{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"15.3","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nFotografie A i B zostały wykonane na obszarach dwóch parków narodowych.\nUzupełnij tabelę. Wpisz nazwy parków narodowych, w których wykonano fotografie.\nNazwy parków dobierz z podanych.\nBieszczadzki Gór Stołowych Karkonoski Wigierski Ujścia Warty\nFotografia\nPark narodowy\nA\nB\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego, życia\ni gospodarki człowieka oraz wzajemnych\npowiązań i zależności w systemie człowiek -\nprzyroda - gospodarka.\nIV etap edukacyjny\n10.2) Zdający […] określa cechy\nśrodowiska decydujące o krajobrazie\nwybranych krain geograficznych Polski.\nSchemat punktowania\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nA. Karkonoski\nB. Wigierski","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Fotografia | Park narodowy |\n| A | **Karkonoski** |\n| B | **Wigierski** |\n\n## Sposób 1 - Rozpoznanie krajobrazu po cechach charakterystycznych parku\n\nZadanie wymaga powiązania wyglądu fotografii z charakterystycznym krajobrazem każdego z pięciu wymienionych parków. Kluczem jest wiedza o tym, co wizualnie odróżnia te parki:\n\n**Fotografia A → Karkonoski Park Narodowy**\n\nNa fotografii A widoczny jest krajobraz **wysokogórski Sudetów**: skaliste granie, charakterystyczne granitowe skałki (tory granitowe), płaty kosodrzewiny, podalpejskie hale i torfowiska. Karkonosze to jedyne góry w Polsce o tak wyraźnym piętrze subalpejskim (powyżej 1400 m n.p.m.) w tej części kraju. **Śnieżka (1602 m n.p.m.)** - najwyższy szczyt Sudetów - leży właśnie w tym parku. Charakterystyczny element to również rozległe widoki na grzbiet Karkonoszy ze skalistymi formami wietrzenia granitów.\n\nEliminacja innych opcji górskich:\n- **Gór Stołowych PN** - tam skałki są z **piaskowca** i mają kształt płaskich, tabelarycznych bloków (Błędne Skały, Szczeliniec Wielki) - zupełnie inny relief.\n- **Bieszczadzki PN** - Bieszczady to połoniny (trawiaste wierzchowiny powyżej granicy lasu) bez wyraźnych skałek granitowych; krajobraz bardziej łagodny i trawiasto-leśny.\n\n**Fotografia B → Wigierski Park Narodowy**\n\nNa fotografii B widoczny jest krajobraz **pojezierny**: jezioro, lasy iglaste i mieszane na morenowych wzgórzach, spokojne wody z charakterystycznym klasztorem lub typową zabudową pojezierną (klasztor pokamedulski na półwyspie jeziora Wigry to jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków parku). Wigierski PN leży na **Pojezierzu Suwalskim** i jest zbudowany wokół jeziora **Wigry** - największego i najgłębszego jeziora Suwalszczyzny.\n\nEliminacja innych opcji pojeziernych/nizinnych:\n- **Ujścia Warty PN** - to park bagienno-łęgowy przy ujściu Warty do Odry: rozlewiska, łąki podmokłe, ptaki wędrowne - brak typowego jeziora pojeziernego.\n- **Wigierski** jest jedynym parkiem z listy leżącym w krainie pojeziernej z charakterystycznym dużym jeziorem rynnowym.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez lokalizację geograficzną parków na mapie Polski\n\nMożna sprawdzić odpowiedź, lokalizując wszystkie pięć parków na mapie Polski:\n\n| Park narodowy | Region | Charakterystyczny element |\n| **Bieszczadzki** | SE Polska (Karpaty Wschodnie) | Połoniny, bory mieszane, żubry |\n| **Gór Stołowych** | SW Polska (Sudety Środkowe) | Piaskowcowe skałki, płaskie plateau |\n| **Karkonoski** | SW Polska (Sudety Zachodnie) | Granity, kosodrzewina, Śnieżka |\n| **Wigierski** | NE Polska (Pojezierze Suwalskie) | Jezioro Wigry, klasztor, lasy |\n| **Ujścia Warty** | W Polska (Ziemia Lubuska) | Rozlewiska, mokradła, ptaki |\n\nSkoro fotografia A przedstawia krajobraz górski z granitowymi skałkami i piętrem subalpejskim (a nie piaskowcowymi płytami jak w Górach Stołowych, ani połoninami jak w Bieszczadach) → jedyna możliwość to **Karkonoski PN**.\n\nSkoro fotografia B przedstawia krajobraz jeziorny pojezierza (a nie mokradła rzeczne jak w Ujściu Warty) → jedyna możliwość to **Wigierski PN**.\n\nObie odpowiedzi są wzajemnie zgodne i nie naruszają się.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 15.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **obie** poprawne odpowiedzi jednocześnie: A = Karkonoski, B = Wigierski\n> - **0 pkt** - za tylko jedną poprawną odpowiedź, za brak odpowiedzi, za zamianę parków miejscami (A = Wigierski, B = Karkonoski), za wpisanie innych parków z listy\n\n> ⚠️ Klucz CKE jest bardzo restrykcyjny: **obie odpowiedzi muszą być poprawne**, żeby otrzymać punkt. Jedna poprawna = 0 pkt!\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z **geografii regionalnej Polski** (parki narodowe, krainy geograficzne, typy krajobrazów).\n\n> 🇵🇱 **Parki narodowe - podział regionalny:**\n> - Pasy rzeźby Polski: wybrzeże → pojezierza → niziny → wyżyny → kotliny podkarpackie → góry.\n> - **Karkonoski PN** leży w **Sudetach** (SW Polska) - skały granitowe, klimat górski, Śnieżka 1602 m.\n> - **Wigierski PN** leży na **Pojezierzu Suwalskim** (NE Polska) - krajobraz polodowcowy, jeziora rynnowe i morenowe, lasy iglaste.\n> - **Bieszczadzki PN** - Karpaty Wschodnie (SE Polska): połoniny, lasy bukowe, strefa bez stałego osadnictwa.\n> - **Gór Stołowych PN** - Sudety Środkowe: piaskowce kredowe, skałki tabelaryczne.\n> - **Ujścia Warty PN** - dolina Warty przy ujściu do Odry: rozlewiska, ptaki migrujące.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Park | Dlaczego błędna jako odpowiedź A (zamiast Karkonoski) |\n| Bieszczadzki | Karpaty Wschodnie | Bieszczady to połoniny i lasy bukowe - brak skałek granitowych i piętra subalpejskiego |\n| Gór Stołowych | Sudety Środkowe | Skałki piaskowcowe (kredowe) o płaskich, tabelarycznych kształtach - zupełnie inny wygląd niż granity Karkonoszy |\n| Wigierski | Pojezierze Suwalskie | To krajobraz jeziorny, pojezierny - nie górski |\n| Ujścia Warty | Dolina Warty/Odry | To mokradła i rozlewiska rzeczne - nie góry |\n\n| Opcja | Park | Dlaczego błędna jako odpowiedź B (zamiast Wigierski) |\n| Bieszczadzki | Karpaty Wschodnie | Zdjęcie B nie przedstawia gór ani połonin |\n| Gór Stołowych | Sudety Środkowe | To krajobraz górski z piaskowcami - nie pojezierny |\n| Karkonoski | Sudety Zachodnie | Krajobraz górski, nie jeziorny |\n| Ujścia Warty | Dolina Warty/Odry | Rozlewiska rzeki, nie jezioro pojezierza - brak charakterystycznych wzgórz morenowych |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Mylenie **Karkonoskiego** z **Górami Stołowymi** - oba leżą w Sudetach (SW Polska), ale skałki granitowe (Karkonosze) wyglądają zupełnie inaczej niż piaskowcowe bloki o płaskich wierzchołkach (Góry Stołowe). Granit = ostro zarysowane, kopułowe formy; piaskowiec = płaskie, tabelaryczne bloki.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Mylenie **Wigierskiego** z **Ujściem Warty** - oba to parki o charakterze wodnym, ale Wigierski to typowy krajobraz **pojezierny** (jeziora polodowcowe, lasy, wzgórza morenowe), a Ujście Warty to **rozlewiska rzeczne** na nizinie (bagna, łąki, ptaki wędrowne) - zupełnie inne otoczenie wizualne.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** Za obie poprawne odpowiedzi wpisane **odwrotnie** (A = Wigierski, B = Karkonoski) otrzymujesz **0 pkt** - to klasyczny błąd nieuważnego odczytania tabeli.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 15.3. (0-1)
Fotografie A i B zostały wykonane na obszarach dwóch parków narodowych.
Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy parków narodowych, w których wykonano fotografie.
Nazwy parków dobierz z podanych.
Bieszczadzki Gór Stołowych Karkonoski Wigierski Ujścia Warty
Fotografia
Park narodowy
A
B
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 15.3. (0-1)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
środowiska przyrodniczego, życia
i gospodarki człowieka oraz wzajemnych
powiązań i zależności w systemie człowiek -
przyroda - gospodarka.
IV etap edukacyjny
10.2) Zdający […] określa cechy
środowiska decydujące o krajobrazie
wybranych krain geograficznych Polski.
Schemat punktowania
1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawne odpowiedzi
A. Karkonoski
B. Wigierski

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Fotografia | Park narodowy |
| A | Karkonoski |
| B | Wigierski |

\n

Sposób 1 - Rozpoznanie krajobrazu po cechach charakterystycznych parku

\n

Zadanie wymaga powiązania wyglądu fotografii z charakterystycznym krajobrazem każdego z pięciu wymienionych parków. Kluczem jest wiedza o tym, co wizualnie odróżnia te parki:

\n

Fotografia A → Karkonoski Park Narodowy

\n

Na fotografii A widoczny jest krajobraz wysokogórski Sudetów: skaliste granie, charakterystyczne granitowe skałki (tory granitowe), płaty kosodrzewiny, podalpejskie hale i torfowiska. Karkonosze to jedyne góry w Polsce o tak wyraźnym piętrze subalpejskim (powyżej 1400 m n.p.m.) w tej części kraju. Śnieżka (1602 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Sudetów - leży właśnie w tym parku. Charakterystyczny element to również rozległe widoki na grzbiet Karkonoszy ze skalistymi formami wietrzenia granitów.

\n

Eliminacja innych opcji górskich:

\n\n

Fotografia B → Wigierski Park Narodowy

\n

Na fotografii B widoczny jest krajobraz pojezierny: jezioro, lasy iglaste i mieszane na morenowych wzgórzach, spokojne wody z charakterystycznym klasztorem lub typową zabudową pojezierną (klasztor pokamedulski na półwyspie jeziora Wigry to jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków parku). Wigierski PN leży na Pojezierzu Suwalskim i jest zbudowany wokół jeziora Wigry - największego i najgłębszego jeziora Suwalszczyzny.

\n

Eliminacja innych opcji pojeziernych/nizinnych:

\n\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez lokalizację geograficzną parków na mapie Polski

\n

Można sprawdzić odpowiedź, lokalizując wszystkie pięć parków na mapie Polski:

\n

| Park narodowy | Region | Charakterystyczny element |
| Bieszczadzki | SE Polska (Karpaty Wschodnie) | Połoniny, bory mieszane, żubry |
| Gór Stołowych | SW Polska (Sudety Środkowe) | Piaskowcowe skałki, płaskie plateau |
| Karkonoski | SW Polska (Sudety Zachodnie) | Granity, kosodrzewina, Śnieżka |
| Wigierski | NE Polska (Pojezierze Suwalskie) | Jezioro Wigry, klasztor, lasy |
| Ujścia Warty | W Polska (Ziemia Lubuska) | Rozlewiska, mokradła, ptaki |

\n

Skoro fotografia A przedstawia krajobraz górski z granitowymi skałkami i piętrem subalpejskim (a nie piaskowcowymi płytami jak w Górach Stołowych, ani połoninami jak w Bieszczadach) → jedyna możliwość to Karkonoski PN.

\n

Skoro fotografia B przedstawia krajobraz jeziorny pojezierza (a nie mokradła rzeczne jak w Ujściu Warty) → jedyna możliwość to Wigierski PN.

\n

Obie odpowiedzi są wzajemnie zgodne i nie naruszają się.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 15.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - za obie poprawne odpowiedzi jednocześnie: A = Karkonoski, B = Wigierski
- 0 pkt - za tylko jedną poprawną odpowiedź, za brak odpowiedzi, za zamianę parków miejscami (A = Wigierski, B = Karkonoski), za wpisanie innych parków z listy
\n
⚠️ Klucz CKE jest bardzo restrykcyjny: obie odpowiedzi muszą być poprawne, żeby otrzymać punkt. Jedna poprawna = 0 pkt!
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z geografii regionalnej Polski (parki narodowe, krainy geograficzne, typy krajobrazów).

\n
🇵🇱 Parki narodowe - podział regionalny:
- Pasy rzeźby Polski: wybrzeże → pojezierza → niziny → wyżyny → kotliny podkarpackie → góry.
- Karkonoski PN leży w Sudetach (SW Polska) - skały granitowe, klimat górski, Śnieżka 1602 m.
- Wigierski PN leży na Pojezierzu Suwalskim (NE Polska) - krajobraz polodowcowy, jeziora rynnowe i morenowe, lasy iglaste.
- Bieszczadzki PN - Karpaty Wschodnie (SE Polska): połoniny, lasy bukowe, strefa bez stałego osadnictwa.
- Gór Stołowych PN - Sudety Środkowe: piaskowce kredowe, skałki tabelaryczne.
- Ujścia Warty PN - dolina Warty przy ujściu do Odry: rozlewiska, ptaki migrujące.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Park | Dlaczego błędna jako odpowiedź A (zamiast Karkonoski) |
| Bieszczadzki | Karpaty Wschodnie | Bieszczady to połoniny i lasy bukowe - brak skałek granitowych i piętra subalpejskiego |
| Gór Stołowych | Sudety Środkowe | Skałki piaskowcowe (kredowe) o płaskich, tabelarycznych kształtach - zupełnie inny wygląd niż granity Karkonoszy |
| Wigierski | Pojezierze Suwalskie | To krajobraz jeziorny, pojezierny - nie górski |
| Ujścia Warty | Dolina Warty/Odry | To mokradła i rozlewiska rzeczne - nie góry |

\n

| Opcja | Park | Dlaczego błędna jako odpowiedź B (zamiast Wigierski) |
| Bieszczadzki | Karpaty Wschodnie | Zdjęcie B nie przedstawia gór ani połonin |
| Gór Stołowych | Sudety Środkowe | To krajobraz górski z piaskowcami - nie pojezierny |
| Karkonoski | Sudety Zachodnie | Krajobraz górski, nie jeziorny |
| Ujścia Warty | Dolina Warty/Odry | Rozlewiska rzeki, nie jezioro pojezierza - brak charakterystycznych wzgórz morenowych |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Pułapka 1: Mylenie Karkonoskiego z Górami Stołowymi - oba leżą w Sudetach (SW Polska), ale skałki granitowe (Karkonosze) wyglądają zupełnie inaczej niż piaskowcowe bloki o płaskich wierzchołkach (Góry Stołowe). Granit = ostro zarysowane, kopułowe formy; piaskowiec = płaskie, tabelaryczne bloki.
\n
⚠️ Pułapka 2: Mylenie Wigierskiego z Ujściem Warty - oba to parki o charakterze wodnym, ale Wigierski to typowy krajobraz pojezierny (jeziora polodowcowe, lasy, wzgórza morenowe), a Ujście Warty to rozlewiska rzeczne na nizinie (bagna, łąki, ptaki wędrowne) - zupełnie inne otoczenie wizualne.
\n
⚠️ Pułapka 3: Za obie poprawne odpowiedzi wpisane odwrotnie (A = Wigierski, B = Karkonoski) otrzymujesz 0 pkt - to klasyczny błąd nieuważnego odczytania tabeli.
"}]}