{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-2)\nW tekście przedstawiono jedną z europejskich technopolii.\nKorytarz M4 jest położony w południowej Anglii, pomiędzy Bristolem a Londynem.\nInwestycje międzynarodowego kapitału w przemysł high-tech rozpoczęły się tu w latach 70.\nXX wieku. Obecnie w obrębie Korytarza M4 działają m.in. przedstawicielstwa wielkich\nkorporacji międzynarodowych z branży elektronicznej. Mała gęstość zabudowy i obecność\nterenów w niewielkim stopniu przekształconych przez człowieka dają możliwość budowy\natrakcyjnie położonych kompleksów biurowych i centrów biznesowych. Istnieją tu\ntakże liczne instytucje badawcze i położone w niedużej odległości szkoły wyższe\n(m.in. w Oksfordzie).\nNa podstawie: Z. Zaniewicz, Ciekawi świata, Warszawa 2012.\nNa podstawie tekstu i własnej wiedzy wymień trzy różnice między opisaną technopolią\na tradycyjnym okręgiem przemysłowym.\n1\n2\n3\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\nI. Wykorzystanie różnych źródeł informacji\ndo analizy i prezentowania współczesnych\nproblemów […] gospodarczych […].\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n2.10) Zdający przedstawia cechy przemysłu\nwysokiej technologii i podaje przykłady\njego lokalizacji na świecie; poznaje nowe\nfunkcje ośrodków przemysłowych i nowe\nformy przestrzenne - technopolie […].\nPrzykładowe odpowiedzi\n Technopolia rozwija się we współpracy z uniwersytetami, instytucjami badawczymi,\npodczas gdy w tradycyjnych okręgach ta współpraca jest w niewielkim zakresie lub jej\nbrak.\n W technopoli rozwija się przemysł high-tech, np. elektroniczny, a w tradycyjnym okręgu\ndominują gałęzie przemysłu tradycyjnego (lekki, maszynowy, spożywczy).\n W technopolii, w przeciwieństwie do tradycyjnych okręgów, środowisko nie jest tak silnie\nprzekształcone w wyniku działalności przemysłu.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie trzech poprawnych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem\nprzemysłowym.\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem\nprzemysłowym.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Trzy różnice między technopolią (Korytarz M4) a tradycyjnym okręgiem przemysłowym:**\n\n1. W technopolii dominuje przemysł wysokich technologii (elektroniczny, informatyczny, biotechnologiczny), a w tradycyjnym okręgu - gałęzie tradycyjne (hutnictwo, włókiennictwo, maszynowy, wydobywczy).\n2. Technopolia funkcjonuje w ścisłej współpracy z uczelniami wyższymi i ośrodkami badawczo-rozwojowymi (np. Uniwersytet Oksfordzki), podczas gdy w tradycyjnym okręgu przemysłowym taka współpraca jest minimalna lub jej brak.\n3. W technopolii środowisko naturalne jest znacznie mniej zdegradowane niż w tradycyjnym okręgu, gdzie produkcja ciężka powoduje silne zanieczyszczenie powietrza, wód i gleb.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu + wiedza własna (kontrast technopolia-okręg tradycyjny)\n\n**Krok 1 - Odczytaj z tekstu cechy Korytarza M4 (technopolii):**\n\nZ treści wynikają następujące cechy:\n- branże: **high-tech** (elektronika, informatyka, biotechnologia),\n- obecność **korporacji międzynarodowych**,\n- bliskie sąsiedztwo **uczelni i instytucji badawczych** (Oksford),\n- wysoka atrakcyjność dla **współpracy badawczo-rozwojowej** (R&D),\n- lokalizacja w **dolinie/korytarzu** - nie w mieście przemysłowym, lecz w otoczeniu zielonym.\n\n**Krok 2 - Przypomnij sobie cechy tradycyjnego okręgu przemysłowego (wiedza własna):**\n\nTradycyjny okręg przemysłowy (np. Zagłębie Ruhry, GOP, Yorkshire) to obszar, gdzie:\n- dominuje przemysł **surowcowy i przetwórczy**: węgiel, stal, hutnictwo, włókiennictwo,\n- zakłady pracy powstały przy złożach surowców lub szlakach transportowych,\n- **R&D odgrywa marginalną rolę** - produkcja opiera się na rzemieślniczej/masowej skali,\n- intensywna produkcja powoduje **silną degradację środowiska**: hałdy, emisje, ścieki przemysłowe,\n- zatrudnienie dominuje w sektorze II, pracownicy to głównie siła robocza fizyczna, nie inżynierowie/naukowcy.\n\n**Krok 3 - Zbuduj trzy kontrasty w formie \"w technopolii X, natomiast w tradycyjnym okręgu Y\":**\n\n| Kryterium | Technopolia | Tradycyjny okręg przemysłowy |\n| **Rodzaj przemysłu** | High-tech: elektronika, IT, biotechnologia | Tradycyjny: hutnictwo, wydobycie, włókiennictwo |\n| **Współpraca z nauką** | Ścisła - uczelnie (Oksford), instytuty R&D | Minimalna lub brak |\n| **Wpływ na środowisko** | Niewielki - czyste technologie, brak emisji ciężkich | Silna degradacja - hałdy, smog, zanieczyszczenia wód |\n\nKażda z trzech różnic jest samodzielna, spójna i wynika albo z tekstu, albo z wiedzy geograficzno-ekonomicznej.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (czy odpowiedź jest kompletna)\n\nSprawdź, czy podane trzy różnice dotyczą **trzech różnych kryteriów** - CKE może nie przyznać punktu za dwie odpowiedzi mówiące to samo innymi słowami.\n\n**Test na redundancję:**\n- \"Przemysł high-tech vs. tradycyjny\" - kryterium: **rodzaj branży** ✅\n- \"Współpraca z uczelniami\" - kryterium: **powiązania B+R** ✅\n- \"Brak degradacji środowiska\" - kryterium: **wpływ na środowisko** ✅\n\nTrzy różne kryteria → odpowiedź kompletna, brak powtórzeń → **2 punkty**.\n\n**Dodatkowe różnice, które MOGŁYBY zastąpić jedną z powyższych (jeśli zapomnisz):**\n- Technopolia przyciąga kapitał zagraniczny (korporacje transnarodowe), tradycyjny okręg opierał się na kapitale lokalnym/narodowym.\n- Zatrudnienie w technopolii wymaga wysokich kwalifikacji (inżynierowie, naukowcy), w tradycyjnym - głównie pracownicy fizyczni.\n- Technopolia lokalizuje się przy autostradach/lotniskach i uczelniach, tradycyjny okręg - przy złożach surowców lub rzekach (transport ciężki).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za podanie **trzech** poprawnych i wyraźnie sformułowanych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem przemysłowym.\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch** poprawnych różnic.\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednej różnicy, za odpowiedź błędną, ogólnikową lub za brak odpowiedzi.\n>\n> **Akceptowane warianty (na podstawie klucza):**\n> - \"Technopolia współpracuje z uczelniami / instytucjami naukowymi / ośrodkami badawczymi\" - vs. - \"tradycyjny okręg nie ma / ma niewielką taką współpracę\"\n> - \"W technopolii przemysł high-tech (elektroniczny, informatyczny, biotechnologiczny)\" - vs. - \"w tradycyjnym: lekki / maszynowy / spożywczy / wydobywczy\"\n> - \"Środowisko w technopolii jest mniej zdegradowane / zniszczone / zanieczyszczone\" - vs. - \"tradycyjny okręg silnie przekształca środowisko\"\n>\n> **Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt:**\n> Każda różnica musi być **kontrastowa** - wskaż cechę technopolii I jej przeciwieństwo w tradycyjnym okręgu. Samo napisanie \"w technopolii jest przemysł high-tech\" BEZ porównania do okręgu tradycyjnego może nie wystarczyć.\n>\n> **Wykluczone:**\n> - Odpowiedź jednostronna (\"Technopolia jest nowoczesna\") bez odniesienia do okręgu tradycyjnego.\n> - Dwie odpowiedzi mówiące to samo (np. \"nowoczesne technologie\" i \"IT i elektronika\" - to ta sama różnica, nie dwie).\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza z geografii społeczno-ekonomicznej - brak wzorów matematycznych.\n\n> 🏭 **Technopolia** (technopol, technopolis) - planowy obszar skupiający firmy wysokich technologii, uczelnie, instytuty B+R i parki technologiczne. Cechy: kapitał zagraniczny, kwalifikowana kadra, czyste środowisko, infrastruktura cyfrowa. Przykłady: **Korytarz M4** (Wielka Brytania), **Sophia Antipolis** (Francja), **Silicon Valley** (USA - wzorzec), **Technopolia Wrocławska / Krakowski Park Technologiczny** (Polska).\n\n> 🏗️ **Tradycyjny okręg przemysłowy** - obszar ukształtowany historycznie wokół przemysłu ciężkiego lub wydobywczego. Cechy: lokalizacja przy złożach surowców / rzekach, silna degradacja środowiska, zatrudnienie fizyczne, mała innowacyjność. Przykłady w Europie: **Zagłębie Ruhry** (Niemcy), **Górnośląski Okręg Przemysłowy** (Polska), **Północna Anglia** (Yorkshire - przemysł włókienniczy).\n\n> 🔬 **B+R (Badania i Rozwój / R&D)** - działalność badawczo-rozwojowa firm i instytucji naukowych. Wskaźnik nowoczesności gospodarki: nakłady B+R w % PKB. UE cel: 3% PKB. Polska 2024 ≈ 1,5% PKB; Niemcy ≈ 3,1%; Korea Pd. ≈ 4,9%.\n\n## Dlaczego inne (potencjalnie błędne) sformułowania nie uzyskują punktu\n\n| Sformułowanie ucznia | Problem | Co powinno być |\n| \"Technopolia jest nowoczesna\" | Za ogólnikowe - brak wyraźnego kontrastu z okręgiem tradycyjnym | \"Technopolia stosuje nowoczesne technologie high-tech, podczas gdy tradycyjny okręg opiera się na technologiach przestarzałych\" |\n| \"Technopolia i tradycyjny okręg różnią się branżami\" | Puste stwierdzenie bez nazw branż | Podać konkrety: \"elektronika, IT vs. hutnictwo, wydobycie\" |\n| Dwie różnice o tym samym kryterium (np. \"nowoczesna elektronika\" i \"komputery i biotechnologia\") | To ta sama różnica - **przemysł high-tech** | Wybrać jedno i dodać drugą nową różnicę (np. środowisko lub B+R) |\n| \"Więcej pracowników\" | Mylne - technopolia nie musi mieć więcej zatrudnionych, ma natomiast wyżej wykwalifikowanych | \"Zatrudnienie wymaga wyższych kwalifikacji (inżynierowie, naukowcy) vs. pracownicy fizyczni\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie pisz \"tradycyjny okręg przemysłowy jest mniej rozwinięty\" - to nie jest różnica geograficzna, tylko wartościowanie. CKE oczekuje konkretnych kryteriów (branża, środowisko, B+R, kwalifikacje, lokalizacja).\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Różnica musi być **kontrastowa** - opisać OBIE strony. Samo opisanie technopolii bez przeciwstawienia do tradycyjnego okręgu może nie wystarczyć do punktu.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Zadanie wymaga trzech RÓŻNYCH różnic - sprawdź, czy każda odpowiedź dotyczy innego kryterium (branża ≠ środowisko ≠ B+R). Dwie odpowiedzi o branży to tylko 1 różnica, nie 2.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 27. (0-2)
W tekście przedstawiono jedną z europejskich technopolii.
Korytarz M4 jest położony w południowej Anglii, pomiędzy Bristolem a Londynem.
Inwestycje międzynarodowego kapitału w przemysł high-tech rozpoczęły się tu w latach 70.
XX wieku. Obecnie w obrębie Korytarza M4 działają m.in. przedstawicielstwa wielkich
korporacji międzynarodowych z branży elektronicznej. Mała gęstość zabudowy i obecność
terenów w niewielkim stopniu przekształconych przez człowieka dają możliwość budowy
atrakcyjnie położonych kompleksów biurowych i centrów biznesowych. Istnieją tu
także liczne instytucje badawcze i położone w niedużej odległości szkoły wyższe
(m.in. w Oksfordzie).
Na podstawie: Z. Zaniewicz, Ciekawi świata, Warszawa 2012.
Na podstawie tekstu i własnej wiedzy wymień trzy różnice między opisaną technopolią
a tradycyjnym okręgiem przemysłowym.
1
2
3
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 27. (0-2)
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
I. Wykorzystanie różnych źródeł informacji
do analizy i prezentowania współczesnych
problemów […] gospodarczych […].
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
2.10) Zdający przedstawia cechy przemysłu
wysokiej technologii i podaje przykłady
jego lokalizacji na świecie; poznaje nowe
funkcje ośrodków przemysłowych i nowe
formy przestrzenne - technopolie […].
Przykładowe odpowiedzi
 Technopolia rozwija się we współpracy z uniwersytetami, instytucjami badawczymi,
podczas gdy w tradycyjnych okręgach ta współpraca jest w niewielkim zakresie lub jej
brak.
 W technopoli rozwija się przemysł high-tech, np. elektroniczny, a w tradycyjnym okręgu
dominują gałęzie przemysłu tradycyjnego (lekki, maszynowy, spożywczy).
 W technopolii, w przeciwieństwie do tradycyjnych okręgów, środowisko nie jest tak silnie
przekształcone w wyniku działalności przemysłu.
Schemat punktowania
2 p. - za podanie trzech poprawnych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem
przemysłowym.
1 p. - za podanie dwóch poprawnych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem
przemysłowym.
0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Trzy różnice między technopolią (Korytarz M4) a tradycyjnym okręgiem przemysłowym:

\n
  1. W technopolii dominuje przemysł wysokich technologii (elektroniczny, informatyczny, biotechnologiczny), a w tradycyjnym okręgu - gałęzie tradycyjne (hutnictwo, włókiennictwo, maszynowy, wydobywczy).
  2. Technopolia funkcjonuje w ścisłej współpracy z uczelniami wyższymi i ośrodkami badawczo-rozwojowymi (np. Uniwersytet Oksfordzki), podczas gdy w tradycyjnym okręgu przemysłowym taka współpraca jest minimalna lub jej brak.
  3. W technopolii środowisko naturalne jest znacznie mniej zdegradowane niż w tradycyjnym okręgu, gdzie produkcja ciężka powoduje silne zanieczyszczenie powietrza, wód i gleb.
\n

Sposób 1 - analiza tekstu + wiedza własna (kontrast technopolia-okręg tradycyjny)

\n

Krok 1 - Odczytaj z tekstu cechy Korytarza M4 (technopolii):

\n

Z treści wynikają następujące cechy:

\n\n

Krok 2 - Przypomnij sobie cechy tradycyjnego okręgu przemysłowego (wiedza własna):

\n

Tradycyjny okręg przemysłowy (np. Zagłębie Ruhry, GOP, Yorkshire) to obszar, gdzie:

\n\n

Krok 3 - Zbuduj trzy kontrasty w formie "w technopolii X, natomiast w tradycyjnym okręgu Y":

\n

| Kryterium | Technopolia | Tradycyjny okręg przemysłowy |
| Rodzaj przemysłu | High-tech: elektronika, IT, biotechnologia | Tradycyjny: hutnictwo, wydobycie, włókiennictwo |
| Współpraca z nauką | Ścisła - uczelnie (Oksford), instytuty R&D | Minimalna lub brak |
| Wpływ na środowisko | Niewielki - czyste technologie, brak emisji ciężkich | Silna degradacja - hałdy, smog, zanieczyszczenia wód |

\n

Każda z trzech różnic jest samodzielna, spójna i wynika albo z tekstu, albo z wiedzy geograficzno-ekonomicznej.

\n

Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (czy odpowiedź jest kompletna)

\n

Sprawdź, czy podane trzy różnice dotyczą trzech różnych kryteriów - CKE może nie przyznać punktu za dwie odpowiedzi mówiące to samo innymi słowami.

\n

Test na redundancję:

\n\n

Trzy różne kryteria → odpowiedź kompletna, brak powtórzeń → 2 punkty.

\n

Dodatkowe różnice, które MOGŁYBY zastąpić jedną z powyższych (jeśli zapomnisz):

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):
- 2 pkt - za podanie trzech poprawnych i wyraźnie sformułowanych różnic między technopolią a tradycyjnym okręgiem przemysłowym.
- 1 pkt - za podanie dwóch poprawnych różnic.
- 0 pkt - za podanie tylko jednej różnicy, za odpowiedź błędną, ogólnikową lub za brak odpowiedzi.

Akceptowane warianty (na podstawie klucza):
- "Technopolia współpracuje z uczelniami / instytucjami naukowymi / ośrodkami badawczymi" - vs. - "tradycyjny okręg nie ma / ma niewielką taką współpracę"
- "W technopolii przemysł high-tech (elektroniczny, informatyczny, biotechnologiczny)" - vs. - "w tradycyjnym: lekki / maszynowy / spożywczy / wydobywczy"
- "Środowisko w technopolii jest mniej zdegradowane / zniszczone / zanieczyszczone" - vs. - "tradycyjny okręg silnie przekształca środowisko"

Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt:
Każda różnica musi być kontrastowa - wskaż cechę technopolii I jej przeciwieństwo w tradycyjnym okręgu. Samo napisanie "w technopolii jest przemysł high-tech" BEZ porównania do okręgu tradycyjnego może nie wystarczyć.

Wykluczone:
- Odpowiedź jednostronna ("Technopolia jest nowoczesna") bez odniesienia do okręgu tradycyjnego.
- Dwie odpowiedzi mówiące to samo (np. "nowoczesne technologie" i "IT i elektronika" - to ta sama różnica, nie dwie).
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza z geografii społeczno-ekonomicznej - brak wzorów matematycznych.

\n
🏭 Technopolia (technopol, technopolis) - planowy obszar skupiający firmy wysokich technologii, uczelnie, instytuty B+R i parki technologiczne. Cechy: kapitał zagraniczny, kwalifikowana kadra, czyste środowisko, infrastruktura cyfrowa. Przykłady: Korytarz M4 (Wielka Brytania), Sophia Antipolis (Francja), Silicon Valley (USA - wzorzec), Technopolia Wrocławska / Krakowski Park Technologiczny (Polska).
\n
🏗️ Tradycyjny okręg przemysłowy - obszar ukształtowany historycznie wokół przemysłu ciężkiego lub wydobywczego. Cechy: lokalizacja przy złożach surowców / rzekach, silna degradacja środowiska, zatrudnienie fizyczne, mała innowacyjność. Przykłady w Europie: Zagłębie Ruhry (Niemcy), Górnośląski Okręg Przemysłowy (Polska), Północna Anglia (Yorkshire - przemysł włókienniczy).
\n
🔬 B+R (Badania i Rozwój / R&D) - działalność badawczo-rozwojowa firm i instytucji naukowych. Wskaźnik nowoczesności gospodarki: nakłady B+R w % PKB. UE cel: 3% PKB. Polska 2024 ≈ 1,5% PKB; Niemcy ≈ 3,1%; Korea Pd. ≈ 4,9%.
\n

Dlaczego inne (potencjalnie błędne) sformułowania nie uzyskują punktu

\n

| Sformułowanie ucznia | Problem | Co powinno być |
| "Technopolia jest nowoczesna" | Za ogólnikowe - brak wyraźnego kontrastu z okręgiem tradycyjnym | "Technopolia stosuje nowoczesne technologie high-tech, podczas gdy tradycyjny okręg opiera się na technologiach przestarzałych" |
| "Technopolia i tradycyjny okręg różnią się branżami" | Puste stwierdzenie bez nazw branż | Podać konkrety: "elektronika, IT vs. hutnictwo, wydobycie" |
| Dwie różnice o tym samym kryterium (np. "nowoczesna elektronika" i "komputery i biotechnologia") | To ta sama różnica - przemysł high-tech | Wybrać jedno i dodać drugą nową różnicę (np. środowisko lub B+R) |
| "Więcej pracowników" | Mylne - technopolia nie musi mieć więcej zatrudnionych, ma natomiast wyżej wykwalifikowanych | "Zatrudnienie wymaga wyższych kwalifikacji (inżynierowie, naukowcy) vs. pracownicy fizyczni" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Nie pisz "tradycyjny okręg przemysłowy jest mniej rozwinięty" - to nie jest różnica geograficzna, tylko wartościowanie. CKE oczekuje konkretnych kryteriów (branża, środowisko, B+R, kwalifikacje, lokalizacja).
\n
⚠️ Uwaga 2: Różnica musi być kontrastowa - opisać OBIE strony. Samo opisanie technopolii bez przeciwstawienia do tradycyjnego okręgu może nie wystarczyć do punktu.
\n
⚠️ Uwaga 3: Zadanie wymaga trzech RÓŻNYCH różnic - sprawdź, czy każda odpowiedź dotyczy innego kryterium (branża ≠ środowisko ≠ B+R). Dwie odpowiedzi o branży to tylko 1 różnica, nie 2.
"}]}