{"id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Na podstawie mapy wpisz nazwę formy rolniczego użytkowania ziemi,\nktóra dominuje na każdym z podanych obszarów.\nObszar\nForma rolniczego użytkowania ziemi\nTerasa zalewowa w dolinie Wisły w polu D3.\nObszar położony na zachód od Sandomierza.\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska […] społeczno-gospodarczego\n[…] na podstawie mapy topograficznej […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch właściwych form rolniczego użytkowania ziemi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nłąki\nsady","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Obszar | Forma rolniczego użytkowania ziemi |\n| Terasa zalewowa w dolinie Wisły w polu D3. | **łąki** |\n| Obszar położony na zachód od Sandomierza. | **sady** |\n\n## Sposób 1 - Odczyt mapy + wiedza o użytkowaniu doliny rzecznej\n\n**Krok 1 - terasa zalewowa w polu D3 (dolina Wisły):**\n\nSzukasz na mapie pola D3 i identyfikujesz barwę/symbol odpowiadający formie użytkowania w dnie doliny Wisły. Terasy zalewowe są periodycznie zalewane podczas wezbrań rzeki - to wyklucza uprawy sadownicze i rolne (drzewa owocowe i zboża nie tolerują regularnego zalewania). Takie obszary są tradycyjnie użytkowane jako **łąki** (zielona barwa na mapie użytkowania ziemi). Łąki kośne i pastwiska doskonale adaptują się do wilgotnych, zalewowych dolin.\n\n**Krok 2 - obszar na zachód od Sandomierza:**\n\nSandomierz leży w Kotlinie Sandomierskiej. Region ten - szczególnie zachodnia i południowo-zachodnia część kotliny - jest jednym z największych w Polsce obszarów sadowniczych. Na mapie ten obszar powinien być oznaczony symbolem lub barwą charakterystyczną dla sadów. Odpowiedź: **sady**.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez kontekst geograficzny (bez mapy)\n\nNawet bez mapy można wnioskować z wiedzy geograficznej:\n\n- **Dolina Wisły, terasa zalewowa**: Wisła na odcinku sandomierskim jest nieuregulowana, regularnie wylewa. Terasy zalewowe to strefy akumulacji aluwiów - gleby madowe, wilgotne, podatne na podtopienia. W Polsce powszechną praktyką rolniczą w takich miejscach jest użytkowanie łąkowe (koszenie trawy, wypas bydła), NIE sady ani grunty orne.\n\n- **Okolice Sandomierza (zachód)**: Kotlina Sandomierska to ciepły mikroklimat (dużo słonecznych dni, łagodne zimy, żyzne gleby na lessowym podłożu) - optymalne warunki dla **sadownictwa**. Rejon sandomierski jest tradycyjnie znany z produkcji jabłek i innych owoców; sady dominują tu w krajobrazie rolniczym.\n\nObydwa wnioski potwierdzają odpowiedzi z klucza CKE.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **obu** właściwych form rolniczego użytkowania ziemi: **łąki** (terasa zalewowa w polu D3) oraz **sady** (obszar na zachód od Sandomierza).\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niekompletną (tylko jedna forma) lub błędną.\n> - **Akceptowane warianty:** łąki (możliwe: użytki zielone / łąki i pastwiska, jeśli mapa tak je oznacza); sady (możliwe: sadownictwo, uprawy sadownicze - w zależności od legendy mapy).\n> - **Wykluczone:** odpowiedź niepełna - wymagane SĄ OBE odpowiedzi jednocześnie; brak jednej → 0 pkt. Odpowiedzi ogólne „pola uprawne\", „rolnictwo\" bez podania konkretnej formy nie będą akceptowane.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych - wystarczy umiejętność **odczytu legendy mapy użytkowania ziemi** i wiedza z zakresu geografii rolnictwa Polski.\n\n> 🌿 **Użytkowanie dolin rzecznych**: terasy zalewowe (zalewane podczas wezbrań) → wilgotne gleby madowe → **łąki i pastwiska**. Grunty orne i sady lokowane są wyżej - na terasach nadzalewowych lub wysoczyznach.\n\n> 🍎 **Kotlina Sandomierska - sadownictwo**: ciepły klimat (ponad 2000 h nasłonecznienia/rok), lessy i gleby brunatne, niskie ryzyko późnych przymrozków → **jeden z głównych rejonów sadowniczych Polski** (jabłka, gruszki, wiśnie). Sady dominują w krajobrazie na zachód i południowy zachód od Sandomierza.\n\n> 🗺️ **Legenda mapy rolniczo-użytkowej**: typowe kolory/symbole - zielony = łąki i pastwiska, różowy/fioletowy = sady, żółty = grunty orne, ciemnobrązowy = lasy.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nZadanie jest otwarte (uzupełnienie tabeli), więc sekcja nie dotyczy opcji ABCD. Najczęstsze błędne propozycje uczniów i powód ich odrzucenia:\n\n| Błędna odpowiedź | Obszar | Dlaczego błędna |\n| grunty orne / pola uprawne | terasa zalewowa, D3 | Regularne wylewy Wisły niszczą uprawy; gleby madowe na terasie zalewowej są zbyt wilgotne i podatne na podtopienia - rolnicy nie uprawiają tam zbóż ani warzyw |\n| sady | terasa zalewowa, D3 | Drzewa owocowe nie tolerują okresowego zalewania korzeni; sady lokowane są na suchszych wyniesieniach |\n| łąki / pola uprawne | zachód od Sandomierza | Mapa jednoznacznie wskazuje dominację sadów w tym rejonie; odpowiedź ogólna „pola\" ignoruje specyfikę sadowniczą Kotliny Sandomierskiej |\n| lasy | dowolny obszar | Lasy to nie forma **rolniczego** użytkowania ziemi - wykraczają poza kategorię pytania |\n\n## Typowe pułapki i częste błędy uczniów\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - odpowiedź niekompletna = 0 punktów.** Klucz CKE przyznaje 1 punkt wyłącznie za **obie** poprawne odpowiedzi jednocześnie. Wpisanie tylko jednej z nich (np. poprawnie „łąki\", ale brak odpowiedzi dla Sandomierza) daje **0 pkt**. Nie ma punktu cząstkowego za jedną odpowiedź.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - mylenie terasy zalewowej z wysoczyznową.** Terasa **zalewowa** to ta niżej - bezpośrednio przy korycie rzeki, regularnie zalewana. To tam są łąki. Terasa **nadzalewowa** (wyżej) może być użytkowana rolniczo (grunty orne). Uczniowie mylą te poziomy i wpisują „grunty orne\" dla D3.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - brak znajomości rejonów sadowniczych Polski.** Wielu uczniów nie kojarzy Sandomierza z sadownictwem i wpisuje tam „pola uprawne\" lub „łąki\". To jeden z kluczowych faktów z geografii rolnictwa Polski: **Kotlina Sandomierska = największy rejon sadowniczy w Polsce**.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4 - odpowiedź zbyt ogólna.** Napisanie „użytki zielone\" zamiast „łąki\" może być akceptowane tylko wtedy, gdy legenda mapy używa właśnie tego określenia. Zawsze sprawdzaj **legendę konkretnej mapy z arkusza** i stosuj jej terminologię.","image":"img/geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-1)<br>Uzupełnij tabelę. Na podstawie mapy wpisz nazwę formy rolniczego użytkowania ziemi,<br>która dominuje na każdym z podanych obszarów.<br>Obszar<br>Forma rolniczego użytkowania ziemi<br>Terasa zalewowa w dolinie Wisły w polu D3.<br>Obszar położony na zachód od Sandomierza.<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska […] społeczno-gospodarczego<br>[…] na podstawie mapy topograficznej […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie dwóch właściwych form rolniczego użytkowania ziemi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi<br>łąki<br>sady</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Obszar | Forma rolniczego użytkowania ziemi |<br>| Terasa zalewowa w dolinie Wisły w polu D3. | <strong>łąki</strong> |<br>| Obszar położony na zachód od Sandomierza. | <strong>sady</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Odczyt mapy + wiedza o użytkowaniu doliny rzecznej</h4>\n<p><strong>Krok 1 - terasa zalewowa w polu D3 (dolina Wisły):</strong></p>\n<p>Szukasz na mapie pola D3 i identyfikujesz barwę/symbol odpowiadający formie użytkowania w dnie doliny Wisły. Terasy zalewowe są periodycznie zalewane podczas wezbrań rzeki - to wyklucza uprawy sadownicze i rolne (drzewa owocowe i zboża nie tolerują regularnego zalewania). Takie obszary są tradycyjnie użytkowane jako <strong>łąki</strong> (zielona barwa na mapie użytkowania ziemi). Łąki kośne i pastwiska doskonale adaptują się do wilgotnych, zalewowych dolin.</p>\n<p><strong>Krok 2 - obszar na zachód od Sandomierza:</strong></p>\n<p>Sandomierz leży w Kotlinie Sandomierskiej. Region ten - szczególnie zachodnia i południowo-zachodnia część kotliny - jest jednym z największych w Polsce obszarów sadowniczych. Na mapie ten obszar powinien być oznaczony symbolem lub barwą charakterystyczną dla sadów. Odpowiedź: <strong>sady</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez kontekst geograficzny (bez mapy)</h4>\n<p>Nawet bez mapy można wnioskować z wiedzy geograficznej:</p>\n<ul><li><strong>Dolina Wisły, terasa zalewowa</strong>: Wisła na odcinku sandomierskim jest nieuregulowana, regularnie wylewa. Terasy zalewowe to strefy akumulacji aluwiów - gleby madowe, wilgotne, podatne na podtopienia. W Polsce powszechną praktyką rolniczą w takich miejscach jest użytkowanie łąkowe (koszenie trawy, wypas bydła), NIE sady ani grunty orne.</li></ul>\n<ul><li><strong>Okolice Sandomierza (zachód)</strong>: Kotlina Sandomierska to ciepły mikroklimat (dużo słonecznych dni, łagodne zimy, żyzne gleby na lessowym podłożu) - optymalne warunki dla <strong>sadownictwa</strong>. Rejon sandomierski jest tradycyjnie znany z produkcji jabłek i innych owoców; sady dominują tu w krajobrazie rolniczym.</li></ul>\n<p>Obydwa wnioski potwierdzają odpowiedzi z klucza CKE.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie <strong>obu</strong> właściwych form rolniczego użytkowania ziemi: <strong>łąki</strong> (terasa zalewowa w polu D3) oraz <strong>sady</strong> (obszar na zachód od Sandomierza).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niekompletną (tylko jedna forma) lub błędną.<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> łąki (możliwe: użytki zielone / łąki i pastwiska, jeśli mapa tak je oznacza); sady (możliwe: sadownictwo, uprawy sadownicze - w zależności od legendy mapy).<br>- <strong>Wykluczone:</strong> odpowiedź niepełna - wymagane SĄ OBE odpowiedzi jednocześnie; brak jednej → 0 pkt. Odpowiedzi ogólne „pola uprawne&quot;, „rolnictwo&quot; bez podania konkretnej formy nie będą akceptowane.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych - wystarczy umiejętność <strong>odczytu legendy mapy użytkowania ziemi</strong> i wiedza z zakresu geografii rolnictwa Polski.</p>\n<blockquote>🌿 <strong>Użytkowanie dolin rzecznych</strong>: terasy zalewowe (zalewane podczas wezbrań) → wilgotne gleby madowe → <strong>łąki i pastwiska</strong>. Grunty orne i sady lokowane są wyżej - na terasach nadzalewowych lub wysoczyznach.</blockquote>\n<blockquote>🍎 <strong>Kotlina Sandomierska - sadownictwo</strong>: ciepły klimat (ponad 2000 h nasłonecznienia/rok), lessy i gleby brunatne, niskie ryzyko późnych przymrozków → <strong>jeden z głównych rejonów sadowniczych Polski</strong> (jabłka, gruszki, wiśnie). Sady dominują w krajobrazie na zachód i południowy zachód od Sandomierza.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Legenda mapy rolniczo-użytkowej</strong>: typowe kolory/symbole - zielony = łąki i pastwiska, różowy/fioletowy = sady, żółty = grunty orne, ciemnobrązowy = lasy.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>Zadanie jest otwarte (uzupełnienie tabeli), więc sekcja nie dotyczy opcji ABCD. Najczęstsze błędne propozycje uczniów i powód ich odrzucenia:</p>\n<p>| Błędna odpowiedź | Obszar | Dlaczego błędna |<br>| grunty orne / pola uprawne | terasa zalewowa, D3 | Regularne wylewy Wisły niszczą uprawy; gleby madowe na terasie zalewowej są zbyt wilgotne i podatne na podtopienia - rolnicy nie uprawiają tam zbóż ani warzyw |<br>| sady | terasa zalewowa, D3 | Drzewa owocowe nie tolerują okresowego zalewania korzeni; sady lokowane są na suchszych wyniesieniach |<br>| łąki / pola uprawne | zachód od Sandomierza | Mapa jednoznacznie wskazuje dominację sadów w tym rejonie; odpowiedź ogólna „pola&quot; ignoruje specyfikę sadowniczą Kotliny Sandomierskiej |<br>| lasy | dowolny obszar | Lasy to nie forma <strong>rolniczego</strong> użytkowania ziemi - wykraczają poza kategorię pytania |</p>\n<h4>Typowe pułapki i częste błędy uczniów</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - odpowiedź niekompletna = 0 punktów.</strong> Klucz CKE przyznaje 1 punkt wyłącznie za <strong>obie</strong> poprawne odpowiedzi jednocześnie. Wpisanie tylko jednej z nich (np. poprawnie „łąki&quot;, ale brak odpowiedzi dla Sandomierza) daje <strong>0 pkt</strong>. Nie ma punktu cząstkowego za jedną odpowiedź.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - mylenie terasy zalewowej z wysoczyznową.</strong> Terasa <strong>zalewowa</strong> to ta niżej - bezpośrednio przy korycie rzeki, regularnie zalewana. To tam są łąki. Terasa <strong>nadzalewowa</strong> (wyżej) może być użytkowana rolniczo (grunty orne). Uczniowie mylą te poziomy i wpisują „grunty orne&quot; dla D3.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - brak znajomości rejonów sadowniczych Polski.</strong> Wielu uczniów nie kojarzy Sandomierza z sadownictwem i wpisuje tam „pola uprawne&quot; lub „łąki&quot;. To jeden z kluczowych faktów z geografii rolnictwa Polski: <strong>Kotlina Sandomierska = największy rejon sadowniczy w Polsce</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - odpowiedź zbyt ogólna.</strong> Napisanie „użytki zielone&quot; zamiast „łąki&quot; może być akceptowane tylko wtedy, gdy legenda mapy używa właśnie tego określenia. Zawsze sprawdzaj <strong>legendę konkretnej mapy z arkusza</strong> i stosuj jej terminologię.</blockquote>"}]}