{"id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-2)\nW tabeli przedstawiono informacje o migracjach wewnętrznych ludności na pobyt stały\nw 2014 roku dla wybranych województw Polski.\nWojewództwo\nNapływ ludności\nOdpływ ludności\ndolnośląskie\n35 287\n32 861\nlubelskie\n19 806\n24 931\nmałopolskie\n31 390\n27 818\npodlaskie\n11 294\n13 206\nNa podstawie: Rocznik Demograficzny 2015, Warszawa 2015.\nNa podstawie tabeli wymień dwa województwa o ujemnym saldzie migracji\nwewnętrznych. Podaj dwie podobne cechy społeczno-gospodarcze tych województw\nwpływające na ujemną wartość salda migracji wewnętrznych w tych województwach.\nWojewództwa: ,\nCechy społeczno-gospodarcze:\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23.1.\n23.2.\n24.\n25.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nII. Analiza i wyjaśnianie problemów\ndemograficznych społeczeństw.\nIV etap edukacyjny\n1.5) Zdający formułuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe […] między\nwybranymi elementami środowiska […]\nspołeczno-gospodarczego […].\n8.6) Zdający charakteryzuje przyczyny […]\nmigracji ludności […].\n11.4) Zdający analizuje okresowe zmiany\nsalda migracji […] wewnętrznych oraz\nwyjaśnia ich przyczyny.\n11.5) Zdający wyjaśnia zmiany procesów\nurbanizacyjnych i osadnictwa wiejskiego,\nwiążąc je z przemianami gospodarczymi\ni społecznymi w Polsce.\nSchemat punktowania\n2 p. - za dwa poprawne województwa i dwie poprawne cechy, które wpłynęły na ujemne saldo\nmigracji wewnętrznych.\n1 p. - za dwa poprawne województwa i jedną poprawną cechę, która wpłynęła na ujemne saldo\nmigracji wewnętrznych.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawne odpowiedzi\npodlaskie, lubelskie (w dowolnej kolejności)\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Stosunkowo wysoki poziom bezrobocia na tle kraju, sprzyjający migracji ludności\nw poszukiwaniu pracy.\n- Duży udział w tworzeniu PKB odgrywa rolnictwo stanowiące mało atrakcyjną formę\nzatrudnienia dla młodych ludzi, którzy z tego powodu poszukują pracy poza województwem.\n- Niski udział usług, w tym turystyki, i słabe uprzemysłowienie tych województw, przez co\njest mało ofert pracy.\n- Są mniej atrakcyjne dla przedsiębiorców z powodu słabiej rozwiniętej infrastruktury\ntechnicznej niż w innych regionach kraju, co wpływa na mniejszą podaż miejsc pracy.\n- Województwa są położone peryferyjnie w stosunku do głównych centrów gospodarczych\nkraju, są gorzej skomunikowane siecią dróg i kolei z pozostałym obszarem kraju, dlatego\nmogą być mniej atrakcyjne dla przedsiębiorców tworzących miejsca pracy.\n- Ośrodki wojewódzkie nie stanowią chłonnego rynku pracy, co sprzyja migracji ludności.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Województwa:** lubelskie, podlaskie\n\n**Cechy społeczno-gospodarcze:**\n1. Stosunkowo wysokie bezrobocie w porównaniu ze średnią krajową, skłaniające ludność do poszukiwania pracy w innych województwach.\n2. Dominacja rolnictwa w strukturze gospodarki - mało atrakcyjna forma zatrudnienia dla młodych, którzy emigrują do regionów uprzemysłowionych i usługowych.\n\n## Sposób 1 - obliczenie salda migracji z tabeli\n\n**Saldo migracji wewnętrznych** = napływ - odpływ. Liczymy dla każdego województwa:\n\n| Województwo | Napływ | Odpływ | Saldo |\n| dolnośląskie | 35 287 | 32 861 | **+2 426** (dodatnie) |\n| lubelskie | 19 806 | 24 931 | **-5 125** (ujemne ✓) |\n| małopolskie | 31 390 | 27 818 | **+3 572** (dodatnie) |\n| podlaskie | 11 294 | 13 206 | **-1 912** (ujemne ✓) |\n\nUjemne saldo oznacza, że z województwa **odpłynęło więcej ludzi niż napłynęło** - województwo jest nieatrakcyjne jako cel migracji.\n\n**Odpowiedź: lubelskie i podlaskie.**\n\nTeraz wyjaśniamy DLACZEGO saldo jest ujemne - szukamy cech wspólnych obu województw, które powodują, że ludzie stamtąd wyjeżdżają:\n\n- Oba leżą we **wschodniej Polsce**, z dala od głównych aglomeracji (Warszawa jest wyjątkiem pobliskim dla lubelskiego, ale migracja i tak jest ujemna).\n- Oba charakteryzują się **dużym udziałem rolnictwa** w strukturze zatrudnienia - rolnictwo daje mało nowych miejsc pracy, jest sezonowe i niskopłatne.\n- Oba mają **wyższe od średniej krajowej bezrobocie** i słabiej rozwinięty sektor przemysłowy i usługowy.\n- **Infrastruktura techniczna** (drogi, kolej, dostęp do internetu) jest słabiej rozwinięta niż w Polsce zachodniej - mniej atrakcyjna lokalizacja dla inwestorów.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez analogię geograficzną\n\nLubelskie i podlaskie to klasyczne województwa **peryferyjne wschodniej ściany Polski** - historycznie znane z emigracji zarobkowej. Można to zweryfikować:\n\n- **Dolnośląskie** i **małopolskie** mają saldo dodatnie - tam znajdują się duże aglomeracje (Wrocław, Kraków) z silnym rynkiem pracy, uczelniami przyciągającymi absolwentów, strefami ekonomicznymi.\n- **Lubelskie** (Lublin) i **podlaskie** (Białystok) - ośrodki wojewódzkie mniejsze, rynek pracy płytszy, brak dużego zagęszczenia przemysłu.\n\nTo potwierdza, że odpowiedź jest poprawna i wyjaśnienie ma sens geograficzny.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 25, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za poprawne wskazanie **obu województw** (lubelskie + podlaskie) **oraz dwóch poprawnych cech** społeczno-gospodarczych powodujących ujemne saldo.\n> - **1 pkt** - za poprawne wskazanie obu województw + **tylko jednej** poprawnej cechy.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niespełniającą powyższych kryteriów (np. błędne województwa, brak cech, cechy niezwiązane przyczynowo z migracją).\n>\n> **Akceptowane województwa:** lubelskie, podlaskie (w dowolnej kolejności).\n>\n> **Akceptowane cechy (przykłady z klucza CKE):**\n> - Stosunkowo wysokie bezrobocie na tle kraju → migracja w poszukiwaniu pracy.\n> - Duży udział rolnictwa w PKB → mało atrakcyjna forma zatrudnienia dla młodych.\n> - Niski udział usług i słabe uprzemysłowienie → mało ofert pracy.\n> - Słabiej rozwinięta infrastruktura techniczna → mniejsza atrakcyjność dla inwestorów.\n> - Peryferyjne położenie względem głównych centrów gospodarczych → gorsze skomunikowanie → mniej inwestycji → mniej miejsc pracy.\n> - Ośrodki wojewódzkie nie stanowią chłonnego rynku pracy.\n>\n> **Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt za cechę:** cecha musi być **społeczno-gospodarcza** (nie geograficzna typu \"leżą na wschodzie\" ani klimatyczna) i musi **wyjaśniać mechanizm** - dlaczego ta cecha powoduje emigrację. Np. samo \"bezrobocie\" bez wyjaśnienia może być niewystarczające - lepiej: \"wyższy poziom bezrobocia skłania ludzi do poszukiwania pracy w innych województwach\".\n>\n> **Wykluczone:** ogólne stwierdzenia \"słabo rozwinięte\", \"biedne\" bez konkretnego wskazania mechanizmu migracyjnego. Cechy przyrodnicze zamiast społeczno-gospodarczych.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 📐 **Saldo migracji wewnętrznych:**\n> \\[ SM = \\text{napływ} - \\text{odpływ} \\]\n> Ujemne SM → odpływ przewyższa napływ → województwo traci mieszkańców na rzecz innych regionów.\n\n> 👥 **Przyrost rzeczywisty** = PN + SM - saldo migracji wewnętrznych wpływa na dynamikę ludnościową regionów obok przyrostu naturalnego.\n\n> 🌍 **Wschodnia ściana Polski** - termin geograficzno-ekonomiczny odnoszący się do województw: podlaskiego, lubelskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego. Charakteryzują się peryferyjnym położeniem, dominacją rolnictwa, wyższym bezrobociem i ujemnym saldem migracji. Kontrastują z województwami zachodnimi i mazowieckim.\n\nW tym zadaniu **nie stosujemy wzorów matematycznych** poza prostym obliczeniem salda - kluczowa jest wiedza z **geografii społeczno-ekonomicznej** (rynek pracy, struktura gospodarcza regionów, teoria centrum-peryferie).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| dolnośląskie | saldo = +2 426 | **napływ > odpływ** - saldo dodatnie; Wrocław przyciąga ludność z całej Polski |\n| małopolskie | saldo = +3 572 | **napływ > odpływ** - saldo dodatnie; Kraków to silny rynek pracy i edukacji |\n\nTypowy błąd: uczeń wybiera województwo z **dużymi liczbami bezwzględnymi odpływu** (np. dolnośląskie: 32 861 odpływu) zapominając, że liczy się **różnica**, a nie sam odpływ.\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie mylić salda migracji z **wielkością odpływu**. Dolnośląskie ma większy odpływ bezwzględny niż podlaskie, ale saldo jest **dodatnie** bo napływ jest jeszcze większy.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Cechy muszą być **społeczno-gospodarcze**, a nie geograficzne. \"Leżą na wschodzie Polski\" to cecha geograficzna - sama w sobie nie wystarczy. Trzeba napisać: \"peryferyjne położenie ogranicza napływ inwestycji i tworzy mało miejsc pracy\".\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Obie cechy muszą dotyczyć **obu** województw jednocześnie (wspólna właściwość), nie tylko jednego z nich. Klucz wymaga cech **podobnych** - czyli takich, które charakteryzują lubelskie i podlaskie łącznie.","image":"img/geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>W tabeli przedstawiono informacje o migracjach wewnętrznych ludności na pobyt stały<br>w 2014 roku dla wybranych województw Polski.<br>Województwo<br>Napływ ludności<br>Odpływ ludności<br>dolnośląskie<br>35 287<br>32 861<br>lubelskie<br>19 806<br>24 931<br>małopolskie<br>31 390<br>27 818<br>podlaskie<br>11 294<br>13 206<br>Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2015, Warszawa 2015.<br>Na podstawie tabeli wymień dwa województwa o ujemnym saldzie migracji<br>wewnętrznych. Podaj dwie podobne cechy społeczno-gospodarcze tych województw<br>wpływające na ujemną wartość salda migracji wewnętrznych w tych województwach.<br>Województwa: ,<br>Cechy społeczno-gospodarcze:<br>1<br>2<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>23.1.<br>23.2.<br>24.<br>25.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>2<br>2<br>Uzyskana liczba pkt<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>IV etap edukacyjny<br>II. Analiza i wyjaśnianie problemów<br>demograficznych społeczeństw.<br>IV etap edukacyjny<br>1.5) Zdający formułuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe […] między<br>wybranymi elementami środowiska […]<br>społeczno-gospodarczego […].<br>8.6) Zdający charakteryzuje przyczyny […]<br>migracji ludności […].<br>11.4) Zdający analizuje okresowe zmiany<br>salda migracji […] wewnętrznych oraz<br>wyjaśnia ich przyczyny.<br>11.5) Zdający wyjaśnia zmiany procesów<br>urbanizacyjnych i osadnictwa wiejskiego,<br>wiążąc je z przemianami gospodarczymi<br>i społecznymi w Polsce.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za dwa poprawne województwa i dwie poprawne cechy, które wpłynęły na ujemne saldo<br>migracji wewnętrznych.<br>1 p. - za dwa poprawne województwa i jedną poprawną cechę, która wpłynęła na ujemne saldo<br>migracji wewnętrznych.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Poprawne odpowiedzi<br>podlaskie, lubelskie (w dowolnej kolejności)<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>Stosunkowo wysoki poziom bezrobocia na tle kraju, sprzyjający migracji ludności</li></ul>\n<p>w poszukiwaniu pracy.</p>\n<ul><li>Duży udział w tworzeniu PKB odgrywa rolnictwo stanowiące mało atrakcyjną formę</li></ul>\n<p>zatrudnienia dla młodych ludzi, którzy z tego powodu poszukują pracy poza województwem.</p>\n<ul><li>Niski udział usług, w tym turystyki, i słabe uprzemysłowienie tych województw, przez co</li></ul>\n<p>jest mało ofert pracy.</p>\n<ul><li>Są mniej atrakcyjne dla przedsiębiorców z powodu słabiej rozwiniętej infrastruktury</li></ul>\n<p>technicznej niż w innych regionach kraju, co wpływa na mniejszą podaż miejsc pracy.</p>\n<ul><li>Województwa są położone peryferyjnie w stosunku do głównych centrów gospodarczych</li></ul>\n<p>kraju, są gorzej skomunikowane siecią dróg i kolei z pozostałym obszarem kraju, dlatego<br>mogą być mniej atrakcyjne dla przedsiębiorców tworzących miejsca pracy.</p>\n<ul><li>Ośrodki wojewódzkie nie stanowią chłonnego rynku pracy, co sprzyja migracji ludności.</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Województwa:</strong> lubelskie, podlaskie</p>\n<p><strong>Cechy społeczno-gospodarcze:</strong></p>\n<ol><li>Stosunkowo wysokie bezrobocie w porównaniu ze średnią krajową, skłaniające ludność do poszukiwania pracy w innych województwach.</li><li>Dominacja rolnictwa w strukturze gospodarki - mało atrakcyjna forma zatrudnienia dla młodych, którzy emigrują do regionów uprzemysłowionych i usługowych.</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - obliczenie salda migracji z tabeli</h4>\n<p><strong>Saldo migracji wewnętrznych</strong> = napływ - odpływ. Liczymy dla każdego województwa:</p>\n<p>| Województwo | Napływ | Odpływ | Saldo |<br>| dolnośląskie | 35 287 | 32 861 | <strong>+2 426</strong> (dodatnie) |<br>| lubelskie | 19 806 | 24 931 | <strong>-5 125</strong> (ujemne ✓) |<br>| małopolskie | 31 390 | 27 818 | <strong>+3 572</strong> (dodatnie) |<br>| podlaskie | 11 294 | 13 206 | <strong>-1 912</strong> (ujemne ✓) |</p>\n<p>Ujemne saldo oznacza, że z województwa <strong>odpłynęło więcej ludzi niż napłynęło</strong> - województwo jest nieatrakcyjne jako cel migracji.</p>\n<p><strong>Odpowiedź: lubelskie i podlaskie.</strong></p>\n<p>Teraz wyjaśniamy DLACZEGO saldo jest ujemne - szukamy cech wspólnych obu województw, które powodują, że ludzie stamtąd wyjeżdżają:</p>\n<ul><li>Oba leżą we <strong>wschodniej Polsce</strong>, z dala od głównych aglomeracji (Warszawa jest wyjątkiem pobliskim dla lubelskiego, ale migracja i tak jest ujemna).</li><li>Oba charakteryzują się <strong>dużym udziałem rolnictwa</strong> w strukturze zatrudnienia - rolnictwo daje mało nowych miejsc pracy, jest sezonowe i niskopłatne.</li><li>Oba mają <strong>wyższe od średniej krajowej bezrobocie</strong> i słabiej rozwinięty sektor przemysłowy i usługowy.</li><li><strong>Infrastruktura techniczna</strong> (drogi, kolej, dostęp do internetu) jest słabiej rozwinięta niż w Polsce zachodniej - mniej atrakcyjna lokalizacja dla inwestorów.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez analogię geograficzną</h4>\n<p>Lubelskie i podlaskie to klasyczne województwa <strong>peryferyjne wschodniej ściany Polski</strong> - historycznie znane z emigracji zarobkowej. Można to zweryfikować:</p>\n<ul><li><strong>Dolnośląskie</strong> i <strong>małopolskie</strong> mają saldo dodatnie - tam znajdują się duże aglomeracje (Wrocław, Kraków) z silnym rynkiem pracy, uczelniami przyciągającymi absolwentów, strefami ekonomicznymi.</li><li><strong>Lubelskie</strong> (Lublin) i <strong>podlaskie</strong> (Białystok) - ośrodki wojewódzkie mniejsze, rynek pracy płytszy, brak dużego zagęszczenia przemysłu.</li></ul>\n<p>To potwierdza, że odpowiedź jest poprawna i wyjaśnienie ma sens geograficzny.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 25, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - za poprawne wskazanie <strong>obu województw</strong> (lubelskie + podlaskie) <strong>oraz dwóch poprawnych cech</strong> społeczno-gospodarczych powodujących ujemne saldo.<br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawne wskazanie obu województw + <strong>tylko jednej</strong> poprawnej cechy.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niespełniającą powyższych kryteriów (np. błędne województwa, brak cech, cechy niezwiązane przyczynowo z migracją).<br><br><strong>Akceptowane województwa:</strong> lubelskie, podlaskie (w dowolnej kolejności).<br><br><strong>Akceptowane cechy (przykłady z klucza CKE):</strong><br>- Stosunkowo wysokie bezrobocie na tle kraju → migracja w poszukiwaniu pracy.<br>- Duży udział rolnictwa w PKB → mało atrakcyjna forma zatrudnienia dla młodych.<br>- Niski udział usług i słabe uprzemysłowienie → mało ofert pracy.<br>- Słabiej rozwinięta infrastruktura techniczna → mniejsza atrakcyjność dla inwestorów.<br>- Peryferyjne położenie względem głównych centrów gospodarczych → gorsze skomunikowanie → mniej inwestycji → mniej miejsc pracy.<br>- Ośrodki wojewódzkie nie stanowią chłonnego rynku pracy.<br><br><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt za cechę:</strong> cecha musi być <strong>społeczno-gospodarcza</strong> (nie geograficzna typu &quot;leżą na wschodzie&quot; ani klimatyczna) i musi <strong>wyjaśniać mechanizm</strong> - dlaczego ta cecha powoduje emigrację. Np. samo &quot;bezrobocie&quot; bez wyjaśnienia może być niewystarczające - lepiej: &quot;wyższy poziom bezrobocia skłania ludzi do poszukiwania pracy w innych województwach&quot;.<br><br><strong>Wykluczone:</strong> ogólne stwierdzenia &quot;słabo rozwinięte&quot;, &quot;biedne&quot; bez konkretnego wskazania mechanizmu migracyjnego. Cechy przyrodnicze zamiast społeczno-gospodarczych.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>📐 <strong>Saldo migracji wewnętrznych:</strong><br>\\[ SM = \\text{napływ} - \\text{odpływ} \\]<br>Ujemne SM → odpływ przewyższa napływ → województwo traci mieszkańców na rzecz innych regionów.</blockquote>\n<blockquote>👥 <strong>Przyrost rzeczywisty</strong> = PN + SM - saldo migracji wewnętrznych wpływa na dynamikę ludnościową regionów obok przyrostu naturalnego.</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Wschodnia ściana Polski</strong> - termin geograficzno-ekonomiczny odnoszący się do województw: podlaskiego, lubelskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego. Charakteryzują się peryferyjnym położeniem, dominacją rolnictwa, wyższym bezrobociem i ujemnym saldem migracji. Kontrastują z województwami zachodnimi i mazowieckim.</blockquote>\n<p>W tym zadaniu <strong>nie stosujemy wzorów matematycznych</strong> poza prostym obliczeniem salda - kluczowa jest wiedza z <strong>geografii społeczno-ekonomicznej</strong> (rynek pracy, struktura gospodarcza regionów, teoria centrum-peryferie).</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| dolnośląskie | saldo = +2 426 | <strong>napływ &gt; odpływ</strong> - saldo dodatnie; Wrocław przyciąga ludność z całej Polski |<br>| małopolskie | saldo = +3 572 | <strong>napływ &gt; odpływ</strong> - saldo dodatnie; Kraków to silny rynek pracy i edukacji |</p>\n<p>Typowy błąd: uczeń wybiera województwo z <strong>dużymi liczbami bezwzględnymi odpływu</strong> (np. dolnośląskie: 32 861 odpływu) zapominając, że liczy się <strong>różnica</strong>, a nie sam odpływ.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nie mylić salda migracji z <strong>wielkością odpływu</strong>. Dolnośląskie ma większy odpływ bezwzględny niż podlaskie, ale saldo jest <strong>dodatnie</strong> bo napływ jest jeszcze większy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Cechy muszą być <strong>społeczno-gospodarcze</strong>, a nie geograficzne. &quot;Leżą na wschodzie Polski&quot; to cecha geograficzna - sama w sobie nie wystarczy. Trzeba napisać: &quot;peryferyjne położenie ogranicza napływ inwestycji i tworzy mało miejsc pracy&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Obie cechy muszą dotyczyć <strong>obu</strong> województw jednocześnie (wspólna właściwość), nie tylko jednego z nich. Klucz wymaga cech <strong>podobnych</strong> - czyli takich, które charakteryzują lubelskie i podlaskie łącznie.</blockquote>"}]}