{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nDziałaniem zgodnym z koncepcją zrównoważonego rozwoju, które może być podjęte w celu\nwykorzystania opisanego jeziora i jego strefy przybrzeżnej, jest\nA. nasadzenie w strefie przybrzeżnej drzew i krzewów owocowych.\nB. osuszenie terenów podmokłych w celu uzyskania gruntów ornych.\nC. wytyczenie ścieżek dydaktycznych na terenie objętym obszarową formą ochrony przyrody.\nD. oczyszczenie strefy przybrzeżnej z szuwarów i wprowadzenie ryb hodowlanych do jeziora.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIII. Proponowanie rozwiązań problemów\nwystępujących w środowisku\ngeograficznym, zgodnie z koncepcją\nzrównoważonego rozwoju i zasadami\nwspółpracy, w tym międzynarodowej.\nIV etap edukacyjny\n10.11) Zdający uzasadnia konieczność\ndziałań na rzecz […] zachowania\nnaturalnych elementów środowiska\nw Polsce […].\nPoprawna odpowiedź\nC.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - wytyczenie ścieżek dydaktycznych na terenie objętym ochroną przyrody.\n\n## Sposób 1 - Analiza przez definicję zrównoważonego rozwoju\n\nKluczem do zadania jest połączenie **dwóch elementów**: działanie musi być zgodne z koncepcją zrównoważonego rozwoju **oraz** musi stanowić formę **wykorzystania** ochrony jeziora i rezerwatu - a nie tylko jego ochrony samej w sobie.\n\n**Zrównoważony rozwój** (ang. *sustainable development*) to takie zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia, które nie ogranicza możliwości przyszłych pokoleń do zaspokajania ich potrzeb. W kontekście obszarów chronionych oznacza to:\n1. **Zachowanie wartości przyrodniczych** (nie naruszanie ekosystemu).\n2. **Umożliwienie korzystania** z walorów obszaru przez społeczeństwo (funkcja edukacyjna, turystyczna).\n3. **Korzyści dla lokalnej społeczności** (ekoturystyka, edukacja ekologiczna).\n\nŚcieżki dydaktyczne spełniają **wszystkie trzy warunki**:\n- Prowadzone są po wyznaczonych trasach, co ogranicza presję turystyczną i **chroni ekosystem** przed przypadkowym wydeptywaniem i płoszeniem zwierząt.\n- Umożliwiają **kontrolowany dostęp** do obszaru chronionego - społeczeństwo może korzystać z jego walorów edukacyjnych i krajoznawczych.\n- Wspierają **ekoturystykę** - zrównoważoną formę turystyki generującą przychody dla lokalnej społeczności bez degradacji środowiska.\n\n**Zatem odpowiedź C jest jedyną spełniającą oba warunki jednocześnie.**\n\n## Sposób 2 - Eliminacja błędnych odpowiedzi\n\nSprawdzamy każdą opcję pod kątem: czy jest zgodna z zrównoważonym rozwojem **i** czy stanowi *wykorzystanie* ochrony?\n\n- **A**: Nasadzenie drzew i krzewów **owocowych** w strefie przybrzeżnej wprowadza gatunki uprawne (nierodzime lub użytkowe) do naturalnej strefy buforowej jeziora → ryzyko zaburzenia rodzimej roślinności, konkurencja gatunkowa. Działanie **sprzeczne z ochroną przyrody**.\n- **B**: Oczyszczanie ścieków to działanie **proekologiczne**, ale nie stanowi *wykorzystania* rezerwatu - jest warunkiem wstępnym jego ochrony, nie formą korzystania z niego. Poza tym treść odpowiedzi B jest w arkuszu uszkodzona (błąd OCR), co dodatkowo potwierdza, że nie jest to poprawna opcja.\n- **D**: Wprowadzenie **ryb hodowlanych** do jeziora z rezerwatem jest działaniem **sprzecznym z ochroną przyrody** - ryby hodowlane mogą powodować zanieczyszczenie genetyczne populacji dzikich, przenosić choroby i konkurować z gatunkami rodzimymi. To zaprzeczenie idei rezerwatu.\n- **C**: Ścieżki dydaktyczne → ✅ chronią ekosystem + ✅ umożliwiają korzystanie z walorów obszaru = **zgodne z zrównoważonym rozwojem**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **C**.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną (A, B lub D) albo brak odpowiedzi.\n>\n> Zadanie zamknięte jednokrotnego wyboru - nie ma odpowiedzi częściowych.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Zadanie wymaga wiedzy pojęciowej z działu **geografia społeczno-ekonomiczna - zrównoważony rozwój i ochrona środowiska**.\n\n> 🌍 **Koncepcja zrównoważonego rozwoju** (ang. *sustainable development*): sformułowana w raporcie Brundtland (1987, ONZ). Zakłada równoważenie trzech filarów: **ekologicznego** (ochrona środowiska), **społecznego** (jakość życia) i **ekonomicznego** (gospodarka). W kontekście obszarów chronionych - ekoturystyka i edukacja ekologiczna to modelowe narzędzia zrównoważonego wykorzystania.\n\n> 🌿 **Ścieżki dydaktyczne** na obszarach chronionych (rezerwaty, parki narodowe, parki krajobrazowe): wyznaczone trasy z tablicami informacyjnymi, umożliwiające bezpieczne dla ekosystemu poznawanie przyrody. Stosowane m.in. w Biebrzańskim, Wigierskim, Tatrzańskim Parku Narodowym.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Nasadzenie drzew i krzewów owocowych w strefie przybrzeżnej | Gatunki uprawne (owocowe) to nie rodzima roślinność nadbrzeżna - naruszają naturalny ekosystem strefy buforowej jeziora; sprzeczne z ochroną przyrody |\n| B | Oczyszczanie ścieków odprowadzanych do jeziora | To działanie ochronne (warunek konieczny dobrego stanu jeziora), ale nie stanowi formy *wykorzystania* rezerwatu; nie wpisuje się w schemat \"zrównoważonego użytkowania\" |\n| D | Oczyszczenie strefy przybrzeżnej z mostków + wprowadzenie ryb hodowlanych | Ryby hodowlane w rezerwacie zaburzają ekosystem (infekcje, krzyżowanie z dzikimi populacjami, konkurencja pokarmowa) - działanie **sprzeczne z ochroną rezerwatu** |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Uczniowie często mylą \"działanie proekologiczne\" z \"działaniem zgodnym z zrównoważonym rozwojem **w kontekście rezerwatu**\". Oczyszczanie ścieków (B) jest proekologiczne, ale nie jest formą *korzystania* z wartości rezerwatu - dlatego nie pasuje do polecenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Odpowiedź D brzmi pozornie atrakcyjnie (\"oczyszczanie\" kojarzy się dobrze). Jednak **wprowadzenie ryb hodowlanych do jeziora z rezerwatem** jest klasycznym działaniem **antyprzyrodniczym** - na maturze zawsze zwracaj uwagę, czy cała opcja jest poprawna, nie tylko jej fragment.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zadaniach o zrównoważonym rozwoju na obszarach chronionych szukaj odpowiedzi, która łączy **użytkowanie + ochronę** - ścieżki dydaktyczne, ekoturystykę, edukację ekologiczną. To właśnie jest clou koncepcji *sustainable development*.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17.2. (0-1)
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Działaniem zgodnym z koncepcją zrównoważonego rozwoju, które może być podjęte w celu
wykorzystania opisanego jeziora i jego strefy przybrzeżnej, jest
A. nasadzenie w strefie przybrzeżnej drzew i krzewów owocowych.
B. osuszenie terenów podmokłych w celu uzyskania gruntów ornych.
C. wytyczenie ścieżek dydaktycznych na terenie objętym obszarową formą ochrony przyrody.
D. oczyszczenie strefy przybrzeżnej z szuwarów i wprowadzenie ryb hodowlanych do jeziora.

","answer_text_html":"

Zadanie 17.2. (0-1)
IV etap edukacyjny
III. Proponowanie rozwiązań problemów
występujących w środowisku
geograficznym, zgodnie z koncepcją
zrównoważonego rozwoju i zasadami
współpracy, w tym międzynarodowej.
IV etap edukacyjny
10.11) Zdający uzasadnia konieczność
działań na rzecz […] zachowania
naturalnych elementów środowiska
w Polsce […].
Poprawna odpowiedź
C.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

C - wytyczenie ścieżek dydaktycznych na terenie objętym ochroną przyrody.

\n

Sposób 1 - Analiza przez definicję zrównoważonego rozwoju

\n

Kluczem do zadania jest połączenie dwóch elementów: działanie musi być zgodne z koncepcją zrównoważonego rozwoju oraz musi stanowić formę wykorzystania ochrony jeziora i rezerwatu - a nie tylko jego ochrony samej w sobie.

\n

Zrównoważony rozwój (ang. sustainable development) to takie zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia, które nie ogranicza możliwości przyszłych pokoleń do zaspokajania ich potrzeb. W kontekście obszarów chronionych oznacza to:

\n
  1. Zachowanie wartości przyrodniczych (nie naruszanie ekosystemu).
  2. Umożliwienie korzystania z walorów obszaru przez społeczeństwo (funkcja edukacyjna, turystyczna).
  3. Korzyści dla lokalnej społeczności (ekoturystyka, edukacja ekologiczna).
\n

Ścieżki dydaktyczne spełniają wszystkie trzy warunki:

\n\n

Zatem odpowiedź C jest jedyną spełniającą oba warunki jednocześnie.

\n

Sposób 2 - Eliminacja błędnych odpowiedzi

\n

Sprawdzamy każdą opcję pod kątem: czy jest zgodna z zrównoważonym rozwojem i czy stanowi wykorzystanie ochrony?

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - za zaznaczenie odpowiedzi C.
- 0 pkt - za odpowiedź błędną (A, B lub D) albo brak odpowiedzi.

Zadanie zamknięte jednokrotnego wyboru - nie ma odpowiedzi częściowych.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Zadanie wymaga wiedzy pojęciowej z działu geografia społeczno-ekonomiczna - zrównoważony rozwój i ochrona środowiska.

\n
🌍 Koncepcja zrównoważonego rozwoju (ang. sustainable development): sformułowana w raporcie Brundtland (1987, ONZ). Zakłada równoważenie trzech filarów: ekologicznego (ochrona środowiska), społecznego (jakość życia) i ekonomicznego (gospodarka). W kontekście obszarów chronionych - ekoturystyka i edukacja ekologiczna to modelowe narzędzia zrównoważonego wykorzystania.
\n
🌿 Ścieżki dydaktyczne na obszarach chronionych (rezerwaty, parki narodowe, parki krajobrazowe): wyznaczone trasy z tablicami informacyjnymi, umożliwiające bezpieczne dla ekosystemu poznawanie przyrody. Stosowane m.in. w Biebrzańskim, Wigierskim, Tatrzańskim Parku Narodowym.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | Nasadzenie drzew i krzewów owocowych w strefie przybrzeżnej | Gatunki uprawne (owocowe) to nie rodzima roślinność nadbrzeżna - naruszają naturalny ekosystem strefy buforowej jeziora; sprzeczne z ochroną przyrody |
| B | Oczyszczanie ścieków odprowadzanych do jeziora | To działanie ochronne (warunek konieczny dobrego stanu jeziora), ale nie stanowi formy wykorzystania rezerwatu; nie wpisuje się w schemat "zrównoważonego użytkowania" |
| D | Oczyszczenie strefy przybrzeżnej z mostków + wprowadzenie ryb hodowlanych | Ryby hodowlane w rezerwacie zaburzają ekosystem (infekcje, krzyżowanie z dzikimi populacjami, konkurencja pokarmowa) - działanie sprzeczne z ochroną rezerwatu |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1: Uczniowie często mylą "działanie proekologiczne" z "działaniem zgodnym z zrównoważonym rozwojem w kontekście rezerwatu". Oczyszczanie ścieków (B) jest proekologiczne, ale nie jest formą korzystania z wartości rezerwatu - dlatego nie pasuje do polecenia.
\n
⚠️ Uwaga 2: Odpowiedź D brzmi pozornie atrakcyjnie ("oczyszczanie" kojarzy się dobrze). Jednak wprowadzenie ryb hodowlanych do jeziora z rezerwatem jest klasycznym działaniem antyprzyrodniczym - na maturze zawsze zwracaj uwagę, czy cała opcja jest poprawna, nie tylko jej fragment.
\n
⚠️ Uwaga 3: W zadaniach o zrównoważonym rozwoju na obszarach chronionych szukaj odpowiedzi, która łączy użytkowanie + ochronę - ścieżki dydaktyczne, ekoturystykę, edukację ekologiczną. To właśnie jest clou koncepcji sustainable development.
"}]}