{"id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/36","paper_id":"geografia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"36","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (0-1)\nPoniżej wymieniono wybrane rurociągi ropy naftowej lub gazu ziemnego oraz podano\nobszary, przez które te rurociągi przebiegają.\n1. „Przyjaźń”: Rosja (Powołże) - Białoruś - Polska - Niemcy.\n2. „Jamał”: Rosja (Półwysep Jamał) - Białoruś - Polska - Niemcy.\n3. „Nord Stream”: Rosja - Morze Bałtyckie - Niemcy.\n4. „Trans-Alaska”: Stany Zjednoczone (Prudhoe Bay - port Valdez).\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nDo przesyłania gazu ziemnego wykorzystywane są rurociągi oznaczone numerami\nA. 1 i 2.\nB. 2 i 3.\nC. 3 i 4.\nD. 1 i 4.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n35.1.\n35.2.\n36.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":"B","answer_text":"Zadanie 36. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] gospodarki człowieka oraz wzajemnych\npowiązań i zależności w systemie człowiek\n- przyroda - gospodarka.\nIV etap edukacyjny\n9.10) Zdający charakteryzuje znaczenie\nusług materialnych […].\n9.13) Zdający analizuje kierunki\ngeograficzne i strukturę towarową eksportu\ni importu w wybranych państwach.\nIV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy\n2.8) Zdający charakteryzuje […]\nzróżnicowanie […] struktury wykorzystania\nsurowców energetycznych na świecie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B. 2 i 3** - rurociągi „Jamał\" i „Nord Stream\" służą do przesyłania **gazu ziemnego**.\n\n## Sposób 1 - identyfikacja surowca przesyłanego każdym rurociągiem\n\nKluczem jest znajomość czterech wymienionych rurociągów i surowca, który przesyłają:\n\n| Nr | Rurociąg | Surowiec | Uzasadnienie |\n| 1 | **„Przyjaźń\"** | ropa naftowa | Największy na świecie rurociąg ropy naftowej; dostarcza ropę z Powołża do rafinerii w Polsce (Płock), Niemczech, na Węgrzech i w Czechach. Nazwa symbolizuje zacieśnienie współpracy ZSRR z krajami bloku wschodniego po 1964 r. |\n| 2 | **„Jamał\"** | **gaz ziemny** ✓ | Rurociąg gazowy z Półwyspu Jamał (złoża gazu!) przez Białoruś i Polskę do Niemiec. Sama nazwa pochodzi od Półwyspu Jamał - jednego z największych na świecie obszarów wydobycia gazu. |\n| 3 | **„Nord Stream\"** | **gaz ziemny** ✓ | Podmorski gazociąg na dnie Morza Bałtyckiego, łączący Rosję bezpośrednio z Niemcami. Zbudowany, by ominąć kraje tranzytowe (Polskę, Białoruś, Ukrainę). |\n| 4 | **Trans-Alaska** | ropa naftowa | Przesyła ropę naftową z pól wydobywczych na Alasce (Prudhoe Bay, Morze Beauforta) na południe do portu Valdez nad Zatoką Księcia Williama, skąd tankowcami do rafinerii. |\n\n**Wniosek:** Gaz ziemny przesyłają rurociągi numer **2 i 3** → odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja przez surowiec wydobywczy regionu\n\nMożna też wnioskować z charakteru złóż:\n\n- **Półwysep Jamał** (rurociąg 2): nazwa wprost wskazuje na region - Jamał to jeden z największych na świecie **gazowych** okręgów wydobywczych Rosji (złoże Bowanienkowskoje). Rurociąg przesyła to, co się tam wydobywa → **gaz ziemny**.\n- **Rosja - Morze Bałtyckie** (rurociąg 3): „Nord Stream\" to drugi gazociąg (nieprzypadkowo po „Jamale\") doprowadzający **gaz** z Rosji do Niemiec - alternatywna trasa omijająca ląd.\n- **Powołże** (rurociąg 1): Region nad Wołgą to historyczne centrum **wydobycia ropy naftowej** w Rosji (Tatarstan, Samara) → „Przyjaźń\" to **ropociąg**.\n- **Prudhoe Bay, Valdez** (rurociąg 4): Prudhoe Bay to największe pole **ropy naftowej** w Ameryce Północnej → Trans-Alaska to **ropociąg**.\n\nEliminując rurociągi ropy (1 i 4), zostają gazociągi **2 i 3** → **B**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 36, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie odpowiedzi **B** (2 i 3)\n> - **0 pkt** - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi\n> - Nie ma punktów częściowych - zadanie zamknięte, jeden wybór.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza z **geografii ekonomicznej** (surowce energetyczne, infrastruktura przesyłowa):\n\n> 🛢️ **Ropociągi** przesyłają **ropę naftową** (surowiec ciekły, gęstszy, transportowany też tankowcami).\n> Kluczowe: „Przyjaźń\" (Drużba), Trans-Alaska, Nabucco (niezrealizowany), BTC (Baku-Tbilisi-Ceyhan).\n\n> 🔵 **Gazociągi** przesyłają **gaz ziemny** (surowiec gazowy, wymaga szczelnych rurociągów pod wysokim ciśnieniem lub terminali LNG dla transportu morskiego).\n> Kluczowe: „Jamał\", „Nord Stream 1 i 2\" (uszkodzony 2022), „TurkStream\", „Baltic Pipe\" (Norwegia-Polska).\n\n> 🗺️ **Regiony wydobycia**: Półwysep Jamał i Syberia Zachodnia → głównie **gaz ziemny**; Powołże, Syberia Zachodnia (Chanty-Mansyjsk) i Alaska → głównie **ropa naftowa**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | 1 i 2 | „Przyjaźń\" (nr 1) to **ropociąg**, nie gazociąg. Błąd: uczeń myli „Przyjaźń\" z gazociągiem lub nie zna surowca przesyłanego tym rurociągiem. |\n| **C** | 3 i 4 | Trans-Alaska (nr 4) to **ropociąg** - łączy pola ropy z portem morskim, skąd ropa płynie tankowcami. Błąd: uczeń myli surowiec wydobywany w Prudhoe Bay lub mylnie kojarzy „pipeline\" z gazem. |\n| **D** | 1 i 4 | Oba to **ropociągi** - „Przyjaźń\" i Trans-Alaska. Odpowiedź wewnętrznie spójna jako „ropociągi\", ale pytanie dotyczy **gazociągów** → całkowite odwrócenie odpowiedzi. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nazwa „Przyjaźń\" brzmi politycznie i uczniowie mylą ją z gazociągiem (bo gaz kojarzą z „zależnością energetyczną\"). W rzeczywistości „Przyjaźń\" to **ropociąg** - jeden z najdłuższych na świecie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** „Nord Stream\" - uczniowie często pamiętają kontrowersje polityczne i sabotaż (2022), ale nie pamiętają **surowca**. Nord Stream to zawsze **gaz ziemny**, nie ropa.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Trans-Alaska biegnie z **Prudhoe Bay** do **Valdez** - port Valdez to terminal załadunkowy dla tankowców z ropą, co jest wskazówką, że to ropociąg (gaz ziemny nie jest transportowany tankowcami bez wcześniejszego skroplenia do LNG).","image":"img/geografia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 36. (0-1)<br>Poniżej wymieniono wybrane rurociągi ropy naftowej lub gazu ziemnego oraz podano<br>obszary, przez które te rurociągi przebiegają.</p>\n<ol><li>„Przyjaźń”: Rosja (Powołże) - Białoruś - Polska - Niemcy.</li><li>„Jamał”: Rosja (Półwysep Jamał) - Białoruś - Polska - Niemcy.</li><li>„Nord Stream”: Rosja - Morze Bałtyckie - Niemcy.</li><li>„Trans-Alaska”: Stany Zjednoczone (Prudhoe Bay - port Valdez).</li></ol>\n<p>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>Do przesyłania gazu ziemnego wykorzystywane są rurociągi oznaczone numerami<br>A. 1 i 2.<br>B. 2 i 3.<br>C. 3 i 4.<br>D. 1 i 4.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>35.1.<br>35.2.<br>36.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>2<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MGE_1R<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 36. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>[…] gospodarki człowieka oraz wzajemnych<br>powiązań i zależności w systemie człowiek</p>\n<ul><li>przyroda - gospodarka.</li></ul>\n<p>IV etap edukacyjny<br>9.10) Zdający charakteryzuje znaczenie<br>usług materialnych […].<br>9.13) Zdający analizuje kierunki<br>geograficzne i strukturę towarową eksportu<br>i importu w wybranych państwach.<br>IV etap edukacyjny ‒ zakres podstawowy<br>2.8) Zdający charakteryzuje […]<br>zróżnicowanie […] struktury wykorzystania<br>surowców energetycznych na świecie […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>B.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B. 2 i 3</strong> - rurociągi „Jamał&quot; i „Nord Stream&quot; służą do przesyłania <strong>gazu ziemnego</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - identyfikacja surowca przesyłanego każdym rurociągiem</h4>\n<p>Kluczem jest znajomość czterech wymienionych rurociągów i surowca, który przesyłają:</p>\n<p>| Nr | Rurociąg | Surowiec | Uzasadnienie |<br>| 1 | <strong>„Przyjaźń&quot;</strong> | ropa naftowa | Największy na świecie rurociąg ropy naftowej; dostarcza ropę z Powołża do rafinerii w Polsce (Płock), Niemczech, na Węgrzech i w Czechach. Nazwa symbolizuje zacieśnienie współpracy ZSRR z krajami bloku wschodniego po 1964 r. |<br>| 2 | <strong>„Jamał&quot;</strong> | <strong>gaz ziemny</strong> ✓ | Rurociąg gazowy z Półwyspu Jamał (złoża gazu!) przez Białoruś i Polskę do Niemiec. Sama nazwa pochodzi od Półwyspu Jamał - jednego z największych na świecie obszarów wydobycia gazu. |<br>| 3 | <strong>„Nord Stream&quot;</strong> | <strong>gaz ziemny</strong> ✓ | Podmorski gazociąg na dnie Morza Bałtyckiego, łączący Rosję bezpośrednio z Niemcami. Zbudowany, by ominąć kraje tranzytowe (Polskę, Białoruś, Ukrainę). |<br>| 4 | <strong>Trans-Alaska</strong> | ropa naftowa | Przesyła ropę naftową z pól wydobywczych na Alasce (Prudhoe Bay, Morze Beauforta) na południe do portu Valdez nad Zatoką Księcia Williama, skąd tankowcami do rafinerii. |</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Gaz ziemny przesyłają rurociągi numer <strong>2 i 3</strong> → odpowiedź <strong>B</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja przez surowiec wydobywczy regionu</h4>\n<p>Można też wnioskować z charakteru złóż:</p>\n<ul><li><strong>Półwysep Jamał</strong> (rurociąg 2): nazwa wprost wskazuje na region - Jamał to jeden z największych na świecie <strong>gazowych</strong> okręgów wydobywczych Rosji (złoże Bowanienkowskoje). Rurociąg przesyła to, co się tam wydobywa → <strong>gaz ziemny</strong>.</li><li><strong>Rosja - Morze Bałtyckie</strong> (rurociąg 3): „Nord Stream&quot; to drugi gazociąg (nieprzypadkowo po „Jamale&quot;) doprowadzający <strong>gaz</strong> z Rosji do Niemiec - alternatywna trasa omijająca ląd.</li><li><strong>Powołże</strong> (rurociąg 1): Region nad Wołgą to historyczne centrum <strong>wydobycia ropy naftowej</strong> w Rosji (Tatarstan, Samara) → „Przyjaźń&quot; to <strong>ropociąg</strong>.</li><li><strong>Prudhoe Bay, Valdez</strong> (rurociąg 4): Prudhoe Bay to największe pole <strong>ropy naftowej</strong> w Ameryce Północnej → Trans-Alaska to <strong>ropociąg</strong>.</li></ul>\n<p>Eliminując rurociągi ropy (1 i 4), zostają gazociągi <strong>2 i 3</strong> → <strong>B</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 36, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie odpowiedzi <strong>B</strong> (2 i 3)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi<br>- Nie ma punktów częściowych - zadanie zamknięte, jeden wybór.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza z <strong>geografii ekonomicznej</strong> (surowce energetyczne, infrastruktura przesyłowa):</p>\n<blockquote>🛢️ <strong>Ropociągi</strong> przesyłają <strong>ropę naftową</strong> (surowiec ciekły, gęstszy, transportowany też tankowcami).<br>Kluczowe: „Przyjaźń&quot; (Drużba), Trans-Alaska, Nabucco (niezrealizowany), BTC (Baku-Tbilisi-Ceyhan).</blockquote>\n<blockquote>🔵 <strong>Gazociągi</strong> przesyłają <strong>gaz ziemny</strong> (surowiec gazowy, wymaga szczelnych rurociągów pod wysokim ciśnieniem lub terminali LNG dla transportu morskiego).<br>Kluczowe: „Jamał&quot;, „Nord Stream 1 i 2&quot; (uszkodzony 2022), „TurkStream&quot;, „Baltic Pipe&quot; (Norwegia-Polska).</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Regiony wydobycia</strong>: Półwysep Jamał i Syberia Zachodnia → głównie <strong>gaz ziemny</strong>; Powołże, Syberia Zachodnia (Chanty-Mansyjsk) i Alaska → głównie <strong>ropa naftowa</strong>.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| <strong>A</strong> | 1 i 2 | „Przyjaźń&quot; (nr 1) to <strong>ropociąg</strong>, nie gazociąg. Błąd: uczeń myli „Przyjaźń&quot; z gazociągiem lub nie zna surowca przesyłanego tym rurociągiem. |<br>| <strong>C</strong> | 3 i 4 | Trans-Alaska (nr 4) to <strong>ropociąg</strong> - łączy pola ropy z portem morskim, skąd ropa płynie tankowcami. Błąd: uczeń myli surowiec wydobywany w Prudhoe Bay lub mylnie kojarzy „pipeline&quot; z gazem. |<br>| <strong>D</strong> | 1 i 4 | Oba to <strong>ropociągi</strong> - „Przyjaźń&quot; i Trans-Alaska. Odpowiedź wewnętrznie spójna jako „ropociągi&quot;, ale pytanie dotyczy <strong>gazociągów</strong> → całkowite odwrócenie odpowiedzi. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nazwa „Przyjaźń&quot; brzmi politycznie i uczniowie mylą ją z gazociągiem (bo gaz kojarzą z „zależnością energetyczną&quot;). W rzeczywistości „Przyjaźń&quot; to <strong>ropociąg</strong> - jeden z najdłuższych na świecie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> „Nord Stream&quot; - uczniowie często pamiętają kontrowersje polityczne i sabotaż (2022), ale nie pamiętają <strong>surowca</strong>. Nord Stream to zawsze <strong>gaz ziemny</strong>, nie ropa.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Trans-Alaska biegnie z <strong>Prudhoe Bay</strong> do <strong>Valdez</strong> - port Valdez to terminal załadunkowy dla tankowców z ropą, co jest wskazówką, że to ropociąg (gaz ziemny nie jest transportowany tankowcami bez wcześniejszego skroplenia do LNG).</blockquote>"}]}