{"id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (0-1)\nW tabeli, w której przedstawiono największych eksporterów węgla kamiennego w 2013 roku,\nliterami X i Y oznaczono dwa państwa.\nLp.\nPaństwo\nEksport (w mln ton)\n1.\nX\n426\n2.\nY\n336\n3.\nRosja\n141\n4.\nStany Zjednoczone\n107\n5.\nKolumbia\n74\n6.\nRPA\n73\nNa podstawie: Coal Facts 2014, www.worldcoal.org\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nW powyższej tabeli literami X i Y oznaczono odpowiednio\nA. Indie i Japonię.\nB. Niemcy i Polskę.\nC. Indonezję i Australię.\nD. Francję i Wielką Brytanię.\nMGE_1R","answer":"C","answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] gospodarki człowieka […].\nIV etap edukacyjny\n9.13) Zdający analizuje [ ] strukturę\ntowarową eksportu […] w wybranych\npaństwach.\nIV etap edukacyjny (zakres podstawowy)\n2.8) Zdający charakteryzuje […]\nzróżnicowanie i zmiany struktury\nwykorzystania surowców energetycznych\nna świecie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C. Indonezję i Australię.**\n\nX = **Indonezja** (426 mln ton), Y = **Australia** (336 mln ton).\n\n## Sposób 1 - Wiedza o liderach eksportu węgla kamiennego\n\nKluczem do zadania jest wiedza o globalnych liderach wydobycia i eksportu węgla kamiennego.\n\n**Krok 1 - Ustal kontekst tabeli.**\nTabela dotyczy **eksportu**, nie wydobycia. To ważne - największy producent (Chiny) nie jest największym eksporterem, bo większość węgla zużywa na własne potrzeby. Podobnie Indie - importują węgiel, nie eksportują.\n\n**Krok 2 - Zidentyfikuj realia rynku węgla ok. 2013 roku.**\nW 2013 roku największymi eksporterami węgla kamiennego na świecie były:\n1. **Indonezja** - główny dostawca węgla energetycznego dla Azji Wschodniej (Chiny, Indie, Japonia, Korea Pd.). Eksport ok. 400-430 mln ton.\n2. **Australia** - główny dostawca węgla koksowego (metalurgicznego) dla Japonii, Chin i Korei. Eksport ok. 300-340 mln ton.\n\n**Krok 3 - Dopasuj do tabeli.**\n- Pozycja 1: X = 426 mln ton → pasuje do Indonezji.\n- Pozycja 2: Y = 336 mln ton → pasuje do Australii.\n- Pozycje 3-6 (Rosja, USA, Kolumbia, RPA) są podane wprost - to silna wskazówka weryfikacyjna (realistyczne wartości dla tych krajów).\n\n**Odpowiedź: C.**\n\n## Sposób 2 - Eliminacja pozostałych opcji\n\nSprawdzamy, czy inne odpowiedzi mogą w ogóle być prawdziwe:\n\n- **A (Indie i Japonia):** Indie są **importerem** węgla - drugim co do wielkości na świecie (importują z Indonezji i Australii!). Japonia też jest **importerem** - nie ma własnych złóż węgla. Obie opcje są absurdalne.\n- **B (Niemcy i Polska):** Niemcy wydobywają węgiel brunatny (lignit), a węgiel kamienny - marginalnie. Polska eksportuje węgiel w ograniczonej skali (kilkanaście mln ton), nie w ilości 426 mln ton. Wartości z tabeli są wielokrotnie za duże.\n- **D (Francja i Wielka Brytania):** Oba kraje praktycznie zlikwidowały wydobycie węgla kamiennego do lat 2000. Francja i Wielka Brytania nie są eksporterami węgla w żadnym mierzalnym stopniu.\n\n**Jedyną logiczną parą są Indonezja i Australia** - odpowiedź C.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 1 pkt):**\n- **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **C** (Indonezja i Australia).\n- **0 pkt** - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n- **Akceptowane warianty:** brak - zadanie jednokrotnego wyboru, liczy się tylko litera C.\n- **Wykluczone:** A, B, D.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy znajomość geografii ekonomicznej - dział **surowce mineralne i handel surowcami** (górnictwo węgla, główni eksporterzy i importerzy na świecie).\n\nPrzydatne fakty do zapamiętania:\n\n> 🌍 **Czołowi eksporterzy węgla kamiennego (2013):**\n> 1. **Indonezja** - węgiel energetyczny; główni odbiorcy: Chiny, Indie, Japonia.\n> 2. **Australia** - węgiel koksowy i energetyczny; główni odbiorcy: Japonia, Chiny, Korea Pd.\n> 3. Rosja, USA, Kolumbia, RPA - następne miejsca (podane wprost w tabeli).\n\n> 🌍 **Czołowi importerzy węgla kamiennego (2013):** Japonia, Chiny, Korea Pd., Indie - kraje o dużym przemyśle, ale ograniczonych własnych zasobach dobrej jakości węgla.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna (typowy błąd ucznia) |\n| A | Indie i Japonia | Uczeń myli producentów z konsumentami. Indie i Japonia to **importerzy** węgla - importują go właśnie z Indonezji i Australii. |\n| B | Niemcy i Polska | Uczeń myśli o krajach kojarzonych z górnictwem w Europie. Niemcy wydobywają głównie lignit, a Polska eksportuje marginalnie - wartości rzędu kilkuset mln ton są nierealistyczne dla tych krajów. |\n| D | Francja i Wielka Brytania | Uczeń kojarzy te kraje z historyczną rewolucją przemysłową i węglem. Oba kraje jednak **zamknęły kopalnie** (UK do 1990-2015, FR do 2004) i nie eksportują węgla. |\n\n## Typowe pułapki i częste błędy uczniów\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - mylenie wydobycia z eksportem.** Chiny wydobywają ok. 3 700 mln ton rocznie (2013) i są absolutnym liderem produkcji, ale **eksportują marginalnie** - niemal cały węgiel zużywają wewnętrznie. Gdyby pytanie dotyczyło wydobycia, a nie eksportu, odpowiedź byłaby zupełnie inna. Zawsze czytaj pytanie: chodzi o **eksport**.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - błędne skojarzenie \"węgiel = Europa\".** Polska i Niemcy kojarzą się z górnictwem węgla, przez co uczniowie sięgają po opcję B. W skali globalnej europejskie wydobycie jest jednak znikome wobec azjatyckiego i australijskiego. Indonezja sama eksportuje tyle węgla, ile cała Europa produkuje i eksportuje łącznie.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - pomylenie importerów z eksporterami.** Japonia i Indie to **największe importery** węgla, bo mają rozbudowany przemysł przy niewielkich własnych zasobach dobrej jakości węgla. Uczeń, który nie zna tej różnicy, może wybrać opcję A jako \"kojarzące się z węglem duże kraje azjatyckie\".\n\n> ⚠️ **Pułapka 4 - nieuwzględnienie skali liczb.** Wartości 426 i 336 mln ton to bardzo duże liczby. Jeśli uczeń ma jakiekolwiek wątpliwości, powinien porównać je z Rosją (141 mln ton, pozycja 3) - Rosja jest dużym eksporterem, a X i Y są od niej 2-3 razy większe. Tylko Indonezja i Australia w 2013 roku osiągały takie wolumeny eksportu.","image":"img/geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 31. (0-1)<br>W tabeli, w której przedstawiono największych eksporterów węgla kamiennego w 2013 roku,<br>literami X i Y oznaczono dwa państwa.<br>Lp.<br>Państwo<br>Eksport (w mln ton)<br>1.<br>X<br>426<br>2.<br>Y<br>336<br>3.<br>Rosja<br>141<br>4.<br>Stany Zjednoczone<br>107<br>5.<br>Kolumbia<br>74<br>6.<br>RPA<br>73<br>Na podstawie: Coal Facts 2014, www.worldcoal.org<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>W powyższej tabeli literami X i Y oznaczono odpowiednio<br>A. Indie i Japonię.<br>B. Niemcy i Polskę.<br>C. Indonezję i Australię.<br>D. Francję i Wielką Brytanię.<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 31. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>[…] gospodarki człowieka […].<br>IV etap edukacyjny<br>9.13) Zdający analizuje [ ] strukturę<br>towarową eksportu […] w wybranych<br>państwach.<br>IV etap edukacyjny (zakres podstawowy)<br>2.8) Zdający charakteryzuje […]<br>zróżnicowanie i zmiany struktury<br>wykorzystania surowców energetycznych<br>na świecie […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>C.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C. Indonezję i Australię.</strong></p>\n<p>X = <strong>Indonezja</strong> (426 mln ton), Y = <strong>Australia</strong> (336 mln ton).</p>\n<h4>Sposób 1 - Wiedza o liderach eksportu węgla kamiennego</h4>\n<p>Kluczem do zadania jest wiedza o globalnych liderach wydobycia i eksportu węgla kamiennego.</p>\n<p><strong>Krok 1 - Ustal kontekst tabeli.</strong><br>Tabela dotyczy <strong>eksportu</strong>, nie wydobycia. To ważne - największy producent (Chiny) nie jest największym eksporterem, bo większość węgla zużywa na własne potrzeby. Podobnie Indie - importują węgiel, nie eksportują.</p>\n<p><strong>Krok 2 - Zidentyfikuj realia rynku węgla ok. 2013 roku.</strong><br>W 2013 roku największymi eksporterami węgla kamiennego na świecie były:</p>\n<ol><li><strong>Indonezja</strong> - główny dostawca węgla energetycznego dla Azji Wschodniej (Chiny, Indie, Japonia, Korea Pd.). Eksport ok. 400-430 mln ton.</li><li><strong>Australia</strong> - główny dostawca węgla koksowego (metalurgicznego) dla Japonii, Chin i Korei. Eksport ok. 300-340 mln ton.</li></ol>\n<p><strong>Krok 3 - Dopasuj do tabeli.</strong></p>\n<ul><li>Pozycja 1: X = 426 mln ton → pasuje do Indonezji.</li><li>Pozycja 2: Y = 336 mln ton → pasuje do Australii.</li><li>Pozycje 3-6 (Rosja, USA, Kolumbia, RPA) są podane wprost - to silna wskazówka weryfikacyjna (realistyczne wartości dla tych krajów).</li></ul>\n<p><strong>Odpowiedź: C.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja pozostałych opcji</h4>\n<p>Sprawdzamy, czy inne odpowiedzi mogą w ogóle być prawdziwe:</p>\n<ul><li><strong>A (Indie i Japonia):</strong> Indie są <strong>importerem</strong> węgla - drugim co do wielkości na świecie (importują z Indonezji i Australii!). Japonia też jest <strong>importerem</strong> - nie ma własnych złóż węgla. Obie opcje są absurdalne.</li><li><strong>B (Niemcy i Polska):</strong> Niemcy wydobywają węgiel brunatny (lignit), a węgiel kamienny - marginalnie. Polska eksportuje węgiel w ograniczonej skali (kilkanaście mln ton), nie w ilości 426 mln ton. Wartości z tabeli są wielokrotnie za duże.</li><li><strong>D (Francja i Wielka Brytania):</strong> Oba kraje praktycznie zlikwidowały wydobycie węgla kamiennego do lat 2000. Francja i Wielka Brytania nie są eksporterami węgla w żadnym mierzalnym stopniu.</li></ul>\n<p><strong>Jedyną logiczną parą są Indonezja i Australia</strong> - odpowiedź C.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<p>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 1 pkt):</strong></p>\n<ul><li><strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie odpowiedzi <strong>C</strong> (Indonezja i Australia).</li><li><strong>0 pkt</strong> - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li><li><strong>Akceptowane warianty:</strong> brak - zadanie jednokrotnego wyboru, liczy się tylko litera C.</li><li><strong>Wykluczone:</strong> A, B, D.</li></ul>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy znajomość geografii ekonomicznej - dział <strong>surowce mineralne i handel surowcami</strong> (górnictwo węgla, główni eksporterzy i importerzy na świecie).</p>\n<p>Przydatne fakty do zapamiętania:</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Czołowi eksporterzy węgla kamiennego (2013):</strong><br>1. <strong>Indonezja</strong> - węgiel energetyczny; główni odbiorcy: Chiny, Indie, Japonia.<br>2. <strong>Australia</strong> - węgiel koksowy i energetyczny; główni odbiorcy: Japonia, Chiny, Korea Pd.<br>3. Rosja, USA, Kolumbia, RPA - następne miejsca (podane wprost w tabeli).</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Czołowi importerzy węgla kamiennego (2013):</strong> Japonia, Chiny, Korea Pd., Indie - kraje o dużym przemyśle, ale ograniczonych własnych zasobach dobrej jakości węgla.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna (typowy błąd ucznia) |<br>| A | Indie i Japonia | Uczeń myli producentów z konsumentami. Indie i Japonia to <strong>importerzy</strong> węgla - importują go właśnie z Indonezji i Australii. |<br>| B | Niemcy i Polska | Uczeń myśli o krajach kojarzonych z górnictwem w Europie. Niemcy wydobywają głównie lignit, a Polska eksportuje marginalnie - wartości rzędu kilkuset mln ton są nierealistyczne dla tych krajów. |<br>| D | Francja i Wielka Brytania | Uczeń kojarzy te kraje z historyczną rewolucją przemysłową i węglem. Oba kraje jednak <strong>zamknęły kopalnie</strong> (UK do 1990-2015, FR do 2004) i nie eksportują węgla. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i częste błędy uczniów</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - mylenie wydobycia z eksportem.</strong> Chiny wydobywają ok. 3 700 mln ton rocznie (2013) i są absolutnym liderem produkcji, ale <strong>eksportują marginalnie</strong> - niemal cały węgiel zużywają wewnętrznie. Gdyby pytanie dotyczyło wydobycia, a nie eksportu, odpowiedź byłaby zupełnie inna. Zawsze czytaj pytanie: chodzi o <strong>eksport</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - błędne skojarzenie &quot;węgiel = Europa&quot;.</strong> Polska i Niemcy kojarzą się z górnictwem węgla, przez co uczniowie sięgają po opcję B. W skali globalnej europejskie wydobycie jest jednak znikome wobec azjatyckiego i australijskiego. Indonezja sama eksportuje tyle węgla, ile cała Europa produkuje i eksportuje łącznie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - pomylenie importerów z eksporterami.</strong> Japonia i Indie to <strong>największe importery</strong> węgla, bo mają rozbudowany przemysł przy niewielkich własnych zasobach dobrej jakości węgla. Uczeń, który nie zna tej różnicy, może wybrać opcję A jako &quot;kojarzące się z węglem duże kraje azjatyckie&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - nieuwzględnienie skali liczb.</strong> Wartości 426 i 336 mln ton to bardzo duże liczby. Jeśli uczeń ma jakiekolwiek wątpliwości, powinien porównać je z Rosją (141 mln ton, pozycja 3) - Rosja jest dużym eksporterem, a X i Y są od niej 2-3 razy większe. Tylko Indonezja i Australia w 2013 roku osiągały takie wolumeny eksportu.</blockquote>"}]}