{"id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nZadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono fragment pustyni Namib\n(strona I barwnego materiału źródłowego).\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nW momencie wykonywania fotografii na pustyni Namib obiektyw aparatu skierowano na\nA. północ. B. wschód. C. południe. D. zachód.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nIII etap edukacyjny\nI. Korzystanie z różnych źródeł informacji\ngeograficznej.\nIII etap edukacyjny\n1.4) Zdający identyfikuje […]\nodpowiadające sobie obiekty geograficzne\nna […] zdjęciach lotniczych […] oraz\nmapach […].\n1.7) Zdający lokalizuje na mapach […]\nnajważniejsze obiekty geograficzne na\nświecie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C - południe.**\n\nNa pustyni Namib (półkula południowa) Słońce kulminuje na **północy** - stąd cienie i oświetlenie wydm wskazują, że obiektyw skierowano ku południu.\n\n## Sposób 1 - Pozycja Słońca na półkuli południowej\n\n**Krok 1 - Ustal położenie geograficzne Namibii.**\n\nPustynia Namib leży wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki, między ok. \\(17^\\circ\\text{ S}\\) a \\(29^\\circ\\text{ S}\\). Jest to **półkula południowa**.\n\n**Krok 2 - Gdzie kulminuje Słońce na półkuli S?**\n\nNa półkuli północnej (np. w Polsce) Słońce w południe stoi na **południu** - dlatego cienie wskazują na północ. Na półkuli **południowej** jest odwrotnie: Słońce kulminuje na **północy**, a cienie na otwartym terenie wskazują ku południu.\n\n**Krok 3 - Odczytaj oświetlenie z fotografii.**\n\nNa zdjęciu pustyni Namib widoczne wydmy mają:\n- **oświetlony stok** po stronie zwróconej ku północy (skąd pada światło),\n- **cień** po stronie południowej (od Słońca odwróconej).\n\nCienie padają **od fotografa w głąb kadru** - oznacza to, że Słońce jest za plecami fotografa, czyli na **północy**. Obiektyw aparatu skierowany jest zatem w stronę **przeciwną do Słońca - ku południu**.\n\n**Wynik: kamera skierowana na południe → odpowiedź C.**\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację\n\n- **Zachód (D)** lub **wschód (B)**: Słońce na wschodzie i zachodzie nie tłumaczy symetrycznego oświetlenia z północy. Gdyby kamera była skierowana na wschód lub zachód, Słońce byłoby po lewej lub prawej stronie kadru - cienie byłyby boczne, a nie podłużne (od przodu ku tyłowi kadru).\n- **Północ (A)**: Gdyby kamera patrzyła na północ - wprost na Słońce - zdjęcie byłoby pod światło (ciemne, kontrowe). Na fotografii widać **wyraźnie oświetlone wydmy**, co wyklucza fotografowanie pod słońce.\n- Jedyna opcja dająca dobrze oświetlony kadr, ze Słońcem za plecami fotografa: **południe**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **C** (południe).\n> - **0 pkt** - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n> - **Brak możliwości uzasadniania** - zadanie zamknięte ABCD, liczy się wyłącznie zaznaczona litera.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🌍 **Pozycja Słońca na półkuli południowej**: W południe słoneczne Słońce kulminuje po stronie **północnej** nieba (dla obserwatora między równikiem a biegunem S). Jest to odwrotność zasady z półkuli N (gdzie Słońce kulminuje na południu). Wynika to z nachylenia osi Ziemi i kierunku obiegu - obserwator w Namibii (\\(\\varphi \\approx 22^\\circ\\text{ S}\\)) widzi Słońce w zenicie lub na północy przez cały rok.\n\n> 📐 **Wysokość Słońca w południe** (dla weryfikacji): \\(h_S = 90^\\circ - |\\varphi - \\delta|\\). Dla Namibii \\(\\varphi \\approx -22^\\circ\\), Słońce przez większość roku jest po stronie północnej nieba → cienie na południe.\n\n> 🗺️ **Pustynia Namib**: rozciąga się ok. 1 900 km wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Afryki (Namibia, Angola, RPA), \\(17-29^\\circ\\text{ S}\\). Jedna z najstarszych pustyń świata; charakterystyczne czerwone wydmy gwiaździste i barchany w rejonie Sossusvlei.\n\nW tym zadaniu wzory matematyczne służą jedynie do **weryfikacji** kierunku Słońca - kluczowa jest znajomość zasady kulminacji Słońca na danej półkuli.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | północ | Aparat skierowany na północ = pod słońce (Słońce kulminuje na N na półkuli S) → zdjęcie kontrowe, ciemne; nie pasuje do dobrze oświetlonej fotografii |\n| B | wschód | Słońce byłoby po lewej stronie kadru → boczne, asymetryczne cienie; zdjęcia wydm na wschód nie pokazują prawidłowego oświetlenia widocznego na fotografii |\n| D | zachód | Analogicznie jak B - Słońce byłoby po prawej stronie; cienie boczne, nie \"od fotografa ku horyzontowi\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1 - najczęstszy błąd:** Uczniowie z półkuli północnej automatycznie zakładają, że Słońce = południe. W zadaniach dotyczących Australii, Afryki Południowej, Ameryki Południowej - **zawsze sprawdź, na której półkuli jesteś**. Reguła jest odwrotna.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2 - fotografia jako źródło informacji:** Klucz do zadania to obserwacja, po której stronie wydm pada cień. Cień = strona odwrócona od Słońca. Jeśli cień \"ucieka\" od fotografa w głąb zdjęcia, Słońce jest za plecami → fotograf stoi tyłem do Słońca → obiektyw wskazuje w kierunku przeciwnym do Słońca.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3 - mylenie półkuli z porą roku:** Niezależnie od pory roku, w Namibii Słońce kulminuje zawsze po stronie **północnej** (bo kraj leży między równikiem a biegunem S). Nie mylić z sytuacją na równiku (Słońce może być dokładnie w zenicie) ani w strefie międzyzwrotnikowej (może być chwilowo na S od zenitu) - dla \\(22^\\circ\\text{ S}\\) Słońce jest po stronie północnej przez cały rok.","image":"img/geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-1)<br>Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono fragment pustyni Namib<br>(strona I barwnego materiału źródłowego).<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>W momencie wykonywania fotografii na pustyni Namib obiektyw aparatu skierowano na<br>A. północ. B. wschód. C. południe. D. zachód.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-1)<br>III etap edukacyjny<br>I. Korzystanie z różnych źródeł informacji<br>geograficznej.<br>III etap edukacyjny<br>1.4) Zdający identyfikuje […]<br>odpowiadające sobie obiekty geograficzne<br>na […] zdjęciach lotniczych […] oraz<br>mapach […].<br>1.7) Zdający lokalizuje na mapach […]<br>najważniejsze obiekty geograficzne na<br>świecie […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>C.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C - południe.</strong></p>\n<p>Na pustyni Namib (półkula południowa) Słońce kulminuje na <strong>północy</strong> - stąd cienie i oświetlenie wydm wskazują, że obiektyw skierowano ku południu.</p>\n<h4>Sposób 1 - Pozycja Słońca na półkuli południowej</h4>\n<p><strong>Krok 1 - Ustal położenie geograficzne Namibii.</strong></p>\n<p>Pustynia Namib leży wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki, między ok. \\(17^\\circ\\text{ S}\\) a \\(29^\\circ\\text{ S}\\). Jest to <strong>półkula południowa</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2 - Gdzie kulminuje Słońce na półkuli S?</strong></p>\n<p>Na półkuli północnej (np. w Polsce) Słońce w południe stoi na <strong>południu</strong> - dlatego cienie wskazują na północ. Na półkuli <strong>południowej</strong> jest odwrotnie: Słońce kulminuje na <strong>północy</strong>, a cienie na otwartym terenie wskazują ku południu.</p>\n<p><strong>Krok 3 - Odczytaj oświetlenie z fotografii.</strong></p>\n<p>Na zdjęciu pustyni Namib widoczne wydmy mają:</p>\n<ul><li><strong>oświetlony stok</strong> po stronie zwróconej ku północy (skąd pada światło),</li><li><strong>cień</strong> po stronie południowej (od Słońca odwróconej).</li></ul>\n<p>Cienie padają <strong>od fotografa w głąb kadru</strong> - oznacza to, że Słońce jest za plecami fotografa, czyli na <strong>północy</strong>. Obiektyw aparatu skierowany jest zatem w stronę <strong>przeciwną do Słońca - ku południu</strong>.</p>\n<p><strong>Wynik: kamera skierowana na południe → odpowiedź C.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację</h4>\n<ul><li><strong>Zachód (D)</strong> lub <strong>wschód (B)</strong>: Słońce na wschodzie i zachodzie nie tłumaczy symetrycznego oświetlenia z północy. Gdyby kamera była skierowana na wschód lub zachód, Słońce byłoby po lewej lub prawej stronie kadru - cienie byłyby boczne, a nie podłużne (od przodu ku tyłowi kadru).</li><li><strong>Północ (A)</strong>: Gdyby kamera patrzyła na północ - wprost na Słońce - zdjęcie byłoby pod światło (ciemne, kontrowe). Na fotografii widać <strong>wyraźnie oświetlone wydmy</strong>, co wyklucza fotografowanie pod słońce.</li><li>Jedyna opcja dająca dobrze oświetlony kadr, ze Słońcem za plecami fotografa: <strong>południe</strong>.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie odpowiedzi <strong>C</strong> (południe).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>- <strong>Brak możliwości uzasadniania</strong> - zadanie zamknięte ABCD, liczy się wyłącznie zaznaczona litera.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>🌍 <strong>Pozycja Słońca na półkuli południowej</strong>: W południe słoneczne Słońce kulminuje po stronie <strong>północnej</strong> nieba (dla obserwatora między równikiem a biegunem S). Jest to odwrotność zasady z półkuli N (gdzie Słońce kulminuje na południu). Wynika to z nachylenia osi Ziemi i kierunku obiegu - obserwator w Namibii (\\(\\varphi \\approx 22^\\circ\\text{ S}\\)) widzi Słońce w zenicie lub na północy przez cały rok.</blockquote>\n<blockquote>📐 <strong>Wysokość Słońca w południe</strong> (dla weryfikacji): \\(h_S = 90^\\circ - |\\varphi - \\delta|\\). Dla Namibii \\(\\varphi \\approx -22^\\circ\\), Słońce przez większość roku jest po stronie północnej nieba → cienie na południe.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Pustynia Namib</strong>: rozciąga się ok. 1 900 km wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Afryki (Namibia, Angola, RPA), \\(17-29^\\circ\\text{ S}\\). Jedna z najstarszych pustyń świata; charakterystyczne czerwone wydmy gwiaździste i barchany w rejonie Sossusvlei.</blockquote>\n<p>W tym zadaniu wzory matematyczne służą jedynie do <strong>weryfikacji</strong> kierunku Słońca - kluczowa jest znajomość zasady kulminacji Słońca na danej półkuli.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| A | północ | Aparat skierowany na północ = pod słońce (Słońce kulminuje na N na półkuli S) → zdjęcie kontrowe, ciemne; nie pasuje do dobrze oświetlonej fotografii |<br>| B | wschód | Słońce byłoby po lewej stronie kadru → boczne, asymetryczne cienie; zdjęcia wydm na wschód nie pokazują prawidłowego oświetlenia widocznego na fotografii |<br>| D | zachód | Analogicznie jak B - Słońce byłoby po prawej stronie; cienie boczne, nie &quot;od fotografa ku horyzontowi&quot; |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1 - najczęstszy błąd:</strong> Uczniowie z półkuli północnej automatycznie zakładają, że Słońce = południe. W zadaniach dotyczących Australii, Afryki Południowej, Ameryki Południowej - <strong>zawsze sprawdź, na której półkuli jesteś</strong>. Reguła jest odwrotna.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2 - fotografia jako źródło informacji:</strong> Klucz do zadania to obserwacja, po której stronie wydm pada cień. Cień = strona odwrócona od Słońca. Jeśli cień &quot;ucieka&quot; od fotografa w głąb zdjęcia, Słońce jest za plecami → fotograf stoi tyłem do Słońca → obiektyw wskazuje w kierunku przeciwnym do Słońca.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3 - mylenie półkuli z porą roku:</strong> Niezależnie od pory roku, w Namibii Słońce kulminuje zawsze po stronie <strong>północnej</strong> (bo kraj leży między równikiem a biegunem S). Nie mylić z sytuacją na równiku (Słońce może być dokładnie w zenicie) ani w strefie międzyzwrotnikowej (może być chwilowo na S od zenitu) - dla \\(22^\\circ\\text{ S}\\) Słońce jest po stronie północnej przez cały rok.</blockquote>"}]}