{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"35","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (0-1)\nW tabeli przedstawiono obroty handlu zagranicznego Japonii w latach 2000-2011 w mld\nUSD.\nWyszczególnienie\nRok\n2000\n2005\n2010\n2011\nImport\n380\n515\n692\n853\nEksport\n479\n595\n770\n821\nNa podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej, www.stat.gov.pl\nSformułuj wniosek dotyczący salda handlu zagranicznego Japonii w latach 2000-2011.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n33.\n34.\n35.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego […].\nIV etap edukacyjny\n9.13) Zdający analizuje kierunki\ngeograficzne i strukturę towarową eksportu\ni importu w wybranych państwach.\nPoprawna odpowiedź\nWartość salda handlu zagranicznego malała w latach 2000-2011.\nSchemat punktowania\n1 p. - za sformułowanie poprawnego wniosku.\n0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nSaldo handlu zagranicznego Japonii **malało** w latach 2000-2011 (z nadwyżki +99 mld USD w 2000 r. do deficytu -30 mld USD w 2011 r.).\n\n## Sposób 1 - Obliczenie salda dla każdego roku\n\nSaldo handlu zagranicznego = eksport - import.\n\n| Rok | Eksport [mld USD] | Import [mld USD] | Saldo [mld USD] |\n| 2000 | 479 | 380 | **+99** |\n| 2005 | 595 | 515 | **+80** |\n| 2010 | 770 | 692 | **+78** |\n| 2011 | 821 | 851 | **-30** |\n\n**Obserwacja:** Saldo zmienia się w ciągu analizowanego okresu:\n- W 2000 r. - wyraźna **nadwyżka** (+99 mld USD).\n- W 2005 i 2010 r. - nadwyżka maleje (odpowiednio +80 i +78 mld USD).\n- W 2011 r. - Japonia po raz pierwszy notuje **deficyt** (-30 mld USD).\n\n**Wniosek:** Wartość salda handlu zagranicznego Japonii systematycznie malała w latach 2000-2011 - z wyraźnej nadwyżki do deficytu.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez analizę dynamiki eksportu i importu\n\nSprawdzamy, jak rosły eksport i import:\n\n- Import wzrósł: \\(\\frac{851 - 380}{380} \\cdot 100\\% \\approx 124\\%\\) (ponad dwukrotnie).\n- Eksport wzrósł: \\(\\frac{821 - 479}{479} \\cdot 100\\% \\approx 71\\%\\).\n\nImport rósł **szybciej** niż eksport → różnica między eksportem a importem malała → saldo malało.\n\nKontekst: 2011 r. to rok trzęsienia ziemi i tsunami w Japonii (marzec 2011) - zniszczenia przemysłu i elektrowni atomowych (Fukushima) wymusiły zwiększony import surowców energetycznych (gaz LNG, ropa), co przyspieszyło pogorszenie salda.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 35, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za sformułowanie poprawnego wniosku, np. *„Wartość salda handlu zagranicznego malała w latach 2000-2011\"* lub równoważne sformułowanie wskazujące na **malejącą tendencję salda** (dopuszczalne: „saldo malało\", „Japonia traciła nadwyżkę handlową\", „saldo zmieniło się z dodatniego na ujemne\").\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Akceptowane warianty:** każde poprawne sformułowanie oddające tendencję spadkową salda; można opisać słownie lub podać wartości liczbowe.\n>\n> **Wykluczone:** samo stwierdzenie „eksport i import rosły\" bez wniosku o saldzie; stwierdzenie „saldo było dodatnie\" bez informacji o zmianie tendencji.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 📐 **Saldo handlu zagranicznego:**\n> \\[\n> \\text{saldo} = \\text{eksport} - \\text{import}\n> \\]\n> Saldo dodatnie (nadwyżka) → eksport > import. Saldo ujemne (deficyt) → import > eksport.\n\nW tym zadaniu nie trzeba znać żadnych dodatkowych wzorów - wystarczy sprawnie wykonać odejmowanie i opisać tendencję.\n\n## Dlaczego inne sformułowania są błędne\n\n| Błędny wniosek | Dlaczego błędny |\n| „Saldo handlu zagranicznego rosło\" | Błąd - saldo malało: +99 → +80 → +78 → -30. |\n| „Eksport i import rosły w badanym okresie\" | Prawda, ale to **nie jest wniosek o saldzie** - polecenie pytało o saldo, nie o wartości eksportu/importu. |\n| „Japonia miała przez cały czas deficyt handlowy\" | Błąd - w latach 2000, 2005, 2010 Japonia miała **nadwyżkę**; deficyt pojawił się dopiero w 2011 r. |\n| „Saldo było stałe\" | Błąd - zmienne wartości +99, +80, +78, -30 wskazują na wyraźną zmienność i trend spadkowy. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić salda z wartością eksportu/importu - oba rosną (eksport i import), ale **tempo wzrostu importu jest większe**, więc saldo maleje. Trzeba obliczyć różnicę, a nie patrzeć tylko na jeden wiersz tabeli.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Polecenie wymaga sformułowania **wniosku** (trendu), a nie samego wyliczenia liczb. Odpowiedź „w 2000 saldo wynosiło +99, a w 2011 -30\" bez słów „malało\" / „zmieniło się z nadwyżki na deficyt\" może nie zostać zaliczona przez egzaminatora jako pełny wniosek.\n\n> ⚠️ **Kontekst 2011:** Rok 2011 był wyjątkowy dla Japonii - katastrofa w Fukushimie zmusiła kraj do wyłączenia elektrowni jądrowych i drastycznego zwiększenia importu LNG i ropy. Warto to wspomnieć jako wyjaśnienie gwałtownego pogorszenia salda w ostatnim roku - choć klucz CKE nie wymaga tej informacji do zdobycia punktu.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 35. (0-1)
W tabeli przedstawiono obroty handlu zagranicznego Japonii w latach 2000-2011 w mld
USD.
Wyszczególnienie
Rok
2000
2005
2010
2011
Import
380
515
692
853
Eksport
479
595
770
821
Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej, www.stat.gov.pl
Sformułuj wniosek dotyczący salda handlu zagranicznego Japonii w latach 2000-2011.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
33.
34.
35.
Maks. liczba pkt
2
1
1
Uzyskana liczba pkt
MGE_1R
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 35. (0-1)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
środowiska przyrodniczego […].
IV etap edukacyjny
9.13) Zdający analizuje kierunki
geograficzne i strukturę towarową eksportu
i importu w wybranych państwach.
Poprawna odpowiedź
Wartość salda handlu zagranicznego malała w latach 2000-2011.
Schemat punktowania
1 p. - za sformułowanie poprawnego wniosku.
0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Saldo handlu zagranicznego Japonii malało w latach 2000-2011 (z nadwyżki +99 mld USD w 2000 r. do deficytu -30 mld USD w 2011 r.).

\n

Sposób 1 - Obliczenie salda dla każdego roku

\n

Saldo handlu zagranicznego = eksport - import.

\n

| Rok | Eksport [mld USD] | Import [mld USD] | Saldo [mld USD] |
| 2000 | 479 | 380 | +99 |
| 2005 | 595 | 515 | +80 |
| 2010 | 770 | 692 | +78 |
| 2011 | 821 | 851 | -30 |

\n

Obserwacja: Saldo zmienia się w ciągu analizowanego okresu:

\n\n

Wniosek: Wartość salda handlu zagranicznego Japonii systematycznie malała w latach 2000-2011 - z wyraźnej nadwyżki do deficytu.

\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez analizę dynamiki eksportu i importu

\n

Sprawdzamy, jak rosły eksport i import:

\n\n

Import rósł szybciej niż eksport → różnica między eksportem a importem malała → saldo malało.

\n

Kontekst: 2011 r. to rok trzęsienia ziemi i tsunami w Japonii (marzec 2011) - zniszczenia przemysłu i elektrowni atomowych (Fukushima) wymusiły zwiększony import surowców energetycznych (gaz LNG, ropa), co przyspieszyło pogorszenie salda.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 35, max 1 pkt):
- 1 pkt - za sformułowanie poprawnego wniosku, np. „Wartość salda handlu zagranicznego malała w latach 2000-2011" lub równoważne sformułowanie wskazujące na malejącą tendencję salda (dopuszczalne: „saldo malało", „Japonia traciła nadwyżkę handlową", „saldo zmieniło się z dodatniego na ujemne").
- 0 pkt - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi.

Akceptowane warianty: każde poprawne sformułowanie oddające tendencję spadkową salda; można opisać słownie lub podać wartości liczbowe.

Wykluczone: samo stwierdzenie „eksport i import rosły" bez wniosku o saldzie; stwierdzenie „saldo było dodatnie" bez informacji o zmianie tendencji.
\n

Wzory i referencje

\n
📐 Saldo handlu zagranicznego:
>saldo=eksport−import>
Saldo dodatnie (nadwyżka) → eksport > import. Saldo ujemne (deficyt) → import > eksport.
\n

W tym zadaniu nie trzeba znać żadnych dodatkowych wzorów - wystarczy sprawnie wykonać odejmowanie i opisać tendencję.

\n

Dlaczego inne sformułowania są błędne

\n

| Błędny wniosek | Dlaczego błędny |
| „Saldo handlu zagranicznego rosło" | Błąd - saldo malało: +99 → +80 → +78 → -30. |
| „Eksport i import rosły w badanym okresie" | Prawda, ale to nie jest wniosek o saldzie - polecenie pytało o saldo, nie o wartości eksportu/importu. |
| „Japonia miała przez cały czas deficyt handlowy" | Błąd - w latach 2000, 2005, 2010 Japonia miała nadwyżkę; deficyt pojawił się dopiero w 2011 r. |
| „Saldo było stałe" | Błąd - zmienne wartości +99, +80, +78, -30 wskazują na wyraźną zmienność i trend spadkowy. |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Nie mylić salda z wartością eksportu/importu - oba rosną (eksport i import), ale tempo wzrostu importu jest większe, więc saldo maleje. Trzeba obliczyć różnicę, a nie patrzeć tylko na jeden wiersz tabeli.
\n
⚠️ Uwaga: Polecenie wymaga sformułowania wniosku (trendu), a nie samego wyliczenia liczb. Odpowiedź „w 2000 saldo wynosiło +99, a w 2011 -30" bez słów „malało" / „zmieniło się z nadwyżki na deficyt" może nie zostać zaliczona przez egzaminatora jako pełny wniosek.
\n
⚠️ Kontekst 2011: Rok 2011 był wyjątkowy dla Japonii - katastrofa w Fukushimie zmusiła kraj do wyłączenia elektrowni jądrowych i drastycznego zwiększenia importu LNG i ropy. Warto to wspomnieć jako wyjaśnienie gwałtownego pogorszenia salda w ostatnim roku - choć klucz CKE nie wymaga tej informacji do zdobycia punktu.
"}]}