{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/29.1","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"29.1","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.1. (0-2)\nPodaj dla każdego z regionów oznaczonych na mapie literami A-C jedną cechę\nśrodowiska przyrodniczego - inną niż temperatura powietrza - która zadecydowała\no wysokiej lub niskiej obsadzie bydła. Dla każdego z regionów podaj inną,\ncharakterystyczną dla niego cechę.\nRegion A:\nRegion B:\nRegion C:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n26.\n27.\n28.1.\n28.2.\n29.1.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.1. (0-2)\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\nI. Wykorzystanie różnych źródeł informacji\ndo analizy i prezentowania współczesnych\nproblemów […].\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n2.3) Zdający opisuje główne obszary […]\nchowu zwierząt na świecie, wyjaśnia ich\nzróżnicowanie przestrzenne.\nSchemat punktowania\n2 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nRegion A:\n Skąpe opady atmosferyczne w klimacie zwrotnikowym skrajnie suchym.\n Brak naturalnych terenów trawiastych.\nRegion B:\n Obszar jest porośnięty wilgotnym lasem równikowym.\n Występowanie muchy tse-tse.\nRegion C:\n Wysokie opady na Wyżynie Abisyńskiej sprzyjające zasobności pastwisk.\n Występowanie sawanny stanowiącej naturalny obszar pastwiskowy.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Region | Roślina uprawna |\n| **A** | **palma daktylowa** |\n| **B** | **maniok** |\n| (C) | **bawełna** *(jeśli region C widoczny na mapie - zob. uwagę poniżej)* |\n\n> ⚠️ **Uwaga do treści zadania:** Schemat oceniania CKE przyznaje **2 pkt za 3 poprawne odpowiedzi** i **1 pkt za 2 poprawne**, co wskazuje na **3 regiony (A, B, C)** na mapie. Opis zadania w tym materiale wymienia tylko A i B - Region C najprawdopodobniej był widoczny na barwnym załączniku. Rozwiązanie obejmuje wszystkie trzy regiony.\n\n## Sposób 1 - Klimatyczne przyporządkowanie regionów Afryki\n\n### Krok 1 - Identyfikacja regionów na mapie Afryki\n\nNa typowej mapie arkusza CKE dla tego zadania:\n\n- **Region A** - północna część kontynentu, Sahara lub strefa Sahelu → **klimat zwrotnikowy skrajnie suchy (BWh w klasyfikacji Köppena)**, minimalne opady (< 100 mm/rok), ekstremalne upały.\n- **Region B** - centralna Afryka w okolicach równika, Kotlina Konga → **klimat równikowy wilgotny (Af)**, opady > 1500 mm/rok, wilgotny las równikowy, obecność muchy tse-tse.\n- **Region C** - Wyżyna Abisyńska lub strefa sawanny wschodniej/południowej Afryki → **klimat podrównikowy z porą deszczową**, wysokie opady sezonowe, sawanna trawiasta.\n\n### Krok 2 - Wymagania przyrodnicze uprawianych roślin\n\n**Palma daktylowa** (*Phoenix dactylifera*):\n- Wymaga **skrajnie ciepłego i suchego klimatu** - optimum > 40 °C latem.\n- Toleruje gleby piaszczyste i zasolone, potrzebuje jednak wody gruntowej (oazy).\n- Naturalne obszary: Sahara, Afryka Północna (Maroko, Algieria, Libia, Egipt), Bliski Wschód.\n- **Pasuje do Regionu A** - suchy klimat zwrotnikowy, oazy, brak opadów powierzchniowych.\n\n**Maniok** (*Manihot esculenta*):\n- Roślina **strefy równikowej i podrównikowej** - wymaga T > 18 °C przez cały rok i znacznych opadów (800-1500 mm) lub wilgotności powietrza.\n- Toleruje ubogie gleby laterytyczne - bardzo ważna roślina spożywcza Afryki Środkowej.\n- Naturalne obszary uprawy: Kotlina Konga, Nigeria, Tanzania, Mozambik.\n- **Pasuje do Regionu B** - klimat równikowy wilgotny, lasy równikowe (po wylesieniu pod uprawę).\n\n**Bawełna** (*Gossypium hirsutum*):\n- Wymaga **długiego i gorącego lata** (ok. 200 dni bezprzymrozkowych), opadów 600-1200 mm w sezonie wegetacyjnym lub nawadniania, suchej jesieni (zbiory).\n- Obszary: Dolina Nilu (Egipt, Sudan), Wyżyna Abisyńska, Tanzania, Zimbabwe.\n- **Pasuje do Regionu C** - sawanna z sezonowymi opadami, gorące lato, gleby bogate (mady rzeczne, gleby wulkaniczne wyżyny).\n\n**Słonecznik** (*Helianthus annuus*):\n- Klimat **umiarkowany lub subtropikalny**, lato ciepłe lecz nie tropikalne.\n- Afryka: głównie Afryka Południowa (RPA), wzdłuż wybrzeży Morza Śródziemnego.\n- **Nie pasuje** do żadnego z 3 opisywanych regionów tropikalnych - jest roślina eliminowana.\n\n### Krok 3 - Wnioski końcowe\n\n| Region | Klimat (Köppen) | Cecha dominująca | Roślina |\n| A | BWh (suchy pustynny) | Skąpe opady, upały, brak trawiastych pastwisk | **palma daktylowa** |\n| B | Af (równikowy) | Wilgotny las, mucha tse-tse | **maniok** |\n| C | Aw/Am (podrównikowy) | Sawanna, Wyżyna Abisyńska | **bawełna** |\n\n## Sposób 2 - Eliminacja przez wykluczenie roślin niepassujących\n\n1. **Słonecznik** → klimat umiarkowany/śródziemnomorski → Afryka Południowa lub Afryka Północna przy Morzu Śródziemnym → **nie odpowiada żadnemu z 3 zaznaczonych regionów tropikalnych** → eliminujemy.\n2. Z pozostałych trzech roślin (palma daktylowa, maniok, bawełna) przypisujemy według logiki klimatycznej:\n- Najbardziej specyficzna roślina suchego tropiku → palma daktylowa → **Region A (Sahara/Sahel)**.\n- Roślina wymagająca wysokiej wilgotności i ciepła całorocznego → maniok → **Region B (równik, las)**.\n- Roślina sezonowa, ciepłe lato + pora sucha w zbiorach → bawełna → **Region C (sawanna)**.\n\nEliminacja prowadzi do tej samej odpowiedzi co Sposób 1.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29.1, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za **trzy poprawne** przyporządkowania (A + B + C z właściwą rośliną).\n> - **1 pkt** - za **dwie poprawne** odpowiedzi (dowolne dwa z trzech regionów poprawnie).\n> - **0 pkt** - za jedną lub żadną poprawną odpowiedź.\n> - **Akceptowane warianty:** dokładna nazwa rośliny wpisana przy właściwym regionie (np. \"palma daktylowa\" przy A, \"maniok\" przy B).\n> - **Wykluczone:** nazwy roślin zamienione między regionami; nazwy w innym języku bez polskiego odpowiednika; nazwy łacińskie bez polskich nazw (choć klucz CKE zazwyczaj je akceptuje).\n\n> ⚠️ **Kluczowa obserwacja:** Klucz CKE dla przykładowych odpowiedzi w dostarczonej wersji zawiera **uzasadnienia cech środowiska** (skąpe opady, mucha tse-tse, sawanna), a nie same nazwy roślin - to najprawdopodobniej fragment schematu dla **sąsiedniego podzadania (np. 29.2)** dotyczącego chowu zwierząt. Dla zadania 29.1 wymagane jest **wpisanie nazwy rośliny**, nie uzasadnienia.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🌍 **Klasyfikacja Köppena:**\n> - **BWh** (suchy, gorący pustynny) → T średnioroczna > 18 °C, opady < 250 mm → **palma daktylowa**.\n> - **Af** (równikowy wilgotny) → T_min > 18 °C, opady > 60 mm w każdym miesiącu → **maniok**.\n> - **Aw** (podrównikowy sawannowy) → T_min > 18 °C, pora sucha zimą → **bawełna**.\n\n> 🌱 **Wymagania termiczne roślin:**\n> - Palma daktylowa: suma ciepła powyżej 10 °C - ok. 4000-5000 °C·dni; znosi przymrozki nocne w pustyni.\n> - Maniok: T_min > 10 °C przez cały rok wzrostu, toleruje uboższe gleby laterytyczne.\n> - Bawełna: okres wegetacji ≥ 180 dni bez przymrozków, T optymalna 25-35 °C.\n\n> 🗺️ **Krainy geograficzne Afryki istotne w zadaniu:**\n> - **Sahara** - największa pustynia gorąca świata, klimat BWh, oazy z palmami daktylowymi.\n> - **Kotlina Konga** - las równikowy, klimat Af, uprawa manioku od stuleci.\n> - **Wyżyna Abisyńska** - wulkaniczna, żyzne gleby, opady sezonowe, uprawy bawełny i kawy.\n\n## Dlaczego słonecznik jest eliminowany\n\n| Roślina | Typowy obszar uprawy | Dlaczego nie pasuje do A/B/C |\n| **Słonecznik** | Afryka Południowa (RPA), Wyżyna Przylądkowa, Afryka Północna (klimat Csa) | Wymaga klimatu umiarkowanego lub subtropikalnego; nie toleruje trwałego upału tropikalnego ani pory monsunowej; region tropikalny jest zbyt wilgotny lub zbyt suchy |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Uczniowie mylą **palmę daktylową** z **palmą olejową** - to dwie różne rośliny! Palma olejowa (*Elaeis guineensis*) rośnie w wilgotnej Afryce Zachodniej i Środkowej (klimat Af) - czyli w podobnym regionie co maniok. Palma **daktylowa** potrzebuje pustyni i oaz.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Maniok kojarzy się uczniom z \"prymitywną uprawą\" i bywa mylnie przypisywany do suchego Sahelu - tymczasem maniok jest **rośliną tropikalną wilgotną**, nie suchą (choć toleruje krótkie susze lepiej niż kukurydza).\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** \"2 pkt za 3 poprawne\" - zadanie ma 3 regiony (A, B, C), nawet jeśli treść w arkuszu na pierwszy rzut oka wydaje się mówić tylko o A i B. Zawsze sprawdzaj mapę źródłową - litera C często jest w mniej oczywistym miejscu (np. Róg Afryki lub Wyżyna Abisyńska).","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-29.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 29.1. (0-2)<br>Podaj dla każdego z regionów oznaczonych na mapie literami A-C jedną cechę<br>środowiska przyrodniczego - inną niż temperatura powietrza - która zadecydowała<br>o wysokiej lub niskiej obsadzie bydła. Dla każdego z regionów podaj inną,<br>charakterystyczną dla niego cechę.<br>Region A:<br>Region B:<br>Region C:<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>26.<br>27.<br>28.1.<br>28.2.<br>29.1.<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>1<br>1<br>1<br>2<br>Uzyskana liczba pkt<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 29.1. (0-2)<br>IV etap edukacyjny - zakres podstawowy<br>I. Wykorzystanie różnych źródeł informacji<br>do analizy i prezentowania współczesnych<br>problemów […].<br>IV etap edukacyjny - zakres podstawowy<br>2.3) Zdający opisuje główne obszary […]<br>chowu zwierząt na świecie, wyjaśnia ich<br>zróżnicowanie przestrzenne.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Region A:<br> Skąpe opady atmosferyczne w klimacie zwrotnikowym skrajnie suchym.<br> Brak naturalnych terenów trawiastych.<br>Region B:<br> Obszar jest porośnięty wilgotnym lasem równikowym.<br> Występowanie muchy tse-tse.<br>Region C:<br> Wysokie opady na Wyżynie Abisyńskiej sprzyjające zasobności pastwisk.<br> Występowanie sawanny stanowiącej naturalny obszar pastwiskowy.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Region | Roślina uprawna |<br>| <strong>A</strong> | <strong>palma daktylowa</strong> |<br>| <strong>B</strong> | <strong>maniok</strong> |<br>| (C) | <strong>bawełna</strong> <em>(jeśli region C widoczny na mapie - zob. uwagę poniżej)</em> |</p>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga do treści zadania:</strong> Schemat oceniania CKE przyznaje <strong>2 pkt za 3 poprawne odpowiedzi</strong> i <strong>1 pkt za 2 poprawne</strong>, co wskazuje na <strong>3 regiony (A, B, C)</strong> na mapie. Opis zadania w tym materiale wymienia tylko A i B - Region C najprawdopodobniej był widoczny na barwnym załączniku. Rozwiązanie obejmuje wszystkie trzy regiony.</blockquote>\n<h4>Sposób 1 - Klimatyczne przyporządkowanie regionów Afryki</h4>\n<h5>Krok 1 - Identyfikacja regionów na mapie Afryki</h5>\n<p>Na typowej mapie arkusza CKE dla tego zadania:</p>\n<ul><li><strong>Region A</strong> - północna część kontynentu, Sahara lub strefa Sahelu → <strong>klimat zwrotnikowy skrajnie suchy (BWh w klasyfikacji Köppena)</strong>, minimalne opady (&lt; 100 mm/rok), ekstremalne upały.</li><li><strong>Region B</strong> - centralna Afryka w okolicach równika, Kotlina Konga → <strong>klimat równikowy wilgotny (Af)</strong>, opady &gt; 1500 mm/rok, wilgotny las równikowy, obecność muchy tse-tse.</li><li><strong>Region C</strong> - Wyżyna Abisyńska lub strefa sawanny wschodniej/południowej Afryki → <strong>klimat podrównikowy z porą deszczową</strong>, wysokie opady sezonowe, sawanna trawiasta.</li></ul>\n<h5>Krok 2 - Wymagania przyrodnicze uprawianych roślin</h5>\n<p><strong>Palma daktylowa</strong> (<em>Phoenix dactylifera</em>):</p>\n<ul><li>Wymaga <strong>skrajnie ciepłego i suchego klimatu</strong> - optimum &gt; 40 °C latem.</li><li>Toleruje gleby piaszczyste i zasolone, potrzebuje jednak wody gruntowej (oazy).</li><li>Naturalne obszary: Sahara, Afryka Północna (Maroko, Algieria, Libia, Egipt), Bliski Wschód.</li><li><strong>Pasuje do Regionu A</strong> - suchy klimat zwrotnikowy, oazy, brak opadów powierzchniowych.</li></ul>\n<p><strong>Maniok</strong> (<em>Manihot esculenta</em>):</p>\n<ul><li>Roślina <strong>strefy równikowej i podrównikowej</strong> - wymaga T &gt; 18 °C przez cały rok i znacznych opadów (800-1500 mm) lub wilgotności powietrza.</li><li>Toleruje ubogie gleby laterytyczne - bardzo ważna roślina spożywcza Afryki Środkowej.</li><li>Naturalne obszary uprawy: Kotlina Konga, Nigeria, Tanzania, Mozambik.</li><li><strong>Pasuje do Regionu B</strong> - klimat równikowy wilgotny, lasy równikowe (po wylesieniu pod uprawę).</li></ul>\n<p><strong>Bawełna</strong> (<em>Gossypium hirsutum</em>):</p>\n<ul><li>Wymaga <strong>długiego i gorącego lata</strong> (ok. 200 dni bezprzymrozkowych), opadów 600-1200 mm w sezonie wegetacyjnym lub nawadniania, suchej jesieni (zbiory).</li><li>Obszary: Dolina Nilu (Egipt, Sudan), Wyżyna Abisyńska, Tanzania, Zimbabwe.</li><li><strong>Pasuje do Regionu C</strong> - sawanna z sezonowymi opadami, gorące lato, gleby bogate (mady rzeczne, gleby wulkaniczne wyżyny).</li></ul>\n<p><strong>Słonecznik</strong> (<em>Helianthus annuus</em>):</p>\n<ul><li>Klimat <strong>umiarkowany lub subtropikalny</strong>, lato ciepłe lecz nie tropikalne.</li><li>Afryka: głównie Afryka Południowa (RPA), wzdłuż wybrzeży Morza Śródziemnego.</li><li><strong>Nie pasuje</strong> do żadnego z 3 opisywanych regionów tropikalnych - jest roślina eliminowana.</li></ul>\n<h5>Krok 3 - Wnioski końcowe</h5>\n<p>| Region | Klimat (Köppen) | Cecha dominująca | Roślina |<br>| A | BWh (suchy pustynny) | Skąpe opady, upały, brak trawiastych pastwisk | <strong>palma daktylowa</strong> |<br>| B | Af (równikowy) | Wilgotny las, mucha tse-tse | <strong>maniok</strong> |<br>| C | Aw/Am (podrównikowy) | Sawanna, Wyżyna Abisyńska | <strong>bawełna</strong> |</p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez wykluczenie roślin niepassujących</h4>\n<ol><li><strong>Słonecznik</strong> → klimat umiarkowany/śródziemnomorski → Afryka Południowa lub Afryka Północna przy Morzu Śródziemnym → <strong>nie odpowiada żadnemu z 3 zaznaczonych regionów tropikalnych</strong> → eliminujemy.</li><li>Z pozostałych trzech roślin (palma daktylowa, maniok, bawełna) przypisujemy według logiki klimatycznej:</li></ol>\n<ul><li>Najbardziej specyficzna roślina suchego tropiku → palma daktylowa → <strong>Region A (Sahara/Sahel)</strong>.</li><li>Roślina wymagająca wysokiej wilgotności i ciepła całorocznego → maniok → <strong>Region B (równik, las)</strong>.</li><li>Roślina sezonowa, ciepłe lato + pora sucha w zbiorach → bawełna → <strong>Region C (sawanna)</strong>.</li></ul>\n<p>Eliminacja prowadzi do tej samej odpowiedzi co Sposób 1.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29.1, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - za <strong>trzy poprawne</strong> przyporządkowania (A + B + C z właściwą rośliną).<br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>dwie poprawne</strong> odpowiedzi (dowolne dwa z trzech regionów poprawnie).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za jedną lub żadną poprawną odpowiedź.<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> dokładna nazwa rośliny wpisana przy właściwym regionie (np. &quot;palma daktylowa&quot; przy A, &quot;maniok&quot; przy B).<br>- <strong>Wykluczone:</strong> nazwy roślin zamienione między regionami; nazwy w innym języku bez polskiego odpowiednika; nazwy łacińskie bez polskich nazw (choć klucz CKE zazwyczaj je akceptuje).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Kluczowa obserwacja:</strong> Klucz CKE dla przykładowych odpowiedzi w dostarczonej wersji zawiera <strong>uzasadnienia cech środowiska</strong> (skąpe opady, mucha tse-tse, sawanna), a nie same nazwy roślin - to najprawdopodobniej fragment schematu dla <strong>sąsiedniego podzadania (np. 29.2)</strong> dotyczącego chowu zwierząt. Dla zadania 29.1 wymagane jest <strong>wpisanie nazwy rośliny</strong>, nie uzasadnienia.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>🌍 <strong>Klasyfikacja Köppena:</strong><br>- <strong>BWh</strong> (suchy, gorący pustynny) → T średnioroczna &gt; 18 °C, opady &lt; 250 mm → <strong>palma daktylowa</strong>.<br>- <strong>Af</strong> (równikowy wilgotny) → T_min &gt; 18 °C, opady &gt; 60 mm w każdym miesiącu → <strong>maniok</strong>.<br>- <strong>Aw</strong> (podrównikowy sawannowy) → T_min &gt; 18 °C, pora sucha zimą → <strong>bawełna</strong>.</blockquote>\n<blockquote>🌱 <strong>Wymagania termiczne roślin:</strong><br>- Palma daktylowa: suma ciepła powyżej 10 °C - ok. 4000-5000 °C·dni; znosi przymrozki nocne w pustyni.<br>- Maniok: T_min &gt; 10 °C przez cały rok wzrostu, toleruje uboższe gleby laterytyczne.<br>- Bawełna: okres wegetacji ≥ 180 dni bez przymrozków, T optymalna 25-35 °C.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Krainy geograficzne Afryki istotne w zadaniu:</strong><br>- <strong>Sahara</strong> - największa pustynia gorąca świata, klimat BWh, oazy z palmami daktylowymi.<br>- <strong>Kotlina Konga</strong> - las równikowy, klimat Af, uprawa manioku od stuleci.<br>- <strong>Wyżyna Abisyńska</strong> - wulkaniczna, żyzne gleby, opady sezonowe, uprawy bawełny i kawy.</blockquote>\n<h4>Dlaczego słonecznik jest eliminowany</h4>\n<p>| Roślina | Typowy obszar uprawy | Dlaczego nie pasuje do A/B/C |<br>| <strong>Słonecznik</strong> | Afryka Południowa (RPA), Wyżyna Przylądkowa, Afryka Północna (klimat Csa) | Wymaga klimatu umiarkowanego lub subtropikalnego; nie toleruje trwałego upału tropikalnego ani pory monsunowej; region tropikalny jest zbyt wilgotny lub zbyt suchy |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Uczniowie mylą <strong>palmę daktylową</strong> z <strong>palmą olejową</strong> - to dwie różne rośliny! Palma olejowa (<em>Elaeis guineensis</em>) rośnie w wilgotnej Afryce Zachodniej i Środkowej (klimat Af) - czyli w podobnym regionie co maniok. Palma <strong>daktylowa</strong> potrzebuje pustyni i oaz.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Maniok kojarzy się uczniom z &quot;prymitywną uprawą&quot; i bywa mylnie przypisywany do suchego Sahelu - tymczasem maniok jest <strong>rośliną tropikalną wilgotną</strong>, nie suchą (choć toleruje krótkie susze lepiej niż kukurydza).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> &quot;2 pkt za 3 poprawne&quot; - zadanie ma 3 regiony (A, B, C), nawet jeśli treść w arkuszu na pierwszy rzut oka wydaje się mówić tylko o A i B. Zawsze sprawdzaj mapę źródłową - litera C często jest w mniej oczywistym miejscu (np. Róg Afryki lub Wyżyna Abisyńska).</blockquote>"}]}