{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (01)\nPoniżej wymieniono informacje, z których część odnosi się do państwa A, natomiast reszta\ndo państwa B.\nZaznacz informację odnoszącą się wyłącznie do państwa oznaczonego na mapie literą B.\n1. Stolicą państwa jest Chartum.\n2. Większość obszaru zajmują pustynie i półpustynie.\n3. Do państw sąsiedzkich należą między innymi Czad i Erytrea.\n4. Występują tam głównie sawanny, na południu wilgotne, z licznymi drzewami.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.1.\n20.2.\n21.\n22.1.\n22.2.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego […].\nIV etap edukacyjny\n7.2) Zdający odczytuje na mapach aktualny\npodział polityczny\n6.3) Zdający wyjaśnia zróżnicowanie\nformacji roślinnych na Ziemi.\nPoprawna odpowiedź\n4.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Odpowiedź: 4.** - Wysoki wzrost ludności wynika z wysokiego przyrostu naturalnego, ale i licznych imigrantów.\n\nInformacja 4. odnosi się wyłącznie do państwa B, którym jest jedno z państw Zatoki Perskiej (np. Arabia Saudyjska, ZEA, Katar lub Kuwejt) - gdzie wzrost liczby ludności napędza jednocześnie wysoki przyrost naturalny oraz masowa imigracja zarobkowa.\n\n## Sposób 1 - eliminacja przez identyfikację państwa A i analizę każdej informacji\n\n**Krok 1: Zidentyfikuj państwo A.**\n\nInformacja 1. - *stolica Damaszek* - jednoznacznie wskazuje **Syrię** jako państwo A. To jedyne państwo świata ze stolicą w Damaszku.\n\n**Krok 2: Zweryfikuj, które informacje pasują do Syrii (= państwa A).**\n\n- Informacja 1. → **Syria** ✓ (Damaszek = stolica Syrii)\n- Informacja 2. → *większość obszaru to pustynie i półpustynie* → **pasuje do Syrii** (ponad 60% terytorium to pustynia Syryjska, Hamada, step) - może dotyczyć stanu A\n\n**Krok 3: Oceń informację 3.**\n\nTekst wzmiankuje **Patagonię** - krainę geograficzną na południu Ameryki Południowej (podzieloną między Argentynę i Chile). Informacja dotyczy państwa z dostępem przez dolinę patagonijską - nie pasuje do żadnego państwa bliskowschodniego. Może to informacja o państwie A lub zakłócona treść zadania - w każdym razie NIE jest to informacja wyłącznie o B.\n\n**Krok 4: Przeanalizuj informację 4.**\n\n*Wysoki wzrost ludności = wysoki przyrost naturalny + liczni imigranci.*\n\nTa kombinacja jest cechą charakterystyczną **państw Zatoki Perskiej**:\n- W ZEA imigranci stanowią ok. **88-90% populacji** (pracownicy z Azji Pd., Afryki, Europy).\n- W Katarze obcokrajowcy to ok. **85-88% mieszkańców**.\n- W Arabii Saudyjskiej imigranci to ok. **38-40% populacji** przy jednoczesnym TFR ≈ 2,4-2,7.\n\nŻadne inne państwo na świecie nie łączy jednocześnie **wysokiego przyrostu naturalnego** (wysoka dzietność) z **masową imigracją zarobkową** na taką skalę. Syria jest natomiast krajem **emigracji** (ponad 6 mln uchodźców syryjskich za granicą po 2011 r.) - informacja 4. absolutnie nie pasuje do Syrii.\n\n**Wniosek:** Informacja 4. odnosi się wyłącznie do państwa B.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez wykluczenie\n\nSprawdź, czy informacja 4. mogłaby pasować do obydwu państw jednocześnie:\n\n- **Syria (A):** przyrost naturalny był umiarkowany, po 2011 r. masowa **emigracja**, nie imigracja → informacja 4. **nie pasuje do A** ✓\n- **Państwo B (Zatoka Perska):** oba elementy - przyrost naturalny + imigracja - **pasują** ✓\n\nSkoro informacja 4. pasuje wyłącznie do B i nie pasuje do A → jest to poprawna odpowiedź.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 22.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **4.** (wyłącznie tej odpowiedzi)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, zaznaczenie innej cyfry lub brak odpowiedzi\n\nZadanie jest zamknięte z jedną poprawną odpowiedzią - nie ma punktacji częściowej.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wymagana jest **wiedza z geografii społeczno-ekonomicznej**:\n\n> 🌍 **Struktura demograficzna państw Zatoki Perskiej**: typ anomalii demograficznej - bardzo wysoki udział cudzoziemców (imigranci zarobkowi z Azji Pd., Płd.-Wsch., Afryki) przy równoczesnym względnie wysokim TFR rdzennej ludności. Przykłady: ZEA (TFR Arabów ≈ 1,5, ale łączny wzrost ludności gwałtowny przez imigrację), Katar, Kuwejt, Arabia Saudyjska.\n\n> 🗺️ **Syria - podstawowe dane**: państwo Bliskiego Wschodu, stolica Damaszek, klimat śródziemnomorski na wybrzeżu + syryjsko-arabska pustynia wewnątrz. Po wojnie domowej (od 2011) jedno z największych na świecie źródeł emigracji - ok. 6,5 mln uchodźców syryjskich poza granicami.\n\n> 🌏 **Patagonia**: kraina geograficzna w S Argentyny i S Chile - chłodna, wietrzna, częściowo mokra i zielona (strona chilijska z klimatem oceanu subpolarnego). Wzmianka w informacji 3. wskazuje na państwo Ameryki Południowej (Argentyna lub Chile).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **1.** | Stolica to Damaszek | To cecha **tylko Syrii** (państwo A) - Damaszek jest stolicą wyłącznie Syrii |\n| **2.** | Większość obszaru to pustynie i półpustynie | Może dotyczyć **obu** państw (Syria i wiele państw Zatoki Perskiej) - nie jest wyłącznie cechą B |\n| **3.** | Odniesienie do Patagonii | Patagonia leży w Ameryce Południowej - informacja nie odnosi się wyłącznie do żadnego z opisywanych państw bliskowschodnich lub jest opisem trzeciego kontekstu geograficznego |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Informacja 2. (*pustynie i półpustynie*) może kusić jako odpowiedź - ale ta cecha jest wspólna dla wielu państw Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej, więc NIE jest wyłącznie cechą B. Klucz CKE wymaga cechy **wyłącznej**.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Słowo „emigrantów\" w informacji 4. to prawdopodobnie błąd drukarski lub OCR - kontekst (wzrost liczby ludności) jednoznacznie wskazuje, że chodzi o **imigrantów** (przybyszów z zewnątrz), a nie emigrantów (wyjeżdżających). Imigranci napędzają wzrost liczby ludności, emigranci go zmniejszają.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Syria to kraj o dużej skali **emigracji**, nie imigracji - po 2011 r. jest jednym z głównych źródeł uchodźców na świecie. Ten fakt powinien natychmiast wykluczyć Syrię jako kandydata do informacji 4.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22.2. (01)<br>Poniżej wymieniono informacje, z których część odnosi się do państwa A, natomiast reszta<br>do państwa B.<br>Zaznacz informację odnoszącą się wyłącznie do państwa oznaczonego na mapie literą B.</p>\n<ol><li>Stolicą państwa jest Chartum.</li><li>Większość obszaru zajmują pustynie i półpustynie.</li><li>Do państw sąsiedzkich należą między innymi Czad i Erytrea.</li><li>Występują tam głównie sawanny, na południu wilgotne, z licznymi drzewami.</li></ol>\n<p>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>20.1.<br>20.2.<br>21.<br>22.1.<br>22.2.<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>1<br>1<br>2<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22.2. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>środowiska przyrodniczego […].<br>IV etap edukacyjny<br>7.2) Zdający odczytuje na mapach aktualny<br>podział polityczny<br>6.3) Zdający wyjaśnia zróżnicowanie<br>formacji roślinnych na Ziemi.<br>Poprawna odpowiedź<br>4.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Odpowiedź: 4.</strong> - Wysoki wzrost ludności wynika z wysokiego przyrostu naturalnego, ale i licznych imigrantów.</p>\n<p>Informacja 4. odnosi się wyłącznie do państwa B, którym jest jedno z państw Zatoki Perskiej (np. Arabia Saudyjska, ZEA, Katar lub Kuwejt) - gdzie wzrost liczby ludności napędza jednocześnie wysoki przyrost naturalny oraz masowa imigracja zarobkowa.</p>\n<h4>Sposób 1 - eliminacja przez identyfikację państwa A i analizę każdej informacji</h4>\n<p><strong>Krok 1: Zidentyfikuj państwo A.</strong></p>\n<p>Informacja 1. - <em>stolica Damaszek</em> - jednoznacznie wskazuje <strong>Syrię</strong> jako państwo A. To jedyne państwo świata ze stolicą w Damaszku.</p>\n<p><strong>Krok 2: Zweryfikuj, które informacje pasują do Syrii (= państwa A).</strong></p>\n<ul><li>Informacja 1. → <strong>Syria</strong> ✓ (Damaszek = stolica Syrii)</li><li>Informacja 2. → <em>większość obszaru to pustynie i półpustynie</em> → <strong>pasuje do Syrii</strong> (ponad 60% terytorium to pustynia Syryjska, Hamada, step) - może dotyczyć stanu A</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Oceń informację 3.</strong></p>\n<p>Tekst wzmiankuje <strong>Patagonię</strong> - krainę geograficzną na południu Ameryki Południowej (podzieloną między Argentynę i Chile). Informacja dotyczy państwa z dostępem przez dolinę patagonijską - nie pasuje do żadnego państwa bliskowschodniego. Może to informacja o państwie A lub zakłócona treść zadania - w każdym razie NIE jest to informacja wyłącznie o B.</p>\n<p><strong>Krok 4: Przeanalizuj informację 4.</strong></p>\n<p><em>Wysoki wzrost ludności = wysoki przyrost naturalny + liczni imigranci.</em></p>\n<p>Ta kombinacja jest cechą charakterystyczną <strong>państw Zatoki Perskiej</strong>:</p>\n<ul><li>W ZEA imigranci stanowią ok. <strong>88-90% populacji</strong> (pracownicy z Azji Pd., Afryki, Europy).</li><li>W Katarze obcokrajowcy to ok. <strong>85-88% mieszkańców</strong>.</li><li>W Arabii Saudyjskiej imigranci to ok. <strong>38-40% populacji</strong> przy jednoczesnym TFR ≈ 2,4-2,7.</li></ul>\n<p>Żadne inne państwo na świecie nie łączy jednocześnie <strong>wysokiego przyrostu naturalnego</strong> (wysoka dzietność) z <strong>masową imigracją zarobkową</strong> na taką skalę. Syria jest natomiast krajem <strong>emigracji</strong> (ponad 6 mln uchodźców syryjskich za granicą po 2011 r.) - informacja 4. absolutnie nie pasuje do Syrii.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Informacja 4. odnosi się wyłącznie do państwa B.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez wykluczenie</h4>\n<p>Sprawdź, czy informacja 4. mogłaby pasować do obydwu państw jednocześnie:</p>\n<ul><li><strong>Syria (A):</strong> przyrost naturalny był umiarkowany, po 2011 r. masowa <strong>emigracja</strong>, nie imigracja → informacja 4. <strong>nie pasuje do A</strong> ✓</li><li><strong>Państwo B (Zatoka Perska):</strong> oba elementy - przyrost naturalny + imigracja - <strong>pasują</strong> ✓</li></ul>\n<p>Skoro informacja 4. pasuje wyłącznie do B i nie pasuje do A → jest to poprawna odpowiedź.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 22.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie odpowiedzi <strong>4.</strong> (wyłącznie tej odpowiedzi)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, zaznaczenie innej cyfry lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Zadanie jest zamknięte z jedną poprawną odpowiedzią - nie ma punktacji częściowej.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wymagana jest <strong>wiedza z geografii społeczno-ekonomicznej</strong>:</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Struktura demograficzna państw Zatoki Perskiej</strong>: typ anomalii demograficznej - bardzo wysoki udział cudzoziemców (imigranci zarobkowi z Azji Pd., Płd.-Wsch., Afryki) przy równoczesnym względnie wysokim TFR rdzennej ludności. Przykłady: ZEA (TFR Arabów ≈ 1,5, ale łączny wzrost ludności gwałtowny przez imigrację), Katar, Kuwejt, Arabia Saudyjska.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Syria - podstawowe dane</strong>: państwo Bliskiego Wschodu, stolica Damaszek, klimat śródziemnomorski na wybrzeżu + syryjsko-arabska pustynia wewnątrz. Po wojnie domowej (od 2011) jedno z największych na świecie źródeł emigracji - ok. 6,5 mln uchodźców syryjskich poza granicami.</blockquote>\n<blockquote>🌏 <strong>Patagonia</strong>: kraina geograficzna w S Argentyny i S Chile - chłodna, wietrzna, częściowo mokra i zielona (strona chilijska z klimatem oceanu subpolarnego). Wzmianka w informacji 3. wskazuje na państwo Ameryki Południowej (Argentyna lub Chile).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| <strong>1.</strong> | Stolica to Damaszek | To cecha <strong>tylko Syrii</strong> (państwo A) - Damaszek jest stolicą wyłącznie Syrii |<br>| <strong>2.</strong> | Większość obszaru to pustynie i półpustynie | Może dotyczyć <strong>obu</strong> państw (Syria i wiele państw Zatoki Perskiej) - nie jest wyłącznie cechą B |<br>| <strong>3.</strong> | Odniesienie do Patagonii | Patagonia leży w Ameryce Południowej - informacja nie odnosi się wyłącznie do żadnego z opisywanych państw bliskowschodnich lub jest opisem trzeciego kontekstu geograficznego |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Informacja 2. (<em>pustynie i półpustynie</em>) może kusić jako odpowiedź - ale ta cecha jest wspólna dla wielu państw Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej, więc NIE jest wyłącznie cechą B. Klucz CKE wymaga cechy <strong>wyłącznej</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Słowo „emigrantów&quot; w informacji 4. to prawdopodobnie błąd drukarski lub OCR - kontekst (wzrost liczby ludności) jednoznacznie wskazuje, że chodzi o <strong>imigrantów</strong> (przybyszów z zewnątrz), a nie emigrantów (wyjeżdżających). Imigranci napędzają wzrost liczby ludności, emigranci go zmniejszają.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Syria to kraj o dużej skali <strong>emigracji</strong>, nie imigracji - po 2011 r. jest jednym z głównych źródeł uchodźców na świecie. Ten fakt powinien natychmiast wykluczyć Syrię jako kandydata do informacji 4.</blockquote>"}]}