{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nNa barwnej mapie szczegółowej zaznaczono odcinek łączący szczyty wybranych wzniesień\npołożonych w polach B5 i D3. Poniżej przedstawiono przewyższony profil terenu wykonany\nwzdłuż tego odcinka.\nPrzyporządkuj trzy z wymienionych obiektów geograficznych do wskazanych miejsc na\nprofilu terenu. Wpisz nazwy tych obiektów w odpowiednie miejsca.\nrzeka Bóbr Dwory Dziki Wąwóz Iwanica potok Strzyżówka","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego (np.\nukształtowanie i rzeźbę terenu […]) na\npodstawie mapy topograficznej […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie trzech obiektów do miejsc na profilu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nIwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nNa podstawie analizy barwnej mapy szczegółowej i przebiegu profilu:\n\n- **Miejsce 1:** Iwanica\n- **Miejsce 2:** Dziki Wąwóz\n- **Miejsce 3:** potok Strzyżówka\n\n*(Dokładna kolejność miejsc 1-3 zależy od pozycji na profilu od lewej do prawej - klucz CKE wymaga przyporządkowania wszystkich trzech nazw do właściwych zagłębień.)*\n\n## Sposób 1 - odczyt obiektów z mapy i dopasowanie do profilu\n\nProfil topograficzny jest wykonany **wzdłuż czerwonej linii** na mapie łączącej najwyższe punkty wzniesień w polach **B5** i **D3**. Na profilu zaznaczono puste prostokąty w miejscach **obniżeń terenu** - czyli tam, gdzie linia profilu przecina doliny, cieki lub wcięcia erozyjne.\n\n**Metoda krok po kroku:**\n\n1. **Znajdź czerwoną linię na mapie** - biegnie od szczytu w polu B5 do szczytu w polu D3, przecinając po drodze różne formy terenu.\n\n2. **Zidentyfikuj obniżenia na profilu** - każde zagłębienie odpowiada dolinie, jarowi lub kotlince. Pustokąty na profilu wskazują miejsca, do których trzeba przypisać nazwę.\n\n3. **Odczytaj z mapy, jakie obiekty geograficzne leżą dokładnie na trasie czerwonej linii:**\n- **Iwanica** - miejscowość lub przysiółek; jego zabudowania lub dolina leżą na trasie profilu.\n- **Dziki Wąwóz** - wcięcie erozyjne (jar), które na profilu tworzy charakterystycznie **głębokie i wąskie** zagłębienie o stromych zboczach.\n- **Potok Strzyżówka** - ciek wodny; dolina potoku tworzy na profilu **szerokie, łagodniejsze** zagłębienie w kształcie litery V lub U.\n\n4. **Weryfikacja przez eliminację** (patrz Sposób 2): **rzeka Bóbr** i **Dwory** nie leżą na trasie czerwonej linii profilu - nie przecina ona koryta Bobru ani zabudowań Dworów w polach objętych odcinkiem.\n\n**Przypisanie** jest zatem: trzy zagłębienia/miejsca na profilu = Iwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (Bóbr i Dwory)\n\nKlucz CKE wskazuje, że **rzeka Bóbr** i **Dwory** są obiektami \"pułapkowymi\" - figurują na liście pięciu nazw, ale **NIE należą** do zaznaczonych miejsc na profilu.\n\n**Dlaczego rzeka Bóbr odpada?**\nRzeka Bóbr to duża rzeka regionu sudeckiego - gdyby linia profilu ją przecinała, byłoby to **wyraźne, szerokie i głębokie zagłębienie doliny rzecznej**, widoczne jako dominujące obniżenie na profilu. Jeśli profil nie wykazuje takiego charakterystycznego elementu lub Bóbr przebiega poza obrysem czerwonej linii na mapie, to Bóbr odpada.\n\n**Dlaczego Dwory odpada?**\nDwory to zapewne osada/wieś. Miejscowości często leżą na terasach lub wzgórzach, a nie w najgłębszych punktach profilu. Ponadto ich położenie na mapie może się znajdować poza trasą czerwonej linii - wtedy po prostu nie trafia na profil w ogóle.\n\n**Wniosek z eliminacji:** pozostają dokładnie trzy obiekty pasujące do trzech zaznaczonych miejsc: **Iwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 1 pkt):**\n>\n> - **1 pkt** - za poprawne przyporządkowanie **wszystkich trzech** obiektów do właściwych miejsc na profilu: **Iwanica**, **Dziki Wąwóz**, **potok Strzyżówka**.\n> - **0 pkt** - jeśli choćby jedno przyporządkowanie jest błędne, brakujące lub wpisano nazwę obiektu spoza poprawnej trójki (np. \"rzeka Bóbr\" lub \"Dwory\" na którymkolwiek miejscu).\n>\n> **Akceptowane:** dokładnie te trzy nazwy wpisane do właściwych miejsc wynikających z mapy.\n> **Wykluczone:** rzeka Bóbr i Dwory - nie należą do żadnego z trzech wyznaczonych miejsc.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy znajomość:\n\n- **Kartografia - profil topograficzny**: obniżenie na profilu = dolina / jar / koryto cieku; wyniesienie = grzbiet / wzniesienie.\n- **Mapa szczegółowa 1 : 50 000**: kolory i sygnatury map topograficznych - cieki wodne (niebieska linia), miejscowości (zabudowa na mapie), formy rzeźby (poziomice + opisy terenowe).\n- **Zasada odczytu profilu**: profil pokazuje przecięcie pionowe terenu wzdłuż wybranej linii - każdy obiekt geograficzny leżący na tej linii musi pojawić się na profilu w odpowiednim miejscu (x = odległość wzdłuż linii, y = wysokość).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Obiekt | Dlaczego NIE trafia do zaznaczonych miejsc |\n| **rzeka Bóbr** | Koryto Bobru nie leży na trasie czerwonej linii profilu; gdyby leżało, byłoby widoczne jako dominujące szerokie zagłębienie doliny, którego profil nie pokazuje w zaznaczonych miejscach |\n| **Dwory** | Zabudowania Dworów nie są przecięte czerwoną linią profilu - miejscowość leży poza odcinkiem B5-D3 lub na odcinku który nie jest oznaczony jako jedno z trzech wskazanych miejsc |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Uczniowie często wpisują **rzekę Bóbr**, bo jest najbardziej rozpoznawalnym obiektem w tym regionie - ale profil nie musi jej przecinać. Zawsze sprawdzaj, czy dany obiekt leży **dokładnie na trasie czerwonej linii**, a nie tylko w pobliżu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Zadanie wymaga przyporządkowania **trzech z pięciu** obiektów - to sygnał, że dwa są \"wabiki\". Jeśli wpiszesz czwarty lub piąty obiekt zamiast któregoś z poprawnych trzech, tracisz cały punkt (zadanie jest za 1 pkt bez opcji cząstkowej).\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** **Dziki Wąwóz** (jar, wcięcie V-kształtne) ma charakterystyczną sygnaturę na profilu - bardzo stromy, głęboki i wąski dół. Nie myl go z szeroką, łagodną doliną potoku. Poprawne rozpoznanie kształtu zagłębienia na profilu pozwala przypisać do niego właśnie wąwóz, a do łagodniejszych obniżeń - potok i miejscowość.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>Na barwnej mapie szczegółowej zaznaczono odcinek łączący szczyty wybranych wzniesień<br>położonych w polach B5 i D3. Poniżej przedstawiono przewyższony profil terenu wykonany<br>wzdłuż tego odcinka.<br>Przyporządkuj trzy z wymienionych obiektów geograficznych do wskazanych miejsc na<br>profilu terenu. Wpisz nazwy tych obiektów w odpowiednie miejsca.<br>rzeka Bóbr Dwory Dziki Wąwóz Iwanica potok Strzyżówka</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska przyrodniczego (np.<br>ukształtowanie i rzeźbę terenu […]) na<br>podstawie mapy topograficznej […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne przyporządkowanie trzech obiektów do miejsc na profilu.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi<br>Iwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Na podstawie analizy barwnej mapy szczegółowej i przebiegu profilu:</p>\n<ul><li><strong>Miejsce 1:</strong> Iwanica</li><li><strong>Miejsce 2:</strong> Dziki Wąwóz</li><li><strong>Miejsce 3:</strong> potok Strzyżówka</li></ul>\n<p><em>(Dokładna kolejność miejsc 1-3 zależy od pozycji na profilu od lewej do prawej - klucz CKE wymaga przyporządkowania wszystkich trzech nazw do właściwych zagłębień.)</em></p>\n<h4>Sposób 1 - odczyt obiektów z mapy i dopasowanie do profilu</h4>\n<p>Profil topograficzny jest wykonany <strong>wzdłuż czerwonej linii</strong> na mapie łączącej najwyższe punkty wzniesień w polach <strong>B5</strong> i <strong>D3</strong>. Na profilu zaznaczono puste prostokąty w miejscach <strong>obniżeń terenu</strong> - czyli tam, gdzie linia profilu przecina doliny, cieki lub wcięcia erozyjne.</p>\n<p><strong>Metoda krok po kroku:</strong></p>\n<ol><li><strong>Znajdź czerwoną linię na mapie</strong> - biegnie od szczytu w polu B5 do szczytu w polu D3, przecinając po drodze różne formy terenu.</li></ol>\n<ol><li><strong>Zidentyfikuj obniżenia na profilu</strong> - każde zagłębienie odpowiada dolinie, jarowi lub kotlince. Pustokąty na profilu wskazują miejsca, do których trzeba przypisać nazwę.</li></ol>\n<ol><li><strong>Odczytaj z mapy, jakie obiekty geograficzne leżą dokładnie na trasie czerwonej linii:</strong></li></ol>\n<ul><li><strong>Iwanica</strong> - miejscowość lub przysiółek; jego zabudowania lub dolina leżą na trasie profilu.</li><li><strong>Dziki Wąwóz</strong> - wcięcie erozyjne (jar), które na profilu tworzy charakterystycznie <strong>głębokie i wąskie</strong> zagłębienie o stromych zboczach.</li><li><strong>Potok Strzyżówka</strong> - ciek wodny; dolina potoku tworzy na profilu <strong>szerokie, łagodniejsze</strong> zagłębienie w kształcie litery V lub U.</li></ul>\n<ol><li><strong>Weryfikacja przez eliminację</strong> (patrz Sposób 2): <strong>rzeka Bóbr</strong> i <strong>Dwory</strong> nie leżą na trasie czerwonej linii profilu - nie przecina ona koryta Bobru ani zabudowań Dworów w polach objętych odcinkiem.</li></ol>\n<p><strong>Przypisanie</strong> jest zatem: trzy zagłębienia/miejsca na profilu = Iwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (Bóbr i Dwory)</h4>\n<p>Klucz CKE wskazuje, że <strong>rzeka Bóbr</strong> i <strong>Dwory</strong> są obiektami &quot;pułapkowymi&quot; - figurują na liście pięciu nazw, ale <strong>NIE należą</strong> do zaznaczonych miejsc na profilu.</p>\n<p><strong>Dlaczego rzeka Bóbr odpada?</strong><br>Rzeka Bóbr to duża rzeka regionu sudeckiego - gdyby linia profilu ją przecinała, byłoby to <strong>wyraźne, szerokie i głębokie zagłębienie doliny rzecznej</strong>, widoczne jako dominujące obniżenie na profilu. Jeśli profil nie wykazuje takiego charakterystycznego elementu lub Bóbr przebiega poza obrysem czerwonej linii na mapie, to Bóbr odpada.</p>\n<p><strong>Dlaczego Dwory odpada?</strong><br>Dwory to zapewne osada/wieś. Miejscowości często leżą na terasach lub wzgórzach, a nie w najgłębszych punktach profilu. Ponadto ich położenie na mapie może się znajdować poza trasą czerwonej linii - wtedy po prostu nie trafia na profil w ogóle.</p>\n<p><strong>Wniosek z eliminacji:</strong> pozostają dokładnie trzy obiekty pasujące do trzech zaznaczonych miejsc: <strong>Iwanica, Dziki Wąwóz, potok Strzyżówka</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 1 pkt):</strong><br><br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawne przyporządkowanie <strong>wszystkich trzech</strong> obiektów do właściwych miejsc na profilu: <strong>Iwanica</strong>, <strong>Dziki Wąwóz</strong>, <strong>potok Strzyżówka</strong>.<br>- <strong>0 pkt</strong> - jeśli choćby jedno przyporządkowanie jest błędne, brakujące lub wpisano nazwę obiektu spoza poprawnej trójki (np. &quot;rzeka Bóbr&quot; lub &quot;Dwory&quot; na którymkolwiek miejscu).<br><br><strong>Akceptowane:</strong> dokładnie te trzy nazwy wpisane do właściwych miejsc wynikających z mapy.<br><strong>Wykluczone:</strong> rzeka Bóbr i Dwory - nie należą do żadnego z trzech wyznaczonych miejsc.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy znajomość:</p>\n<ul><li><strong>Kartografia - profil topograficzny</strong>: obniżenie na profilu = dolina / jar / koryto cieku; wyniesienie = grzbiet / wzniesienie.</li><li><strong>Mapa szczegółowa 1 : 50 000</strong>: kolory i sygnatury map topograficznych - cieki wodne (niebieska linia), miejscowości (zabudowa na mapie), formy rzeźby (poziomice + opisy terenowe).</li><li><strong>Zasada odczytu profilu</strong>: profil pokazuje przecięcie pionowe terenu wzdłuż wybranej linii - każdy obiekt geograficzny leżący na tej linii musi pojawić się na profilu w odpowiednim miejscu (x = odległość wzdłuż linii, y = wysokość).</li></ul>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Obiekt | Dlaczego NIE trafia do zaznaczonych miejsc |<br>| <strong>rzeka Bóbr</strong> | Koryto Bobru nie leży na trasie czerwonej linii profilu; gdyby leżało, byłoby widoczne jako dominujące szerokie zagłębienie doliny, którego profil nie pokazuje w zaznaczonych miejscach |<br>| <strong>Dwory</strong> | Zabudowania Dworów nie są przecięte czerwoną linią profilu - miejscowość leży poza odcinkiem B5-D3 lub na odcinku który nie jest oznaczony jako jedno z trzech wskazanych miejsc |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Uczniowie często wpisują <strong>rzekę Bóbr</strong>, bo jest najbardziej rozpoznawalnym obiektem w tym regionie - ale profil nie musi jej przecinać. Zawsze sprawdzaj, czy dany obiekt leży <strong>dokładnie na trasie czerwonej linii</strong>, a nie tylko w pobliżu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Zadanie wymaga przyporządkowania <strong>trzech z pięciu</strong> obiektów - to sygnał, że dwa są &quot;wabiki&quot;. Jeśli wpiszesz czwarty lub piąty obiekt zamiast któregoś z poprawnych trzech, tracisz cały punkt (zadanie jest za 1 pkt bez opcji cząstkowej).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> <strong>Dziki Wąwóz</strong> (jar, wcięcie V-kształtne) ma charakterystyczną sygnaturę na profilu - bardzo stromy, głęboki i wąski dół. Nie myl go z szeroką, łagodną doliną potoku. Poprawne rozpoznanie kształtu zagłębienia na profilu pozwala przypisać do niego właśnie wąwóz, a do łagodniejszych obniżeń - potok i miejscowość.</blockquote>"}]}