{"id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"geografia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa zdjęciu przedstawiono panoramę Sandomierza.\nwww.strefabiznesu.echodnia.eu\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nWisła na odcinku przedstawionym na fotografii płynie w kierunku\nA. NW.\nB. NE.\nC. SW.\nD. SE.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nIII etap edukacyjny\nI. Korzystanie z różnych źródeł informacji\ngeograficznej.\nIII etap edukacyjny\n1.4) Zdający identyfikuje położenie […]\nobiektów geograficznych na fotografiach\n[…] oraz mapach topograficznych.\n1.6) Zdający określa położenie geograficzne\n[…] punktów i obszarów na mapie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B. NE (północny wschód)**\n\nNa odcinku przedstawionym na fotografii i mapie okolic Sandomierza i Tarnobrzega Wisła płynie w kierunku **północno-wschodnim (NE)**.\n\n## Sposób 1 - Odczyt kierunku przepływu z mapy szczegółowej\n\nRozwiązanie tego zadania wymaga skorzystania z **barwnej mapy okolic Sandomierza i Tarnobrzega** (strona II barwnego materiału źródłowego).\n\n**Krok 1: Ustal orientację mapy.**\nMapy szczegółowe CKE mają zazwyczaj północ skierowaną ku górze (weryfikuj przez różę kierunków lub siatkę południków). Na mapie widać układ doliny Wisły.\n\n**Krok 2: Zidentyfikuj Sandomierz na mapie.**\nSandomierz leży na wysokim prawym brzegu Wisły - na wzgórzu (loessowym). Miasto widoczne jest po prawej stronie rzeki, patrząc w dół jej biegu.\n\n**Krok 3: Prześledzij bieg rzeki.**\nNa mapie widać, że Wisła w tym rejonie wpływa od strony **południowo-zachodniej** (od Krakowa i Kotliny Sandomierskiej) i odpływa w kierunku **północno-wschodnim** (ku Puławom i dalej ku Warszawie). Wektorem przepływu jest zatem kierunek **SW → NE**.\n\n**Wynik: Wisła płynie w kierunku NE. Odpowiedź B.**\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez wiedzę geograficzną o biegu Wisły\n\nNawet bez mapy można zweryfikować odpowiedź, korzystając ze znajomości przebiegu Wisły w Polsce.\n\n**Ogólny przebieg Wisły:**\n- Wisła bierze początek w Beskidach (Barania Góra, ~49° N).\n- Przez Kraków, Sandomierz, Puławy, Warszawę, Płock, Toruń, Bydgoszcz płynie generalnie ku **północy i północnemu wschodowi**, zanim skręci na północ ku Gdańskowi.\n\n**Rejon Sandomierza:**\nSandomierz leży na ok. \\(50^\\circ 41' N\\), \\(21^\\circ 45' E\\). Odcinek Wisły między Krakowem (~50° N, 20° E) a Puławami (~51° N, 21,9° E) biegnie właśnie w kierunku **NE** - rzeka przesuwa się zarówno ku północy, jak i nieznacznie ku wschodowi.\n\n**Weryfikacja z fotografii:**\nNa panoramie Sandomierz widoczny jest na wzgórzu. Historycznie Sandomierz stoi na **prawym (zachodnim) brzegu Wisły** - a prawy brzeg to ten, który jest po prawej stronie, gdy stoimy i patrzymy w dół biegu rzeki. Skoro miasto jest po prawej = zachodniej stronie doliny, to rzeka odpływa ku północy i wschodowi, co potwierdza kierunek **NE**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **B** (NE).\n> - **0 pkt** - za każdą inną odpowiedź (A, C, D) lub brak odpowiedzi.\n> - Zadanie zamknięte - nie ma punktów częściowych. Albo B, albo 0.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z **kartografii** (orientacja mapy, odczyt kierunków świata) oraz znajomość **geografii fizycznej Polski** (bieg Wisły).\n\n> 🗺️ **Kierunki świata na mapie**: N (góra), S (dół), E (prawo), W (lewo) - przy standardowej orientacji mapy z północą u góry. Kierunek NE = między N a E, czyli góra-prawo na mapie.\n\n> 🇵🇱 **Bieg Wisły**: Wisła od Krakowa przez Sandomierz, Puławy do Warszawy płynie generalnie ku **N i NE**. Dopiero za Warszawą skręca wyraźniej ku północy, a za Toruniem ku NW.\n\n> 🏙️ **Sandomierz** - miasto na lessowym wzgórzu na **prawym (zachodnim) brzegu Wisły**, ok. 50°41'N, 21°45'E. Leży u ujścia Sanu do Wisły (San uchodzi tu z prawej strony, co jeszcze bardziej potwierdza wschodni skręt rzeki).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna (typowy błąd ucznia) |\n| A | NW | Uczeń myśli, że Wisła płynie na zachód - tymczasem w rejonie Sandomierza rzeka przesuwa się ku wschodowi, nie zachodowi. Błąd: pomieszanie ogólnego kierunku \"ku morzu = N\" z lokalnym przebiegiem w kształcie łuku. |\n| C | SW | Uczeń odwraca kierunek - odpływ z SW (od Krakowa) to kierunek, skąd rzeka PRZYBYWA, nie odpływa. Błąd: zamiana górnego biegu (skąd?) z dolnym (dokąd?). |\n| D | SE | Wisła w żadnym miejscu między Krakowem a Bałtykiem nie płynie ku SE. Błąd: losowe wskazanie lub mylne przekonanie, że San \"ciągnie Wisłę\" na południe. |\n\n## Typowe pułapki i częste błędy uczniów\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - „Wisła płynie na północ, więc kierunek to N\"**: Wielu uczniów zapamiętuje, że Wisła \"płynie na północ do Bałtyku\" i automatycznie wybiera N. Tymczasem kierunek przepływu to NE - rzeka w rejonie Sandomierza przesuwa się **zarówno ku północy, jak i ku wschodowi**. Na mapie szczegółowej wyraźnie widać ten wschodni składnik kierunku.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - błędna orientacja mapy lub fotografii**: Panorama Sandomierza jest zrobiona z **lewego (wschodniego) brzegu** rzeki w kierunku zachodniego/prawego brzegu (gdzie stoi miasto). Jeśli uczeń błędnie ustali, z której strony oglądamy panoramę, pomyli lewy i prawy brzeg i wyprowadzi błędny kierunek przepływu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - mylenie dopływów z głównym nurtem**: San uchodzi do Wisły w rejonie Sandomierza. Uczeń może pomylić kierunek biegu Sanu (który płynie z SE) z kierunkiem biegu Wisły. San to dopływ - jego kierunek wpadania do Wisły jest inny niż kierunek, w którym Wisła dalej płynie.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4 - nieużycie mapy szczegółowej**: Treść polecenia wyraźnie odsyła do barwnej mapy z materiału źródłowego. Uczeń, który nie korzysta z mapy i próbuje rozwiązać zadanie \"z pamięci\", łatwo pomyli kierunek NE z N lub E. Zawsze weryfikuj na mapie - tam widać lokalny przebieg koryta.","image":"img/geografia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Na zdjęciu przedstawiono panoramę Sandomierza.<br>www.strefabiznesu.echodnia.eu<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>Wisła na odcinku przedstawionym na fotografii płynie w kierunku<br>A. NW.<br>B. NE.<br>C. SW.<br>D. SE.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>III etap edukacyjny<br>I. Korzystanie z różnych źródeł informacji<br>geograficznej.<br>III etap edukacyjny<br>1.4) Zdający identyfikuje położenie […]<br>obiektów geograficznych na fotografiach<br>[…] oraz mapach topograficznych.<br>1.6) Zdający określa położenie geograficzne<br>[…] punktów i obszarów na mapie.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>B.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B. NE (północny wschód)</strong></p>\n<p>Na odcinku przedstawionym na fotografii i mapie okolic Sandomierza i Tarnobrzega Wisła płynie w kierunku <strong>północno-wschodnim (NE)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - Odczyt kierunku przepływu z mapy szczegółowej</h4>\n<p>Rozwiązanie tego zadania wymaga skorzystania z <strong>barwnej mapy okolic Sandomierza i Tarnobrzega</strong> (strona II barwnego materiału źródłowego).</p>\n<p><strong>Krok 1: Ustal orientację mapy.</strong><br>Mapy szczegółowe CKE mają zazwyczaj północ skierowaną ku górze (weryfikuj przez różę kierunków lub siatkę południków). Na mapie widać układ doliny Wisły.</p>\n<p><strong>Krok 2: Zidentyfikuj Sandomierz na mapie.</strong><br>Sandomierz leży na wysokim prawym brzegu Wisły - na wzgórzu (loessowym). Miasto widoczne jest po prawej stronie rzeki, patrząc w dół jej biegu.</p>\n<p><strong>Krok 3: Prześledzij bieg rzeki.</strong><br>Na mapie widać, że Wisła w tym rejonie wpływa od strony <strong>południowo-zachodniej</strong> (od Krakowa i Kotliny Sandomierskiej) i odpływa w kierunku <strong>północno-wschodnim</strong> (ku Puławom i dalej ku Warszawie). Wektorem przepływu jest zatem kierunek <strong>SW → NE</strong>.</p>\n<p><strong>Wynik: Wisła płynie w kierunku NE. Odpowiedź B.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez wiedzę geograficzną o biegu Wisły</h4>\n<p>Nawet bez mapy można zweryfikować odpowiedź, korzystając ze znajomości przebiegu Wisły w Polsce.</p>\n<p><strong>Ogólny przebieg Wisły:</strong></p>\n<ul><li>Wisła bierze początek w Beskidach (Barania Góra, ~49° N).</li><li>Przez Kraków, Sandomierz, Puławy, Warszawę, Płock, Toruń, Bydgoszcz płynie generalnie ku <strong>północy i północnemu wschodowi</strong>, zanim skręci na północ ku Gdańskowi.</li></ul>\n<p><strong>Rejon Sandomierza:</strong><br>Sandomierz leży na ok. \\(50^\\circ 41&#x27; N\\), \\(21^\\circ 45&#x27; E\\). Odcinek Wisły między Krakowem (~50° N, 20° E) a Puławami (~51° N, 21,9° E) biegnie właśnie w kierunku <strong>NE</strong> - rzeka przesuwa się zarówno ku północy, jak i nieznacznie ku wschodowi.</p>\n<p><strong>Weryfikacja z fotografii:</strong><br>Na panoramie Sandomierz widoczny jest na wzgórzu. Historycznie Sandomierz stoi na <strong>prawym (zachodnim) brzegu Wisły</strong> - a prawy brzeg to ten, który jest po prawej stronie, gdy stoimy i patrzymy w dół biegu rzeki. Skoro miasto jest po prawej = zachodniej stronie doliny, to rzeka odpływa ku północy i wschodowi, co potwierdza kierunek <strong>NE</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie odpowiedzi <strong>B</strong> (NE).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za każdą inną odpowiedź (A, C, D) lub brak odpowiedzi.<br>- Zadanie zamknięte - nie ma punktów częściowych. Albo B, albo 0.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z <strong>kartografii</strong> (orientacja mapy, odczyt kierunków świata) oraz znajomość <strong>geografii fizycznej Polski</strong> (bieg Wisły).</p>\n<blockquote>🗺️ <strong>Kierunki świata na mapie</strong>: N (góra), S (dół), E (prawo), W (lewo) - przy standardowej orientacji mapy z północą u góry. Kierunek NE = między N a E, czyli góra-prawo na mapie.</blockquote>\n<blockquote>🇵🇱 <strong>Bieg Wisły</strong>: Wisła od Krakowa przez Sandomierz, Puławy do Warszawy płynie generalnie ku <strong>N i NE</strong>. Dopiero za Warszawą skręca wyraźniej ku północy, a za Toruniem ku NW.</blockquote>\n<blockquote>🏙️ <strong>Sandomierz</strong> - miasto na lessowym wzgórzu na <strong>prawym (zachodnim) brzegu Wisły</strong>, ok. 50°41&#x27;N, 21°45&#x27;E. Leży u ujścia Sanu do Wisły (San uchodzi tu z prawej strony, co jeszcze bardziej potwierdza wschodni skręt rzeki).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna (typowy błąd ucznia) |<br>| A | NW | Uczeń myśli, że Wisła płynie na zachód - tymczasem w rejonie Sandomierza rzeka przesuwa się ku wschodowi, nie zachodowi. Błąd: pomieszanie ogólnego kierunku &quot;ku morzu = N&quot; z lokalnym przebiegiem w kształcie łuku. |<br>| C | SW | Uczeń odwraca kierunek - odpływ z SW (od Krakowa) to kierunek, skąd rzeka PRZYBYWA, nie odpływa. Błąd: zamiana górnego biegu (skąd?) z dolnym (dokąd?). |<br>| D | SE | Wisła w żadnym miejscu między Krakowem a Bałtykiem nie płynie ku SE. Błąd: losowe wskazanie lub mylne przekonanie, że San &quot;ciągnie Wisłę&quot; na południe. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i częste błędy uczniów</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - „Wisła płynie na północ, więc kierunek to N&quot;</strong>: Wielu uczniów zapamiętuje, że Wisła &quot;płynie na północ do Bałtyku&quot; i automatycznie wybiera N. Tymczasem kierunek przepływu to NE - rzeka w rejonie Sandomierza przesuwa się <strong>zarówno ku północy, jak i ku wschodowi</strong>. Na mapie szczegółowej wyraźnie widać ten wschodni składnik kierunku.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - błędna orientacja mapy lub fotografii</strong>: Panorama Sandomierza jest zrobiona z <strong>lewego (wschodniego) brzegu</strong> rzeki w kierunku zachodniego/prawego brzegu (gdzie stoi miasto). Jeśli uczeń błędnie ustali, z której strony oglądamy panoramę, pomyli lewy i prawy brzeg i wyprowadzi błędny kierunek przepływu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - mylenie dopływów z głównym nurtem</strong>: San uchodzi do Wisły w rejonie Sandomierza. Uczeń może pomylić kierunek biegu Sanu (który płynie z SE) z kierunkiem biegu Wisły. San to dopływ - jego kierunek wpadania do Wisły jest inny niż kierunek, w którym Wisła dalej płynie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - nieużycie mapy szczegółowej</strong>: Treść polecenia wyraźnie odsyła do barwnej mapy z materiału źródłowego. Uczeń, który nie korzysta z mapy i próbuje rozwiązać zadanie &quot;z pamięci&quot;, łatwo pomyli kierunek NE z N lub E. Zawsze weryfikuj na mapie - tam widać lokalny przebieg koryta.</blockquote>"}]}