{"id":"geografia-2005-grudzien-probna-rozszerzona/zad/35","paper_id":"geografia-2005-grudzien-probna-rozszerzona","number":"35","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (3 pkt)\nZadanie wykonaj na podstawie zamieszczonego tekstu i wáasnej wiedzy.\n„Wilgotne nizinne lasy równikowe są formacją roĞlinną charakterystyczną dla strefy klimatów\nrównikowych wybitnie wilgotnych, w których Ğrednia roczna temperatura powietrza utrzymuje siĊ\nw granicach 24-280C. Maksymalne temperatury powietrza rzadko przekraczają 350C, a temperatury\nminimalne praktycznie nie spadają poniĪej 150C. W ciepáym klimacie równikowym opady\natmosferyczne wystĊpują przez caáy rok. Są to przewaĪnie gwaátowne opady konwekcyjne,\nwystĊpujące zwykle we wczesnych godzinach popoáudniowych. Tego rodzaju opady nazywa siĊ\nnajczĊĞciej deszczami zenitalnymi. Na wiĊkszoĞci obszarów wystĊpowania wilgotnych lasów\nrównikowych Ğrednie sumy opadów wahają siĊ w granicach 1500-2000 mm. W wielu miejscach\nsą notowane jednak opady nawet kilkakrotnie wyĪsze.\nPrzesycone wilgocią powietrze, poáączone z upaáem równikowego SáoĔca, podsyca wegetacjĊ\nprzez caáy rok. Nowa zielona szata bezzwáocznie zastĊpuje liĞcie, które tu i ówdzie opadają. Luki\npowstaáe po zwalonym starym drzewie natychmiast zajmują máodsze roĞliny, dąĪąc do Ğwiatáa, które\nz trudem dociera do niĪszych piĊter lasu. Skutecznie zasáaniają je poziomo uáoĪone korony drzew.\nĝmigáe pnie drzew osiągają kilkadziesiąt metrów wysokoĞci, a ich korzenie nie wyrastają pod ziemią,\nale zaczynają siĊ nad jej powierzchnią.\nBogactwo Īycia roĞlinnego w wilgotnych lasach równikowych zdaje siĊ wskazywaü na ĪyznoĞü\ngleb. Tymczasem pod wzglĊdem zawartoĞci próchnicy i soli mineralnych są to gleby bardzo sáabe.\nTo, Īe jednak lasy tam rosną, przypisaü naleĪy staáemu zasilaniu gleby natychmiast rozkáadającymi siĊ\nsubstancjami organicznymi. Szybki obieg materii warunkuje istnienie najbogatszego ekosystemu\nZiemi. Wystarczy jednak przerwaü obieg materii pomiĊdzy koronami drzew i glebą, by spowodowaü\ncaákowitą degradacjĊ lasu.\nTrwające od dziesiĊcioleci wycinanie wilgotnych lasów równikowych jest zagroĪeniem dla\nzachowania równowagi w Ğrodowisku geograficznym. Zmniejszanie siĊ powierzchni tych lasów\npozbawia naturalnego Ğrodowiska ludnoĞü tubylczą, wpáywa na zmianĊ ich Īycia. A przecieĪ lasy\nte, ze wzglĊdu na wielkoĞü biomasy, dostarczają do atmosfery w czasie fotosyntezy duĪe iloĞci tlenu.\nDlatego mają znaczący wpáyw na bilans tlenu na Ziemi. Zmniejszanie ich powierzchni powoduje\nwzrost dwutlenku wĊgla w atmosferze. Wilgotne lasy równikowe zmieniają wiĊc jej skáad chemiczny.\nMogą wpáywaü na zmiany klimatu w skali lokalnej i globalnej. Mimo to na obszarach wilgotnych\nlasów równikowych prowadzi siĊ hodowlĊ i wypas bydáa, zakáada plantacje np.: kawy, kakao,\neksploatuje siĊ surowce mineralne, realizuje róĪne inwestycje np.: budowĊ dróg i zapór wodnych”.\nNa podstawie: Makowski J., WystĊpowanie lasów tropikalnych, UW, Warszawa, 2001.\nWilczyĔscy E i B., Geografia, BGW, Warszawa, 1997.\na) Podaj trzy przykáady wspóázaleĪnoĞci miĊdzy elementami Ğrodowiska przyrodniczego\nw opisanej strefie wilgotnych klimatów równikowych.\n1\n2\n3\nb) Podaj dwa przykáady wzajemnych relacji czáowiek - Ğrodowisko w opisanej strefie.\n1\n2\n6\nMateriaá pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nGeografia - grudzieĔ 2005 r.","answer":null,"answer_text":"35.\na) np.:\n- gorący wilgotny klimat przyczynia się do\nszybkiego rozkładu substancji organicznych,\n- obfite opady powodują płytkie zaleganie wód\npodziemnych,\n- obfite opady zenitalne wymywają substancje\norganiczne i mineralne przyczyniając się do\nniskiej żyzności gleb,\n- bogata roślinność tropikalna wpływa na\nzawartość tlenu i CO2 w atmosferze.\nb) np.:\n- ze względu na warunki klimatyczne\n(wysokie wartości temperatury i duża\nwilgotność powietrza atmosferycznego) są\n0-3\na)\nza podanie przykładów\nwspółzależności:\n-dwóch 1 pkt\n-trzech 2 pkt\nb) za podanie:\ndwóch przykładów\nwzajemnych relacji 1 pkt\n2\nograniczone możliwości osiedlania się,\n- warunki klimatyczno -glebowe (brak\nżyznych gleb) poważnie ograniczają rolnicze\nwykorzystanie obszarów porośniętych\nlasami równikowymi,\n- duża różnorodność gatunkowa drzew sprzyja\ndostarczaniu cennego surowca dla różnych\ngałęzi przemysłowych,\n- człowiek prowadzi rabunkową gospodarkę\nleśną, doprowadzając do degradacji lasów\nrównikowych,\n- wycinanie lasów równikowych prowadzi do\nerozji gleb, wpływa na charakter życia\ntubylców,\n- wycinanie lasów równikowych wpływa na\nzmianę bilansu tlenu na Ziemi powodując\ntym samym powolną zmianę składu\nchemicznego atmosfery.","solution":null,"image":"img/geografia-2005-grudzien-probna-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura próbna · grudzień 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 35. (3 pkt)<br>Zadanie wykonaj na podstawie zamieszczonego tekstu i wáasnej wiedzy.<br>„Wilgotne nizinne lasy równikowe są formacją roĞlinną charakterystyczną dla strefy klimatów<br>równikowych wybitnie wilgotnych, w których Ğrednia roczna temperatura powietrza utrzymuje siĊ<br>w granicach 24-280C. Maksymalne temperatury powietrza rzadko przekraczają 350C, a temperatury<br>minimalne praktycznie nie spadają poniĪej 150C. W ciepáym klimacie równikowym opady<br>atmosferyczne wystĊpują przez caáy rok. Są to przewaĪnie gwaátowne opady konwekcyjne,<br>wystĊpujące zwykle we wczesnych godzinach popoáudniowych. Tego rodzaju opady nazywa siĊ<br>najczĊĞciej deszczami zenitalnymi. Na wiĊkszoĞci obszarów wystĊpowania wilgotnych lasów<br>równikowych Ğrednie sumy opadów wahają siĊ w granicach 1500-2000 mm. W wielu miejscach<br>są notowane jednak opady nawet kilkakrotnie wyĪsze.<br>Przesycone wilgocią powietrze, poáączone z upaáem równikowego SáoĔca, podsyca wegetacjĊ<br>przez caáy rok. Nowa zielona szata bezzwáocznie zastĊpuje liĞcie, które tu i ówdzie opadają. Luki<br>powstaáe po zwalonym starym drzewie natychmiast zajmują máodsze roĞliny, dąĪąc do Ğwiatáa, które<br>z trudem dociera do niĪszych piĊter lasu. Skutecznie zasáaniają je poziomo uáoĪone korony drzew.<br>ĝmigáe pnie drzew osiągają kilkadziesiąt metrów wysokoĞci, a ich korzenie nie wyrastają pod ziemią,<br>ale zaczynają siĊ nad jej powierzchnią.<br>Bogactwo Īycia roĞlinnego w wilgotnych lasach równikowych zdaje siĊ wskazywaü na ĪyznoĞü<br>gleb. Tymczasem pod wzglĊdem zawartoĞci próchnicy i soli mineralnych są to gleby bardzo sáabe.<br>To, Īe jednak lasy tam rosną, przypisaü naleĪy staáemu zasilaniu gleby natychmiast rozkáadającymi siĊ<br>substancjami organicznymi. Szybki obieg materii warunkuje istnienie najbogatszego ekosystemu<br>Ziemi. Wystarczy jednak przerwaü obieg materii pomiĊdzy koronami drzew i glebą, by spowodowaü<br>caákowitą degradacjĊ lasu.<br>Trwające od dziesiĊcioleci wycinanie wilgotnych lasów równikowych jest zagroĪeniem dla<br>zachowania równowagi w Ğrodowisku geograficznym. Zmniejszanie siĊ powierzchni tych lasów<br>pozbawia naturalnego Ğrodowiska ludnoĞü tubylczą, wpáywa na zmianĊ ich Īycia. A przecieĪ lasy<br>te, ze wzglĊdu na wielkoĞü biomasy, dostarczają do atmosfery w czasie fotosyntezy duĪe iloĞci tlenu.<br>Dlatego mają znaczący wpáyw na bilans tlenu na Ziemi. Zmniejszanie ich powierzchni powoduje<br>wzrost dwutlenku wĊgla w atmosferze. Wilgotne lasy równikowe zmieniają wiĊc jej skáad chemiczny.<br>Mogą wpáywaü na zmiany klimatu w skali lokalnej i globalnej. Mimo to na obszarach wilgotnych<br>lasów równikowych prowadzi siĊ hodowlĊ i wypas bydáa, zakáada plantacje np.: kawy, kakao,<br>eksploatuje siĊ surowce mineralne, realizuje róĪne inwestycje np.: budowĊ dróg i zapór wodnych”.<br>Na podstawie: Makowski J., WystĊpowanie lasów tropikalnych, UW, Warszawa, 2001.<br>WilczyĔscy E i B., Geografia, BGW, Warszawa, 1997.<br>a) Podaj trzy przykáady wspóázaleĪnoĞci miĊdzy elementami Ğrodowiska przyrodniczego<br>w opisanej strefie wilgotnych klimatów równikowych.<br>1<br>2<br>3<br>b) Podaj dwa przykáady wzajemnych relacji czáowiek - Ğrodowisko w opisanej strefie.<br>1<br>2<br>6<br>Materiaá pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania<br>Geografia - grudzieĔ 2005 r.</p>","answer_text_html":"<p>35.<br>a) np.:</p>\n<ul><li>gorący wilgotny klimat przyczynia się do</li></ul>\n<p>szybkiego rozkładu substancji organicznych,</p>\n<ul><li>obfite opady powodują płytkie zaleganie wód</li></ul>\n<p>podziemnych,</p>\n<ul><li>obfite opady zenitalne wymywają substancje</li></ul>\n<p>organiczne i mineralne przyczyniając się do<br>niskiej żyzności gleb,</p>\n<ul><li>bogata roślinność tropikalna wpływa na</li></ul>\n<p>zawartość tlenu i CO2 w atmosferze.<br>b) np.:</p>\n<ul><li>ze względu na warunki klimatyczne</li></ul>\n<p>(wysokie wartości temperatury i duża<br>wilgotność powietrza atmosferycznego) są<br>0-3<br>a)<br>za podanie przykładów<br>współzależności:<br>-dwóch 1 pkt<br>-trzech 2 pkt<br>b) za podanie:<br>dwóch przykładów<br>wzajemnych relacji 1 pkt<br>2<br>ograniczone możliwości osiedlania się,</p>\n<ul><li>warunki klimatyczno -glebowe (brak</li></ul>\n<p>żyznych gleb) poważnie ograniczają rolnicze<br>wykorzystanie obszarów porośniętych<br>lasami równikowymi,</p>\n<ul><li>duża różnorodność gatunkowa drzew sprzyja</li></ul>\n<p>dostarczaniu cennego surowca dla różnych<br>gałęzi przemysłowych,</p>\n<ul><li>człowiek prowadzi rabunkową gospodarkę</li></ul>\n<p>leśną, doprowadzając do degradacji lasów<br>równikowych,</p>\n<ul><li>wycinanie lasów równikowych prowadzi do</li></ul>\n<p>erozji gleb, wpływa na charakter życia<br>tubylców,</p>\n<ul><li>wycinanie lasów równikowych wpływa na</li></ul>\n<p>zmianę bilansu tlenu na Ziemi powodując<br>tym samym powolną zmianę składu<br>chemicznego atmosfery.</p>","solutions":[]}