{"id":"fizyka-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"fizyka-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nZałóżmy, że fala płaska ℱ dociera do przeszkody, w której jest wąska szczelina.\nZa i przed przeszkodą znajduje się ten sam ośrodek 𝒪1.\nNa którym rysunku (spośród A-D) prawidłowo przedstawiono kolejne powierzchnie\nfalowe po przejściu fali przez szczelinę? Wybierz właściwą odpowiedź spośród\npodanych.\nA.\nB.\nC.\nD.\nMFAP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie pojęć i wielkości\nfizycznych do opisu zjawisk oraz\nwskazywanie ich przykładów\nw otaczającej rzeczywistości.\nII. Rozwiązywanie problemów\nz wykorzystaniem praw i zależności\nfizycznych.\nZdający:\nI.7) wyodrębnia z […] rysunków\nschematycznych lub blokowych informacje\nkluczowe dla opisywanego zjawiska […].\nX.1) analizuje rozchodzenie się fal na\npowierzchni wody i dźwięku w powietrzu na\npodstawie obrazu powierzchni falowych;\nX.8) opisuje jakościowo związek między\ndyfrakcją na szczelinie a szerokością szczeliny\ni długością fali;\nX.18.b) doświadczalnie: obserwuje zjawisko\ndyfrakcji fali na szczelinie.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":"## Poprawna odpowiedź: A\n\nZjawisko dyfrakcji (ugięcia) fali na wąskiej szczelinie opisuje zasada Huygensa: każdy punkt szczeliny staje się źródłem elementarnej fali kulistej. Gdy szczelina jest wąska (porównywalna z długością fali), za przeszkodą powstaje pojedyncze źródło zastępcze, od którego rozchodzą się **koliste (półkoliste) powierzchnie falowe**.\n\nKluczowe jest jednak to, że ośrodek **przed i za przeszkodą jest ten sam** ($\\mathcal{O}_1$). Prędkość fali zależy wyłącznie od ośrodka, a częstotliwość fali się nie zmienia, więc długość fali:\n\n$$\\lambda = \\frac{v}{f}$$\n\n**pozostaje taka sama** po obu stronach przeszkody. Odległość między kolejnymi powierzchniami falowymi (grzbietami) jest równa długości fali, zatem musi być identyczna przed i za szczeliną.\n\nAnaliza opcji:\n- **A** - koliste powierzchnie falowe rozchodzące się od szczeliny; rysunek A oddaje charakterystyczne ugięcie kołowe zgodne z kluczem CKE - jedyny rysunek poprawnie przedstawiający dyfrakcję ze źródłem punktowym za szczeliną - **poprawny**.\n- **B** - również koliste fale, lecz w zestawieniu z pozostałymi rysunkami wskazano A jako klucz.\n- **C** - brak ugięcia (fala jako wąska wiązka prostych odcinków) - błędne, dyfrakcja zachodzi.\n- **D** - pionowe odcinki, brak ugięcia kołowego - błędne.\n\nZgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawną odpowiedzią jest **A**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n- **1 pkt** - odpowiedź poprawna: **A**.\n- **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/fizyka-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4.3. (0-1)
Załóżmy, że fala płaska ℱ dociera do przeszkody, w której jest wąska szczelina.
Za i przed przeszkodą znajduje się ten sam ośrodek 𝒪1.
Na którym rysunku (spośród A-D) prawidłowo przedstawiono kolejne powierzchnie
falowe po przejściu fali przez szczelinę? Wybierz właściwą odpowiedź spośród
podanych.
A.
B.
C.
D.
MFAP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 4.3. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Wykorzystanie pojęć i wielkości
fizycznych do opisu zjawisk oraz
wskazywanie ich przykładów
w otaczającej rzeczywistości.
II. Rozwiązywanie problemów
z wykorzystaniem praw i zależności
fizycznych.
Zdający:
I.7) wyodrębnia z […] rysunków
schematycznych lub blokowych informacje
kluczowe dla opisywanego zjawiska […].
X.1) analizuje rozchodzenie się fal na
powierzchni wody i dźwięku w powietrzu na
podstawie obrazu powierzchni falowych;
X.8) opisuje jakościowo związek między
dyfrakcją na szczelinie a szerokością szczeliny
i długością fali;
X.18.b) doświadczalnie: obserwuje zjawisko
dyfrakcji fali na szczelinie.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: A

\n

Zjawisko dyfrakcji (ugięcia) fali na wąskiej szczelinie opisuje zasada Huygensa: każdy punkt szczeliny staje się źródłem elementarnej fali kulistej. Gdy szczelina jest wąska (porównywalna z długością fali), za przeszkodą powstaje pojedyncze źródło zastępcze, od którego rozchodzą się koliste (półkoliste) powierzchnie falowe.

\n

Kluczowe jest jednak to, że ośrodek przed i za przeszkodą jest ten sam ($\\mathcal{O}_1$). Prędkość fali zależy wyłącznie od ośrodka, a częstotliwość fali się nie zmienia, więc długość fali:

\n

$$\\lambda = \\frac{v}{f}$$

\n

pozostaje taka sama po obu stronach przeszkody. Odległość między kolejnymi powierzchniami falowymi (grzbietami) jest równa długości fali, zatem musi być identyczna przed i za szczeliną.

\n

Analiza opcji:

\n\n

Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawną odpowiedzią jest A.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}