{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nNa mapie oznaczono numerami trasy czterech wycieczek przebiegających przez stolice\neuropejskie.\nNa podstawie: d-maps.com\nPodaj nazwy trzech państw, w których język urzędowy należy do grupy germańskiej,\nznajdujących się na trasie jednej z wycieczek.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.1.\n17.2.\n18.1.\n18.2.\n19.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego […].\nIV etap edukacyjny\n8.9) Zdający charakteryzuje strukturę\netniczną i narodowościową ludności świata.\n7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny\npodział polityczny.\nPoprawne odpowiedzi\nDania, Norwegia, Szwecja\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie nazw trzech właściwych krajów.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Dania\n2. Norwegia\n3. Szwecja\n\n## Sposób 1 - Identyfikacja trasy skandynawskiej + klasyfikacja językowa\n\n**Krok 1: Rozpoznaj, która trasa przebiega przez Skandynawię.**\n\nZ mapy wynika, że jedna z czterech tras (oznaczonych numerami 1-4) łączy stolice państw skandynawskich. Trasa ta przebiega przez **Kopenhagę** (Dania), **Oslo** (Norwegia) i **Sztokholm** (Szwecja).\n\n**Krok 2: Przyporządkuj grupę językową do każdego z tych państw.**\n\nJęzyki germańskie dzielą się na dwie podgrupy:\n- **Północnogermańskie (nordyckie):** duński, norweski, szwedzki, islandzki, farerski.\n- **Zachodniopermańskie:** angielski, niemiecki, holenderski (niderlandzki), flamandzki, luksemburski, afrikaans.\n\n| Państwo | Stolica | Język urzędowy | Grupa |\n| **Dania** | Kopenhaga | duński | północnogermańska ✅ |\n| **Norwegia** | Oslo | norweski (bokmål/nynorsk) | północnogermańska ✅ |\n| **Szwecja** | Sztokholm | szwedzki | północnogermańska ✅ |\n\n**Krok 3: Sprawdź, czy wszystkie trzy leżą na JEDNEJ trasie.**\n\nTak - wszystkie trzy stolice łączy ta sama, jedna trasa na mapie (trasa skandynawska). Warunek „jednej z wycieczek\" jest spełniony.\n\n**Wynik: Dania, Norwegia, Szwecja.**\n\n## Sposób 2 - Eliminacja (weryfikacja przez inne trasy)\n\nSprawdź, czy żadna inna trasa nie zawiera trzech państw z językami germańskimi jednocześnie:\n\n- Trasy przebiegające przez Europę Zachodnią mogą obejmować Niemcy, Austrię, Niderlandy, Belgię, Luksemburg - ale te stolice nie tworzą jednej wyraźnie wyodrębnionej trasy skandynawskiej.\n- Trasy przez Europę Środkową lub Południową prowadzą przez Polskę, Czechy, Węgry, Francję - języki słowiańskie, romańskie → NIE germańskie.\n\nJedyna trasa, na której w całości trzy kolejne stolice należą do państw germańskojęzycznych, to trasa skandynawska: **Kopenhaga - Oslo - Sztokholm**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 19, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie nazw wszystkich trzech właściwych państw: **Dania, Norwegia, Szwecja** (w dowolnej kolejności).\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną (np. tylko dwa państwa) lub brak odpowiedzi.\n> - **Akceptowane warianty:** pełne nazwy po polsku lub łacińskie/angielskie odpowiedniki (np. Denmark, Norway, Sweden) - choć zalecana forma polska.\n> - **Wykluczone:** podanie Niemiec, Austrii, Niderlandów zamiast państw skandynawskich (nawet jeśli mają języki germańskie, nie leżą na tej samej trasie co pozostałe dwa wymienione).\n\n⚠️ Zadanie wymaga łącznie **trzech poprawnych nazw** - odpowiedź niepełna (dwie nazwy) daje **0 pkt**.\n\n## Wzory i referencje\n\n🌍 **Klasyfikacja języków germańskich (językoznawstwo - matura geografia):**\n\nRodzina indoeuropejska → gałąź germańska → dwie główne podgrupy:\n- **Północnogermańska:** duński, szwedzki, norweski, islandzki, farerski (= języki skandynawskie).\n- **Zachodniopermańska:** angielski, niemiecki, niderlandzki (holenderski), jidysz, luksemburski.\n\nWszystkie państwa na trasie skandynawskiej posługują się językami **północnogermańskimi** - podgrupy tej samej gałęzi co język niemiecki.\n\n🗺️ **Stolice państw skandynawskich na mapie Europy:**\n- Kopenhaga (\\(\\approx 55^\\circ\\text{N},\\ 12^\\circ\\text{E}\\)) - Dania\n- Oslo (\\(\\approx 60^\\circ\\text{N},\\ 11^\\circ\\text{E}\\)) - Norwegia\n- Sztokholm (\\(\\approx 59^\\circ\\text{N},\\ 18^\\circ\\text{E}\\)) - Szwecja\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna propozycja | Dlaczego wykluczona |\n| Niemcy (Berlin) | Język germański ✅, ale Berlin leży na innej trasie - nie razem z Oslo i Sztokholmem |\n| Austria (Wiedeń) | Język germański ✅ (niemiecki), ale trasa środkowoeuropejska, nie skandynawska |\n| Niderlandy (Amsterdam) | Niderlandzki = język germański ✅, ale inna trasa zachodnia |\n| Finlandia (Helsinki) | Język fiński = ugrofińska rodzina (NIE germańska ❌) |\n| Islandia | Język islandzki = germański ✅, ale Islandia leży poza kontynentem europejskim i nie ma stolicy na typowej trasie mapowej |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Języki **fiński** i **estoński** brzmią podobnie do skandynawskich w uszach Polaka, ale należą do **rodziny ugrofińskiej** - NIE są germańskie. Finlandia na trasie skandynawskiej to klasyczna pułapka.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Zadanie wymaga państw z JEDNEJ trasy - nie wystarczy wymienić dowolne trzy państwa europejskie z językiem germańskim (np. Niemcy + Austria + Niderlandy). Klucz CKE akceptuje tylko zestaw Dania + Norwegia + Szwecja, bo to jedyna trójka z językiem germańskim na tej samej trasie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Odpowiedź niepełna (dwa z trzech państw) to **0 pkt** - w zadaniach 1-punktowych CKE nie przyznaje połowy punktu.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19. (0-1)<br>Na mapie oznaczono numerami trasy czterech wycieczek przebiegających przez stolice<br>europejskie.<br>Na podstawie: d-maps.com<br>Podaj nazwy trzech państw, w których język urzędowy należy do grupy germańskiej,<br>znajdujących się na trasie jednej z wycieczek.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>17.1.<br>17.2.<br>18.1.<br>18.2.<br>19.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>środowiska przyrodniczego […].<br>IV etap edukacyjny<br>8.9) Zdający charakteryzuje strukturę<br>etniczną i narodowościową ludności świata.<br>7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny<br>podział polityczny.<br>Poprawne odpowiedzi<br>Dania, Norwegia, Szwecja<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie nazw trzech właściwych krajów.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ol><li>Dania</li><li>Norwegia</li><li>Szwecja</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - Identyfikacja trasy skandynawskiej + klasyfikacja językowa</h4>\n<p><strong>Krok 1: Rozpoznaj, która trasa przebiega przez Skandynawię.</strong></p>\n<p>Z mapy wynika, że jedna z czterech tras (oznaczonych numerami 1-4) łączy stolice państw skandynawskich. Trasa ta przebiega przez <strong>Kopenhagę</strong> (Dania), <strong>Oslo</strong> (Norwegia) i <strong>Sztokholm</strong> (Szwecja).</p>\n<p><strong>Krok 2: Przyporządkuj grupę językową do każdego z tych państw.</strong></p>\n<p>Języki germańskie dzielą się na dwie podgrupy:</p>\n<ul><li><strong>Północnogermańskie (nordyckie):</strong> duński, norweski, szwedzki, islandzki, farerski.</li><li><strong>Zachodniopermańskie:</strong> angielski, niemiecki, holenderski (niderlandzki), flamandzki, luksemburski, afrikaans.</li></ul>\n<p>| Państwo | Stolica | Język urzędowy | Grupa |<br>| <strong>Dania</strong> | Kopenhaga | duński | północnogermańska ✅ |<br>| <strong>Norwegia</strong> | Oslo | norweski (bokmål/nynorsk) | północnogermańska ✅ |<br>| <strong>Szwecja</strong> | Sztokholm | szwedzki | północnogermańska ✅ |</p>\n<p><strong>Krok 3: Sprawdź, czy wszystkie trzy leżą na JEDNEJ trasie.</strong></p>\n<p>Tak - wszystkie trzy stolice łączy ta sama, jedna trasa na mapie (trasa skandynawska). Warunek „jednej z wycieczek&quot; jest spełniony.</p>\n<p><strong>Wynik: Dania, Norwegia, Szwecja.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja (weryfikacja przez inne trasy)</h4>\n<p>Sprawdź, czy żadna inna trasa nie zawiera trzech państw z językami germańskimi jednocześnie:</p>\n<ul><li>Trasy przebiegające przez Europę Zachodnią mogą obejmować Niemcy, Austrię, Niderlandy, Belgię, Luksemburg - ale te stolice nie tworzą jednej wyraźnie wyodrębnionej trasy skandynawskiej.</li><li>Trasy przez Europę Środkową lub Południową prowadzą przez Polskę, Czechy, Węgry, Francję - języki słowiańskie, romańskie → NIE germańskie.</li></ul>\n<p>Jedyna trasa, na której w całości trzy kolejne stolice należą do państw germańskojęzycznych, to trasa skandynawska: <strong>Kopenhaga - Oslo - Sztokholm</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 19, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie nazw wszystkich trzech właściwych państw: <strong>Dania, Norwegia, Szwecja</strong> (w dowolnej kolejności).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niepełną (np. tylko dwa państwa) lub brak odpowiedzi.<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> pełne nazwy po polsku lub łacińskie/angielskie odpowiedniki (np. Denmark, Norway, Sweden) - choć zalecana forma polska.<br>- <strong>Wykluczone:</strong> podanie Niemiec, Austrii, Niderlandów zamiast państw skandynawskich (nawet jeśli mają języki germańskie, nie leżą na tej samej trasie co pozostałe dwa wymienione).</blockquote>\n<p>⚠️ Zadanie wymaga łącznie <strong>trzech poprawnych nazw</strong> - odpowiedź niepełna (dwie nazwy) daje <strong>0 pkt</strong>.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>🌍 <strong>Klasyfikacja języków germańskich (językoznawstwo - matura geografia):</strong></p>\n<p>Rodzina indoeuropejska → gałąź germańska → dwie główne podgrupy:</p>\n<ul><li><strong>Północnogermańska:</strong> duński, szwedzki, norweski, islandzki, farerski (= języki skandynawskie).</li><li><strong>Zachodniopermańska:</strong> angielski, niemiecki, niderlandzki (holenderski), jidysz, luksemburski.</li></ul>\n<p>Wszystkie państwa na trasie skandynawskiej posługują się językami <strong>północnogermańskimi</strong> - podgrupy tej samej gałęzi co język niemiecki.</p>\n<p>🗺️ <strong>Stolice państw skandynawskich na mapie Europy:</strong></p>\n<ul><li>Kopenhaga (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mo>&#x02248;</mo><msup><mn>55</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>N</mtext><mo>&#x0002C;</mo><mtext>&#x000A0;</mtext><msup><mn>12</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>E</mtext></mrow></math>) - Dania</li><li>Oslo (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mo>&#x02248;</mo><msup><mn>60</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>N</mtext><mo>&#x0002C;</mo><mtext>&#x000A0;</mtext><msup><mn>11</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>E</mtext></mrow></math>) - Norwegia</li><li>Sztokholm (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mo>&#x02248;</mo><msup><mn>59</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>N</mtext><mo>&#x0002C;</mo><mtext>&#x000A0;</mtext><msup><mn>18</mn><mo>&#x02218;</mo></msup><mtext>E</mtext></mrow></math>) - Szwecja</li></ul>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna propozycja | Dlaczego wykluczona |<br>| Niemcy (Berlin) | Język germański ✅, ale Berlin leży na innej trasie - nie razem z Oslo i Sztokholmem |<br>| Austria (Wiedeń) | Język germański ✅ (niemiecki), ale trasa środkowoeuropejska, nie skandynawska |<br>| Niderlandy (Amsterdam) | Niderlandzki = język germański ✅, ale inna trasa zachodnia |<br>| Finlandia (Helsinki) | Język fiński = ugrofińska rodzina (NIE germańska ❌) |<br>| Islandia | Język islandzki = germański ✅, ale Islandia leży poza kontynentem europejskim i nie ma stolicy na typowej trasie mapowej |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Języki <strong>fiński</strong> i <strong>estoński</strong> brzmią podobnie do skandynawskich w uszach Polaka, ale należą do <strong>rodziny ugrofińskiej</strong> - NIE są germańskie. Finlandia na trasie skandynawskiej to klasyczna pułapka.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Zadanie wymaga państw z JEDNEJ trasy - nie wystarczy wymienić dowolne trzy państwa europejskie z językiem germańskim (np. Niemcy + Austria + Niderlandy). Klucz CKE akceptuje tylko zestaw Dania + Norwegia + Szwecja, bo to jedyna trójka z językiem germańskim na tej samej trasie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Odpowiedź niepełna (dwa z trzech państw) to <strong>0 pkt</strong> - w zadaniach 1-punktowych CKE nie przyznaje połowy punktu.</blockquote>"}]}