{"id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-2)\nZadanie wykonaj na podstawie zdjęć satelitarnych obszaru, na którym zlokalizowano Zaporę\nTrzech Przełomów na rzece Jangcy (strona IV barwnego materiału źródłowego), oraz własnej\nwiedzy.\nZapora Trzech Przełomów stała się obiektem krytyki wielu środowisk naukowych\ni społecznych, w tym ekologów, geologów, archeologów i ekonomistów.\nWymień dwie społeczno-ekonomiczne przyczyny budowy Zapory Trzech Przełomów\ni elektrowni oraz dwa negatywne następstwa dla środowiska geograficznego regionu,\nwynikające z realizacji tej inwestycji.\nPrzyczyny:\n1\n2\nNegatywne następstwa dla środowiska geograficznego:\n1\n2\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\nIV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy\nIII. Rozumienie relacji człowiek -\nprzyroda - społeczeństwo w skali globalnej\ni regionalnej.\nIV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy\n3.1) Zdający formułuje problemy\nwynikające z eksploatowania zasobów\nodnawialnych […].\nSchemat punktowania\n2 p. - za cztery poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za dwie poprawne przyczyny albo dwa poprawne następstwa.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzyczyny:\n- Zapotrzebowanie na energię elektryczną wskutek wzrostu liczby ludności Chin.\n- Szybki wzrost gospodarczy Chin, który stwarza zapotrzebowanie na energię.\n- Deficyt surowców energetycznych w południowej części Chin.\n- Ochrona przed powodziami w dolinie rzeki poniżej zapory.\nNegatywne następstwa dla środowiska geograficznego:\n- Nacisk masy wody w zbiorniku, naruszający statykę tektoniczną podłoża skalnego regionu.\n- Akumulacja osadów na dnie sztucznego zbiornika, wypłycanie się zbiornika i słabsza\nakumulacja osadów w delcie rzeki.\n- Zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego i utrudnienie migracji ryb.\n- Zmniejszenie lesistości i zakłócenie mikroklimatu regionu.\n- Konieczność przymusowych migracji ludności z terenów przeznaczonych do zalania.\n- Utrata wartości kulturowych (zalanie zabytków i stanowisk archeologicznych).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przyczyny budowy:**\n1. Szybki wzrost gospodarczy Chin generujący ogromne zapotrzebowanie na energię elektryczną.\n2. Ochrona przed katastrofalnymi powodziami w dolinie Jangcy poniżej zapory.\n\n**Negatywne następstwa dla środowiska geograficznego:**\n1. Zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego Jangcy i utrudnienie migracji ryb (w tym jesiotra chińskiego).\n2. Akumulacja osadów na dnie zbiornika, wypłycanie się zbiornika oraz ograniczenie dostawy materiału do delty rzeki.\n\n## Sposób 1 - analiza przez pryzmat potrzeb rozwijającego się mocarstwa\n\n### Krok 1 - diagnoza sytuacji energetyczno-gospodarczej Chin\n\nChiny od lat 80. XX wieku notują skokowy wzrost PKB (8-12% rocznie). Taki wzrost oznacza:\n- ekspansję przemysłu ciężkiego i lekkiego,\n- urbanizację setek milionów ludzi,\n- gwałtowny wzrost konsumpcji prądu w gospodarstwach domowych i fabrykach.\n\nPołudniowa część Chin cierpi na **deficyt surowców energetycznych** (węgla, ropy) - zapora miała zastąpić import i spalanie paliw kopalnych energią hydroelektryczną.\n\n**Przyczyna 1:** zapotrzebowanie energetyczne wynikające z dynamicznego wzrostu gospodarczego.\n\n### Krok 2 - historia powodzi na Jangcy\n\nJangcy wielokrotnie powodowała katastrofalne powodzie (1931 - ok. 3,7 mln ofiar, 1954, 1998). Zapora pełni funkcję zbiornika retencyjnego - wyrównuje ekstremalny przepływ wiosenny i letni (reżim monsunowy).\n\n**Przyczyna 2:** ochrona przed powodziami (cel inwestycji bezpośrednio wskazany przez rząd Chin jako priorytet bezpieczeństwa publicznego).\n\n### Krok 3 - negatywne skutki środowiskowe\n\n**Zbiornik zaporowy Sanxia** o długości ~600 km i pojemności ~39 km³ spowodował:\n\n1. **Zaburzenie reżimu rzecznego** - zapora zmienia przepływ poniżej na sztucznie wyrównany, co:\n- likwiduje naturalne wezbrania niezbędne do cyklu rozrodczego ryb,\n- blokuje migracje ryb anadromicznych (np. jesiotr chiński - gatunek krytycznie zagrożony),\n- niszczy siedliska mokradłowe w dolnym biegu.\n\n2. **Zatrzymanie osadów** - rzeka transportuje ogromne ilości zawiesiny, która gromadzi się teraz w zbiorniku:\n- wypłyca zbiornik (skraca jego \"żywotność\"),\n- ogranicza dostawę mułu do delty Jangcy → delta ulega erozji, cofa się linia brzegowa,\n- gleby mady w dolnym biegu stają się mniej żyzne.\n\nInne możliwe odpowiedzi z klucza CKE:\n- **Naruszenie statyki tektonicznej** - masa wody (ok. 40 km³!) wywiera nacisk na podłoże skalne, co może indukować trzęsienia ziemi (tzw. sejsmiczność wywołana - udokumentowano wzrost aktywności sejsmicznej w regionie Wuhanu po napełnieniu zbiornika).\n- **Zmniejszenie lesistości** - zalanie dolin wymusiło migrację 1,4 mln ludzi na zbocza, co skutkowało wylesianiem i erozją.\n\n## Sposób 2 - eliminacja i weryfikacja\n\nZadanie pyta o **społeczno-ekonomiczne** przyczyny - upewnij się, że nie mylisz przyczyn z następstwami:\n\n| Sformułowanie | Przyczyna czy następstwo? |\n| \"potrzeba energii dla przemysłu\" | ✅ PRZYCZYNA |\n| \"ochrona przed powodziami\" | ✅ PRZYCZYNA (cel) |\n| \"migracje ludności ze stref zalania\" | ❌ NASTĘPSTWO społeczne (ale klucz CKE go akceptuje jako następstwo, nie przyczynę) |\n| \"akumulacja osadów w zbiorniku\" | ✅ NASTĘPSTWO środowiskowe |\n| \"wzrost liczby ludności Chin\" | ✅ PRZYCZYNA (pośrednia - generuje popyt na energię) |\n\nWeryfikacja: odpowiedź spełnia kryterium \"społeczno-ekonomiczne\", bo wskazuje na mechanizm rynkowy/demograficzny (wzrost popytu na energię), nie na czynnik fizycznogeograficzny.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za cztery poprawne odpowiedzi: dwie przyczyny społeczno-ekonomiczne ORAZ dwa negatywne następstwa dla środowiska geograficznego\n> - **1 pkt** - za dwie poprawne przyczyny (bez następstw) LUB dwa poprawne następstwa (bez przyczyn)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niekompletną (np. tylko jedna przyczyna i jedno następstwo) lub zawierającą błędy merytoryczne\n>\n> **Akceptowane przyczyny (min. 2 z poniższych):**\n> - wzrost zapotrzebowania na energię spowodowany wzrostem liczby ludności Chin\n> - szybki wzrost gospodarczy Chin → zapotrzebowanie na energię\n> - deficyt surowców energetycznych w południowych Chinach\n> - ochrona przed powodziami w dolinie rzeki poniżej zapory\n>\n> **Akceptowane następstwa środowiskowe (min. 2 z poniższych):**\n> - nacisk masy wody → naruszenie statyki tektonicznej podłoża skalnego (indukcja trzęsień ziemi)\n> - akumulacja osadów w zbiorniku → wypłycanie zbiornika + słabsza akumulacja w delcie\n> - zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego + utrudnienie migracji ryb\n> - zmniejszenie lesistości + zakłócenie mikroklimatu regionu\n> - przymusowe migracje ludności → erozja zboczy po wylesianiu *(to następstwo ma charakter społeczny i środowiskowy)*\n> - utrata wartości kulturowych (zalanie zabytków, stanowisk archeologicznych)\n>\n> **Wykluczone jako przyczyny:** formułowania opisujące skutki budowy jako uzasadnienie (\"zapora jest dobra, bo produkuje prąd\" - to tautologia, nie przyczyna społeczno-ekonomiczna)\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🌊 **Reżim rzek - typ monsunowy**: Jangcy ma maksimum przepływu **letnio-jesienne** (VI-IX) związane z monsunowym klimatem Chin Środkowych. Zapora retencjonuje wezbranie letnie i wyrównuje przepływ zimowy. Zakłócenie tego naturalnego rytmu uderza w ekosystem rzeczny dostosowany do sezonowych wahań poziomu wody.\n\n> 🏔️ **Geologia**: zbiornik Sanxia leży w strefie wapiennych i łupkowych skał sedymentarnych na granicy Wyżyny Junnańskiej i Niziny Środkowochińskiej. Podłoże jest tektonicznie aktywne - masa wody ~40 km³ może indukować trzęsienia ziemi przez tzw. **sejsmiczność wywołaną** (ang. *reservoir-induced seismicity*).\n\n> 📊 **Skala inwestycji** (wiedza własna):\n> - Zbiornik: długość ~600 km, szerokość 1-2 km\n> - Przesiedlono ok. **1,4 mln ludzi** (do 2012)\n> - Moc zainstalowana: 22 500 MW (największa elektrownia wodna świata)\n> - Produkcja energii: ok. 100 TWh/rok = ~3% krajowego zapotrzebowania Chin (2020)\n\n> W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z działów: **hydrologia (reżim rzek)**, **gospodarka (rozwój energetyczny)**, **geologia (sejsmika)**, **ekologia rzek**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi mogą być błędne\n\n| Błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego klucz CKE jej nie akceptuje |\n| \"Chiny chciały pokazać potęgę technologiczną\" | Nie jest to przyczyna społeczno-ekonomiczna - to motyw prestiżowy/polityczny |\n| \"zmiana klimatu regionu\" | Zbyt ogólne i nieudowodnione na skalę regionalną; klucz akceptuje \"zakłócenie mikroklimatu\" |\n| \"zniszczenie krajobrazu\" | Estetyczny, nie środowiskowy argument; klucz wymaga konkretnego procesu (erozja, sedymentacja, reżim) |\n| \"ryby giną z zanieczyszczenia\" | Zanieczyszczenie to problem niezwiązany bezpośrednio z budową zapory jako takiej |\n| \"wysiedlenia jako przyczyna budowy\" | Wysiedlenia są NASTĘPSTWEM, nie przyczyną |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - mylenie przyczyn z następstwami:** \"konieczność przymusowych migracji\" to NASTĘPSTWO budowy zapory (choć klucz zalicza je do skutków społecznych), NIE jest przyczyną, dla której ją budowano.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - zbyt ogólne sformułowanie:** \"Chiny potrzebowały energii\" bez wskazania DLACZEGO (wzrost ludności, wzrost PKB) może nie zostać zaliczone przez egzaminatora. Napisz konkretnie: \"wzrost zapotrzebowania na energię w związku z dynamicznym wzrostem gospodarczym Chin\".\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - następstwa społeczne zamiast środowiskowych:** polecenie pyta o \"negatywne następstwa dla ŚRODOWISKA GEOGRAFICZNEGO\". Przesiedlenia 1,4 mln ludzi to następstwo społeczne - można je podać jako następstwo, ale główny nacisk powinien leżeć na procesach fizycznogeograficznych (sedymentacja, reżim rzeczny, tektonika, mikroklimat).","image":"img/geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 27. (0-2)<br>Zadanie wykonaj na podstawie zdjęć satelitarnych obszaru, na którym zlokalizowano Zaporę<br>Trzech Przełomów na rzece Jangcy (strona IV barwnego materiału źródłowego), oraz własnej<br>wiedzy.<br>Zapora Trzech Przełomów stała się obiektem krytyki wielu środowisk naukowych<br>i społecznych, w tym ekologów, geologów, archeologów i ekonomistów.<br>Wymień dwie społeczno-ekonomiczne przyczyny budowy Zapory Trzech Przełomów<br>i elektrowni oraz dwa negatywne następstwa dla środowiska geograficznego regionu,<br>wynikające z realizacji tej inwestycji.<br>Przyczyny:<br>1<br>2<br>Negatywne następstwa dla środowiska geograficznego:<br>1<br>2<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 27. (0-2)<br>IV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy<br>III. Rozumienie relacji człowiek -<br>przyroda - społeczeństwo w skali globalnej<br>i regionalnej.<br>IV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy<br>3.1) Zdający formułuje problemy<br>wynikające z eksploatowania zasobów<br>odnawialnych […].<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za cztery poprawne odpowiedzi.<br>1 p. - za dwie poprawne przyczyny albo dwa poprawne następstwa.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Przyczyny:</p>\n<ul><li>Zapotrzebowanie na energię elektryczną wskutek wzrostu liczby ludności Chin.</li><li>Szybki wzrost gospodarczy Chin, który stwarza zapotrzebowanie na energię.</li><li>Deficyt surowców energetycznych w południowej części Chin.</li><li>Ochrona przed powodziami w dolinie rzeki poniżej zapory.</li></ul>\n<p>Negatywne następstwa dla środowiska geograficznego:</p>\n<ul><li>Nacisk masy wody w zbiorniku, naruszający statykę tektoniczną podłoża skalnego regionu.</li><li>Akumulacja osadów na dnie sztucznego zbiornika, wypłycanie się zbiornika i słabsza</li></ul>\n<p>akumulacja osadów w delcie rzeki.</p>\n<ul><li>Zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego i utrudnienie migracji ryb.</li><li>Zmniejszenie lesistości i zakłócenie mikroklimatu regionu.</li><li>Konieczność przymusowych migracji ludności z terenów przeznaczonych do zalania.</li><li>Utrata wartości kulturowych (zalanie zabytków i stanowisk archeologicznych).</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przyczyny budowy:</strong></p>\n<ol><li>Szybki wzrost gospodarczy Chin generujący ogromne zapotrzebowanie na energię elektryczną.</li><li>Ochrona przed katastrofalnymi powodziami w dolinie Jangcy poniżej zapory.</li></ol>\n<p><strong>Negatywne następstwa dla środowiska geograficznego:</strong></p>\n<ol><li>Zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego Jangcy i utrudnienie migracji ryb (w tym jesiotra chińskiego).</li><li>Akumulacja osadów na dnie zbiornika, wypłycanie się zbiornika oraz ograniczenie dostawy materiału do delty rzeki.</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza przez pryzmat potrzeb rozwijającego się mocarstwa</h4>\n<h5>Krok 1 - diagnoza sytuacji energetyczno-gospodarczej Chin</h5>\n<p>Chiny od lat 80. XX wieku notują skokowy wzrost PKB (8-12% rocznie). Taki wzrost oznacza:</p>\n<ul><li>ekspansję przemysłu ciężkiego i lekkiego,</li><li>urbanizację setek milionów ludzi,</li><li>gwałtowny wzrost konsumpcji prądu w gospodarstwach domowych i fabrykach.</li></ul>\n<p>Południowa część Chin cierpi na <strong>deficyt surowców energetycznych</strong> (węgla, ropy) - zapora miała zastąpić import i spalanie paliw kopalnych energią hydroelektryczną.</p>\n<p><strong>Przyczyna 1:</strong> zapotrzebowanie energetyczne wynikające z dynamicznego wzrostu gospodarczego.</p>\n<h5>Krok 2 - historia powodzi na Jangcy</h5>\n<p>Jangcy wielokrotnie powodowała katastrofalne powodzie (1931 - ok. 3,7 mln ofiar, 1954, 1998). Zapora pełni funkcję zbiornika retencyjnego - wyrównuje ekstremalny przepływ wiosenny i letni (reżim monsunowy).</p>\n<p><strong>Przyczyna 2:</strong> ochrona przed powodziami (cel inwestycji bezpośrednio wskazany przez rząd Chin jako priorytet bezpieczeństwa publicznego).</p>\n<h5>Krok 3 - negatywne skutki środowiskowe</h5>\n<p><strong>Zbiornik zaporowy Sanxia</strong> o długości ~600 km i pojemności ~39 km³ spowodował:</p>\n<ol><li><strong>Zaburzenie reżimu rzecznego</strong> - zapora zmienia przepływ poniżej na sztucznie wyrównany, co:</li></ol>\n<ul><li>likwiduje naturalne wezbrania niezbędne do cyklu rozrodczego ryb,</li><li>blokuje migracje ryb anadromicznych (np. jesiotr chiński - gatunek krytycznie zagrożony),</li><li>niszczy siedliska mokradłowe w dolnym biegu.</li></ul>\n<ol><li><strong>Zatrzymanie osadów</strong> - rzeka transportuje ogromne ilości zawiesiny, która gromadzi się teraz w zbiorniku:</li></ol>\n<ul><li>wypłyca zbiornik (skraca jego &quot;żywotność&quot;),</li><li>ogranicza dostawę mułu do delty Jangcy → delta ulega erozji, cofa się linia brzegowa,</li><li>gleby mady w dolnym biegu stają się mniej żyzne.</li></ul>\n<p>Inne możliwe odpowiedzi z klucza CKE:</p>\n<ul><li><strong>Naruszenie statyki tektonicznej</strong> - masa wody (ok. 40 km³!) wywiera nacisk na podłoże skalne, co może indukować trzęsienia ziemi (tzw. sejsmiczność wywołana - udokumentowano wzrost aktywności sejsmicznej w regionie Wuhanu po napełnieniu zbiornika).</li><li><strong>Zmniejszenie lesistości</strong> - zalanie dolin wymusiło migrację 1,4 mln ludzi na zbocza, co skutkowało wylesianiem i erozją.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja i weryfikacja</h4>\n<p>Zadanie pyta o <strong>społeczno-ekonomiczne</strong> przyczyny - upewnij się, że nie mylisz przyczyn z następstwami:</p>\n<p>| Sformułowanie | Przyczyna czy następstwo? |<br>| &quot;potrzeba energii dla przemysłu&quot; | ✅ PRZYCZYNA |<br>| &quot;ochrona przed powodziami&quot; | ✅ PRZYCZYNA (cel) |<br>| &quot;migracje ludności ze stref zalania&quot; | ❌ NASTĘPSTWO społeczne (ale klucz CKE go akceptuje jako następstwo, nie przyczynę) |<br>| &quot;akumulacja osadów w zbiorniku&quot; | ✅ NASTĘPSTWO środowiskowe |<br>| &quot;wzrost liczby ludności Chin&quot; | ✅ PRZYCZYNA (pośrednia - generuje popyt na energię) |</p>\n<p>Weryfikacja: odpowiedź spełnia kryterium &quot;społeczno-ekonomiczne&quot;, bo wskazuje na mechanizm rynkowy/demograficzny (wzrost popytu na energię), nie na czynnik fizycznogeograficzny.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - za cztery poprawne odpowiedzi: dwie przyczyny społeczno-ekonomiczne ORAZ dwa negatywne następstwa dla środowiska geograficznego<br>- <strong>1 pkt</strong> - za dwie poprawne przyczyny (bez następstw) LUB dwa poprawne następstwa (bez przyczyn)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niekompletną (np. tylko jedna przyczyna i jedno następstwo) lub zawierającą błędy merytoryczne<br><br><strong>Akceptowane przyczyny (min. 2 z poniższych):</strong><br>- wzrost zapotrzebowania na energię spowodowany wzrostem liczby ludności Chin<br>- szybki wzrost gospodarczy Chin → zapotrzebowanie na energię<br>- deficyt surowców energetycznych w południowych Chinach<br>- ochrona przed powodziami w dolinie rzeki poniżej zapory<br><br><strong>Akceptowane następstwa środowiskowe (min. 2 z poniższych):</strong><br>- nacisk masy wody → naruszenie statyki tektonicznej podłoża skalnego (indukcja trzęsień ziemi)<br>- akumulacja osadów w zbiorniku → wypłycanie zbiornika + słabsza akumulacja w delcie<br>- zaburzenie naturalnego reżimu rzecznego + utrudnienie migracji ryb<br>- zmniejszenie lesistości + zakłócenie mikroklimatu regionu<br>- przymusowe migracje ludności → erozja zboczy po wylesianiu <em>(to następstwo ma charakter społeczny i środowiskowy)</em><br>- utrata wartości kulturowych (zalanie zabytków, stanowisk archeologicznych)<br><br><strong>Wykluczone jako przyczyny:</strong> formułowania opisujące skutki budowy jako uzasadnienie (&quot;zapora jest dobra, bo produkuje prąd&quot; - to tautologia, nie przyczyna społeczno-ekonomiczna)</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>🌊 <strong>Reżim rzek - typ monsunowy</strong>: Jangcy ma maksimum przepływu <strong>letnio-jesienne</strong> (VI-IX) związane z monsunowym klimatem Chin Środkowych. Zapora retencjonuje wezbranie letnie i wyrównuje przepływ zimowy. Zakłócenie tego naturalnego rytmu uderza w ekosystem rzeczny dostosowany do sezonowych wahań poziomu wody.</blockquote>\n<blockquote>🏔️ <strong>Geologia</strong>: zbiornik Sanxia leży w strefie wapiennych i łupkowych skał sedymentarnych na granicy Wyżyny Junnańskiej i Niziny Środkowochińskiej. Podłoże jest tektonicznie aktywne - masa wody ~40 km³ może indukować trzęsienia ziemi przez tzw. <strong>sejsmiczność wywołaną</strong> (ang. <em>reservoir-induced seismicity</em>).</blockquote>\n<blockquote>📊 <strong>Skala inwestycji</strong> (wiedza własna):<br>- Zbiornik: długość ~600 km, szerokość 1-2 km<br>- Przesiedlono ok. <strong>1,4 mln ludzi</strong> (do 2012)<br>- Moc zainstalowana: 22 500 MW (największa elektrownia wodna świata)<br>- Produkcja energii: ok. 100 TWh/rok = ~3% krajowego zapotrzebowania Chin (2020)</blockquote>\n<blockquote>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z działów: <strong>hydrologia (reżim rzek)</strong>, <strong>gospodarka (rozwój energetyczny)</strong>, <strong>geologia (sejsmika)</strong>, <strong>ekologia rzek</strong>.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi mogą być błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego klucz CKE jej nie akceptuje |<br>| &quot;Chiny chciały pokazać potęgę technologiczną&quot; | Nie jest to przyczyna społeczno-ekonomiczna - to motyw prestiżowy/polityczny |<br>| &quot;zmiana klimatu regionu&quot; | Zbyt ogólne i nieudowodnione na skalę regionalną; klucz akceptuje &quot;zakłócenie mikroklimatu&quot; |<br>| &quot;zniszczenie krajobrazu&quot; | Estetyczny, nie środowiskowy argument; klucz wymaga konkretnego procesu (erozja, sedymentacja, reżim) |<br>| &quot;ryby giną z zanieczyszczenia&quot; | Zanieczyszczenie to problem niezwiązany bezpośrednio z budową zapory jako takiej |<br>| &quot;wysiedlenia jako przyczyna budowy&quot; | Wysiedlenia są NASTĘPSTWEM, nie przyczyną |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - mylenie przyczyn z następstwami:</strong> &quot;konieczność przymusowych migracji&quot; to NASTĘPSTWO budowy zapory (choć klucz zalicza je do skutków społecznych), NIE jest przyczyną, dla której ją budowano.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - zbyt ogólne sformułowanie:</strong> &quot;Chiny potrzebowały energii&quot; bez wskazania DLACZEGO (wzrost ludności, wzrost PKB) może nie zostać zaliczone przez egzaminatora. Napisz konkretnie: &quot;wzrost zapotrzebowania na energię w związku z dynamicznym wzrostem gospodarczym Chin&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - następstwa społeczne zamiast środowiskowych:</strong> polecenie pyta o &quot;negatywne następstwa dla ŚRODOWISKA GEOGRAFICZNEGO&quot;. Przesiedlenia 1,4 mln ludzi to następstwo społeczne - można je podać jako następstwo, ale główny nacisk powinien leżeć na procesach fizycznogeograficznych (sedymentacja, reżim rzeczny, tektonika, mikroklimat).</blockquote>"}]}