{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-1)\nW Świnoujściu zlokalizowano jedną z największych inwestycji w Polsce - gazoport, który\nsłuży do odbioru gazu ziemnego.\nUzasadnij, że funkcjonowanie gazoportu w Świnoujściu sprzyja dywersyfikacji dostaw\ngazu ziemnego do Polski.\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] gospodarki człowieka […].\nIV etap edukacyjny\n12.6) Zdający przedstawia zmiany\nw gospodarce Polski spowodowane jej\nrestrukturyzacją i modernizacją po 1990 r.\n12.10) Zdający wskazuje głównych\npartnerów handlowych oraz kierunki\ngeograficzne i strukturę towarową wymiany\nmiędzynarodowej Polski.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie uwzględniające możliwość dostaw gazu ziemnego z różnych\npaństw lub regionów.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowa odpowiedź\nNajwiększym dostawcą gazu ziemnego do Polski jest Rosja, z której sprowadzamy ten\nsurowiec gazociągiem. Uruchomienie gazoportu umożliwia dostawy skroplonego gazu\nziemnego drogą morską, co pozwala sprowadzać to paliwo gazowcami m.in. z Norwegii\ni z krajów położonych nad Zatoką Perską.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nGazoport w Świnoujściu umożliwia odbiór **skroplonego gazu ziemnego (LNG) drogą morską**, dzięki czemu Polska może sprowadzać gaz z różnych państw i regionów świata - nie tylko z Rosji gazociągiem. To właśnie możliwość korzystania z **wielu, geograficznie zróżnicowanych źródeł** stanowi istotę dywersyfikacji dostaw.\n\n## Sposób 1 - Analiza przez pojęcie dywersyfikacji\n\n**Dywersyfikacja dostaw** oznacza zaopatrywanie się w surowiec z wielu różnych kierunków geograficznych lub od wielu dostawców, tak aby żaden z nich nie miał monopolu na dostawy i żeby awaria lub odcięcie jednego źródła nie sparaliżowało całego systemu.\n\n**Krok 1 - sytuacja przed gazoport em:**\nPolska sprowadzała gaz ziemny przede wszystkim z **Rosji** - rurociągiem jamalskim (przez Białoruś i Ukrainę). Oznaczało to uzależnienie od jednego dostawcy i jednej trasy przesyłu. Ewentualne wstrzymanie dostaw (jak w kryzysach gazowych 2006, 2009) groziło poważnymi problemami energetycznymi.\n\n**Krok 2 - co zmienia gazoport:**\nGazoport to terminal regazyfikacyjny - odbiera **LNG (liquefied natural gas)** ze zbiornikowców (gazowców) i przetwarza go z powrotem w gaz, który trafia do sieci przesyłowej. Lokalizacja w **Świnoujściu** (nad Bałtykiem, z dostępem do Morza Północnego) pozwala przyjmować tankowce z dowolnego kierunku morskiego.\n\n**Krok 3 - nowe kierunki dostaw:**\nDzięki gazoport owi Polska może importować LNG m.in. z:\n- **Norwegii** (złoża na szelfie norweskim),\n- **Kataru** i innych krajów **Zatoki Perskiej** (największych eksporterów LNG na świecie),\n- **Stanów Zjednoczonych** (LNG z łupków - dostawy od 2016 r.),\n- w perspektywie - z Afryki Zachodniej (Nigeria, Angola).\n\n**Wniosek:** Gazoport otwiera dostęp do **wielu, geograficznie rozproszonych** źródeł gazu, co uniezależnia Polskę od jednego dostawcy i jednej trasy. To klasyczna dywersyfikacja - różne kraje, różne regiony, różne metody transportu (morska + rurociągowa).\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez definicję dywersyfikacji\n\nDywersyfikacja = \"różnicowanie\". Sprawdzamy, czy warunek różnicowania jest spełniony:\n\n| Cecha | Przed gazoportem | Po uruchomieniu gazoportu |\n| Liczba głównych dostawców | 1 (Rosja) | kilka (Rosja + Norwegia + Katar + USA…) |\n| Metody transportu | tylko rurociąg | rurociąg + transport morski (LNG) |\n| Kierunki geograficzne | tylko Wschód | Wschód + Zachód + Południe (Zatoka Perska) |\n\nTabela potwierdza: gazoport **poszerza zbiór dostawców i tras** → dywersyfikacja jest faktem.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawne uzasadnienie uwzględniające **możliwość dostaw gazu ziemnego z różnych państw lub regionów**.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (np. tylko stwierdza \"gazoport zwiększa bezpieczeństwo\" bez wskazania różnorodności kierunków geograficznych).\n>\n> **Akceptowane warianty:** wskazanie co najmniej jednego konkretnego kierunku alternatywnego (np. Norwegia, Katar, kraje Zatoki Perskiej, USA) ORAZ wyjaśnienie, że chodzi o zróżnicowanie dostawców/kierunków.\n>\n> **Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:**\n> Odpowiedź musi zawierać DWA elementy:\n> 1. informację, że dotychczas dominowały dostawy z jednego kierunku (z Rosji / rurociągiem),\n> 2. wskazanie, że gazoport umożliwia dostawy z innych państw lub regionów (wystarczy wymienić choćby jeden).\n>\n> Sama ogólna fraza \"dywersyfikacja = różne źródła\" bez podania konkretnych krajów/regionów może nie wystarczyć - klucz wymaga **konkretności geograficznej**.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych - zadanie dotyczy geografii ekonomicznej i polityki surowcowej.\n\n> 🌍 **Referencja: Bezpieczeństwo energetyczne i dywersyfikacja** - dywersyfikacja dostaw energii to jeden z filarów polityki energetycznej UE (dyrektywy gazowe). Polega na zapewnieniu dostaw z co najmniej kilku niezależnych od siebie źródeł, tras i metod transportu.\n\n> 🗺️ **Lokalizacja Świnoujście** - miasto na wyspie Uznam, na skrajnym NW Polski, przy ujściu Świny do Zatoki Pomorskiej (Bałtyk). Dostęp do Bałtyku i dalej - przez Cieśniny Duńskie - do Morza Północnego i Atlantyku, co umożliwia przyjmowanie tankowców z całego świata.\n\n> ⚡ **LNG** (Liquefied Natural Gas) - gaz ziemny schłodzony do ok. -162°C, zajmuje ok. 600× mniejszą objętość niż w formie gazowej. Transport tankowcami opłacalny na duże odległości morskie. W terminalu regazyfikowany i wtłaczany do sieci.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n*(Zadanie otwarte - nie ma opcji ABCD, ale poniżej typowe błędne odpowiedzi uczniów:)*\n\n| Błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego nie dostaje punktu |\n| \"Gazoport pozwala importować więcej gazu\" | Nie ma mowy o zróżnicowaniu dostawców - samo zwiększenie ilości to nie dywersyfikacja |\n| \"Gazoport zwiększa bezpieczeństwo energetyczne Polski\" | Za ogólne - klucz wymaga wyjaśnienia MECHANIZMU (różne państwa/regiony), nie tylko skutku |\n| \"Polska nie będzie zależna od Rosji\" | Konieczne jest wskazanie skąd ZAMIAST lub DODATKOWO można sprowadzać gaz |\n| \"Gaz można transportować statkami\" | Prawda, ale bez powiązania z różnorodnością kierunków geograficznych to niepełna odpowiedź |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Uczniowie często mylą **dywersyfikację** z **zwiększeniem mocy przesyłowych** lub **obniżeniem cen**. Dywersyfikacja to wyłącznie **różnicowanie źródeł i kierunków** - choćby nowy dostawca był droższy, to i tak dywersyfikuje dostawy.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W kluczu CKE nie wystarczy ogólne stwierdzenie \"z różnych państw\" - warto podać konkretne przykłady geograficzne (Norwegia, Katar, USA), bo oceniający szuka potwierdzenia, że uczeń rozumie geografię handlu LNG.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Nie pisz \"Polska nie będzie importować gazu z Rosji\" - gazoport **uzupełnia**, a nie zastępuje istniejące dostawy rurociągowe. Kluczowe słowo to \"również\" / \"dodatkowo\" - Polska MOŻE teraz korzystać z wielu kierunków jednocześnie.","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 27. (0-1)
W Świnoujściu zlokalizowano jedną z największych inwestycji w Polsce - gazoport, który
służy do odbioru gazu ziemnego.
Uzasadnij, że funkcjonowanie gazoportu w Świnoujściu sprzyja dywersyfikacji dostaw
gazu ziemnego do Polski.
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 27. (0-1)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
[…] gospodarki człowieka […].
IV etap edukacyjny
12.6) Zdający przedstawia zmiany
w gospodarce Polski spowodowane jej
restrukturyzacją i modernizacją po 1990 r.
12.10) Zdający wskazuje głównych
partnerów handlowych oraz kierunki
geograficzne i strukturę towarową wymiany
międzynarodowej Polski.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawne uzasadnienie uwzględniające możliwość dostaw gazu ziemnego z różnych
państw lub regionów.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Przykładowa odpowiedź
Największym dostawcą gazu ziemnego do Polski jest Rosja, z której sprowadzamy ten
surowiec gazociągiem. Uruchomienie gazoportu umożliwia dostawy skroplonego gazu
ziemnego drogą morską, co pozwala sprowadzać to paliwo gazowcami m.in. z Norwegii
i z krajów położonych nad Zatoką Perską.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Gazoport w Świnoujściu umożliwia odbiór skroplonego gazu ziemnego (LNG) drogą morską, dzięki czemu Polska może sprowadzać gaz z różnych państw i regionów świata - nie tylko z Rosji gazociągiem. To właśnie możliwość korzystania z wielu, geograficznie zróżnicowanych źródeł stanowi istotę dywersyfikacji dostaw.

\n

Sposób 1 - Analiza przez pojęcie dywersyfikacji

\n

Dywersyfikacja dostaw oznacza zaopatrywanie się w surowiec z wielu różnych kierunków geograficznych lub od wielu dostawców, tak aby żaden z nich nie miał monopolu na dostawy i żeby awaria lub odcięcie jednego źródła nie sparaliżowało całego systemu.

\n

Krok 1 - sytuacja przed gazoport em:
Polska sprowadzała gaz ziemny przede wszystkim z Rosji - rurociągiem jamalskim (przez Białoruś i Ukrainę). Oznaczało to uzależnienie od jednego dostawcy i jednej trasy przesyłu. Ewentualne wstrzymanie dostaw (jak w kryzysach gazowych 2006, 2009) groziło poważnymi problemami energetycznymi.

\n

Krok 2 - co zmienia gazoport:
Gazoport to terminal regazyfikacyjny - odbiera LNG (liquefied natural gas) ze zbiornikowców (gazowców) i przetwarza go z powrotem w gaz, który trafia do sieci przesyłowej. Lokalizacja w Świnoujściu (nad Bałtykiem, z dostępem do Morza Północnego) pozwala przyjmować tankowce z dowolnego kierunku morskiego.

\n

Krok 3 - nowe kierunki dostaw:
Dzięki gazoport owi Polska może importować LNG m.in. z:

\n\n

Wniosek: Gazoport otwiera dostęp do wielu, geograficznie rozproszonych źródeł gazu, co uniezależnia Polskę od jednego dostawcy i jednej trasy. To klasyczna dywersyfikacja - różne kraje, różne regiony, różne metody transportu (morska + rurociągowa).

\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez definicję dywersyfikacji

\n

Dywersyfikacja = "różnicowanie". Sprawdzamy, czy warunek różnicowania jest spełniony:

\n

| Cecha | Przed gazoportem | Po uruchomieniu gazoportu |
| Liczba głównych dostawców | 1 (Rosja) | kilka (Rosja + Norwegia + Katar + USA…) |
| Metody transportu | tylko rurociąg | rurociąg + transport morski (LNG) |
| Kierunki geograficzne | tylko Wschód | Wschód + Zachód + Południe (Zatoka Perska) |

\n

Tabela potwierdza: gazoport poszerza zbiór dostawców i tras → dywersyfikacja jest faktem.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 1 pkt):
- 1 pkt - za poprawne uzasadnienie uwzględniające możliwość dostaw gazu ziemnego z różnych państw lub regionów.
- 0 pkt - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (np. tylko stwierdza "gazoport zwiększa bezpieczeństwo" bez wskazania różnorodności kierunków geograficznych).

Akceptowane warianty: wskazanie co najmniej jednego konkretnego kierunku alternatywnego (np. Norwegia, Katar, kraje Zatoki Perskiej, USA) ORAZ wyjaśnienie, że chodzi o zróżnicowanie dostawców/kierunków.

Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:
Odpowiedź musi zawierać DWA elementy:
1. informację, że dotychczas dominowały dostawy z jednego kierunku (z Rosji / rurociągiem),
2. wskazanie, że gazoport umożliwia dostawy z innych państw lub regionów (wystarczy wymienić choćby jeden).

Sama ogólna fraza "dywersyfikacja = różne źródła" bez podania konkretnych krajów/regionów może nie wystarczyć - klucz wymaga konkretności geograficznej.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych - zadanie dotyczy geografii ekonomicznej i polityki surowcowej.

\n
🌍 Referencja: Bezpieczeństwo energetyczne i dywersyfikacja - dywersyfikacja dostaw energii to jeden z filarów polityki energetycznej UE (dyrektywy gazowe). Polega na zapewnieniu dostaw z co najmniej kilku niezależnych od siebie źródeł, tras i metod transportu.
\n
🗺️ Lokalizacja Świnoujście - miasto na wyspie Uznam, na skrajnym NW Polski, przy ujściu Świny do Zatoki Pomorskiej (Bałtyk). Dostęp do Bałtyku i dalej - przez Cieśniny Duńskie - do Morza Północnego i Atlantyku, co umożliwia przyjmowanie tankowców z całego świata.
\n
⚡ LNG (Liquefied Natural Gas) - gaz ziemny schłodzony do ok. -162°C, zajmuje ok. 600× mniejszą objętość niż w formie gazowej. Transport tankowcami opłacalny na duże odległości morskie. W terminalu regazyfikowany i wtłaczany do sieci.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

(Zadanie otwarte - nie ma opcji ABCD, ale poniżej typowe błędne odpowiedzi uczniów:)

\n

| Błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego nie dostaje punktu |
| "Gazoport pozwala importować więcej gazu" | Nie ma mowy o zróżnicowaniu dostawców - samo zwiększenie ilości to nie dywersyfikacja |
| "Gazoport zwiększa bezpieczeństwo energetyczne Polski" | Za ogólne - klucz wymaga wyjaśnienia MECHANIZMU (różne państwa/regiony), nie tylko skutku |
| "Polska nie będzie zależna od Rosji" | Konieczne jest wskazanie skąd ZAMIAST lub DODATKOWO można sprowadzać gaz |
| "Gaz można transportować statkami" | Prawda, ale bez powiązania z różnorodnością kierunków geograficznych to niepełna odpowiedź |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Uczniowie często mylą dywersyfikację z zwiększeniem mocy przesyłowych lub obniżeniem cen. Dywersyfikacja to wyłącznie różnicowanie źródeł i kierunków - choćby nowy dostawca był droższy, to i tak dywersyfikuje dostawy.
\n
⚠️ Uwaga 2: W kluczu CKE nie wystarczy ogólne stwierdzenie "z różnych państw" - warto podać konkretne przykłady geograficzne (Norwegia, Katar, USA), bo oceniający szuka potwierdzenia, że uczeń rozumie geografię handlu LNG.
\n
⚠️ Uwaga 3: Nie pisz "Polska nie będzie importować gazu z Rosji" - gazoport uzupełnia, a nie zastępuje istniejące dostawy rurociągowe. Kluczowe słowo to "również" / "dodatkowo" - Polska MOŻE teraz korzystać z wielu kierunków jednocześnie.
"}]}