{"id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"geografia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nOceń, czy układ sieci transportu w rejonie Olkusza jest korzystny dla mieszkańców tego\nmiasta lub jego rozwoju gospodarczego. Odpowiedź uzasadnij, podając dwa argumenty.\nOcena (wpisz: korzystny albo niekorzystny):\nUzasadnienie:\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska […] społeczno-gospodarczego\n(np. rozmieszczenie zasobów naturalnych,\nludności, szlaki transportowe) na podstawie\nmap […].\nPrzykładowe odpowiedzi\nOcena: korzystny\n Olkusz położony na skrzyżowaniu drogi krajowej i wojewódzkiej jest węzłem\ntransportowym, co zapewnia dogodną komunikację z innymi miastami.\n Olkusz jest położony przy linii kolejowej, co zwiększa dostępność komunikacyjną tego\nmiasta i zapewnia transport towarów i surowców.\nOcena: niekorzystny\n Droga krajowa przechodzi przez centrum Olkusza, co sprzyja zatłoczeniu dróg.\n Wschodnią obwodnicę Olkusza wybudowano w pobliżu osiedla mieszkaniowego,\nco zwiększa hałas i zanieczyszczenia na jego terenie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za ocenę i podanie dwóch poprawnych argumentów odnoszących się do układu sieci\ntransportowej.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nOcena: **korzystny** (lub: **niekorzystny** - obie oceny są dopuszczalne przez klucz CKE, pod warunkiem podania dwóch spójnych argumentów)\n\nPrzykładowa odpowiedź wzorcowa (ocena: korzystny):\n1. Olkusz leży na skrzyżowaniu drogi krajowej i drogi wojewódzkiej, tworząc węzeł transportowy zapewniający sprawne połączenie z innymi miastami.\n2. Miasto jest obsługiwane przez linię kolejową, co zwiększa jego dostępność komunikacyjną oraz umożliwia transport towarów i surowców na potrzeby przemysłu.\n\n## Sposób 1 - analiza mapy pod kątem korzystnego układu sieci\n\n**Co odczytujemy z mapy:**\n- W Olkuszu krzyżują się droga krajowa (gruba linia) i drogi wojewódzkie - miasto pełni funkcję **węzła drogowego**.\n- Przez Olkusz lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie przebiega **linia kolejowa**, łącząca go z siecią regionalną.\n- Z układu dróg wynika możliwość obsługi ruchu towarowego i pasażerskiego w kilku kierunkach (na Kraków, Katowice, Kielce).\n\n**Rozumowanie:**\n\nKrok 1: Oceń **liczbę i rangę dróg** przechodzących przez miasto lub w jego pobliżu. Droga krajowa to połączenie o znaczeniu ponadregionalnym - jej obecność w centrum miasta oznacza dobre skomunikowanie, ale też potencjalne utrudnienia ruchowe.\n\nKrok 2: Oceń **dostępność kolejową**. Linia kolejowa przy mieście przemysłowym (Olkusz historycznie - górnictwo, hutnictwo cynku i ołowiu) to argument za rozwojem gospodarczym: transport surowców i wyrobów jest tańszy niż drogowy.\n\nKrok 3: Sformułuj **ocenę i dwa argumenty** - oba muszą dotyczyć układu sieci transportowej (nie ogólnie \"jest blisko Krakowa\", lecz konkretnie jakie drogi/linie obsługują miasto).\n\n**Wynik:** Ocena: korzystny - sieć transportowa wspiera dostępność komunikacyjną i potencjał gospodarczy Olkusza.\n\n## Sposób 2 - analiza pod kątem niekorzystnego układu (alternatywna ocena)\n\nJeśli z mapy wyraźnie widać, że:\n- droga krajowa prowadzi **przez centrum miasta** (a nie obwodnicą) → generuje korki, hałas, zanieczyszczenia w śródmieściu,\n- **wschodnia obwodnica** miasta przebiega w bliskiej odległości od osiedla mieszkaniowego → mieszkańcy są narażeni na hałas i spaliny,\n\nto uzasadniona jest ocena: **niekorzystny**.\n\n> ⚠️ Kluczowe: klucz CKE akceptuje **obie oceny** - zarówno korzystny, jak i niekorzystny. Nie ma jednej poprawnej oceny. Ocena musi być jednak **spójna z argumentami** i **oparta na mapie**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie oceny (korzystny lub niekorzystny) **oraz** dwóch poprawnych argumentów odnoszących się konkretnie do układu sieci transportowej widocznego na mapie.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niekompletną (np. tylko jeden argument), ogólnikową (np. \"bo są drogi\"), sprzeczną wewnętrznie (ocena korzystna + argument niekorzystny), lub brak odpowiedzi.\n\n> **Akceptowane argumenty (korzystny):**\n> - Olkusz jest węzłem transportowym (skrzyżowanie drogi krajowej i wojewódzkiej).\n> - Obecność linii kolejowej zapewnia dostępność komunikacyjną i transport towarów/surowców.\n> - Drogi umożliwiają sprawne połączenie z dużymi ośrodkami miejskimi (Kraków, Katowice).\n\n> **Akceptowane argumenty (niekorzystny):**\n> - Droga krajowa przechodzi przez centrum miasta → zatłoczenie, hałas, emisje.\n> - Obwodnica wschodnia przebiega blisko osiedla mieszkaniowego → uciążliwości dla mieszkańców.\n\n> **Wykluczone (0 pkt):**\n> - Argumenty niezwiązane z układem sieci transportowej (np. \"Olkusz leży blisko Krakowa\" bez powiązania z mapą).\n> - Podanie tylko jednego argumentu przy dwóch wymaganych.\n> - Ocena bez żadnego uzasadnienia.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wymagana jest **praca z mapą topograficzno-komunikacyjną** oraz wiedza z zakresu geografii komunikacji i gospodarki przestrzennej.\n\n> 🗺️ **Sieć transportowa - pojęcia kluczowe:**\n> - **Droga krajowa** - droga o znaczeniu ogólnokrajowym, łącząca główne ośrodki gospodarcze i przejścia graniczne; podlega GDDKiA.\n> - **Droga wojewódzka** - droga o znaczeniu regionalnym, obsługująca ruch między powiatami.\n> - **Węzeł transportowy** - miejsce, w którym krzyżują się lub schodzą co najmniej dwie drogi różnych kategorii lub różnych rodzajów transportu (drogowy + kolejowy).\n> - **Dostępność transportowa** - łatwość dotarcia do danego miejsca różnymi środkami transportu; czynnik lokalizacji przemysłu i usług.\n\n> 🏭 **Olkusz - kontekst geograficzny:** miasto w województwie małopolskim, historycznie związane z górnictwem rud cynku i ołowiu (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska). Dobra dostępność transportowa (drogi + kolej) była historycznie warunkiem funkcjonowania przemysłu wydobywczego i przetwórczego.\n\n## Dlaczego inne warianty odpowiedzi są błędne\n\n| Wariant odpowiedzi | Dlaczego nie zdobywa punktu |\n| Ocena bez argumentów | Klucz wymaga oceny + 2 argumenty - samo \"korzystny\" to 0 pkt |\n| Tylko jeden argument | Wymagane są dwa argumenty - brak drugiego → 0 pkt |\n| Argumenty niezwiązane z siecią transportową (np. \"bo jest blisko kopalni\") | Klucz wymaga argumentów dotyczących **układu sieci** transportowej, nie ogólnej lokalizacji |\n| Wewnętrzna sprzeczność (ocena korzystna + argument niekorzystny) | Ocena i uzasadnienie muszą być spójne |\n| \"Są dobre drogi\" bez konkretyzacji | Odpowiedź ogólnikowa - klucz wymaga konkretnych odniesień do mapy (skrzyżowanie DK+DW, linia kolejowa, obwodnica) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Klucz CKE akceptuje **obie oceny** (korzystny i niekorzystny) - nie ma jednej \"prawdziwej\" odpowiedzi. Najważniejsze, żeby argumenty były **konkretne i spójne z oceną**.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Argumenty muszą dotyczyć **sieci transportowej z mapy** - nie wystarczy napisać \"Olkusz jest dobrze skomunikowany\". Trzeba napisać **dlaczego**: bo leży na skrzyżowaniu drogi krajowej i wojewódzkiej, bo jest obsługiwany przez linię kolejową, bo droga krajowa przez centrum powoduje zatłoczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Zadanie za **1 punkt** nie pozwala na zdobycie punktów cząstkowych - albo jest ocena + dwa poprawne argumenty, albo 0 pkt. Nie \"ratuj się\" jednym argumentem licząc na pół punktu - takich nie ma.","image":"img/geografia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-1)<br>Oceń, czy układ sieci transportu w rejonie Olkusza jest korzystny dla mieszkańców tego<br>miasta lub jego rozwoju gospodarczego. Odpowiedź uzasadnij, podając dwa argumenty.<br>Ocena (wpisz: korzystny albo niekorzystny):<br>Uzasadnienie:<br>1<br>2</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska […] społeczno-gospodarczego<br>(np. rozmieszczenie zasobów naturalnych,<br>ludności, szlaki transportowe) na podstawie<br>map […].<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Ocena: korzystny<br> Olkusz położony na skrzyżowaniu drogi krajowej i wojewódzkiej jest węzłem<br>transportowym, co zapewnia dogodną komunikację z innymi miastami.<br> Olkusz jest położony przy linii kolejowej, co zwiększa dostępność komunikacyjną tego<br>miasta i zapewnia transport towarów i surowców.<br>Ocena: niekorzystny<br> Droga krajowa przechodzi przez centrum Olkusza, co sprzyja zatłoczeniu dróg.<br> Wschodnią obwodnicę Olkusza wybudowano w pobliżu osiedla mieszkaniowego,<br>co zwiększa hałas i zanieczyszczenia na jego terenie.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za ocenę i podanie dwóch poprawnych argumentów odnoszących się do układu sieci<br>transportowej.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub niepełną albo brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Ocena: <strong>korzystny</strong> (lub: <strong>niekorzystny</strong> - obie oceny są dopuszczalne przez klucz CKE, pod warunkiem podania dwóch spójnych argumentów)</p>\n<p>Przykładowa odpowiedź wzorcowa (ocena: korzystny):</p>\n<ol><li>Olkusz leży na skrzyżowaniu drogi krajowej i drogi wojewódzkiej, tworząc węzeł transportowy zapewniający sprawne połączenie z innymi miastami.</li><li>Miasto jest obsługiwane przez linię kolejową, co zwiększa jego dostępność komunikacyjną oraz umożliwia transport towarów i surowców na potrzeby przemysłu.</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza mapy pod kątem korzystnego układu sieci</h4>\n<p><strong>Co odczytujemy z mapy:</strong></p>\n<ul><li>W Olkuszu krzyżują się droga krajowa (gruba linia) i drogi wojewódzkie - miasto pełni funkcję <strong>węzła drogowego</strong>.</li><li>Przez Olkusz lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie przebiega <strong>linia kolejowa</strong>, łącząca go z siecią regionalną.</li><li>Z układu dróg wynika możliwość obsługi ruchu towarowego i pasażerskiego w kilku kierunkach (na Kraków, Katowice, Kielce).</li></ul>\n<p><strong>Rozumowanie:</strong></p>\n<p>Krok 1: Oceń <strong>liczbę i rangę dróg</strong> przechodzących przez miasto lub w jego pobliżu. Droga krajowa to połączenie o znaczeniu ponadregionalnym - jej obecność w centrum miasta oznacza dobre skomunikowanie, ale też potencjalne utrudnienia ruchowe.</p>\n<p>Krok 2: Oceń <strong>dostępność kolejową</strong>. Linia kolejowa przy mieście przemysłowym (Olkusz historycznie - górnictwo, hutnictwo cynku i ołowiu) to argument za rozwojem gospodarczym: transport surowców i wyrobów jest tańszy niż drogowy.</p>\n<p>Krok 3: Sformułuj <strong>ocenę i dwa argumenty</strong> - oba muszą dotyczyć układu sieci transportowej (nie ogólnie &quot;jest blisko Krakowa&quot;, lecz konkretnie jakie drogi/linie obsługują miasto).</p>\n<p><strong>Wynik:</strong> Ocena: korzystny - sieć transportowa wspiera dostępność komunikacyjną i potencjał gospodarczy Olkusza.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza pod kątem niekorzystnego układu (alternatywna ocena)</h4>\n<p>Jeśli z mapy wyraźnie widać, że:</p>\n<ul><li>droga krajowa prowadzi <strong>przez centrum miasta</strong> (a nie obwodnicą) → generuje korki, hałas, zanieczyszczenia w śródmieściu,</li><li><strong>wschodnia obwodnica</strong> miasta przebiega w bliskiej odległości od osiedla mieszkaniowego → mieszkańcy są narażeni na hałas i spaliny,</li></ul>\n<p>to uzasadniona jest ocena: <strong>niekorzystny</strong>.</p>\n<blockquote>⚠️ Kluczowe: klucz CKE akceptuje <strong>obie oceny</strong> - zarówno korzystny, jak i niekorzystny. Nie ma jednej poprawnej oceny. Ocena musi być jednak <strong>spójna z argumentami</strong> i <strong>oparta na mapie</strong>.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie oceny (korzystny lub niekorzystny) <strong>oraz</strong> dwóch poprawnych argumentów odnoszących się konkretnie do układu sieci transportowej widocznego na mapie.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niekompletną (np. tylko jeden argument), ogólnikową (np. &quot;bo są drogi&quot;), sprzeczną wewnętrznie (ocena korzystna + argument niekorzystny), lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<blockquote><strong>Akceptowane argumenty (korzystny):</strong><br>- Olkusz jest węzłem transportowym (skrzyżowanie drogi krajowej i wojewódzkiej).<br>- Obecność linii kolejowej zapewnia dostępność komunikacyjną i transport towarów/surowców.<br>- Drogi umożliwiają sprawne połączenie z dużymi ośrodkami miejskimi (Kraków, Katowice).</blockquote>\n<blockquote><strong>Akceptowane argumenty (niekorzystny):</strong><br>- Droga krajowa przechodzi przez centrum miasta → zatłoczenie, hałas, emisje.<br>- Obwodnica wschodnia przebiega blisko osiedla mieszkaniowego → uciążliwości dla mieszkańców.</blockquote>\n<blockquote><strong>Wykluczone (0 pkt):</strong><br>- Argumenty niezwiązane z układem sieci transportowej (np. &quot;Olkusz leży blisko Krakowa&quot; bez powiązania z mapą).<br>- Podanie tylko jednego argumentu przy dwóch wymaganych.<br>- Ocena bez żadnego uzasadnienia.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wymagana jest <strong>praca z mapą topograficzno-komunikacyjną</strong> oraz wiedza z zakresu geografii komunikacji i gospodarki przestrzennej.</p>\n<blockquote>🗺️ <strong>Sieć transportowa - pojęcia kluczowe:</strong><br>- <strong>Droga krajowa</strong> - droga o znaczeniu ogólnokrajowym, łącząca główne ośrodki gospodarcze i przejścia graniczne; podlega GDDKiA.<br>- <strong>Droga wojewódzka</strong> - droga o znaczeniu regionalnym, obsługująca ruch między powiatami.<br>- <strong>Węzeł transportowy</strong> - miejsce, w którym krzyżują się lub schodzą co najmniej dwie drogi różnych kategorii lub różnych rodzajów transportu (drogowy + kolejowy).<br>- <strong>Dostępność transportowa</strong> - łatwość dotarcia do danego miejsca różnymi środkami transportu; czynnik lokalizacji przemysłu i usług.</blockquote>\n<blockquote>🏭 <strong>Olkusz - kontekst geograficzny:</strong> miasto w województwie małopolskim, historycznie związane z górnictwem rud cynku i ołowiu (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska). Dobra dostępność transportowa (drogi + kolej) była historycznie warunkiem funkcjonowania przemysłu wydobywczego i przetwórczego.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne warianty odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Wariant odpowiedzi | Dlaczego nie zdobywa punktu |<br>| Ocena bez argumentów | Klucz wymaga oceny + 2 argumenty - samo &quot;korzystny&quot; to 0 pkt |<br>| Tylko jeden argument | Wymagane są dwa argumenty - brak drugiego → 0 pkt |<br>| Argumenty niezwiązane z siecią transportową (np. &quot;bo jest blisko kopalni&quot;) | Klucz wymaga argumentów dotyczących <strong>układu sieci</strong> transportowej, nie ogólnej lokalizacji |<br>| Wewnętrzna sprzeczność (ocena korzystna + argument niekorzystny) | Ocena i uzasadnienie muszą być spójne |<br>| &quot;Są dobre drogi&quot; bez konkretyzacji | Odpowiedź ogólnikowa - klucz wymaga konkretnych odniesień do mapy (skrzyżowanie DK+DW, linia kolejowa, obwodnica) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Klucz CKE akceptuje <strong>obie oceny</strong> (korzystny i niekorzystny) - nie ma jednej &quot;prawdziwej&quot; odpowiedzi. Najważniejsze, żeby argumenty były <strong>konkretne i spójne z oceną</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Argumenty muszą dotyczyć <strong>sieci transportowej z mapy</strong> - nie wystarczy napisać &quot;Olkusz jest dobrze skomunikowany&quot;. Trzeba napisać <strong>dlaczego</strong>: bo leży na skrzyżowaniu drogi krajowej i wojewódzkiej, bo jest obsługiwany przez linię kolejową, bo droga krajowa przez centrum powoduje zatłoczenie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Zadanie za <strong>1 punkt</strong> nie pozwala na zdobycie punktów cząstkowych - albo jest ocena + dwa poprawne argumenty, albo 0 pkt. Nie &quot;ratuj się&quot; jednym argumentem licząc na pół punktu - takich nie ma.</blockquote>"}]}