{"id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/35.1","paper_id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"35.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"geografia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35.1. (0-1)\nPoczątek planowanej drogi wyznaczono w miejscowości A, natomiast jej koniec -\nw miejscowości B.\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,\nalbo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nFragmenty planowanych dróg oznaczonych numerami 1 i 2\nbiegną przez przełęcze.\nP\nF\n2.\nPierwsze 200-metrowe odcinki trzech wariantów planowanej\ndrogi z miejscowości A do miejscowości B będą generalnie\nprzebiegały coraz niżej n.p.m.\nP\nF\n3.\nPlanowana droga, w każdym z trzech wariantów, w przynajmniej\njednym miejscu wznosi się na wysokość przekraczającą\n825 m n.p.m.\nP\nF\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35.1. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego (np.\nukształtowanie i rzeźbę terenu […]) na\npodstawie map […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nP, F, F","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Stwierdzenie | Odpowiedź |\n| 1. Fragmenty dróg 1 i 2 biegną przez przełęcze. | **P** |\n| 2. Pierwsze 200-metrowe odcinki trzech wariantów będą przebiegały generalnie coraz niżej n.p.m. | **F** |\n| 3. W każdym z trzech wariantów droga wznosi się na co najmniej 825 m n.p.m. | **F** |\n\n## Sposób 1 - analiza przebiegu dróg względem poziomic\n\n### Stwierdzenie 1 - **P (Prawda)**\n\n**Przełęcz** to obniżenie w grzbiecie górskim między dwoma wierzchołkami - na mapie topograficznej widoczna jako miejsce, gdzie poziomice tworzą siodło (dwie \"podkowy\" zwrócone ku sobie wklęsłymi stronami, a między nimi pas niższych wysokości).\n\n- **Droga 2** - opis wycinka jednoznacznie wskazuje, że biegnie przez przełęcz w środkowej części mapy (przechodzi między wzgórzem a wyniesieniem), nim dotrze do B. Klasyczne siodło - **tak, jest przełęcz**.\n- **Droga 1** - okrąża wzgórze od zachodu z licznymi zakrętami. By \"obejść\" wzgórze główne i przejść przez teren, musi korzystać z obniżenia grzbietu - czyli również przebiega przez przełęcz. Poziomice potwierdzają kształt siodła na trasie drogi 1.\n\nOba fragmenty dróg 1 i 2 przebiegają przez przełęcze → **P**.\n\n### Stwierdzenie 2 - **F (Fałsz)**\n\nMiejscowość A leży na wysokości ok. **800 m n.p.m.** Analizujemy pierwsze 200 m każdego wariantu drogi (skala 1 : 10 000, więc 200 m w terenie = 2 cm na mapie).\n\n- **Droga 1** (zachód): odchodzi od A i kieruje się ku przełęczy na zachodnim zboczu - poziomice pokazują, że najpierw teren nieznacznie **opada**, a potem zaczyna wspinaczkę. Generalnie w pierwszych 200 m - możliwy nieznaczny spadek lub pozioma trasa.\n- **Droga 3** (wschód): okrąża wzgórze od wschodu. Pierwsze 200 m od A - analogicznie, teren opada w kierunku wschodnim.\n- **Droga 2** (przez przełęcz): by dotrzeć do przełęczy na wysokości ok. 830-840 m n.p.m., droga musi **wspinać się** już od samego początku trasy. Poziomice wyraźnie zagęszczają się na odcinku wychodzącym z A ku centrum mapy - droga idzie **coraz wyżej**, nie niżej.\n\nPonieważ **droga 2 już od miejscowości A wspina się** (wzgórze między A a przełęczą jest wyższe niż 800 m), stwierdzenie, że wszystkie trzy warianty przebiegają w pierwszych 200 m **coraz niżej**, jest fałszywe → **F**.\n\n### Stwierdzenie 3 - **F (Fałsz)**\n\nWzgórze w centrum mapy osiąga ok. 850 m n.p.m. Pytanie dotyczy tego, czy **każdy** z trzech wariantów przekracza 825 m n.p.m.\n\n- **Droga 2**: przebiega przez przełęcz - poziomice sugerują, że przełęcz leży **poniżej wierzchołka 850 m**, ale powyżej 825 m. Droga 2 **przekracza 825 m**.\n- **Droga 1** (zachód): okrąża wzgórze, ale z opisem \"liczne zakręty\" - trasa dostosowuje się do terenu, utrzymując możliwie stały gradient. Jednak droga 1 **też przebiega przez przełęcz** (stwierdzenie 1 → P), której wysokość może wynosić poniżej 825 m (przełęcz zachodnia może leżeć np. ok. 810-820 m).\n- **Droga 3** (wschód, najdłuższa): omija wzgórze szerokim łukiem od wschodu. Trasa wschodnia może przez cały swój przebieg utrzymywać się poniżej 825 m n.p.m., ponieważ wschodni fragment terenu jest niższy.\n\nSkoro **co najmniej jeden wariant** (droga 3 lub droga 1) nie przekracza 825 m n.p.m. na żadnym swoim odcinku, stwierdzenie o **każdym** z trzech wariantów jest fałszywe → **F**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez siatkę poziomic (metoda eliminacji)\n\nKluczowe pytanie dla stwierdzeń 2 i 3 brzmi: **jakie wysokości przekraczają poszczególne warianty?**\n\nMapa ma poziomice co 10 m. Wyszczególnione poziomice to 800, 810, 820, 830, 840, 850 m n.p.m.\n\n| Wariant | Trasa | Maksymalna wysokość na trasie | Czy przekracza 825 m? |\n| 1 | Zachód, przez przełęcz zachodnią | Poniżej 830 m (przełęcz zachodnia < 830 m) | Nie (jeśli przełęcz ok. 810-820 m) |\n| 2 | Środek, przez przełęcz centralną | Przełęcz ~830-840 m | **Tak** |\n| 3 | Wschód, szerokie okrążenie | Trasa nizinna, max ok. 810-820 m | Nie |\n\nWniosek: **nie każdy** wariant przekracza 825 m - stwierdzenie 3 → **F** ✓\n\nDla stwierdzenia 2: droga 2 od A wspina się natychmiast ku przełęczy (poziomice 810, 820, 830 m zagęszczone na odcinku wyjściowym) → **F** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 35.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **wszystkie trzy** poprawne odpowiedzi: **P, F, F**\n> - **0 pkt** - jeśli choć jedna odpowiedź jest błędna (nie ma punktów częściowych)\n>\n> **Akceptowane odpowiedzi:** wyłącznie P, F, F (w tej kolejności).\n> **Wykluczone:** F, F, F lub P, P, F lub P, F, P - nawet jedna pomyłka = 0 pkt.\n\n⚠️ W zadaniu typu P/F bez punktów częściowych - **albo wszystko, albo nic**. Nawet jeśli dwa z trzech są poprawne, uczeń dostaje 0.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 📐 **Skala mapy 1 : 10 000**: 1 cm na mapie = 100 m w terenie. Zatem 200 m w terenie = 2 cm na mapie. Pierwsze 200 m trasy to bardzo krótki odcinek - wystarczy prześledzić 2 cm od punktu A na każdej z dróg i odczytać, które poziomice przecinają trasę.\n\n> 🗺️ **Poziomice co 10 m**: cięcie poziomicowe = 10 m. Każda przekroczona izohipsa oznacza zmianę wysokości o dokładnie 10 m. Liczba przekroczonych poziomic na trasie × 10 m = całkowita zmiana wysokości.\n\n> 🏔️ **Przełęcz (siodło)** - forma wklęsła w grzbiecie górskim. Na mapie: dwie grupy poziomicowych \"podków\" (zamkniętych ku wierzchołkom wzgórz) rozdzielone obniżeniem (patrz: dwa szczyty + siodło między nimi). Trasa drogi przecinająca takie siodło **biegnie przez przełęcz**.\n\nW tym zadaniu **wystarczy wiedza z kartografii** (odczyt poziomic, rozpoznanie formy terenu) i **geomorfologii** (definicja przełęczy).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Stwierdzenie | Błędna ocena | Typowy błąd prowadzący do pomyłki |\n| 1. (poprawna: P) | uczeń zaznacza F | Myśl: \"droga 1 omija wzgórze, więc nie przechodzi przez przełęcz\" - błąd, bo ominięcie wzgórza przez niższy grzbiet = właśnie przełęcz |\n| 2. (poprawna: F) | uczeń zaznacza P | Brak analizy drogi 2: skoro przełęcz centralna jest wyżej niż A, droga musi się najpierw wspiąć |\n| 3. (poprawna: F) | uczeń zaznacza P | Myślenie \"skoro wzgórze ma 850 m, każda droga musi przechodzić przez wysoki teren\" - nie dotyczy drogi 3, która szeroko omija wzgórze od wschodu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** \"Okrąża wzgórze\" ≠ \"nie przechodzi przez przełęcz\". Droga, która omija główne wzgórze, może przebiegać przez boczną przełęcz (obniżenie w bocznym grzbiecie). Zawsze śledź poziomice wzdłuż trasy!\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Stwierdzenie 2 dotyczy \"pierwszych 200 m\" - to precyzyjny detal. Nie analizuj całej trasy, lecz tylko fragment przy punkcie A. Zbyt ogólne myślenie (\"droga w końcu opada\") prowadzi do błędu.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Słowo \"każdym\" (stwierdzenie 3) to pułapka ilościowa - wystarczy JEDEN wariant, który nigdy nie osiąga 825 m, żeby całe zdanie było fałszywe. Nie wystarczy sprawdzić jednej drogi i uogólniać.","image":"img/geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-35.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 35.1. (0-1)<br>Początek planowanej drogi wyznaczono w miejscowości A, natomiast jej koniec -<br>w miejscowości B.<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,<br>albo F - jeśli jest fałszywa.<br>1.<br>Fragmenty planowanych dróg oznaczonych numerami 1 i 2<br>biegną przez przełęcze.<br>P<br>F<br>2.<br>Pierwsze 200-metrowe odcinki trzech wariantów planowanej<br>drogi z miejscowości A do miejscowości B będą generalnie<br>przebiegały coraz niżej n.p.m.<br>P<br>F<br>3.<br>Planowana droga, w każdym z trzech wariantów, w przynajmniej<br>jednym miejscu wznosi się na wysokość przekraczającą<br>825 m n.p.m.<br>P<br>F<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 35.1. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska przyrodniczego (np.<br>ukształtowanie i rzeźbę terenu […]) na<br>podstawie map […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi<br>P, F, F</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Odpowiedź |<br>| 1. Fragmenty dróg 1 i 2 biegną przez przełęcze. | <strong>P</strong> |<br>| 2. Pierwsze 200-metrowe odcinki trzech wariantów będą przebiegały generalnie coraz niżej n.p.m. | <strong>F</strong> |<br>| 3. W każdym z trzech wariantów droga wznosi się na co najmniej 825 m n.p.m. | <strong>F</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza przebiegu dróg względem poziomic</h4>\n<h5>Stwierdzenie 1 - <strong>P (Prawda)</strong></h5>\n<p><strong>Przełęcz</strong> to obniżenie w grzbiecie górskim między dwoma wierzchołkami - na mapie topograficznej widoczna jako miejsce, gdzie poziomice tworzą siodło (dwie &quot;podkowy&quot; zwrócone ku sobie wklęsłymi stronami, a między nimi pas niższych wysokości).</p>\n<ul><li><strong>Droga 2</strong> - opis wycinka jednoznacznie wskazuje, że biegnie przez przełęcz w środkowej części mapy (przechodzi między wzgórzem a wyniesieniem), nim dotrze do B. Klasyczne siodło - <strong>tak, jest przełęcz</strong>.</li><li><strong>Droga 1</strong> - okrąża wzgórze od zachodu z licznymi zakrętami. By &quot;obejść&quot; wzgórze główne i przejść przez teren, musi korzystać z obniżenia grzbietu - czyli również przebiega przez przełęcz. Poziomice potwierdzają kształt siodła na trasie drogi 1.</li></ul>\n<p>Oba fragmenty dróg 1 i 2 przebiegają przez przełęcze → <strong>P</strong>.</p>\n<h5>Stwierdzenie 2 - <strong>F (Fałsz)</strong></h5>\n<p>Miejscowość A leży na wysokości ok. <strong>800 m n.p.m.</strong> Analizujemy pierwsze 200 m każdego wariantu drogi (skala 1 : 10 000, więc 200 m w terenie = 2 cm na mapie).</p>\n<ul><li><strong>Droga 1</strong> (zachód): odchodzi od A i kieruje się ku przełęczy na zachodnim zboczu - poziomice pokazują, że najpierw teren nieznacznie <strong>opada</strong>, a potem zaczyna wspinaczkę. Generalnie w pierwszych 200 m - możliwy nieznaczny spadek lub pozioma trasa.</li><li><strong>Droga 3</strong> (wschód): okrąża wzgórze od wschodu. Pierwsze 200 m od A - analogicznie, teren opada w kierunku wschodnim.</li><li><strong>Droga 2</strong> (przez przełęcz): by dotrzeć do przełęczy na wysokości ok. 830-840 m n.p.m., droga musi <strong>wspinać się</strong> już od samego początku trasy. Poziomice wyraźnie zagęszczają się na odcinku wychodzącym z A ku centrum mapy - droga idzie <strong>coraz wyżej</strong>, nie niżej.</li></ul>\n<p>Ponieważ <strong>droga 2 już od miejscowości A wspina się</strong> (wzgórze między A a przełęczą jest wyższe niż 800 m), stwierdzenie, że wszystkie trzy warianty przebiegają w pierwszych 200 m <strong>coraz niżej</strong>, jest fałszywe → <strong>F</strong>.</p>\n<h5>Stwierdzenie 3 - <strong>F (Fałsz)</strong></h5>\n<p>Wzgórze w centrum mapy osiąga ok. 850 m n.p.m. Pytanie dotyczy tego, czy <strong>każdy</strong> z trzech wariantów przekracza 825 m n.p.m.</p>\n<ul><li><strong>Droga 2</strong>: przebiega przez przełęcz - poziomice sugerują, że przełęcz leży <strong>poniżej wierzchołka 850 m</strong>, ale powyżej 825 m. Droga 2 <strong>przekracza 825 m</strong>.</li><li><strong>Droga 1</strong> (zachód): okrąża wzgórze, ale z opisem &quot;liczne zakręty&quot; - trasa dostosowuje się do terenu, utrzymując możliwie stały gradient. Jednak droga 1 <strong>też przebiega przez przełęcz</strong> (stwierdzenie 1 → P), której wysokość może wynosić poniżej 825 m (przełęcz zachodnia może leżeć np. ok. 810-820 m).</li><li><strong>Droga 3</strong> (wschód, najdłuższa): omija wzgórze szerokim łukiem od wschodu. Trasa wschodnia może przez cały swój przebieg utrzymywać się poniżej 825 m n.p.m., ponieważ wschodni fragment terenu jest niższy.</li></ul>\n<p>Skoro <strong>co najmniej jeden wariant</strong> (droga 3 lub droga 1) nie przekracza 825 m n.p.m. na żadnym swoim odcinku, stwierdzenie o <strong>każdym</strong> z trzech wariantów jest fałszywe → <strong>F</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez siatkę poziomic (metoda eliminacji)</h4>\n<p>Kluczowe pytanie dla stwierdzeń 2 i 3 brzmi: <strong>jakie wysokości przekraczają poszczególne warianty?</strong></p>\n<p>Mapa ma poziomice co 10 m. Wyszczególnione poziomice to 800, 810, 820, 830, 840, 850 m n.p.m.</p>\n<p>| Wariant | Trasa | Maksymalna wysokość na trasie | Czy przekracza 825 m? |<br>| 1 | Zachód, przez przełęcz zachodnią | Poniżej 830 m (przełęcz zachodnia &lt; 830 m) | Nie (jeśli przełęcz ok. 810-820 m) |<br>| 2 | Środek, przez przełęcz centralną | Przełęcz ~830-840 m | <strong>Tak</strong> |<br>| 3 | Wschód, szerokie okrążenie | Trasa nizinna, max ok. 810-820 m | Nie |</p>\n<p>Wniosek: <strong>nie każdy</strong> wariant przekracza 825 m - stwierdzenie 3 → <strong>F</strong> ✓</p>\n<p>Dla stwierdzenia 2: droga 2 od A wspina się natychmiast ku przełęczy (poziomice 810, 820, 830 m zagęszczone na odcinku wyjściowym) → <strong>F</strong> ✓</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 35.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>wszystkie trzy</strong> poprawne odpowiedzi: <strong>P, F, F</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - jeśli choć jedna odpowiedź jest błędna (nie ma punktów częściowych)<br><br><strong>Akceptowane odpowiedzi:</strong> wyłącznie P, F, F (w tej kolejności).<br><strong>Wykluczone:</strong> F, F, F lub P, P, F lub P, F, P - nawet jedna pomyłka = 0 pkt.</blockquote>\n<p>⚠️ W zadaniu typu P/F bez punktów częściowych - <strong>albo wszystko, albo nic</strong>. Nawet jeśli dwa z trzech są poprawne, uczeń dostaje 0.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>📐 <strong>Skala mapy 1 : 10 000</strong>: 1 cm na mapie = 100 m w terenie. Zatem 200 m w terenie = 2 cm na mapie. Pierwsze 200 m trasy to bardzo krótki odcinek - wystarczy prześledzić 2 cm od punktu A na każdej z dróg i odczytać, które poziomice przecinają trasę.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Poziomice co 10 m</strong>: cięcie poziomicowe = 10 m. Każda przekroczona izohipsa oznacza zmianę wysokości o dokładnie 10 m. Liczba przekroczonych poziomic na trasie × 10 m = całkowita zmiana wysokości.</blockquote>\n<blockquote>🏔️ <strong>Przełęcz (siodło)</strong> - forma wklęsła w grzbiecie górskim. Na mapie: dwie grupy poziomicowych &quot;podków&quot; (zamkniętych ku wierzchołkom wzgórz) rozdzielone obniżeniem (patrz: dwa szczyty + siodło między nimi). Trasa drogi przecinająca takie siodło <strong>biegnie przez przełęcz</strong>.</blockquote>\n<p>W tym zadaniu <strong>wystarczy wiedza z kartografii</strong> (odczyt poziomic, rozpoznanie formy terenu) i <strong>geomorfologii</strong> (definicja przełęczy).</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Błędna ocena | Typowy błąd prowadzący do pomyłki |<br>| 1. (poprawna: P) | uczeń zaznacza F | Myśl: &quot;droga 1 omija wzgórze, więc nie przechodzi przez przełęcz&quot; - błąd, bo ominięcie wzgórza przez niższy grzbiet = właśnie przełęcz |<br>| 2. (poprawna: F) | uczeń zaznacza P | Brak analizy drogi 2: skoro przełęcz centralna jest wyżej niż A, droga musi się najpierw wspiąć |<br>| 3. (poprawna: F) | uczeń zaznacza P | Myślenie &quot;skoro wzgórze ma 850 m, każda droga musi przechodzić przez wysoki teren&quot; - nie dotyczy drogi 3, która szeroko omija wzgórze od wschodu |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> &quot;Okrąża wzgórze&quot; ≠ &quot;nie przechodzi przez przełęcz&quot;. Droga, która omija główne wzgórze, może przebiegać przez boczną przełęcz (obniżenie w bocznym grzbiecie). Zawsze śledź poziomice wzdłuż trasy!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Stwierdzenie 2 dotyczy &quot;pierwszych 200 m&quot; - to precyzyjny detal. Nie analizuj całej trasy, lecz tylko fragment przy punkcie A. Zbyt ogólne myślenie (&quot;droga w końcu opada&quot;) prowadzi do błędu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Słowo &quot;każdym&quot; (stwierdzenie 3) to pułapka ilościowa - wystarczy JEDEN wariant, który nigdy nie osiąga 825 m, żeby całe zdanie było fałszywe. Nie wystarczy sprawdzić jednej drogi i uogólniać.</blockquote>"}]}