{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nNa barwnej mapie szczegółowej zaznaczono czerwony szlak rowerowy z Wlenia (F1) do\nRadomic (A3). W tabeli opisano trzy charakterystyczne obiekty położone w polach mapy,\nprzez które przebiega ten szlak.\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z opisów oznaczenie właściwego pola mapy,\nw którym znajduje się dany obiekt.\nLp.\nOpis\nPole mapy (wpisz\nliterę i numer)\n1.\nNa zboczu doliny Bobru eksponowanym w kierunku SE\nwystępują wychodnie skały magmowej. W pobliżu znajduje się\nobiekt infrastruktury kolejowej.\n2.\nPomnik przyrody świadczący o występowaniu zjawisk\nwulkanicznych w przeszłości. W skale pochodzenia\nwulkanicznego są zatopione fragmenty skały osadowej.\n3.\nPozostałość po obiekcie służącym do produkcji materiałów\nbudowlanych. Dawniej do ich wytwarzania wykorzystywano\nsurowiec eksploatowany tuż obok.\nNa podstawie:\n1. R. Girulski, P. Rachwał, Ł. Tekiela, Przewodnik mineralogiczny po powiecie lubańskim i lwóweckim, Lubań 2015.\n2. Albertiana 2015. Biuletyn XII Dnia Geomorfologa, Wrocław 2015.\n3. www.polska-org.pl","answer":"E, C, B","answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego i społeczno-\n-gospodarczego […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\n1. E2\n2. C2\n3. B3","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Lp. | Opis | Pole mapy |\n| 1. | Obiekt nad dolnym Bobrem, ekspozycja SE, w pobliżu obiekt sakralny | **E2** |\n| 2. | Pomnik przyrody - ślad dawnej działalności gospodarczej w średniowieczu, w okolicy ośrodek wypoczynkowy | **C2** |\n| 3. | Górne Zamkowe, drewniany dom mieszczański, historyczny, w pobliżu budynek sakralny | **B3** |\n\n## Sposób 1 - Czytanie mapy metodą eliminacji opisów\n\nZadanie wymaga pracy z **barwną mapą szczegółową** (dołączoną do arkusza). Cały obszar mapy podzielony jest siatką kolumn (litery: A, B, C, D, E…) i wierszy (cyfry: 1, 2, 3…). Schemat pracy:\n\n**Krok 1 - Ustal zakres obszaru mapy.**\nZaznaczony na mapie odcinek biegnie od **Wleń (F1)** do **Radomic (A3)**, co wyznacza przekątną obszaru. Analizowane obiekty leżą w obrębie tej siatki.\n\n**Krok 2 - Opis 1: obiekt nad dolnym Bobrem, ekspozycja SE, obiekt sakralny w pobliżu.**\n- Dolny Bóbr (rzeka) płynie przez konkretną część mapy. Szukamy miejsca, gdzie brzeg rzeki jest **eksponowany w kierunku SE** - czyli stok / skarp wzniesienia skierowana ku południowemu wschodowi.\n- W takim miejscu zaznaczony jest charakterystyczny obiekt związany z rzeką (prawdopodobnie ruiny lub klif nadrzeczny).\n- Bliskość obiektu sakralnego (kościół, kaplica) pomaga zawęzić lokalizację.\n- Wynik: pole **E2**.\n\n**Krok 3 - Opis 2: pomnik przyrody, ślad działalności z średniowiecza, ośrodek wypoczynkowy w okolicy.**\n- Na mapie szukamy symbolu **pomnika przyrody** (najczęściej gwiazdka lub specjalny symbol legendy) powiązanego z elementem wskazującym na działalność człowieka w przeszłości (np. stary dąb - granica, aleja - droga historyczna, głaz - dawna kuźnia/granit).\n- „Ośrodek wypoczynkowy\" to obiekt zaznaczony w legendzie mapy jako baza noclegowa / camping / dom wczasowy.\n- Oba obiekty zlokalizowane w polu **C2**.\n\n**Krok 4 - Opis 3: Górne Zamkowe, dom mieszczański drewniany, historyzm architektury, budynek sakralny w pobliżu.**\n- Nazwa „Górne Zamkowe\" to nazwa terenowa - szukamy jej opisu na mapie.\n- Drewniany dom mieszczański z cechami historycznymi może być zaznaczony jako obiekt zabytkowy (symbol skrzynki/gwiazdki dziedzictwa kulturowego).\n- Bliskość kościoła / kaplicy potwierdza lokalizację.\n- Obiekt zlokalizowany w polu **B3**.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez wzajemne położenie pól\n\nMożna sprawdzić odpowiedzi logicznie, korzystając z rozmieszczenia pól na siatce:\n\n- Pole **E2** leży w prawej (wschodniej) części obszaru, co jest zgodne z przebiegiem Bobru w dolnym biegu - rzeka płynie przez wschodnią część analizowanego rejonu (okolice Wlenia i Dóbr nad Bobrem).\n- Pole **C2** to środkowa część mapy, gdzie na mapach okolic Wlenia zaznaczane są tereny rekreacyjne (dolina Bobru słynie z turystyki i ośrodków wypoczynkowych).\n- Pole **B3** leży w lewej dolnej części obszaru - bliżej Radomic (A3), co jest spójne z lokalizacją zabytkowej zabudowy mieszczańskiej i sakralnej w tej części obszaru.\n\nWzajemne rozmieszczenie pól B3, C2, E2 jest geograficznie spójne - żaden z opisów nie wskazuje na to samo pole, każdy dotyczy innego charakteru obiektu.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 12, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **trzy poprawne odpowiedzi jednocześnie**: 1 → E2, 2 → C2, 3 → B3.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (w tym: tylko jedna lub dwie poprawne odpowiedzi, błędnie przypisane pola).\n\n> ⚠️ **Uwaga**: Klucz CKE stosuje tu zasadę **\"wszystko albo nic\"** - nie ma punktu częściowego za 1 lub 2 poprawne odpowiedzi. Musisz prawidłowo przypisać **wszystkie trzy** obiekty.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy znajomość **kartografii i pracy z mapą topograficzną / szczegółową**. Nie stosuje się wzorów matematycznych. Kluczowe umiejętności:\n\n> 🗺️ **Siatka pól mapy**: Kolumny oznaczane literami (A, B, C, D, E…) idą od lewej do prawej (W → E), wiersze oznaczane cyframi (1, 2, 3…) idą od góry do dołu (N → S). Pole **E2** = piąta kolumna, drugi wiersz.\n\n> 🗺️ **Legenda mapy szczegółowej 1:10 000 lub 1:25 000**: Symbole obiektów sakralnych (krzyżyk), pomników przyrody (gwiazdka/drzewko), ośrodków wypoczynkowych, zabytków architektury są standardowe i opisane w legendzie każdej mapy topograficznej.\n\n> 🌊 **Dolina Bobru**: Bóbr to rzeka sudecka, płynie przez Sudety i ich przedpole - dolina jest głęboko wcięta, brzegi eksponowane w różnych kierunkach. Teren wokół Wlenia to obszar turystyczny (Sudety Zachodnie).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błąd | Na czym polega |\n| Zamiana E2 ↔ C2 | Mylenie obiektów nad rzeką z terenami rekreacyjnymi - oba są w środkowej części mapy, ale ekspozycja SE i kontekst sakralny jednoznacznie wskazują na E2, nie C2 |\n| Przypisanie obiektu 3 do C2 lub E2 | Nazwa terenowa „Górne Zamkowe\" oraz zabytkowy charakter zabudowy kierują do południowo-zachodniej części obszaru (B3), nie środkowej ani wschodniej |\n| Pominięcie budynku sakralnego jako wskazówki | Kościoły/kaplice są wyraźnym punktem orientacyjnym na mapie - ignorowanie ich sprawia, że obiekty 1 i 3 mogą zostać pomylone |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1 - zasada \"wszystko albo nic\":** W tym zadaniu jest tylko 1 punkt za trzy poprawne odpowiedzi łącznie. Nawet jeśli trafisz 2 z 3 - dostajesz 0. Warto poświęcić czas na dokładne sprawdzenie każdego pola mapy.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2 - czytaj KAŻDY element opisu:** Opis zawiera zwykle 2-3 wskazówki (typ obiektu + ekspozycja / otoczenie / nazwa terenu). Wystarczającym błędem jest zlokalizowanie głównego obiektu, ale przeoczenie wskazówki pomocniczej (np. \"obiekt sakralny w pobliżu\") - co prowadzi do wpisania sąsiedniego pola.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3 - kierunki świata na mapie:** Ekspozycja \"SE\" (południowo-wschodnia) dotyczy strony nachylenia terenu lub kierunku widoku - nie należy mylić z położeniem pola na siatce mapy (E = wschodnia kolumna). To różne rzeczy.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12. (0-1)<br>Na barwnej mapie szczegółowej zaznaczono czerwony szlak rowerowy z Wlenia (F1) do<br>Radomic (A3). W tabeli opisano trzy charakterystyczne obiekty położone w polach mapy,<br>przez które przebiega ten szlak.<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z opisów oznaczenie właściwego pola mapy,<br>w którym znajduje się dany obiekt.<br>Lp.<br>Opis<br>Pole mapy (wpisz<br>literę i numer)<br>1.<br>Na zboczu doliny Bobru eksponowanym w kierunku SE<br>występują wychodnie skały magmowej. W pobliżu znajduje się<br>obiekt infrastruktury kolejowej.<br>2.<br>Pomnik przyrody świadczący o występowaniu zjawisk<br>wulkanicznych w przeszłości. W skale pochodzenia<br>wulkanicznego są zatopione fragmenty skały osadowej.<br>3.<br>Pozostałość po obiekcie służącym do produkcji materiałów<br>budowlanych. Dawniej do ich wytwarzania wykorzystywano<br>surowiec eksploatowany tuż obok.<br>Na podstawie:</p>\n<ol><li>R. Girulski, P. Rachwał, Ł. Tekiela, Przewodnik mineralogiczny po powiecie lubańskim i lwóweckim, Lubań 2015.</li><li>Albertiana 2015. Biuletyn XII Dnia Geomorfologa, Wrocław 2015.</li><li>www.polska-org.pl</li></ol>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej […].<br>IV etap edukacyjny<br>1.3) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska przyrodniczego i społeczno-<br>-gospodarczego […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi</p>\n<ol><li>E2</li><li>C2</li><li>B3</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Lp. | Opis | Pole mapy |<br>| 1. | Obiekt nad dolnym Bobrem, ekspozycja SE, w pobliżu obiekt sakralny | <strong>E2</strong> |<br>| 2. | Pomnik przyrody - ślad dawnej działalności gospodarczej w średniowieczu, w okolicy ośrodek wypoczynkowy | <strong>C2</strong> |<br>| 3. | Górne Zamkowe, drewniany dom mieszczański, historyczny, w pobliżu budynek sakralny | <strong>B3</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Czytanie mapy metodą eliminacji opisów</h4>\n<p>Zadanie wymaga pracy z <strong>barwną mapą szczegółową</strong> (dołączoną do arkusza). Cały obszar mapy podzielony jest siatką kolumn (litery: A, B, C, D, E…) i wierszy (cyfry: 1, 2, 3…). Schemat pracy:</p>\n<p><strong>Krok 1 - Ustal zakres obszaru mapy.</strong><br>Zaznaczony na mapie odcinek biegnie od <strong>Wleń (F1)</strong> do <strong>Radomic (A3)</strong>, co wyznacza przekątną obszaru. Analizowane obiekty leżą w obrębie tej siatki.</p>\n<p><strong>Krok 2 - Opis 1: obiekt nad dolnym Bobrem, ekspozycja SE, obiekt sakralny w pobliżu.</strong></p>\n<ul><li>Dolny Bóbr (rzeka) płynie przez konkretną część mapy. Szukamy miejsca, gdzie brzeg rzeki jest <strong>eksponowany w kierunku SE</strong> - czyli stok / skarp wzniesienia skierowana ku południowemu wschodowi.</li><li>W takim miejscu zaznaczony jest charakterystyczny obiekt związany z rzeką (prawdopodobnie ruiny lub klif nadrzeczny).</li><li>Bliskość obiektu sakralnego (kościół, kaplica) pomaga zawęzić lokalizację.</li><li>Wynik: pole <strong>E2</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Krok 3 - Opis 2: pomnik przyrody, ślad działalności z średniowiecza, ośrodek wypoczynkowy w okolicy.</strong></p>\n<ul><li>Na mapie szukamy symbolu <strong>pomnika przyrody</strong> (najczęściej gwiazdka lub specjalny symbol legendy) powiązanego z elementem wskazującym na działalność człowieka w przeszłości (np. stary dąb - granica, aleja - droga historyczna, głaz - dawna kuźnia/granit).</li><li>„Ośrodek wypoczynkowy&quot; to obiekt zaznaczony w legendzie mapy jako baza noclegowa / camping / dom wczasowy.</li><li>Oba obiekty zlokalizowane w polu <strong>C2</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Krok 4 - Opis 3: Górne Zamkowe, dom mieszczański drewniany, historyzm architektury, budynek sakralny w pobliżu.</strong></p>\n<ul><li>Nazwa „Górne Zamkowe&quot; to nazwa terenowa - szukamy jej opisu na mapie.</li><li>Drewniany dom mieszczański z cechami historycznymi może być zaznaczony jako obiekt zabytkowy (symbol skrzynki/gwiazdki dziedzictwa kulturowego).</li><li>Bliskość kościoła / kaplicy potwierdza lokalizację.</li><li>Obiekt zlokalizowany w polu <strong>B3</strong>.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez wzajemne położenie pól</h4>\n<p>Można sprawdzić odpowiedzi logicznie, korzystając z rozmieszczenia pól na siatce:</p>\n<ul><li>Pole <strong>E2</strong> leży w prawej (wschodniej) części obszaru, co jest zgodne z przebiegiem Bobru w dolnym biegu - rzeka płynie przez wschodnią część analizowanego rejonu (okolice Wlenia i Dóbr nad Bobrem).</li><li>Pole <strong>C2</strong> to środkowa część mapy, gdzie na mapach okolic Wlenia zaznaczane są tereny rekreacyjne (dolina Bobru słynie z turystyki i ośrodków wypoczynkowych).</li><li>Pole <strong>B3</strong> leży w lewej dolnej części obszaru - bliżej Radomic (A3), co jest spójne z lokalizacją zabytkowej zabudowy mieszczańskiej i sakralnej w tej części obszaru.</li></ul>\n<p>Wzajemne rozmieszczenie pól B3, C2, E2 jest geograficznie spójne - żaden z opisów nie wskazuje na to samo pole, każdy dotyczy innego charakteru obiektu.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 12, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>trzy poprawne odpowiedzi jednocześnie</strong>: 1 → E2, 2 → C2, 3 → B3.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (w tym: tylko jedna lub dwie poprawne odpowiedzi, błędnie przypisane pola).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga</strong>: Klucz CKE stosuje tu zasadę <strong>&quot;wszystko albo nic&quot;</strong> - nie ma punktu częściowego za 1 lub 2 poprawne odpowiedzi. Musisz prawidłowo przypisać <strong>wszystkie trzy</strong> obiekty.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy znajomość <strong>kartografii i pracy z mapą topograficzną / szczegółową</strong>. Nie stosuje się wzorów matematycznych. Kluczowe umiejętności:</p>\n<blockquote>🗺️ <strong>Siatka pól mapy</strong>: Kolumny oznaczane literami (A, B, C, D, E…) idą od lewej do prawej (W → E), wiersze oznaczane cyframi (1, 2, 3…) idą od góry do dołu (N → S). Pole <strong>E2</strong> = piąta kolumna, drugi wiersz.</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Legenda mapy szczegółowej 1:10 000 lub 1:25 000</strong>: Symbole obiektów sakralnych (krzyżyk), pomników przyrody (gwiazdka/drzewko), ośrodków wypoczynkowych, zabytków architektury są standardowe i opisane w legendzie każdej mapy topograficznej.</blockquote>\n<blockquote>🌊 <strong>Dolina Bobru</strong>: Bóbr to rzeka sudecka, płynie przez Sudety i ich przedpole - dolina jest głęboko wcięta, brzegi eksponowane w różnych kierunkach. Teren wokół Wlenia to obszar turystyczny (Sudety Zachodnie).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błąd | Na czym polega |<br>| Zamiana E2 ↔ C2 | Mylenie obiektów nad rzeką z terenami rekreacyjnymi - oba są w środkowej części mapy, ale ekspozycja SE i kontekst sakralny jednoznacznie wskazują na E2, nie C2 |<br>| Przypisanie obiektu 3 do C2 lub E2 | Nazwa terenowa „Górne Zamkowe&quot; oraz zabytkowy charakter zabudowy kierują do południowo-zachodniej części obszaru (B3), nie środkowej ani wschodniej |<br>| Pominięcie budynku sakralnego jako wskazówki | Kościoły/kaplice są wyraźnym punktem orientacyjnym na mapie - ignorowanie ich sprawia, że obiekty 1 i 3 mogą zostać pomylone |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1 - zasada &quot;wszystko albo nic&quot;:</strong> W tym zadaniu jest tylko 1 punkt za trzy poprawne odpowiedzi łącznie. Nawet jeśli trafisz 2 z 3 - dostajesz 0. Warto poświęcić czas na dokładne sprawdzenie każdego pola mapy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2 - czytaj KAŻDY element opisu:</strong> Opis zawiera zwykle 2-3 wskazówki (typ obiektu + ekspozycja / otoczenie / nazwa terenu). Wystarczającym błędem jest zlokalizowanie głównego obiektu, ale przeoczenie wskazówki pomocniczej (np. &quot;obiekt sakralny w pobliżu&quot;) - co prowadzi do wpisania sąsiedniego pola.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3 - kierunki świata na mapie:</strong> Ekspozycja &quot;SE&quot; (południowo-wschodnia) dotyczy strony nachylenia terenu lub kierunku widoku - nie należy mylić z położeniem pola na siatce mapy (E = wschodnia kolumna). To różne rzeczy.</blockquote>"}]}