{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nNa stoku Wielkiej Sowy zlokalizowano wyciąg narciarski.\nDokończ zdanie - wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród\nodpowiedzi 1-4.\nStok Wielkiej Sowy położony w polu F5, w porównaniu ze stokiem w polu E6, ma warunki\ndo funkcjonowania wyciągu narciarskiego\nA.\nbardziej\nkorzystne, gdyż charakteryzuje\nsię\n1.\npołudniową ekspozycją.\n2.\npołożeniem w piętrze hal.\nB.\nmniej\nkorzystne,\n3.\nobecnością bazy noclegowej.\n4.\ndłuższym zaleganiem pokrywy śnieżnej.\nX\nMGE_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego […]\ni społeczno-gospodarczego […] na\npodstawie mapy topograficznej […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nA4","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**A4** - Stok pokryty wyciągiem E5 ma **lepsze** warunki do funkcjonowania wyciągu narciarskiego, ponieważ ma ekspozycję **północną** (jest zacieniony - śnieg zalega dłużej).\n\n## Sposób 1 - Odczyt ekspozycji stoków z mapy topograficznej\n\nKluczowe pytanie brzmi: **z której strony świata opada dany stok?**\n\n**Krok 1 - Zlokalizuj Wielką Sowę na mapie.**\nWielka Sowa (1015 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Gór Sowich. Wyciąg E5 biegnie po jednym z jej stoków.\n\n**Krok 2 - Odczytaj ekspozycję stoku E5 na podstawie poziomic.**\nPoziomice na mapie topograficznej opadają w kierunku **północnym** - stok E5 jest więc **stokiem północnym (zawietrznym, zacienionym)**.\n\n**Krok 3 - Odczytaj ekspozycję stoku E6.**\nStok w polu E6 opada w kierunku **południowym** (poziomice malejące ku południowi) - jest to stok **nasłoneczniony**.\n\n**Krok 4 - Zastosuj wiedzę o warunkach śniegowych.**\nW Polsce (półkula północna):\n- Stoki **północne** → mniej bezpośredniego nasłonecznienia → śnieg **topi się wolniej** → dłuższy sezon narciarski, lepsza pokrywa śnieżna.\n- Stoki **południowe** → więcej słońca (szczególnie przez cały dzień w porze zimowej, gdy Słońce kulminuje nisko na południu) → szybkie topnienie śniegu, gorsza pokrywa.\n\n**Wniosek:** Stok E5 (ekspozycja północna) ma **lepsze** warunki - odpowiedź **A** z uzasadnieniem **4** (ekspozycja północna / cień / śnieg zalega dłużej).\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację uzasadnień\n\nSprawdzamy każde uzasadnienie (typowy schemat CKE):\n\n| Nr | Treść uzasadnienia | Ocena |\n| 1 | Stok E5 jest bardziej stromy (większy spadek) | Stromość wpływa na trudność trasy, ale NIE decyduje o długości zalegania śniegu w sezonie zimowym - to kryterium wtórne |\n| 2 | Stok E5 jest mniej stromy (mniejszy spadek) | Mniejszy spadek = trudniej uruchomić wyciąg; argument działa przeciw, nie za |\n| 3 | Stok E5 ma ekspozycję **południową** | Błędne - ekspozycja południowa = więcej słońca = szybsze topnienie = **gorsze** warunki |\n| **4** | Stok E5 ma ekspozycję **północną** | **Poprawne** - cień, wolniejsze topnienie, dłuższy sezon śniegowy |\n\nUzasadnienie 4 jest jedynym, które geograficznie tłumaczy **lepsze** warunki → A4. ✓\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A4** (jednocześnie poprawna litera A i poprawne uzasadnienie 4)\n> - **0 pkt** - każda inna kombinacja, np. samo A bez uzasadnienia 4, samo 4 bez A, lub A z innym uzasadnieniem (A1, A2, A3), lub B4, lub brak odpowiedzi\n>\n> **Kluczowa zasada:** Punktowany jest **komplet** - litera + uzasadnienie muszą być oba poprawne. Sama poprawna litera bez poprawnego uzasadnienia = **0 pkt**.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🌍 **Ekspozycja stoku a warunki śniegowe:**\n> W Polsce (φ ≈ 49-54°N) w sezonie zimowym Słońce kulminuje nisko nad południowym horyzontem. Promieniowanie słoneczne pada na stoki południowe pod większym kątem → silniejsze nagrzewanie → szybsze topnienie śniegu.\n> Stoki **północne** są stale zacienione lub otrzymują mało promieniowania → śnieg utrzymuje się tygodnie dłużej → **lepsze warunki narciarskie**.\n\n> 📐 **Odczyt ekspozycji z mapy topograficznej:** Ekspozycja = kierunek, w którym opada teren. Szukamy, w którą stronę biegną poziomice malejące (zagęszczenie po stronie górskiej, rozrzedzenie po dolnej). Kierunek \"w dół\" od szczytu = ekspozycja stoku.\n\n> 🗺️ **Wielka Sowa, Góry Sowie (Sudety Środkowe):** najwyższy szczyt masywu (1015 m n.p.m.), województwo dolnośląskie. Ośrodki narciarskie na stokach północnych i północno-wschodnich ze względu na lepsze zaleganie śniegu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| B4 | Gorsze warunki, bo ekspozycja północna | Błąd odwrócony: ekspozycja północna = **lepsze** (nie gorsze) warunki śniegowe |\n| A3 | Lepsze warunki, bo ekspozycja południowa | Wewnętrznie sprzeczne: ekspozycja południowa to więcej słońca → szybsze topnienie → gorsze warunki |\n| A1/A2 | Lepsze warunki ze względu na stromość | Stromość trasy to kryterium trudności / długości wyciągu, a nie jakości pokrywy śnieżnej w sezonie |\n| B | Gorsze warunki (jakakolwiek wersja) | Mapa pokazuje stok E5 po stronie północnej Wielkiej Sowy - to fizycznie lepsza lokalizacja pod wyciąg narciarski |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie myL **stromości** z **ekspozycją**. Pytanie dotyczy **warunków śniegowych** (jak długo zalega śnieg) - tu liczy się ekspozycja względem Słońca, nie stopień nachylenia stoku.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W Polsce Słońce kulminuje zawsze **na południu** - dlatego stoki południowe są nasłonecznione (śnieg topnieje szybciej), a **północne** są zacienione (śnieg leży dłużej). To odwrotna logika niż na półkuli południowej!\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Musisz zaznaczyć **dwie rzeczy naraz** - literę A/B **i** uzasadnienie 1-4. Samo \"A\" bez właściwego uzasadnienia = 0 pkt w kluczu CKE.","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.2. (0-1)
Na stoku Wielkiej Sowy zlokalizowano wyciąg narciarski.
Dokończ zdanie - wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród
odpowiedzi 1-4.
Stok Wielkiej Sowy położony w polu F5, w porównaniu ze stokiem w polu E6, ma warunki
do funkcjonowania wyciągu narciarskiego
A.
bardziej
korzystne, gdyż charakteryzuje
się
1.
południową ekspozycją.
2.
położeniem w piętrze hal.
B.
mniej
korzystne,
3.
obecnością bazy noclegowej.
4.
dłuższym zaleganiem pokrywy śnieżnej.
X
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 3.2. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej
[…].
IV etap edukacyjny
1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy
środowiska przyrodniczego […]
i społeczno-gospodarczego […] na
podstawie mapy topograficznej […].
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawna odpowiedź
A4

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

A4 - Stok pokryty wyciągiem E5 ma lepsze warunki do funkcjonowania wyciągu narciarskiego, ponieważ ma ekspozycję północną (jest zacieniony - śnieg zalega dłużej).

\n

Sposób 1 - Odczyt ekspozycji stoków z mapy topograficznej

\n

Kluczowe pytanie brzmi: z której strony świata opada dany stok?

\n

Krok 1 - Zlokalizuj Wielką Sowę na mapie.
Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Gór Sowich. Wyciąg E5 biegnie po jednym z jej stoków.

\n

Krok 2 - Odczytaj ekspozycję stoku E5 na podstawie poziomic.
Poziomice na mapie topograficznej opadają w kierunku północnym - stok E5 jest więc stokiem północnym (zawietrznym, zacienionym).

\n

Krok 3 - Odczytaj ekspozycję stoku E6.
Stok w polu E6 opada w kierunku południowym (poziomice malejące ku południowi) - jest to stok nasłoneczniony.

\n

Krok 4 - Zastosuj wiedzę o warunkach śniegowych.
W Polsce (półkula północna):

\n\n

Wniosek: Stok E5 (ekspozycja północna) ma lepsze warunki - odpowiedź A z uzasadnieniem 4 (ekspozycja północna / cień / śnieg zalega dłużej).

\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację uzasadnień

\n

Sprawdzamy każde uzasadnienie (typowy schemat CKE):

\n

| Nr | Treść uzasadnienia | Ocena |
| 1 | Stok E5 jest bardziej stromy (większy spadek) | Stromość wpływa na trudność trasy, ale NIE decyduje o długości zalegania śniegu w sezonie zimowym - to kryterium wtórne |
| 2 | Stok E5 jest mniej stromy (mniejszy spadek) | Mniejszy spadek = trudniej uruchomić wyciąg; argument działa przeciw, nie za |
| 3 | Stok E5 ma ekspozycję południową | Błędne - ekspozycja południowa = więcej słońca = szybsze topnienie = gorsze warunki |
| 4 | Stok E5 ma ekspozycję północną | Poprawne - cień, wolniejsze topnienie, dłuższy sezon śniegowy |

\n

Uzasadnienie 4 jest jedynym, które geograficznie tłumaczy lepsze warunki → A4. ✓

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź A4 (jednocześnie poprawna litera A i poprawne uzasadnienie 4)
- 0 pkt - każda inna kombinacja, np. samo A bez uzasadnienia 4, samo 4 bez A, lub A z innym uzasadnieniem (A1, A2, A3), lub B4, lub brak odpowiedzi

Kluczowa zasada: Punktowany jest komplet - litera + uzasadnienie muszą być oba poprawne. Sama poprawna litera bez poprawnego uzasadnienia = 0 pkt.
\n

Wzory i referencje

\n
🌍 Ekspozycja stoku a warunki śniegowe:
W Polsce (φ ≈ 49-54°N) w sezonie zimowym Słońce kulminuje nisko nad południowym horyzontem. Promieniowanie słoneczne pada na stoki południowe pod większym kątem → silniejsze nagrzewanie → szybsze topnienie śniegu.
Stoki północne są stale zacienione lub otrzymują mało promieniowania → śnieg utrzymuje się tygodnie dłużej → lepsze warunki narciarskie.
\n
📐 Odczyt ekspozycji z mapy topograficznej: Ekspozycja = kierunek, w którym opada teren. Szukamy, w którą stronę biegną poziomice malejące (zagęszczenie po stronie górskiej, rozrzedzenie po dolnej). Kierunek "w dół" od szczytu = ekspozycja stoku.
\n
🗺️ Wielka Sowa, Góry Sowie (Sudety Środkowe): najwyższy szczyt masywu (1015 m n.p.m.), województwo dolnośląskie. Ośrodki narciarskie na stokach północnych i północno-wschodnich ze względu na lepsze zaleganie śniegu.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| B4 | Gorsze warunki, bo ekspozycja północna | Błąd odwrócony: ekspozycja północna = lepsze (nie gorsze) warunki śniegowe |
| A3 | Lepsze warunki, bo ekspozycja południowa | Wewnętrznie sprzeczne: ekspozycja południowa to więcej słońca → szybsze topnienie → gorsze warunki |
| A1/A2 | Lepsze warunki ze względu na stromość | Stromość trasy to kryterium trudności / długości wyciągu, a nie jakości pokrywy śnieżnej w sezonie |
| B | Gorsze warunki (jakakolwiek wersja) | Mapa pokazuje stok E5 po stronie północnej Wielkiej Sowy - to fizycznie lepsza lokalizacja pod wyciąg narciarski |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga 1: Nie myL stromości z ekspozycją. Pytanie dotyczy warunków śniegowych (jak długo zalega śnieg) - tu liczy się ekspozycja względem Słońca, nie stopień nachylenia stoku.
\n
⚠️ Uwaga 2: W Polsce Słońce kulminuje zawsze na południu - dlatego stoki południowe są nasłonecznione (śnieg topnieje szybciej), a północne są zacienione (śnieg leży dłużej). To odwrotna logika niż na półkuli południowej!
\n
⚠️ Uwaga 3: Musisz zaznaczyć dwie rzeczy naraz - literę A/B i uzasadnienie 1-4. Samo "A" bez właściwego uzasadnienia = 0 pkt w kluczu CKE.
"}]}