie $\\beta^-$. W rozpadzie $\\beta^-$ neutron w jądrze zamienia się w proton, emitowany jest elektron ($\\beta^-$, o liczbie atomowej $-1$ i masowej $0$) oraz antyneutrino elektronowe (o zerowych liczbach). Zachowana jest:
\nLiczba masowa:
\n$$23 = A_X + 0 + 0 \\quad\\Rightarrow\\quad A_X = 23.$$
\nLiczba atomowa:
\n$$10 = Z_X + (-1) + 0 \\quad\\Rightarrow\\quad Z_X = 11.$$
\nPierwiastek o liczbie atomowej $Z = 11$ to sód (Na). Równanie rozpadu:
\n$$^{23}{10}\\text{Ne} \\rightarrow\\ ^{23}{11}\\text{Na} + \\ ^{\\;0}{-1}\\beta^- + \\ ^{\\;0}{\\;0}\\tilde{\\nu}.$$
\nOdpowiedź: X to sód, $^{23}_{11}\\text{Na}$ ($Z = 11$, $A = 23$).
\n2 pkt - poprawne uzupełnienie schematu ($Z = 11$, $A = 23$) oraz podanie symbolu/nazwy Na (sód). 1 pkt - poprawne liczby albo poprawny symbol. 0 pkt - rozwiązanie niepoprawne, niepełne lub brak.
"}]}