{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nZadanie wykonaj na podstawie map gęstości zaludnienia Ameryki Północnej i Ameryki\nPołudniowej (strona III barwnego materiału źródłowego).\nPodaj dwa podobieństwa w rozmieszczeniu ludności w Ameryce Północnej i Ameryce\nPołudniowej.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n8.2) Zdający określa cechy rozmieszczenia\nludności na Ziemi, wskazując obszary jej\nkoncentracji i słabego zaludnienia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych podobieństw.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu Ameryk, a wnętrza\nkontynentów są słabiej zaludnione.\n Występowanie wysokiej gęstości zaludnienia na obszarach, które zostały najwcześniej\nzasiedlone przez Europejczyków.\n Najsłabiej zaludnione obszary są położone w wysokich szerokościach geograficznych\ni w najwyższych partiach gór.\n Na obu kontynentach występuje anekumena.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu kontynentów, a wnętrza lądów są słabiej zaludnione.\n2. Najsłabiej zaludnione obszary leżą na wysokich szerokościach geograficznych (północna Kanada/Alaska i Patagonia/Ziemia Ognista) oraz w wysokich partiach gór (Andy, Góry Skaliste).\n\n## Sposób 1 - analiza mapy gęstości zaludnienia (odczyt z barwnego materiału źródłowego)\n\nZadanie polega na **porównaniu map obu Ameryk** i wypisaniu cech wspólnych w rozmieszczeniu ludności. Patrzymy na wzory przestrzenne, nie szukamy różnic.\n\n**Krok 1 - identyfikuj obszary dużej gęstości:**\n- **Ameryka Północna**: wschodnie wybrzeże USA (Megalopolis Boston-Waszyngton), południowe wybrzeże Zatoki Meksykańskiej, zachodnie wybrzeże (Los Angeles, San Francisco), centrum Meksyku.\n- **Ameryka Południowa**: wschodnie wybrzeże Brazylii (São Paulo, Rio de Janeiro, Recife), wybrzeże Argentyny i Urugwaju (Buenos Aires), wybrzeże pacyficzne Kolumbii i Ekwadoru.\n\n**Wspólny wzorzec:** **koncentracja ludności na wybrzeżach** - obie Ameryki mają pasy gęstego zaludnienia wzdłuż oceanu, a wnętrza kontynentów (Interior Plains, Amazonia) są rzadko zaludnione.\n\n**Krok 2 - identyfikuj obszary małej gęstości:**\n- **Ameryka Północna**: Kanada północna, Alaska, tundrowe tereny podbiegunowe, Góry Skaliste.\n- **Ameryka Południowa**: Patagonia, Ziemia Ognista, Andy powyżej 4000 m n.p.m., Amazonia (niska gęstość z innej przyczyny - lasy deszczowe).\n\n**Wspólny wzorzec:** **anekumena i subekumena na wysokich szerokościach i w górach** - obszary niezdatne lub trudne do zamieszkania są słabo zaludnione na obu kontynentach.\n\n**Krok 3 - powiąż z osadnictwem europejskim (opcjonalne podobieństwo):**\nNajwiększa gęstość obu Ameryk pokrywa się z obszarami najwcześniej i najintensywniej kolonizowanymi przez Europejczyków (wschodnie wybrzeże USA - kolonie angielskie; wybrzeże Brazylii - kolonie portugalskie). To historyczne uwarunkowanie jest wspólne.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację różnic\n\nAby mieć pewność, że wymieniamy **podobieństwa**, a nie różnice, sprawdź:\n\n| Cecha | Ameryka Północna | Ameryka Południowa | Podobieństwo? |\n| Koncentracja na wybrzeżach | ✅ tak | ✅ tak | **TAK** |\n| Słabe zaludnienie wnętrza | ✅ tak | ✅ tak | **TAK** |\n| Słabe zaludnienie wysokich szer. geogr. i gór | ✅ tak | ✅ tak | **TAK** |\n| Anekumena (brak stałego osadnictwa) | ✅ tak (Arktyka) | ✅ tak (Andy wys., Patagonia) | **TAK** |\n| Dominacja na wschodzie vs zachodzie | wsch. > zach. | wsch. > zach. | **TAK** (podobne!) |\n\nNajsilniejsze i najłatwiejsze do uzasadnienia na podstawie mapy to pierwsze dwa wiersze tabeli.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 22, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch** poprawnych podobieństw (oba muszą być trafne).\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednego podobieństwa, za podanie różnic zamiast podobieństw, za odpowiedzi zbyt ogólnikowe lub niepowiązane z mapą.\n>\n> **Akceptowane warianty (przykłady z klucza):**\n> - \"Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu Ameryk, a wnętrza kontynentów są słabiej zaludnione.\"\n> - \"Występowanie wysokiej gęstości zaludnienia na obszarach, które zostały najwcześniej zasiedlone przez Europejczyków.\"\n> - \"Najsłabiej zaludnione obszary są położone w wysokich szerokościach geograficznych i w najwyższych partiach gór.\"\n> - \"Na obu kontynentach występuje anekumena.\"\n>\n> **Wykluczone / uwagi:**\n> - Podanie tylko jednego podobieństwa → 0 pkt (klucz wymaga dwóch naraz).\n> - Opisanie różnic (np. \"w Ameryce Północnej więcej ludności na wschodzie, a w Południowej…\") → 0 pkt.\n> - Zbyt ogólne: \"na obu kontynentach jest dużo ludzi\" → 0 pkt (brak odniesienia do rozmieszczenia).\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (rozmieszczenie ludności) oraz umiejętność odczytu **mapy gęstości zaludnienia** z barwnego materiału źródłowego.\n\n> 🌍 **Zasady rozmieszczenia ludności na świecie:**\n> - Prawidłowość ogólna: **wybrzeża morskie i niziny rzeczne** są zasiedlone gęściej niż wnętrza lądów, góry i wysokie szerokości geograficzne.\n> - **Anekumena** = obszary trwale niezamieszkane (lody, skrajne pustynie, szczyty gór powyżej granicy śniegu, bagna tropikalne). Na obu Amerykach: Arktyka kanadyjska, Andy powyżej ~4000 m, Patagonia.\n> - **Subekumena** = obszary bardzo słabo zaludnione, gdzie osadnictwo jest możliwe, ale trudne (tajga, tundra, Amazonia).\n\n> 🗺️ **Wskazówka kartograficzna:** Mapa gęstości zaludnienia (choropleta lub sygnatura ilościowa) - im ciemniejszy kolor lub gęstsze punkty, tym więcej ludności na km². Porównując dwie mapy szukamy **identycznych wzorców barwnych** (np. ciemne obszary przy obu oceanach, jasne tereny w głębi).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Typowa błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego nie dostaje punktu |\n| \"W obu Amerykach mieszka dużo ludzi\" | Brak odniesienia do rozmieszczenia przestrzennego - ogólnik |\n| \"W Ameryce Północnej ludność skupia się na wschodzie, a w Południowej na wschodzie i zachodzie\" | To jest opis różnic lub cech jednej Ameryki, nie podobieństwo |\n| Podanie tylko jednego podobieństwa | Klucz wymaga dwóch - za jedno podobieństwo = 0 pkt |\n| \"Oba kontynenty są słabo zaludnione na południu\" | Dla Am. Północnej południe (Meksyk, Karaiby) jest gęsto zaludnione - nieprawda |\n| \"Obydwa kontynenty mają podobną liczbę ludności\" | To liczba, nie rozmieszczenie; i jest nieprawdziwe |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Klucz wymaga **dwóch** podobieństw w jednej odpowiedzi. Jeśli napiszesz tylko jedno (nawet bardzo trafne), dostajesz 0 pkt. Zawsze numeruj: 1. i 2.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Nie pisz o **różnicach** między Amerykami - np. \"w Ameryce Północnej ludność mieszka bardziej na północy niż w Południowej\". To jest różnica, nie podobieństwo, i nie przyniesie punktu.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Odpowiedzi muszą wynikać z **mapy** (materiał źródłowy, strona III). Jeśli podasz coś, czego nie można odczytać z mapy, egzaminator może odrzucić taką odpowiedź. Bezpieczne odpowiedzi to: wybrzeża vs. wnętrza, obszary podbiegunowe i góry jako słabo zaludnione - te wzorce są zawsze widoczne na mapie gęstości zaludnienia.","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-1)<br>Zadanie wykonaj na podstawie map gęstości zaludnienia Ameryki Północnej i Ameryki<br>Południowej (strona III barwnego materiału źródłowego).<br>Podaj dwa podobieństwa w rozmieszczeniu ludności w Ameryce Północnej i Ameryce<br>Południowej.<br>1<br>2</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>8.2) Zdający określa cechy rozmieszczenia<br>ludności na Ziemi, wskazując obszary jej<br>koncentracji i słabego zaludnienia.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie dwóch poprawnych podobieństw.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Przykładowe odpowiedzi<br> Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu Ameryk, a wnętrza<br>kontynentów są słabiej zaludnione.<br> Występowanie wysokiej gęstości zaludnienia na obszarach, które zostały najwcześniej<br>zasiedlone przez Europejczyków.<br> Najsłabiej zaludnione obszary są położone w wysokich szerokościach geograficznych<br>i w najwyższych partiach gór.<br> Na obu kontynentach występuje anekumena.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ol><li>Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu kontynentów, a wnętrza lądów są słabiej zaludnione.</li><li>Najsłabiej zaludnione obszary leżą na wysokich szerokościach geograficznych (północna Kanada/Alaska i Patagonia/Ziemia Ognista) oraz w wysokich partiach gór (Andy, Góry Skaliste).</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza mapy gęstości zaludnienia (odczyt z barwnego materiału źródłowego)</h4>\n<p>Zadanie polega na <strong>porównaniu map obu Ameryk</strong> i wypisaniu cech wspólnych w rozmieszczeniu ludności. Patrzymy na wzory przestrzenne, nie szukamy różnic.</p>\n<p><strong>Krok 1 - identyfikuj obszary dużej gęstości:</strong></p>\n<ul><li><strong>Ameryka Północna</strong>: wschodnie wybrzeże USA (Megalopolis Boston-Waszyngton), południowe wybrzeże Zatoki Meksykańskiej, zachodnie wybrzeże (Los Angeles, San Francisco), centrum Meksyku.</li><li><strong>Ameryka Południowa</strong>: wschodnie wybrzeże Brazylii (São Paulo, Rio de Janeiro, Recife), wybrzeże Argentyny i Urugwaju (Buenos Aires), wybrzeże pacyficzne Kolumbii i Ekwadoru.</li></ul>\n<p><strong>Wspólny wzorzec:</strong> <strong>koncentracja ludności na wybrzeżach</strong> - obie Ameryki mają pasy gęstego zaludnienia wzdłuż oceanu, a wnętrza kontynentów (Interior Plains, Amazonia) są rzadko zaludnione.</p>\n<p><strong>Krok 2 - identyfikuj obszary małej gęstości:</strong></p>\n<ul><li><strong>Ameryka Północna</strong>: Kanada północna, Alaska, tundrowe tereny podbiegunowe, Góry Skaliste.</li><li><strong>Ameryka Południowa</strong>: Patagonia, Ziemia Ognista, Andy powyżej 4000 m n.p.m., Amazonia (niska gęstość z innej przyczyny - lasy deszczowe).</li></ul>\n<p><strong>Wspólny wzorzec:</strong> <strong>anekumena i subekumena na wysokich szerokościach i w górach</strong> - obszary niezdatne lub trudne do zamieszkania są słabo zaludnione na obu kontynentach.</p>\n<p><strong>Krok 3 - powiąż z osadnictwem europejskim (opcjonalne podobieństwo):</strong><br>Największa gęstość obu Ameryk pokrywa się z obszarami najwcześniej i najintensywniej kolonizowanymi przez Europejczyków (wschodnie wybrzeże USA - kolonie angielskie; wybrzeże Brazylii - kolonie portugalskie). To historyczne uwarunkowanie jest wspólne.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację różnic</h4>\n<p>Aby mieć pewność, że wymieniamy <strong>podobieństwa</strong>, a nie różnice, sprawdź:</p>\n<p>| Cecha | Ameryka Północna | Ameryka Południowa | Podobieństwo? |<br>| Koncentracja na wybrzeżach | ✅ tak | ✅ tak | <strong>TAK</strong> |<br>| Słabe zaludnienie wnętrza | ✅ tak | ✅ tak | <strong>TAK</strong> |<br>| Słabe zaludnienie wysokich szer. geogr. i gór | ✅ tak | ✅ tak | <strong>TAK</strong> |<br>| Anekumena (brak stałego osadnictwa) | ✅ tak (Arktyka) | ✅ tak (Andy wys., Patagonia) | <strong>TAK</strong> |<br>| Dominacja na wschodzie vs zachodzie | wsch. &gt; zach. | wsch. &gt; zach. | <strong>TAK</strong> (podobne!) |</p>\n<p>Najsilniejsze i najłatwiejsze do uzasadnienia na podstawie mapy to pierwsze dwa wiersze tabeli.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 22, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie <strong>dwóch</strong> poprawnych podobieństw (oba muszą być trafne).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za podanie tylko jednego podobieństwa, za podanie różnic zamiast podobieństw, za odpowiedzi zbyt ogólnikowe lub niepowiązane z mapą.<br><br><strong>Akceptowane warianty (przykłady z klucza):</strong><br>- &quot;Największa gęstość zaludnienia występuje na wybrzeżach obu Ameryk, a wnętrza kontynentów są słabiej zaludnione.&quot;<br>- &quot;Występowanie wysokiej gęstości zaludnienia na obszarach, które zostały najwcześniej zasiedlone przez Europejczyków.&quot;<br>- &quot;Najsłabiej zaludnione obszary są położone w wysokich szerokościach geograficznych i w najwyższych partiach gór.&quot;<br>- &quot;Na obu kontynentach występuje anekumena.&quot;<br><br><strong>Wykluczone / uwagi:</strong><br>- Podanie tylko jednego podobieństwa → 0 pkt (klucz wymaga dwóch naraz).<br>- Opisanie różnic (np. &quot;w Ameryce Północnej więcej ludności na wschodzie, a w Południowej…&quot;) → 0 pkt.<br>- Zbyt ogólne: &quot;na obu kontynentach jest dużo ludzi&quot; → 0 pkt (brak odniesienia do rozmieszczenia).</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (rozmieszczenie ludności) oraz umiejętność odczytu <strong>mapy gęstości zaludnienia</strong> z barwnego materiału źródłowego.</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Zasady rozmieszczenia ludności na świecie:</strong><br>- Prawidłowość ogólna: <strong>wybrzeża morskie i niziny rzeczne</strong> są zasiedlone gęściej niż wnętrza lądów, góry i wysokie szerokości geograficzne.<br>- <strong>Anekumena</strong> = obszary trwale niezamieszkane (lody, skrajne pustynie, szczyty gór powyżej granicy śniegu, bagna tropikalne). Na obu Amerykach: Arktyka kanadyjska, Andy powyżej ~4000 m, Patagonia.<br>- <strong>Subekumena</strong> = obszary bardzo słabo zaludnione, gdzie osadnictwo jest możliwe, ale trudne (tajga, tundra, Amazonia).</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Wskazówka kartograficzna:</strong> Mapa gęstości zaludnienia (choropleta lub sygnatura ilościowa) - im ciemniejszy kolor lub gęstsze punkty, tym więcej ludności na km². Porównując dwie mapy szukamy <strong>identycznych wzorców barwnych</strong> (np. ciemne obszary przy obu oceanach, jasne tereny w głębi).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Typowa błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego nie dostaje punktu |<br>| &quot;W obu Amerykach mieszka dużo ludzi&quot; | Brak odniesienia do rozmieszczenia przestrzennego - ogólnik |<br>| &quot;W Ameryce Północnej ludność skupia się na wschodzie, a w Południowej na wschodzie i zachodzie&quot; | To jest opis różnic lub cech jednej Ameryki, nie podobieństwo |<br>| Podanie tylko jednego podobieństwa | Klucz wymaga dwóch - za jedno podobieństwo = 0 pkt |<br>| &quot;Oba kontynenty są słabo zaludnione na południu&quot; | Dla Am. Północnej południe (Meksyk, Karaiby) jest gęsto zaludnione - nieprawda |<br>| &quot;Obydwa kontynenty mają podobną liczbę ludności&quot; | To liczba, nie rozmieszczenie; i jest nieprawdziwe |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Klucz wymaga <strong>dwóch</strong> podobieństw w jednej odpowiedzi. Jeśli napiszesz tylko jedno (nawet bardzo trafne), dostajesz 0 pkt. Zawsze numeruj: 1. i 2.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Nie pisz o <strong>różnicach</strong> między Amerykami - np. &quot;w Ameryce Północnej ludność mieszka bardziej na północy niż w Południowej&quot;. To jest różnica, nie podobieństwo, i nie przyniesie punktu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Odpowiedzi muszą wynikać z <strong>mapy</strong> (materiał źródłowy, strona III). Jeśli podasz coś, czego nie można odczytać z mapy, egzaminator może odrzucić taką odpowiedź. Bezpieczne odpowiedzi to: wybrzeża vs. wnętrza, obszary podbiegunowe i góry jako słabo zaludnione - te wzorce są zawsze widoczne na mapie gęstości zaludnienia.</blockquote>"}]}