{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nNa mapie strzałkami wskazano wybrane państwa, w tym - Czarnogórę i Timor Wschodni.\nNa podstawie: Atlas geograficzny. Polska, kontynenty, świat, Wrocław 2012.\nMGE_1R\nCzarnogóra i Timor Wschodni powstały na początku XXI wieku. Pierwsze z tych państw\nwyodrębniło się na skutek rozpadu federacji, a drugie z nich uzyskało niepodległość\npo wieloletnim okresie okupacji przez państwo o przewadze liczebnej ludności wyznającej\nislam.\nUzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.\nCzarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z (Albanią / Rumunią /\nSerbią / Turcją)\nTimor Wschodni oddzielił się od (Australii / Filipin / Indii / Indonezji)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\nI. Wykorzystywanie różnych źródeł\ninformacji do analizy i prezentowania\nwspółczesnych problemów […]\npolitycznych.\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n2.15) Zdający wyjaśnia współczesne zmiany\nna mapie politycznej świata.\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\n7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny\npodział polityczny.\nSchemat punktowania\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nSerbia, Indonezja","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nCzarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z **Serbią**. Timor Wschodni oddzielił się od **Indonezji**.\n\n## Sposób 1 - Analiza wskazówek z treści zadania\n\nZadanie zawiera dwie precyzyjne wskazówki faktograficzne, które pozwalają jednoznacznie wskazać odpowiedzi bez mapy:\n\n**Czarnogóra:**\nTreść mówi o \"rozpadzie federacji\". Czarnogóra i Serbia tworzyły federację pod nazwą **Serbia i Czarnogóra** (wcześniej Jugosławia, potem Federalna Republika Jugosławii, od 2003 Związek Państwowy Serbia i Czarnogóra). W **2006 roku** Czarnogóra ogłosiła niepodległość po referendum - wyodrębniła się z federacji **serbsko-czarnogórskiej**.\n\n**Timor Wschodni:**\nTreść mówi o \"wieloletnim okresie okupacji przez państwo o znacznie liczebniejszym narodzie wyznającym islam\". Wskazówki:\n- \"znacznie liczebniejszy naród\" - Indonezja liczy ok. 280 mln mieszkańców, Timor ok. 1,3 mln → proporcja ~200:1 ✅\n- \"wyznający islam\" - Indonezja to kraj z największą na świecie populacją muzułmańską (~87% obywateli) ✅\n\nIndonezja okupowała Timor Wschodni w latach **1975-1999**. Po referendum Timor uzyskał formalną niepodległość w **2002 roku**.\n\n## Sposób 2 - Eliminacja pozostałych opcji\n\n**Dla Czarnogóry:**\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| Albania | Czarnogóra nigdy nie tworzyła federacji z Albanią; Albania to odrębny kraj, historycznie poza Jugosławią |\n| Rumunia | Rumunia leży na wschód od Serbii, nigdy nie była w federacji z Czarnogórą |\n| Turcja | Turcja to państwo NATO poza byłą Jugosławią; historycznie była mocarstwem kolonialnym, nie federacyjnym partnerem |\n\n**Dla Timoru Wschodniego:**\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| Australia | Australia jest krajem chrześcijańskim, dominacja anglosaskiej kultury; nie sprawowała suwerenności nad Timorem |\n| Filipiny | Filipiny to kraj chrześcijański (ok. 90% katolików), nie muzułmański; leżą ok. 2000 km od Timoru |\n| Indie | Indie to kraj wieloreligijny (hinduizm ~80%), nie \"kraj narodu wyznającego islam\" |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 18, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **obie** poprawne odpowiedzi: **Serbia** i **Indonezja**\n> - **0 pkt** - za jedną poprawną odpowiedź lub żadną\n\n> **Uwaga krytyczna:** Klucz wymaga OBU odpowiedzi jednocześnie - za samą Serbię lub samą Indonezję **nie ma punktu**. To klasyczna pułapka w zadaniach \"uzupełnij zdanie\" - jedno brakujące słowo = zero punktów.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii politycznej świata i historii politycznej końca XX / początku XXI wieku.\n\n> 🌍 **Rozpad Jugosławii (1991-2006):** SFRJ rozpadła się na 7 państw: Słowenię, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Macedonię Północną, Serbię, Czarnogórę i Kosowo. Czarnogóra była ostatnią republiką, która opuściła federację z Serbią (referendum 21 maja 2006 r., 55,5% za niepodległością).\n\n> 🌏 **Timor Wschodni (Timor-Leste):** Była kolonia portuguesa, anektowana przez Indonezję w 1975 r. Po interwencji ONZ i referendum w 1999 r. (78,5% za niepodległością) uzyskała formalną niepodległość 20 maja 2002 r. Jeden z najmłodszych krajów świata.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Słowo \"federacja\" jest kluczem - wśród opcji dla Czarnogóry jedynym krajem, z którym Czarnogóra kiedykolwiek tworzyła federację, jest **Serbia**. Albania i Rumunia to \"sąsiedzi regionu\", nie partnerzy federacyjni.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Filipiny są mylone z Indonezją, bo oba kraje to wyspy Azji Południowo-Wschodniej. Różnica: Filipiny = kraj chrześcijański (katolicki), Indonezja = kraj muzułmański. Treść zadania wprost mówi \"naród wyznający islam\" - to jednoznaczna wskazówka na Indonezję.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Za jedną poprawną odpowiedź jest **0 punktów** - musisz uzupełnić oba miejsca poprawnie.","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 18. (0-1)
Na mapie strzałkami wskazano wybrane państwa, w tym - Czarnogórę i Timor Wschodni.
Na podstawie: Atlas geograficzny. Polska, kontynenty, świat, Wrocław 2012.
MGE_1R
Czarnogóra i Timor Wschodni powstały na początku XXI wieku. Pierwsze z tych państw
wyodrębniło się na skutek rozpadu federacji, a drugie z nich uzyskało niepodległość
po wieloletnim okresie okupacji przez państwo o przewadze liczebnej ludności wyznającej
islam.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Czarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z (Albanią / Rumunią /
Serbią / Turcją)
Timor Wschodni oddzielił się od (Australii / Filipin / Indii / Indonezji)

","answer_text_html":"

Zadanie 18. (0-1)
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
I. Wykorzystywanie różnych źródeł
informacji do analizy i prezentowania
współczesnych problemów […]
politycznych.
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
2.15) Zdający wyjaśnia współczesne zmiany
na mapie politycznej świata.
IV etap edukacyjny - zakres rozszerzony
7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny
podział polityczny.
Schemat punktowania
1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawne odpowiedzi
Serbia, Indonezja

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Czarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z Serbią. Timor Wschodni oddzielił się od Indonezji.

\n

Sposób 1 - Analiza wskazówek z treści zadania

\n

Zadanie zawiera dwie precyzyjne wskazówki faktograficzne, które pozwalają jednoznacznie wskazać odpowiedzi bez mapy:

\n

Czarnogóra:
Treść mówi o "rozpadzie federacji". Czarnogóra i Serbia tworzyły federację pod nazwą Serbia i Czarnogóra (wcześniej Jugosławia, potem Federalna Republika Jugosławii, od 2003 Związek Państwowy Serbia i Czarnogóra). W 2006 roku Czarnogóra ogłosiła niepodległość po referendum - wyodrębniła się z federacji serbsko-czarnogórskiej.

\n

Timor Wschodni:
Treść mówi o "wieloletnim okresie okupacji przez państwo o znacznie liczebniejszym narodzie wyznającym islam". Wskazówki:

\n\n

Indonezja okupowała Timor Wschodni w latach 1975-1999. Po referendum Timor uzyskał formalną niepodległość w 2002 roku.

\n

Sposób 2 - Eliminacja pozostałych opcji

\n

Dla Czarnogóry:

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| Albania | Czarnogóra nigdy nie tworzyła federacji z Albanią; Albania to odrębny kraj, historycznie poza Jugosławią |
| Rumunia | Rumunia leży na wschód od Serbii, nigdy nie była w federacji z Czarnogórą |
| Turcja | Turcja to państwo NATO poza byłą Jugosławią; historycznie była mocarstwem kolonialnym, nie federacyjnym partnerem |

\n

Dla Timoru Wschodniego:

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| Australia | Australia jest krajem chrześcijańskim, dominacja anglosaskiej kultury; nie sprawowała suwerenności nad Timorem |
| Filipiny | Filipiny to kraj chrześcijański (ok. 90% katolików), nie muzułmański; leżą ok. 2000 km od Timoru |
| Indie | Indie to kraj wieloreligijny (hinduizm ~80%), nie "kraj narodu wyznającego islam" |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 18, max 1 pkt):
- 1 pkt - za obie poprawne odpowiedzi: Serbia i Indonezja
- 0 pkt - za jedną poprawną odpowiedź lub żadną
\n
Uwaga krytyczna: Klucz wymaga OBU odpowiedzi jednocześnie - za samą Serbię lub samą Indonezję nie ma punktu. To klasyczna pułapka w zadaniach "uzupełnij zdanie" - jedno brakujące słowo = zero punktów.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii politycznej świata i historii politycznej końca XX / początku XXI wieku.

\n
🌍 Rozpad Jugosławii (1991-2006): SFRJ rozpadła się na 7 państw: Słowenię, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Macedonię Północną, Serbię, Czarnogórę i Kosowo. Czarnogóra była ostatnią republiką, która opuściła federację z Serbią (referendum 21 maja 2006 r., 55,5% za niepodległością).
\n
🌏 Timor Wschodni (Timor-Leste): Była kolonia portuguesa, anektowana przez Indonezję w 1975 r. Po interwencji ONZ i referendum w 1999 r. (78,5% za niepodległością) uzyskała formalną niepodległość 20 maja 2002 r. Jeden z najmłodszych krajów świata.
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Słowo "federacja" jest kluczem - wśród opcji dla Czarnogóry jedynym krajem, z którym Czarnogóra kiedykolwiek tworzyła federację, jest Serbia. Albania i Rumunia to "sąsiedzi regionu", nie partnerzy federacyjni.
\n
⚠️ Uwaga 2: Filipiny są mylone z Indonezją, bo oba kraje to wyspy Azji Południowo-Wschodniej. Różnica: Filipiny = kraj chrześcijański (katolicki), Indonezja = kraj muzułmański. Treść zadania wprost mówi "naród wyznający islam" - to jednoznaczna wskazówka na Indonezję.
\n
⚠️ Uwaga 3: Za jedną poprawną odpowiedź jest 0 punktów - musisz uzupełnić oba miejsca poprawnie.
"}]}