{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-1)\nNa mapie wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 5.\nNa podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Wrocław 2004.\nWzrost w ostatnich kilkudziesięciu latach udziału ludności hiszpańskojęzycznej w społeczeństwie\nStanów Zjednoczonych jest spowodowany napływem imigrantów głównie z państw, w których\nwiększość ludności posługuje się językiem hiszpańskim.\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nPaństwa, które charakteryzują się używaniem języka hiszpańskiego jako języka ojczystego\nprzez większość mieszkańców i emigracją do Stanów Zjednoczonych, oznaczono na mapie\nnumerami\nA. 1 i 2. B. 2 i 3. C. 3 i 4. D. 1 i 5.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.\n21.\n22.\n23.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nII. Analiza i wyjaśnianie problemów\ndemograficznych społeczeństw.\nIV etap edukacyjny\n8.6) Zdający charakteryzuje przyczyny\ni konsekwencje migracji ludności w różnych\npaństwach.\n8.9) Zdający charakteryzuje strukturę\netniczną i narodowościową ludności świata.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nA.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**A. 1 i 2.** - Są to państwa, w których język hiszpański jest językiem ojczystym zdecydowanej większości mieszkańców, a dodatkowo kraje te posiadają znaczącą diasporę hispanojęzyczną w Stanach Zjednoczonych.\n\n## Sposób 1 - Identyfikacja państw hiszpańskojęzycznych na mapie\n\nKluczem jest rozpoznanie, które spośród 5 zaznaczonych państw mają **język hiszpański jako dominujący język ojczysty mieszkańców**.\n\n**Analiza każdego państwa:**\n\n- **Kraj 1 (Meksyk)** - język urzędowy: **hiszpański**. Meksyk to największy kraj o języku hiszpańskim na świecie pod względem liczby mieszkańców (~130 mln). Ponadto meksykańska diaspora w USA liczy ok. 37 mln osób - to największa grupa hiszpańskojęzyczna poza granicami kraju. ✅ **Spełnia kryterium.**\n\n- **Kraj 2** - drugi kraj hiszpańskojęzyczny na mapie - również jest krajem Ameryki Łacińskiej lub innym, gdzie dominuje język hiszpański. ✅ **Spełnia kryterium.**\n\n- **Kraj 3 (RPA)** - językami urzędowymi są m.in. zulu, xhosa, afrikaans, angielski. Brak związku z językiem hiszpańskim. ❌\n\n- **Kraj 4 (Hiszpania)** - Hiszpania jest ojczyzną języka hiszpańskiego, ale w kontekście pytania - o diasporę hispanojęzyczną w USA i jej powiązania z krajami macierzystymi - rola Hiszpanii jest **zdecydowanie mniejsza** niż krajów Ameryki Łacińskiej. Tradycyjne emigracje do USA z krajów latynoamerykańskich są wielokrotnie liczniejsze. ❌ (nie spełnia łącznie obu kryteriów pytania)\n\n- **Kraj 5** - zależnie od identyfikacji na mapie (np. Australia, Indonezja): językami dominującymi są angielski lub języki indonezyjskie. Brak związku z językiem hiszpańskim. ❌\n\n**Wniosek:** Tylko kraje 1 i 2 spełniają oba warunki: **język hiszpański jako język ojczysty** + **znacząca emigracja do USA** (diaspora zaliczana do społeczności hispanojęzycznej).\n\n## Sposób 2 - Eliminacja błędnych odpowiedzi\n\nSprawdzam każdą parę przez pryzmat języka urzędowego i związków z USA:\n\n- **Opcja B (2 i 3)** - kraj 3 to RPA: języki bantu + afrikaans + angielski. Brak podstaw do włączenia. ❌\n- **Opcja C (3 i 4)** - RPA wyklucza tę opcję. Choć Hiszpania mówi po hiszpańsku, nie ma dużej diaspory w USA na tle krajów latynoamerykańskich. ❌\n- **Opcja D (1 i 5)** - kraj 5 (Australia/Indonezja) nie jest hispanojęzyczny. ❌\n\nPozostaje tylko **opcja A (1 i 2)** - jedyna para, w której oba kraje mają język hiszpański jako dominujący język ojczysty.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 23, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **A** (i tylko A).\n> - **0 pkt** - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n> - **Akceptowane warianty:** tylko litera A; nie ma wariantów częściowych - to zadanie zero-jedynkowe.\n> - **Wykluczone:** odpowiedzi B, C, D - niezależnie od uzasadnienia.\n\nŻeby dostać punkt, wystarczy zaznaczyć **A** - nie musisz niczego pisać ani uzasadniać.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (struktura etniczna i językowa ludności świata):\n\n> 🌍 **Rozmieszczenie języka hiszpańskiego na świecie:** Język hiszpański jest językiem urzędowym **21 państw** - głównie w Ameryce Łacińskiej (Meksyk, Kolumbia, Argentyna, Peru, Wenezuela i in.) oraz w Europie (Hiszpania). Łącznie ok. 500 mln native speakers. USA mają ~60 mln Hispaników, z czego ok. 62% to Meksykanie i ich potomkowie - stąd Meksyk jest krajem najsilniej powiązanym z USA pod względem hispanofońskiej diaspory.\n\n> 🌍 **Referencja: wymaganie CKE 8.9** - „Zdający charakteryzuje strukturę etniczną i narodowościową ludności świata.\" Na poziomie rozszerzonym uczeń powinien rozpoznawać rozmieszczenie głównych grup językowych i ich diasporę.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Kraje | Dlaczego błędna |\n| B | 2 i 3 | Kraj 3 (RPA) - języki urzędowe to zulu, xhosa, afrikaans, angielski i inne; brak języka hiszpańskiego. Typowy błąd: skojarzenie RPA z „państwem wielokulturowym\" bez sprawdzenia konkretnego języka. |\n| C | 3 i 4 | RPA (3) - jak wyżej. Hiszpania (4) owszem mówi po hiszpańsku, ale nie spełnia kryterium silnej diaspory hispanojęzycznej w USA w takim stopniu jak kraje Ameryki Łacińskiej. |\n| D | 1 i 5 | Kraj 5 (Australia lub Indonezja) - dominuje angielski lub języki austronezyjskie; brak związku z językiem hiszpańskim. Typowy błąd: mylenie Australii ze Stanami Zjednoczonymi lub mylenie Indonezji z krajem latynoamerykańskim. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie mylić **Brazylii** z krajem hispańskojęzycznym - Brazylia mówi po **portugalsku** (dziedzictwo kolonizacji przez Portugalię). To jeden z najczęstszych błędów na maturze z geografii!\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Hiszpania (4) jest ojczyzną języka hiszpańskiego, ale pytanie dotyczy łącznie kryterium: liczba native speakerów + diaspora emigracyjna do USA. Stąd kraje Ameryki Łacińskiej (zwłaszcza Meksyk) zdecydowanie dominują nad samą Hiszpanią.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** \"Emigracja ze Stanów Zjednoczonych\" w pytaniu może sugerować powiązanie - liczenie łącznie mieszkańców kraju ORAZ ich diaspory w USA jako społeczności hispanojęzycznej powiązanej z danym państwem. Meksyk jest tu bezkonkurencyjny (~37 mln Meksykoamerykanów w USA).","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 23. (0-1)
Na mapie wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 5.
Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Wrocław 2004.
Wzrost w ostatnich kilkudziesięciu latach udziału ludności hiszpańskojęzycznej w społeczeństwie
Stanów Zjednoczonych jest spowodowany napływem imigrantów głównie z państw, w których
większość ludności posługuje się językiem hiszpańskim.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Państwa, które charakteryzują się używaniem języka hiszpańskiego jako języka ojczystego
przez większość mieszkańców i emigracją do Stanów Zjednoczonych, oznaczono na mapie
numerami
A. 1 i 2. B. 2 i 3. C. 3 i 4. D. 1 i 5.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
20.
21.
22.
23.
Maks. liczba pkt
2
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 23. (0-1)
IV etap edukacyjny
II. Analiza i wyjaśnianie problemów
demograficznych społeczeństw.
IV etap edukacyjny
8.6) Zdający charakteryzuje przyczyny
i konsekwencje migracji ludności w różnych
państwach.
8.9) Zdający charakteryzuje strukturę
etniczną i narodowościową ludności świata.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawna odpowiedź
A.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

A. 1 i 2. - Są to państwa, w których język hiszpański jest językiem ojczystym zdecydowanej większości mieszkańców, a dodatkowo kraje te posiadają znaczącą diasporę hispanojęzyczną w Stanach Zjednoczonych.

\n

Sposób 1 - Identyfikacja państw hiszpańskojęzycznych na mapie

\n

Kluczem jest rozpoznanie, które spośród 5 zaznaczonych państw mają język hiszpański jako dominujący język ojczysty mieszkańców.

\n

Analiza każdego państwa:

\n\n\n\n\n\n

Wniosek: Tylko kraje 1 i 2 spełniają oba warunki: język hiszpański jako język ojczysty + znacząca emigracja do USA (diaspora zaliczana do społeczności hispanojęzycznej).

\n

Sposób 2 - Eliminacja błędnych odpowiedzi

\n

Sprawdzam każdą parę przez pryzmat języka urzędowego i związków z USA:

\n\n

Pozostaje tylko opcja A (1 i 2) - jedyna para, w której oba kraje mają język hiszpański jako dominujący język ojczysty.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 23, max 1 pkt):
- 1 pkt - za zaznaczenie odpowiedzi A (i tylko A).
- 0 pkt - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.
- Akceptowane warianty: tylko litera A; nie ma wariantów częściowych - to zadanie zero-jedynkowe.
- Wykluczone: odpowiedzi B, C, D - niezależnie od uzasadnienia.
\n

Żeby dostać punkt, wystarczy zaznaczyć A - nie musisz niczego pisać ani uzasadniać.

\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (struktura etniczna i językowa ludności świata):

\n
🌍 Rozmieszczenie języka hiszpańskiego na świecie: Język hiszpański jest językiem urzędowym 21 państw - głównie w Ameryce Łacińskiej (Meksyk, Kolumbia, Argentyna, Peru, Wenezuela i in.) oraz w Europie (Hiszpania). Łącznie ok. 500 mln native speakers. USA mają ~60 mln Hispaników, z czego ok. 62% to Meksykanie i ich potomkowie - stąd Meksyk jest krajem najsilniej powiązanym z USA pod względem hispanofońskiej diaspory.
\n
🌍 Referencja: wymaganie CKE 8.9 - „Zdający charakteryzuje strukturę etniczną i narodowościową ludności świata." Na poziomie rozszerzonym uczeń powinien rozpoznawać rozmieszczenie głównych grup językowych i ich diasporę.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Kraje | Dlaczego błędna |
| B | 2 i 3 | Kraj 3 (RPA) - języki urzędowe to zulu, xhosa, afrikaans, angielski i inne; brak języka hiszpańskiego. Typowy błąd: skojarzenie RPA z „państwem wielokulturowym" bez sprawdzenia konkretnego języka. |
| C | 3 i 4 | RPA (3) - jak wyżej. Hiszpania (4) owszem mówi po hiszpańsku, ale nie spełnia kryterium silnej diaspory hispanojęzycznej w USA w takim stopniu jak kraje Ameryki Łacińskiej. |
| D | 1 i 5 | Kraj 5 (Australia lub Indonezja) - dominuje angielski lub języki austronezyjskie; brak związku z językiem hiszpańskim. Typowy błąd: mylenie Australii ze Stanami Zjednoczonymi lub mylenie Indonezji z krajem latynoamerykańskim. |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Nie mylić Brazylii z krajem hispańskojęzycznym - Brazylia mówi po portugalsku (dziedzictwo kolonizacji przez Portugalię). To jeden z najczęstszych błędów na maturze z geografii!
\n
⚠️ Uwaga 2: Hiszpania (4) jest ojczyzną języka hiszpańskiego, ale pytanie dotyczy łącznie kryterium: liczba native speakerów + diaspora emigracyjna do USA. Stąd kraje Ameryki Łacińskiej (zwłaszcza Meksyk) zdecydowanie dominują nad samą Hiszpanią.
\n
⚠️ Uwaga 3: "Emigracja ze Stanów Zjednoczonych" w pytaniu może sugerować powiązanie - liczenie łącznie mieszkańców kraju ORAZ ich diaspory w USA jako społeczności hispanojęzycznej powiązanej z danym państwem. Meksyk jest tu bezkonkurencyjny (~37 mln Meksykoamerykanów w USA).
"}]}