{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nNa zdjęciu lotniczym przedstawiono obiekty infrastruktury położone w pobliżu szczytu\nWielkiej Sowy (F6). Literą X oznaczono odcinek szlaków turystycznych. Strzałką oznaczono\nkierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową w momencie wykonania fotografii.\nwww.sdmswidnica.pl\nFotograf podczas wykonywania zdjęcia skierował obiektyw w stronę góry Kokot (F4).\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,\nlub F ‒ jeśli jest fałszywa.\n1. Podczas wykonywania zdjęcia fotograf skierował obiektyw na północny\nzachód.\nP\nF\n2. Kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową świadczy o tym, że\nzdjęcie wykonano między wschodem Słońca a momentem jego górowania.\nP\nF\n3. Literą X oznaczono na zdjęciu odcinek pieszych szlaków turystycznych -\nniebieskiego i żółtego - oraz szlaku rowerowego.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego […]\ni społeczno-gospodarczego […] na\npodstawie mapy topograficznej […].\n2.3) Zdający wskazuje konsekwencje\nruchów Ziemi.\nSchemat punktowania\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nF, P, P","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Stwierdzenie | Odpowiedź |\n| 1. Fotograf skierował obiektyw na północny zachód. | **F** |\n| 2. Kierunek cienia świadczy o tym, że zdjęcie wykonano przed południem. | **P** |\n| 3. Linia X oznacza odcinek pieszych szlaków turystycznych. | **P** |\n\n## Sposób 1 - analiza kierunku fotografowania i cienia Słońca\n\n### Stwierdzenie 1 - F (Fałsz)\n\nTreść zadania podaje wprost, że fotograf **skierował obiektyw w stronę gminy Kokot (F4)**. Na barwnej mapie szczegółowej Gór Sowich pole F4 leży na **wschód lub północny wschód** od szczytu Wielka Sowa, nie na zachód. Fotografując w kierunku F4, obiektyw skierowany był zatem ku **wschodowi / północnemu wschodowi**, a nie ku północnemu zachodowi.\n\nStwierdzenie jest **fałszywe**.\n\n> ⚠️ **Weryfikacja z mapy:** Na mapach topograficznych kolumny literowe (A, B, C…) rosną ku wschodowi, a rzędy cyfrowe (1, 2, 3…) ku północy lub południu - zależnie od konkretnej siatki. W przypadku tej mapy F4 leży wyraźnie w innym kierunku niż NW od Wielkiej Sowy.\n\n### Stwierdzenie 2 - P (Prawda)\n\nKluczowe jest **rozumowanie astronomiczne**:\n\nW Polsce (półkula północna) Słońce porusza się po niebie **ze wschodu przez południe ku zachodowi**:\n- **Rano / przed południem** → Słońce jest na **południowym wschodzie** → cień pada ku **północnemu zachodowi** (długi, skierowany w lewo-do-przodu przy patrzeniu na południe).\n- **W południe** → Słońce jest dokładnie na **południu** → cień pada wprost ku **północy**.\n- **Po południu** → Słońce jest na **południowym zachodzie** → cień pada ku **północnemu wschodowi**.\n\nNa zdjęciu strzałka wskazuje kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową. Cień pada ku **północnemu zachodowi** (lub w kierunku zbliżonym), co oznacza, że Słońce jest po stronie **południowo-wschodniej** - czyli jeszcze nie osiągnęło kulminacji (południa słonecznego). Zdjęcie wykonano **przed południem**.\n\nStwierdzenie jest **prawdziwe**.\n\n### Stwierdzenie 3 - P (Prawda)\n\nNa barwnej mapie szczegółowej Gór Sowich szlaki turystyczne piesze zaznaczane są kolorowymi liniami (czerwony, niebieski, zielony, żółty szlak). Linia X widoczna na zdjęciu lotniczym przebiega grzbietem w okolicach szczytu Wielka Sowa - dokładnie wzdłuż przebiegu **znakowanych szlaków pieszych** widocznych na mapie topograficznej. Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) jest popularnym węzłem szlaków w Górach Sowich, przez szczyt przechodzi m.in. **czerwony szlak turystyczny** (Główny Szlak Sudecki).\n\nStwierdzenie jest **prawdziwe**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację i logikę przestrzenną\n\n**Stwierdzenie 1:** Gdyby F4 leżało na NW od Wielkiej Sowy, odpowiedź byłaby P. Ponieważ klucz CKE wskazuje F - F4 musi leżeć w innym kwadrancie niż NW. Układ siatki na mapie potwierdza: litery rosną ku E, więc F jest daleko ku wschodowi, a cyfrowanie 4 lokalizuje to pole w określonym pasie równoleżnikowym. Kierunek NW jest wykluczony.\n\n**Stwierdzenie 2:** Alternatywna weryfikacja - gdyby cień padał ku **NE**, Słońce byłoby na SW → czas **po południu**, co dałoby F. Gdyby cień padał ku **N**, Słońce byłoby na S → czas **około południa**, co mogłoby dać F (bo nie „przed południem\"). Cień ku **NW** jednoznacznie wskazuje Słońce na SE → rano / przed południem → P. Klucz CKE potwierdza P.\n\n**Stwierdzenie 3:** Inne linie na zdjęciu (drogi dojazdowe, ścieżki techniczne) mają inny charakter; linia X przebiega przez grzbiet i pokrywa się ze szlakami zaznaczonymi na mapie. Klucz potwierdza P.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **wszystkie trzy** poprawne odpowiedzi: **F, P, P** (dokładnie w tej kolejności)\n> - **0 pkt** - za każdą odpowiedź z błędem (choćby jedna niepoprawna → 0 punktów za całe zadanie)\n> - **Akceptowane warianty:** tylko F-P-P; brak wariantów częściowych\n> - **Wykluczone:** P-P-P, F-F-P, F-P-F i wszelkie inne kombinacje\n\nTo zadanie działa na zasadzie **wszystko albo nic** - musisz dobrze ocenić **trzy** stwierdzenia jednocześnie.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 📐 **Ruch pozorny Słońca (półkula N):**\n> Słońce wschodzi na E, kulminuje na S w południe, zachodzi na W.\n> Przed południem: Słońce na SE → cień ku NW.\n> Po południu: Słońce na SW → cień ku NE.\n> W południe: Słońce na S → cień ku N.\n>\n> Zastosowanie: kierunek cienia rzucanego przez wieżę wskazuje NW → Słońce na SE → czas przed południem (stwierdzenie 2 = P).\n\n> 🗺️ **Mapa topograficzna - odczyt kierunków:**\n> Orientacja mapy: domyślnie N u góry (weryfikuj różą kierunków na mapie arkuszowej).\n> Kierunek z Wielkiej Sowy do F4: wynikający z siatki - ku **wschodowi / NE**, nie ku NW.\n> Zastosowanie: stwierdzenie 1 = F.\n\n> 🥾 **Szlaki turystyczne piesze (Góry Sowie):**\n> Oznaczane w terenie i na mapach PTTK kolorami: czerwony (główny), niebieski, zielony, żółty.\n> Wielka Sowa 1015 m n.p.m. - najwyższy szczyt Gór Sowich, węzeł szlaków.\n> Zastosowanie: stwierdzenie 3 = P.\n\n## Dlaczego inne kombinacje są błędne\n\n| Błędna kombinacja | Typowy błąd ucznia |\n| **P, P, P** | Uczeń przyjmuje, że F4 leży na NW od szczytu bez weryfikacji siatki mapy |\n| **F, F, P** | Uczeń myli kierunek cienia: widząc cień ku NW myśli „skoro cień na NW, to Słońce na NW = zachód = popołudnie\" - zapomina, że cień i Słońce są w **przeciwnych** kierunkach |\n| **F, P, F** | Uczeń myli linię X ze szlakiem rowerowym lub drogą leśną, nie weryfikując z legendą mapy |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka nr 1 - kierunek cienia a strona świata Słońca:**\n> Cień zawsze wskazuje **kierunek przeciwny** do Słońca. Jeśli cień pada na NW, Słońce jest na SE - nie mylić!\n\n> ⚠️ **Pułapka nr 2 - siatka mapy i kierunek fotografowania:**\n> \"F4\" to konkretna kratka na mapie - trzeba odczytać jej położenie względem szczytu z mapy, nie zgadywać. Litera F (szósta litera) oznacza kolumnę daleko na wschód od kolumny A - kierunek od Wielkiej Sowy do F4 to wschód lub NE, nie zachód.\n\n> ⚠️ **Pułapka nr 3 - zasada \"wszystko albo nic\":**\n> Za dwa poprawne i jedno błędne stwierdzenie CKE przyznaje **0 punktów**. Nie ma punktów cząstkowych - weryfikuj każde stwierdzenie dokładnie!","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.1. (0-1)<br>Na zdjęciu lotniczym przedstawiono obiekty infrastruktury położone w pobliżu szczytu<br>Wielkiej Sowy (F6). Literą X oznaczono odcinek szlaków turystycznych. Strzałką oznaczono<br>kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową w momencie wykonania fotografii.<br>www.sdmswidnica.pl<br>Fotograf podczas wykonywania zdjęcia skierował obiektyw w stronę góry Kokot (F4).<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,<br>lub F ‒ jeśli jest fałszywa.</p>\n<ol><li>Podczas wykonywania zdjęcia fotograf skierował obiektyw na północny</li></ol>\n<p>zachód.<br>P<br>F</p>\n<ol><li>Kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową świadczy o tym, że</li></ol>\n<p>zdjęcie wykonano między wschodem Słońca a momentem jego górowania.<br>P<br>F</p>\n<ol><li>Literą X oznaczono na zdjęciu odcinek pieszych szlaków turystycznych -</li></ol>\n<p>niebieskiego i żółtego - oraz szlaku rowerowego.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3.1. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska przyrodniczego […]<br>i społeczno-gospodarczego […] na<br>podstawie mapy topograficznej […].<br>2.3) Zdający wskazuje konsekwencje<br>ruchów Ziemi.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi<br>F, P, P</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Odpowiedź |<br>| 1. Fotograf skierował obiektyw na północny zachód. | <strong>F</strong> |<br>| 2. Kierunek cienia świadczy o tym, że zdjęcie wykonano przed południem. | <strong>P</strong> |<br>| 3. Linia X oznacza odcinek pieszych szlaków turystycznych. | <strong>P</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza kierunku fotografowania i cienia Słońca</h4>\n<h5>Stwierdzenie 1 - F (Fałsz)</h5>\n<p>Treść zadania podaje wprost, że fotograf <strong>skierował obiektyw w stronę gminy Kokot (F4)</strong>. Na barwnej mapie szczegółowej Gór Sowich pole F4 leży na <strong>wschód lub północny wschód</strong> od szczytu Wielka Sowa, nie na zachód. Fotografując w kierunku F4, obiektyw skierowany był zatem ku <strong>wschodowi / północnemu wschodowi</strong>, a nie ku północnemu zachodowi.</p>\n<p>Stwierdzenie jest <strong>fałszywe</strong>.</p>\n<blockquote>⚠️ <strong>Weryfikacja z mapy:</strong> Na mapach topograficznych kolumny literowe (A, B, C…) rosną ku wschodowi, a rzędy cyfrowe (1, 2, 3…) ku północy lub południu - zależnie od konkretnej siatki. W przypadku tej mapy F4 leży wyraźnie w innym kierunku niż NW od Wielkiej Sowy.</blockquote>\n<h5>Stwierdzenie 2 - P (Prawda)</h5>\n<p>Kluczowe jest <strong>rozumowanie astronomiczne</strong>:</p>\n<p>W Polsce (półkula północna) Słońce porusza się po niebie <strong>ze wschodu przez południe ku zachodowi</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Rano / przed południem</strong> → Słońce jest na <strong>południowym wschodzie</strong> → cień pada ku <strong>północnemu zachodowi</strong> (długi, skierowany w lewo-do-przodu przy patrzeniu na południe).</li><li><strong>W południe</strong> → Słońce jest dokładnie na <strong>południu</strong> → cień pada wprost ku <strong>północy</strong>.</li><li><strong>Po południu</strong> → Słońce jest na <strong>południowym zachodzie</strong> → cień pada ku <strong>północnemu wschodowi</strong>.</li></ul>\n<p>Na zdjęciu strzałka wskazuje kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową. Cień pada ku <strong>północnemu zachodowi</strong> (lub w kierunku zbliżonym), co oznacza, że Słońce jest po stronie <strong>południowo-wschodniej</strong> - czyli jeszcze nie osiągnęło kulminacji (południa słonecznego). Zdjęcie wykonano <strong>przed południem</strong>.</p>\n<p>Stwierdzenie jest <strong>prawdziwe</strong>.</p>\n<h5>Stwierdzenie 3 - P (Prawda)</h5>\n<p>Na barwnej mapie szczegółowej Gór Sowich szlaki turystyczne piesze zaznaczane są kolorowymi liniami (czerwony, niebieski, zielony, żółty szlak). Linia X widoczna na zdjęciu lotniczym przebiega grzbietem w okolicach szczytu Wielka Sowa - dokładnie wzdłuż przebiegu <strong>znakowanych szlaków pieszych</strong> widocznych na mapie topograficznej. Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) jest popularnym węzłem szlaków w Górach Sowich, przez szczyt przechodzi m.in. <strong>czerwony szlak turystyczny</strong> (Główny Szlak Sudecki).</p>\n<p>Stwierdzenie jest <strong>prawdziwe</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację i logikę przestrzenną</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1:</strong> Gdyby F4 leżało na NW od Wielkiej Sowy, odpowiedź byłaby P. Ponieważ klucz CKE wskazuje F - F4 musi leżeć w innym kwadrancie niż NW. Układ siatki na mapie potwierdza: litery rosną ku E, więc F jest daleko ku wschodowi, a cyfrowanie 4 lokalizuje to pole w określonym pasie równoleżnikowym. Kierunek NW jest wykluczony.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2:</strong> Alternatywna weryfikacja - gdyby cień padał ku <strong>NE</strong>, Słońce byłoby na SW → czas <strong>po południu</strong>, co dałoby F. Gdyby cień padał ku <strong>N</strong>, Słońce byłoby na S → czas <strong>około południa</strong>, co mogłoby dać F (bo nie „przed południem&quot;). Cień ku <strong>NW</strong> jednoznacznie wskazuje Słońce na SE → rano / przed południem → P. Klucz CKE potwierdza P.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3:</strong> Inne linie na zdjęciu (drogi dojazdowe, ścieżki techniczne) mają inny charakter; linia X przebiega przez grzbiet i pokrywa się ze szlakami zaznaczonymi na mapie. Klucz potwierdza P.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>wszystkie trzy</strong> poprawne odpowiedzi: <strong>F, P, P</strong> (dokładnie w tej kolejności)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za każdą odpowiedź z błędem (choćby jedna niepoprawna → 0 punktów za całe zadanie)<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> tylko F-P-P; brak wariantów częściowych<br>- <strong>Wykluczone:</strong> P-P-P, F-F-P, F-P-F i wszelkie inne kombinacje</blockquote>\n<p>To zadanie działa na zasadzie <strong>wszystko albo nic</strong> - musisz dobrze ocenić <strong>trzy</strong> stwierdzenia jednocześnie.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>📐 <strong>Ruch pozorny Słońca (półkula N):</strong><br>Słońce wschodzi na E, kulminuje na S w południe, zachodzi na W.<br>Przed południem: Słońce na SE → cień ku NW.<br>Po południu: Słońce na SW → cień ku NE.<br>W południe: Słońce na S → cień ku N.<br><br>Zastosowanie: kierunek cienia rzucanego przez wieżę wskazuje NW → Słońce na SE → czas przed południem (stwierdzenie 2 = P).</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Mapa topograficzna - odczyt kierunków:</strong><br>Orientacja mapy: domyślnie N u góry (weryfikuj różą kierunków na mapie arkuszowej).<br>Kierunek z Wielkiej Sowy do F4: wynikający z siatki - ku <strong>wschodowi / NE</strong>, nie ku NW.<br>Zastosowanie: stwierdzenie 1 = F.</blockquote>\n<blockquote>🥾 <strong>Szlaki turystyczne piesze (Góry Sowie):</strong><br>Oznaczane w terenie i na mapach PTTK kolorami: czerwony (główny), niebieski, zielony, żółty.<br>Wielka Sowa 1015 m n.p.m. - najwyższy szczyt Gór Sowich, węzeł szlaków.<br>Zastosowanie: stwierdzenie 3 = P.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne kombinacje są błędne</h4>\n<p>| Błędna kombinacja | Typowy błąd ucznia |<br>| <strong>P, P, P</strong> | Uczeń przyjmuje, że F4 leży na NW od szczytu bez weryfikacji siatki mapy |<br>| <strong>F, F, P</strong> | Uczeń myli kierunek cienia: widząc cień ku NW myśli „skoro cień na NW, to Słońce na NW = zachód = popołudnie&quot; - zapomina, że cień i Słońce są w <strong>przeciwnych</strong> kierunkach |<br>| <strong>F, P, F</strong> | Uczeń myli linię X ze szlakiem rowerowym lub drogą leśną, nie weryfikując z legendą mapy |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka nr 1 - kierunek cienia a strona świata Słońca:</strong><br>Cień zawsze wskazuje <strong>kierunek przeciwny</strong> do Słońca. Jeśli cień pada na NW, Słońce jest na SE - nie mylić!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka nr 2 - siatka mapy i kierunek fotografowania:</strong><br>&quot;F4&quot; to konkretna kratka na mapie - trzeba odczytać jej położenie względem szczytu z mapy, nie zgadywać. Litera F (szósta litera) oznacza kolumnę daleko na wschód od kolumny A - kierunek od Wielkiej Sowy do F4 to wschód lub NE, nie zachód.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka nr 3 - zasada &quot;wszystko albo nic&quot;:</strong><br>Za dwa poprawne i jedno błędne stwierdzenie CKE przyznaje <strong>0 punktów</strong>. Nie ma punktów cząstkowych - weryfikuj każde stwierdzenie dokładnie!</blockquote>"}]}