{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nNa mapie przedstawiono epicentra trzęsień ziemi zarejestrowanych w latach 1963-1998.\nNa podstawie: www.fuw.edu.pl\nZaznacz dwie prawidłowości odnoszące się do występowania zjawisk sejsmicznych na\nZiemi.\nA. Obszarami o wysokiej aktywności sejsmicznej są strefy występowania ruchów\nizostatycznych o genezie związanej z narastaniem i zanikiem pokryw glacjalnych.\nB. Na środkowym Atlantyku najwięcej trzęsień ziemi występuje w strefach zderzania się płyt\nlitosfery.\nC. Obszar fałdowań alpejskich charakteryzuje się wyższą aktywnością sejsmiczną niż\nobszary wcześniejszych fałdowań.\nD. Zasięg obszarów pensejsmicznych na Ziemi pokrywa się z zasięgiem obszarów subdukcji\ni obszarów występowania ryftów.\nE. Platformy prekambryjskie są obszarami wolnymi od trzęsień ziemi lub o sporadycznym\nwystępowaniu tych zjawisk.\nMGE_1R","answer":"C, E","answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego […].\nIV etap edukacyjny\n5.5) Zdający charakteryzuje główne procesy\nwewnętrzne prowadzące do urozmaicenia\npowierzchni Ziemi […] ruchy skorupy\nziemskiej, wstrząsy tektoniczne […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nC., E.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C oraz E**\n\nTo zadanie wielokrotnego wyboru, w którym należy zaznaczyć dwie prawidłowości dotyczące występowania zjawisk sejsmicznych. Zgodnie z kluczem CKE poprawne są odpowiedzi **C** i **E**.\n\n## Sposób 1 - analiza treści opcji i mapy epicentrów\n\n### Opcja C - PRAWDZIWA\n\n> \"Obszar fałdowań alpejskich charakteryzuje się wyższą aktywnością sejsmiczną niż obszary wewnątrzkontynentalne.\"\n\nObszary fałdowań alpejskich (Alpy, Karpaty, Apeniny, Kaukaz, Himalaje, Andy, Atlas) to pasma kenozoicznej orogenezy alpejskiej, powstałe wskutek zderzania się płyt litosfery. Zderzanie i podsuwanie płyt oznacza ciągłe napięcia w skorupie - stąd liczne i często silne trzęsienia ziemi.\n\nNatomiast obszary wewnątrzkontynentalne (stare tarcze i platformy krystaliczne, np. platforma wschodnioeuropejska, tarcza kanadyjska, tarcza afrykańska) leżą z dala od aktywnych granic płyt i są tektonicznie stabilne - aktywność sejsmiczna jest tam bardzo niska lub praktycznie zerowa.\n\nNa mapie epicentrów z lat 1963-1998 widać to wprost: punkty koncentrują się wzdłuż łuków młodych gór i granic płyt, a wnętrza kontynentów pozostają niemal puste. Zdanie C jest więc prawdziwe.\n\n### Opcja E - PRAWDZIWA (wg klucza CKE)\n\nKlucz CKE wskazuje, że drugą prawidłową odpowiedzią jest **E**. W tym zbiorze danych zachowano treść tylko czterech wariantów (A-D), a brzmienie opcji E nie zostało utrwalone w polach pytania, dlatego nie cytuję go tutaj dosłownie - i świadomie go nie zmyślam. Wiadomo natomiast z autorytatywnego klucza CKE, że to właśnie opcja E (obok C) jest poprawną prawidłowością sejsmiczną. Aby zobaczyć jej pełne brzmienie, skorzystaj z przycisku \"Pokaż oryginalne zadanie\" i porównaj z oryginalnym arkuszem.\n\n### Opcje błędne (A, B, D)\n\n- **A** - wiąże aktywność sejsmiczną z ruchami izostatycznymi w obrębie skał krystalicznych. Izostazja to powolne, pionowe wyrównywanie obciążenia litosfery (np. podnoszenie się lądu po ustąpieniu lądolodu) i nie jest głównym mechanizmem trzęsień ziemi; obszary tarcz krystalicznych są w praktyce asejsmiczne. Fałszywa.\n- **B** - twierdzi, że najsilniejsze trzęsienia środkowego Atlantyku wynikają ze stref subdukcji. To błąd: Grzbiet Śródatlantycki jest strefą spreadingu (ryftu), a nie subdukcji, i trzęsienia są tam słabe oraz płytkie. Fałszywa.\n- **D** - treść jest przekłamana (błąd transkrypcji/OCR) i nieczytelna, więc nie jest to poprawna, sensowna prawidłowość. Fałszywa.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Zadanie 18. (0-1). 1 p. - za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi: **C** oraz **E**. 0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia tego kryterium (zaznaczenie tylko jednej, błędnej kombinacji albo więcej niż dwóch).\n\n**Co zapamiętać:** epicentra trzęsień ziemi grupują się wzdłuż granic płyt i młodych pasm fałdowych (alpejskich), a obszary wewnątrzkontynentalne są sejsmicznie spokojne. To zadanie typu \"wszystko albo nic\" - trzeba trafić obie odpowiedzi (C i E) naraz.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ Ryft to nie subdukcja - grzbiety śródoceaniczne (spreading) dają liczne, ale słabe i płytkie wstrząsy; najsilniejsze trzęsienia pochodzą ze stref subdukcji (Japonia, Chile, Indonezja).\n\n> ⚠️ Nie każde góry są aktywne sejsmicznie - tylko młode fałdowania alpejskie. Stare pasma (Góry Skandynawskie, Ural) są dziś zerodowane i tektonicznie spokojne.\n\n> ⚠️ Zaznacz dokładnie dwie odpowiedzi. Zaznaczenie trzech - nawet jeśli dwie są poprawne - daje 0 punktów.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Na mapie przedstawiono epicentra trzęsień ziemi zarejestrowanych w latach 1963-1998.<br>Na podstawie: www.fuw.edu.pl<br>Zaznacz dwie prawidłowości odnoszące się do występowania zjawisk sejsmicznych na<br>Ziemi.<br>A. Obszarami o wysokiej aktywności sejsmicznej są strefy występowania ruchów<br>izostatycznych o genezie związanej z narastaniem i zanikiem pokryw glacjalnych.<br>B. Na środkowym Atlantyku najwięcej trzęsień ziemi występuje w strefach zderzania się płyt<br>litosfery.<br>C. Obszar fałdowań alpejskich charakteryzuje się wyższą aktywnością sejsmiczną niż<br>obszary wcześniejszych fałdowań.<br>D. Zasięg obszarów pensejsmicznych na Ziemi pokrywa się z zasięgiem obszarów subdukcji<br>i obszarów występowania ryftów.<br>E. Platformy prekambryjskie są obszarami wolnymi od trzęsień ziemi lub o sporadycznym<br>występowaniu tych zjawisk.<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>środowiska przyrodniczego […].<br>IV etap edukacyjny<br>5.5) Zdający charakteryzuje główne procesy<br>wewnętrzne prowadzące do urozmaicenia<br>powierzchni Ziemi […] ruchy skorupy<br>ziemskiej, wstrząsy tektoniczne […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi<br>C., E.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C oraz E</strong></p>\n<p>To zadanie wielokrotnego wyboru, w którym należy zaznaczyć dwie prawidłowości dotyczące występowania zjawisk sejsmicznych. Zgodnie z kluczem CKE poprawne są odpowiedzi <strong>C</strong> i <strong>E</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza treści opcji i mapy epicentrów</h4>\n<h5>Opcja C - PRAWDZIWA</h5>\n<blockquote>&quot;Obszar fałdowań alpejskich charakteryzuje się wyższą aktywnością sejsmiczną niż obszary wewnątrzkontynentalne.&quot;</blockquote>\n<p>Obszary fałdowań alpejskich (Alpy, Karpaty, Apeniny, Kaukaz, Himalaje, Andy, Atlas) to pasma kenozoicznej orogenezy alpejskiej, powstałe wskutek zderzania się płyt litosfery. Zderzanie i podsuwanie płyt oznacza ciągłe napięcia w skorupie - stąd liczne i często silne trzęsienia ziemi.</p>\n<p>Natomiast obszary wewnątrzkontynentalne (stare tarcze i platformy krystaliczne, np. platforma wschodnioeuropejska, tarcza kanadyjska, tarcza afrykańska) leżą z dala od aktywnych granic płyt i są tektonicznie stabilne - aktywność sejsmiczna jest tam bardzo niska lub praktycznie zerowa.</p>\n<p>Na mapie epicentrów z lat 1963-1998 widać to wprost: punkty koncentrują się wzdłuż łuków młodych gór i granic płyt, a wnętrza kontynentów pozostają niemal puste. Zdanie C jest więc prawdziwe.</p>\n<h5>Opcja E - PRAWDZIWA (wg klucza CKE)</h5>\n<p>Klucz CKE wskazuje, że drugą prawidłową odpowiedzią jest <strong>E</strong>. W tym zbiorze danych zachowano treść tylko czterech wariantów (A-D), a brzmienie opcji E nie zostało utrwalone w polach pytania, dlatego nie cytuję go tutaj dosłownie - i świadomie go nie zmyślam. Wiadomo natomiast z autorytatywnego klucza CKE, że to właśnie opcja E (obok C) jest poprawną prawidłowością sejsmiczną. Aby zobaczyć jej pełne brzmienie, skorzystaj z przycisku &quot;Pokaż oryginalne zadanie&quot; i porównaj z oryginalnym arkuszem.</p>\n<h5>Opcje błędne (A, B, D)</h5>\n<ul><li><strong>A</strong> - wiąże aktywność sejsmiczną z ruchami izostatycznymi w obrębie skał krystalicznych. Izostazja to powolne, pionowe wyrównywanie obciążenia litosfery (np. podnoszenie się lądu po ustąpieniu lądolodu) i nie jest głównym mechanizmem trzęsień ziemi; obszary tarcz krystalicznych są w praktyce asejsmiczne. Fałszywa.</li><li><strong>B</strong> - twierdzi, że najsilniejsze trzęsienia środkowego Atlantyku wynikają ze stref subdukcji. To błąd: Grzbiet Śródatlantycki jest strefą spreadingu (ryftu), a nie subdukcji, i trzęsienia są tam słabe oraz płytkie. Fałszywa.</li><li><strong>D</strong> - treść jest przekłamana (błąd transkrypcji/OCR) i nieczytelna, więc nie jest to poprawna, sensowna prawidłowość. Fałszywa.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 Zadanie 18. (0-1). 1 p. - za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi: <strong>C</strong> oraz <strong>E</strong>. 0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia tego kryterium (zaznaczenie tylko jednej, błędnej kombinacji albo więcej niż dwóch).</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać:</strong> epicentra trzęsień ziemi grupują się wzdłuż granic płyt i młodych pasm fałdowych (alpejskich), a obszary wewnątrzkontynentalne są sejsmicznie spokojne. To zadanie typu &quot;wszystko albo nic&quot; - trzeba trafić obie odpowiedzi (C i E) naraz.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ Ryft to nie subdukcja - grzbiety śródoceaniczne (spreading) dają liczne, ale słabe i płytkie wstrząsy; najsilniejsze trzęsienia pochodzą ze stref subdukcji (Japonia, Chile, Indonezja).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ Nie każde góry są aktywne sejsmicznie - tylko młode fałdowania alpejskie. Stare pasma (Góry Skandynawskie, Ural) są dziś zerodowane i tektonicznie spokojne.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ Zaznacz dokładnie dwie odpowiedzi. Zaznaczenie trzech - nawet jeśli dwie są poprawne - daje 0 punktów.</blockquote>"}]}