{"id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"geografia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (0-1)\nNa wykresie przedstawiono zmienność wraz z rozwojem gospodarczym wybranych\nwskaźników dotyczących rolnictwa, oznaczonych w legendzie numerami od 1 do 4.\n1\n2\n3\n4\nNa podstawie: W. Skrzypczak, Geografia społeczno-ekonomiczna świata i Polski, Warszawa 2005.\nZaznacz odpowiedź, w której poprawnie przyporządkowano wskaźniki numerom\nw legendzie wykresu.\nA. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa\nw tworzeniu PKB\nB. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB,\n4. towarowość rolnictwa\nC. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB,\n4. towarowość rolnictwa\nD. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa\nw tworzeniu PKB\nMGE_1R","answer":"C","answer_text":"Zadanie 30. (0-1)\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\nI. Wykorzystywanie różnych źródeł\ninformacji do analizy i prezentowania\nwspółczesnych problemów […]\ngospodarczych […].\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n2.1) Zdający klasyfikuje państwa na\npodstawie analizy wskaźników rozwoju […]\ngospodarczego […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C.** 1 - produkcja zwierzęca, 2 - produkcja roślinna, 3 - zatrudnienie w rolnictwie, 4 - udział rolnictwa w tworzeniu PKB.\n\n## Sposób 1 - analiza logiczna każdego wskaźnika przez pryzmat poziomu rozwoju\n\nRozwiązanie polega na tym, by dla każdego wskaźnika określić, jak powinien się zmieniać przechodząc od krajów **słabo → średnio → wysoko** rozwiniętych, a następnie dopasować ten kształt do krzywej na wykresie.\n\n### Krok 1 - wskaźniki malejące silnie: zatrudnienie vs. udział w PKB\n\nZarówno zatrudnienie w rolnictwie, jak i udział rolnictwa w PKB maleją wraz z rozwojem - ale **inaczej**:\n\n- **Zatrudnienie w rolnictwie** spada dramatycznie: w krajach słabo rozwiniętych 50-80% aktywnych zawodowo pracuje w rolnictwie (rolnictwo substytencyjne, brak maszyn); w krajach wysoko rozwiniętych zaledwie 2-5% (mechanizacja, wydajność). To największa różnica na całym wykresie.\n- **Udział rolnictwa w PKB** też maleje, ale łagodniej: w biednych krajach 20-40% PKB pochodzi z rolnictwa, w bogatych 1-4% - ale sektor usług i przemysłu „rozcieńcza\" rolnictwo wolniej niż mechanizacja wypiera pracowników.\n\nWniosek: wskaźnik o stromiejszym spadku = **3 → zatrudnienie w rolnictwie**, wskaźnik o łagodniejszym spadku = **4 → udział w PKB**.\n\n### Krok 2 - wskaźniki produkcji: roślinna vs. zwierzęca\n\nTu kluczowe pytanie: który rodzaj produkcji **rośnie** a który **maleje** wraz z poziomem rozwoju?\n\n- **Produkcja roślinna** dominuje w krajach słabo rozwiniętych - uprawa zboża, manioku, ryżu stanowi podstawę wyżywienia; hodowla jest ograniczona kosztami paszy i infrastruktury chłodniczej. Udział produkcji roślinnej w wartości produkcji rolnej jest tu **wysoki**.\n- **Produkcja zwierzęca** dominuje w krajach wysoko rozwiniętych - zamożne społeczeństwa spożywają więcej mięsa, mleka, jaj; kraje takie jak Holandia, Dania, USA uzyskują 50-70% wartości produkcji rolnej właśnie z hodowli. Udział produkcji zwierzęcej **rośnie** wraz z poziomem rozwoju.\n\nWniosek: wskaźnik rosnący wraz z rozwojem = **1 → produkcja zwierzęca**, wskaźnik malejący = **2 → produkcja roślinna**.\n\n### Wynik końcowy\n\n| Numer | Wskaźnik | Trend słabo → wysoko rozwinięte |\n| 1 | produkcja zwierzęca | **rośnie** |\n| 2 | produkcja roślinna | **maleje** |\n| 3 | zatrudnienie w rolnictwie | **gwałtownie maleje** |\n| 4 | udział rolnictwa w PKB | **łagodnie maleje** |\n\nOdpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja przez rozróżnienie wskaźników 3 i 4\n\nOdpowiedzi A i B mają zamienione kolejności wskaźników 3 i 4 (zatrudnienie i PKB). W obu wariantach A i B „zatrudnienie\" jest na pozycji 4 zamiast 3. Ponieważ zatrudnienie spada drastyczniej niż udział w PKB, wskaźnik 3 (stroma krzywa) to zatrudnienie - a więc A i B odpadają.\n\nZostają C i D, różnią się tylko zamianą wskaźnika 1 i 2 (zwierzęca ↔ roślinna). Ponieważ produkcja zwierzęca **rośnie** wraz z zamożnością (a roślinna maleje), wskaźnik 1 = zwierzęca → odpowiedź **C**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 30, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczono odpowiedź **C** (wszystkie cztery wskaźniki poprawnie przyporządkowane).\n> - **0 pkt** - zaznaczono odpowiedź inną niż C, lub brak odpowiedzi.\n> - Zadanie jest zamknięte - nie ma punktów cząstkowych. Aby dostać punkt, musisz zaznaczyć **wyłącznie C**, nie ma możliwości opisania odpowiedzi.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🌍 **Struktura zatrudnienia - model Clarka (3 sektory):** w miarę wzrostu poziomu rozwoju pracownicy przemieszczają się z sektora I (rolnictwo) → sektor II (przemysł) → sektor III (usługi). Kraje słabo rozwinięte mają > 50% zatrudnienia w sektorze I; kraje wysoko rozwinięte < 5%.\n\n> 📊 **Udział rolnictwa w PKB a zatrudnienie:** w krajach słabo rozwiniętych oba wskaźniki są wysokie (np. Etiopia: rolnictwo ≈ 38% PKB, ≈ 70% zatrudnionych). W krajach wysoko rozwiniętych oba są niskie, ale zatrudnienie spada szybciej niż udział w PKB, bo wydajność pracy w mechanicznym rolnictwie jest wielokrotnie wyższa.\n\n> 🥩 **Produkcja zwierzęca a poziom zamożności:** spożycie mięsa i produktów mlecznych na mieszkańca koreluje z PKB/c (prawo Engla - wraz ze wzrostem dochodów rośnie udział wydatków na droższe produkty białkowe). USA ≈ 120 kg mięsa/osobę/rok, kraje Afryki Subsaharyjskiej ≈ 10-20 kg.\n\nW tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z działów: **struktura gospodarcza**, **rolnictwo światowe**, **wskaźniki rozwoju**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Błędne przyporządkowanie | Typowy błąd ucznia |\n| A | 1 = produkcja roślinna, 2 = zwierzęca, 4 = zatrudnienie (zamiast 3) | Mylenie kierunku: uczeń zakłada, że „rolnicy w biednych krajach hodują zwierzęta\" - tymczasem hodowla wymaga kapitału i jest domeną krajów bogatych |\n| B | 1 = zwierzęca, 2 = roślinna (OK), ale 4 = zatrudnienie zamiast 3 | Uczeń dobrze rozróżnił produkcję, lecz zamienił krzywą zatrudnienia z krzywą PKB - nie uwzględnił, że zatrudnienie spada bardziej stromo niż udział w PKB |\n| D | 1 = roślinna, 2 = zwierzęca (zamiana) | Intuicyjny błąd: uczeń myśli o absolutnej wielkości produkcji roślinnej (kraje rozwijające mają więcej ludzi i pól), nie o strukturze wartości produkcji rolnej. Na wykresie mierzy się udział/proporcję - a produkcja zwierzęca jako % wartości rolnej rośnie z zamożnością |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie mylić *absolutnej wielkości produkcji* z *udziałem procentowym*. Indie produkują ogromne ilości ryżu, ale Holandia ma wyższy **udział** produkcji zwierzęcej w strukturze rolnictwa. Wykres pokazuje strukturę, nie wolumen.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Zatrudnienie w rolnictwie spada SZYBCIEJ niż udział rolnictwa w PKB - bo mechanizacja drastycznie redukuje potrzebę rąk do pracy, ale wytworzona wartość rolna nie maleje równie gwałtownie. Stroma krzywa = zatrudnienie (wskaźnik 3), łagodniejsza = PKB (wskaźnik 4).\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Treść zadania mówi o „rodzajach gospodarstwa\" - chodzi o strukturę rolnictwa (co produkuje, ile zatrudnia, jak wiele wnosi do PKB), nie o liczbę gospodarstw. Nie daj się zmylić niestandardowemu sformułowaniu w poleceniu.","image":"img/geografia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30. (0-1)<br>Na wykresie przedstawiono zmienność wraz z rozwojem gospodarczym wybranych<br>wskaźników dotyczących rolnictwa, oznaczonych w legendzie numerami od 1 do 4.<br>1<br>2<br>3<br>4<br>Na podstawie: W. Skrzypczak, Geografia społeczno-ekonomiczna świata i Polski, Warszawa 2005.<br>Zaznacz odpowiedź, w której poprawnie przyporządkowano wskaźniki numerom<br>w legendzie wykresu.<br>A. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa<br>w tworzeniu PKB<br>B. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB,</p>\n<ol><li>towarowość rolnictwa</li></ol>\n<p>C. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB,</p>\n<ol><li>towarowość rolnictwa</li></ol>\n<p>D. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa<br>w tworzeniu PKB<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 30. (0-1)<br>IV etap edukacyjny - zakres podstawowy<br>I. Wykorzystywanie różnych źródeł<br>informacji do analizy i prezentowania<br>współczesnych problemów […]<br>gospodarczych […].<br>IV etap edukacyjny - zakres podstawowy<br>2.1) Zdający klasyfikuje państwa na<br>podstawie analizy wskaźników rozwoju […]<br>gospodarczego […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>C.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C.</strong> 1 - produkcja zwierzęca, 2 - produkcja roślinna, 3 - zatrudnienie w rolnictwie, 4 - udział rolnictwa w tworzeniu PKB.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza logiczna każdego wskaźnika przez pryzmat poziomu rozwoju</h4>\n<p>Rozwiązanie polega na tym, by dla każdego wskaźnika określić, jak powinien się zmieniać przechodząc od krajów <strong>słabo → średnio → wysoko</strong> rozwiniętych, a następnie dopasować ten kształt do krzywej na wykresie.</p>\n<h5>Krok 1 - wskaźniki malejące silnie: zatrudnienie vs. udział w PKB</h5>\n<p>Zarówno zatrudnienie w rolnictwie, jak i udział rolnictwa w PKB maleją wraz z rozwojem - ale <strong>inaczej</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Zatrudnienie w rolnictwie</strong> spada dramatycznie: w krajach słabo rozwiniętych 50-80% aktywnych zawodowo pracuje w rolnictwie (rolnictwo substytencyjne, brak maszyn); w krajach wysoko rozwiniętych zaledwie 2-5% (mechanizacja, wydajność). To największa różnica na całym wykresie.</li><li><strong>Udział rolnictwa w PKB</strong> też maleje, ale łagodniej: w biednych krajach 20-40% PKB pochodzi z rolnictwa, w bogatych 1-4% - ale sektor usług i przemysłu „rozcieńcza&quot; rolnictwo wolniej niż mechanizacja wypiera pracowników.</li></ul>\n<p>Wniosek: wskaźnik o stromiejszym spadku = <strong>3 → zatrudnienie w rolnictwie</strong>, wskaźnik o łagodniejszym spadku = <strong>4 → udział w PKB</strong>.</p>\n<h5>Krok 2 - wskaźniki produkcji: roślinna vs. zwierzęca</h5>\n<p>Tu kluczowe pytanie: który rodzaj produkcji <strong>rośnie</strong> a który <strong>maleje</strong> wraz z poziomem rozwoju?</p>\n<ul><li><strong>Produkcja roślinna</strong> dominuje w krajach słabo rozwiniętych - uprawa zboża, manioku, ryżu stanowi podstawę wyżywienia; hodowla jest ograniczona kosztami paszy i infrastruktury chłodniczej. Udział produkcji roślinnej w wartości produkcji rolnej jest tu <strong>wysoki</strong>.</li><li><strong>Produkcja zwierzęca</strong> dominuje w krajach wysoko rozwiniętych - zamożne społeczeństwa spożywają więcej mięsa, mleka, jaj; kraje takie jak Holandia, Dania, USA uzyskują 50-70% wartości produkcji rolnej właśnie z hodowli. Udział produkcji zwierzęcej <strong>rośnie</strong> wraz z poziomem rozwoju.</li></ul>\n<p>Wniosek: wskaźnik rosnący wraz z rozwojem = <strong>1 → produkcja zwierzęca</strong>, wskaźnik malejący = <strong>2 → produkcja roślinna</strong>.</p>\n<h5>Wynik końcowy</h5>\n<p>| Numer | Wskaźnik | Trend słabo → wysoko rozwinięte |<br>| 1 | produkcja zwierzęca | <strong>rośnie</strong> |<br>| 2 | produkcja roślinna | <strong>maleje</strong> |<br>| 3 | zatrudnienie w rolnictwie | <strong>gwałtownie maleje</strong> |<br>| 4 | udział rolnictwa w PKB | <strong>łagodnie maleje</strong> |</p>\n<p>Odpowiedź: <strong>C</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja przez rozróżnienie wskaźników 3 i 4</h4>\n<p>Odpowiedzi A i B mają zamienione kolejności wskaźników 3 i 4 (zatrudnienie i PKB). W obu wariantach A i B „zatrudnienie&quot; jest na pozycji 4 zamiast 3. Ponieważ zatrudnienie spada drastyczniej niż udział w PKB, wskaźnik 3 (stroma krzywa) to zatrudnienie - a więc A i B odpadają.</p>\n<p>Zostają C i D, różnią się tylko zamianą wskaźnika 1 i 2 (zwierzęca ↔ roślinna). Ponieważ produkcja zwierzęca <strong>rośnie</strong> wraz z zamożnością (a roślinna maleje), wskaźnik 1 = zwierzęca → odpowiedź <strong>C</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 30, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - zaznaczono odpowiedź <strong>C</strong> (wszystkie cztery wskaźniki poprawnie przyporządkowane).<br>- <strong>0 pkt</strong> - zaznaczono odpowiedź inną niż C, lub brak odpowiedzi.<br>- Zadanie jest zamknięte - nie ma punktów cząstkowych. Aby dostać punkt, musisz zaznaczyć <strong>wyłącznie C</strong>, nie ma możliwości opisania odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>🌍 <strong>Struktura zatrudnienia - model Clarka (3 sektory):</strong> w miarę wzrostu poziomu rozwoju pracownicy przemieszczają się z sektora I (rolnictwo) → sektor II (przemysł) → sektor III (usługi). Kraje słabo rozwinięte mają &gt; 50% zatrudnienia w sektorze I; kraje wysoko rozwinięte &lt; 5%.</blockquote>\n<blockquote>📊 <strong>Udział rolnictwa w PKB a zatrudnienie:</strong> w krajach słabo rozwiniętych oba wskaźniki są wysokie (np. Etiopia: rolnictwo ≈ 38% PKB, ≈ 70% zatrudnionych). W krajach wysoko rozwiniętych oba są niskie, ale zatrudnienie spada szybciej niż udział w PKB, bo wydajność pracy w mechanicznym rolnictwie jest wielokrotnie wyższa.</blockquote>\n<blockquote>🥩 <strong>Produkcja zwierzęca a poziom zamożności:</strong> spożycie mięsa i produktów mlecznych na mieszkańca koreluje z PKB/c (prawo Engla - wraz ze wzrostem dochodów rośnie udział wydatków na droższe produkty białkowe). USA ≈ 120 kg mięsa/osobę/rok, kraje Afryki Subsaharyjskiej ≈ 10-20 kg.</blockquote>\n<p>W tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z działów: <strong>struktura gospodarcza</strong>, <strong>rolnictwo światowe</strong>, <strong>wskaźniki rozwoju</strong>.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Błędne przyporządkowanie | Typowy błąd ucznia |<br>| A | 1 = produkcja roślinna, 2 = zwierzęca, 4 = zatrudnienie (zamiast 3) | Mylenie kierunku: uczeń zakłada, że „rolnicy w biednych krajach hodują zwierzęta&quot; - tymczasem hodowla wymaga kapitału i jest domeną krajów bogatych |<br>| B | 1 = zwierzęca, 2 = roślinna (OK), ale 4 = zatrudnienie zamiast 3 | Uczeń dobrze rozróżnił produkcję, lecz zamienił krzywą zatrudnienia z krzywą PKB - nie uwzględnił, że zatrudnienie spada bardziej stromo niż udział w PKB |<br>| D | 1 = roślinna, 2 = zwierzęca (zamiana) | Intuicyjny błąd: uczeń myśli o absolutnej wielkości produkcji roślinnej (kraje rozwijające mają więcej ludzi i pól), nie o strukturze wartości produkcji rolnej. Na wykresie mierzy się udział/proporcję - a produkcja zwierzęca jako % wartości rolnej rośnie z zamożnością |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nie mylić <em>absolutnej wielkości produkcji</em> z <em>udziałem procentowym</em>. Indie produkują ogromne ilości ryżu, ale Holandia ma wyższy <strong>udział</strong> produkcji zwierzęcej w strukturze rolnictwa. Wykres pokazuje strukturę, nie wolumen.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Zatrudnienie w rolnictwie spada SZYBCIEJ niż udział rolnictwa w PKB - bo mechanizacja drastycznie redukuje potrzebę rąk do pracy, ale wytworzona wartość rolna nie maleje równie gwałtownie. Stroma krzywa = zatrudnienie (wskaźnik 3), łagodniejsza = PKB (wskaźnik 4).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Treść zadania mówi o „rodzajach gospodarstwa&quot; - chodzi o strukturę rolnictwa (co produkuje, ile zatrudnia, jak wiele wnosi do PKB), nie o liczbę gospodarstw. Nie daj się zmylić niestandardowemu sformułowaniu w poleceniu.</blockquote>"}]}