{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-1)\nW tabeli przedstawiono informacje o rolnictwie wybranych państw X, Y i Z.\nPaństwo\nPowierzchnia użytków\nrolnych w mln ha\nPogłowie bydła\nw tys. sztuk\nUdział łąk i pastwisk\nw powierzchni\nużytków rolnych w %\nX\n149,2\n51 095\n72,7\nY\n28,8\n19 096\n34,0\nZ\n96,8\n14 000\n86,7\nNa podstawie: www.stat.gov.pl\nDokończ zdanie - wybierz i zaznacz odpowiedź X, Y albo Z oraz jedną z odpowiedzi 1-3.\nNajwiększą intensywnością chowu bydła wykazuje się kraj oznaczony literą\nX,\nponieważ\ncharakteryzuje\nsię\n1.\nnajwyższym pogłowiem bydła (w tys. sztuk).\nY,\n2.\nnajwiększym udziałem łąk i pastwisk w powierzchni\nużytków rolnych (w %).\nZ,\n3.\nnajwyższą obsadą bydła na 100 ha użytków rolnych\n(w sztukach).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n9.2) Zdający […] charakteryzuje różne typy\nrolnictwa na świecie.\nZakres podstawowy\n2.3) Zdający opisuje główne obszary […]\nchowu zwierząt na świecie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nY3","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Y3** - największą intensywnością rolnictwa wyróżnia się państwo **Y**, co uzasadnia **największa obsada bydła na 100 ha użytków rolnych**.\n\n## Sposób 1 - obliczenie obsady bydła na 100 ha\n\nIntensywność rolnictwa mierzy się **nakładem na jednostkę powierzchni**, nie wartościami bezwzględnymi. Obliczamy obsadę bydła na 100 ha użytków rolnych dla każdego państwa:\n\n\\[\n\\text{obsada} = \\frac{\\text{pogłowie [tys. szt.]} \\cdot 1000}{\\text{pow. użytków rolnych [mln ha]} \\cdot 10\\,000} \\cdot 100 = \\frac{\\text{pogłowie [tys. szt.]} \\times 100}{\\text{pow. użytków rolnych [tys. ha]}}\n\\]\n\nProściej - przeliczamy na jednolite jednostki:\n\n**Państwo X:**\n\\[\n\\frac{51\\,095\\,000 \\text{ szt.}}{149\\,200\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 34{,}2 \\text{ szt./100 ha}\n\\]\n\n**Państwo Y:**\n\\[\n\\frac{19\\,096\\,000 \\text{ szt.}}{28\\,800\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 66{,}3 \\text{ szt./100 ha}\n\\]\n\n**Państwo Z:**\n\\[\n\\frac{14\\,000\\,000 \\text{ szt.}}{96\\,800\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 14{,}5 \\text{ szt./100 ha}\n\\]\n\nRanking: **Y (66,3) > X (34,2) > Z (14,5)**.\n\nPaństwo **Y ma prawie dwukrotnie wyższą obsadę** niż X i ponadczterokrotnie wyższą niż Z - oznacza to najwyższą intensywność chowu bydła w przeliczeniu na jednostkę powierzchni.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych uzasadnień (weryfikacja)\n\n- **Uzasadnienie 1** (największe pogłowie w tys. sztuk): Największe pogłowie bezwzględne ma **X** (51 095 tys.), nie Y. Ale bezwzględna liczba zwierząt nie mówi nic o intensywności - przy 5× większym areale X produkuje mniej zwierząt na każdy hektar. → **Uzasadnienie 1 błędne.**\n\n- **Uzasadnienie 2** (największy udział łąk i pastwisk w %): Największy udział ma **Z** (86,7%). Wysoki udział łąk i pastwisk oznacza raczej **ekstensywne** użytkowanie (wypas na dużych obszarach), nie intensywne. → **Uzasadnienie 2 błędne.**\n\n- **Uzasadnienie 3** (największa obsada na 100 ha): Jak wykazano w Sposobie 1, to **Y** osiąga 66,3 szt./100 ha. Wysoka obsada na jednostkę powierzchni = **intensywna produkcja zwierzęca**. → **Uzasadnienie 3 poprawne.**\n\nJedyną kombinacją spełniającą oba elementy (poprawne państwo + poprawne uzasadnienie) jest **Y3**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 28, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za zaznaczenie **Y3** (państwo Y + uzasadnienie 3)\n> - **0 pkt** - za każdą inną kombinację (w tym Y1, Y2, X3, Z3 itp.)\n\nZadanie jest jednoelementowe - oba człony (litera państwa **i** numer uzasadnienia) muszą być jednocześnie poprawne. Zaznaczenie samego Y bez uzasadnienia 3 nie daje punktu.\n\n## Wzory i referencje\n\n📐 **Obsada bydła na 100 ha użytków rolnych** (wskaźnik intensywności chowu):\n\\[\nO = \\frac{P_b}{P_{UR}} \\times 100 \\quad \\left[\\frac{\\text{szt.}}{100\\,\\text{ha}}\\right]\n\\]\ngdzie \\(P_b\\) - pogłowie bydła, \\(P_{UR}\\) - powierzchnia użytków rolnych. Oba w tych samych jednostkach.\n\n🌾 **Intensywność rolnictwa** - im wyższy nakład pracy, kapitału i środków produkcji **na jednostkę powierzchni** (ha), tym wyższa intensywność. Typowe wskaźniki: obsada zwierząt/ha, zużycie nawozów kg N/ha, plony t/ha. Sam duży areał ani duże stada **bez przeliczenia na ha** nie świadczą o intensywności.\n\nW tym zadaniu wystarczy znajomość działu **intensywność rolnictwa** i umiejętność normalizowania danych przez powierzchnię.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Kombinacja | Błąd |\n| **X + 1** | X ma największe pogłowie bezwzględne (51 095 tys.), ale nie najwyższą obsadę/ha - myli pojęcie intensywności z wielkością produkcji |\n| **X + 3** | Obliczenie obsady dla X daje ~34,2 szt./100 ha - mniej niż Y; błąd w rachunku lub w wyborze państwa |\n| **Z + 2** | Z ma najwyższy % łąk i pastwisk (86,7%), ale to cecha **ekstensywnego** rolnictwa, nie intensywnego |\n| **Z + 3** | Z ma obsadę ~14,5 szt./100 ha - najniższą z trzech państw (kraj o rozległych pastwiskach = ekstensywny) |\n| **Y + 1** | Y nie ma największego pogłowia bezwzględnego (to X); uzasadnienie błędne, choć kraj poprawny |\n| **Y + 2** | Y ma najniższy % łąk i pastwisk (34,3%); uzasadnienie błędne, choć kraj poprawny |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Patrzenie na bezwzględne pogłowie bydła - X ma ponad 51 mln sztuk, co na pierwszy rzut oka wygląda imponująco. Ale intensywność **zawsze liczymy na jednostkę powierzchni**. Kraj z 10 krowami na 1 ha jest intensywniejszy niż kraj z milionem krów na 100 mln ha.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Interpretacja udziału łąk i pastwisk - wysoki % (jak Z: 86,7%) oznacza, że większość użytków to wypasowe tereny, co **kojarzy się z ekstensywną hodowlą** (Argentina, Australia, Mongolia). Niski % (Y: 34,3%) może oznaczać, że większość użytków to grunty orne, a bydło jest utrzymywane intensywnie na mniejszej powierzchni.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** Poprawna litera bez poprawnego uzasadnienia = 0 punktów. Nawet jeśli trafnie wybierze się Y, przy błędnym uzasadnieniu 1 lub 2 punkt nie zostaje przyznany - klucz CKE wymaga kombinacji Y3 jako całości.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 28. (0-1)<br>W tabeli przedstawiono informacje o rolnictwie wybranych państw X, Y i Z.<br>Państwo<br>Powierzchnia użytków<br>rolnych w mln ha<br>Pogłowie bydła<br>w tys. sztuk<br>Udział łąk i pastwisk<br>w powierzchni<br>użytków rolnych w %<br>X<br>149,2<br>51 095<br>72,7<br>Y<br>28,8<br>19 096<br>34,0<br>Z<br>96,8<br>14 000<br>86,7<br>Na podstawie: www.stat.gov.pl<br>Dokończ zdanie - wybierz i zaznacz odpowiedź X, Y albo Z oraz jedną z odpowiedzi 1-3.<br>Największą intensywnością chowu bydła wykazuje się kraj oznaczony literą<br>X,<br>ponieważ<br>charakteryzuje<br>się<br>1.<br>najwyższym pogłowiem bydła (w tys. sztuk).<br>Y,<br>2.<br>największym udziałem łąk i pastwisk w powierzchni<br>użytków rolnych (w %).<br>Z,<br>3.<br>najwyższą obsadą bydła na 100 ha użytków rolnych<br>(w sztukach).</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 28. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej<br>[…].<br>IV etap edukacyjny<br>9.2) Zdający […] charakteryzuje różne typy<br>rolnictwa na świecie.<br>Zakres podstawowy<br>2.3) Zdający opisuje główne obszary […]<br>chowu zwierząt na świecie […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>Y3</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Y3</strong> - największą intensywnością rolnictwa wyróżnia się państwo <strong>Y</strong>, co uzasadnia <strong>największa obsada bydła na 100 ha użytków rolnych</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - obliczenie obsady bydła na 100 ha</h4>\n<p>Intensywność rolnictwa mierzy się <strong>nakładem na jednostkę powierzchni</strong>, nie wartościami bezwzględnymi. Obliczamy obsadę bydła na 100 ha użytków rolnych dla każdego państwa:</p>\n<p>\\[<br>\\text{obsada} = \\frac{\\text{pogłowie [tys. szt.]} \\cdot 1000}{\\text{pow. użytków rolnych [mln ha]} \\cdot 10\\,000} \\cdot 100 = \\frac{\\text{pogłowie [tys. szt.]} \\times 100}{\\text{pow. użytków rolnych [tys. ha]}}<br>\\]</p>\n<p>Prościej - przeliczamy na jednolite jednostki:</p>\n<p><strong>Państwo X:</strong><br>\\[<br>\\frac{51\\,095\\,000 \\text{ szt.}}{149\\,200\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 34{,}2 \\text{ szt./100 ha}<br>\\]</p>\n<p><strong>Państwo Y:</strong><br>\\[<br>\\frac{19\\,096\\,000 \\text{ szt.}}{28\\,800\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 66{,}3 \\text{ szt./100 ha}<br>\\]</p>\n<p><strong>Państwo Z:</strong><br>\\[<br>\\frac{14\\,000\\,000 \\text{ szt.}}{96\\,800\\,000 \\text{ ha}} \\times 100 \\approx 14{,}5 \\text{ szt./100 ha}<br>\\]</p>\n<p>Ranking: <strong>Y (66,3) &gt; X (34,2) &gt; Z (14,5)</strong>.</p>\n<p>Państwo <strong>Y ma prawie dwukrotnie wyższą obsadę</strong> niż X i ponadczterokrotnie wyższą niż Z - oznacza to najwyższą intensywność chowu bydła w przeliczeniu na jednostkę powierzchni.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych uzasadnień (weryfikacja)</h4>\n<ul><li><strong>Uzasadnienie 1</strong> (największe pogłowie w tys. sztuk): Największe pogłowie bezwzględne ma <strong>X</strong> (51 095 tys.), nie Y. Ale bezwzględna liczba zwierząt nie mówi nic o intensywności - przy 5× większym areale X produkuje mniej zwierząt na każdy hektar. → <strong>Uzasadnienie 1 błędne.</strong></li></ul>\n<ul><li><strong>Uzasadnienie 2</strong> (największy udział łąk i pastwisk w %): Największy udział ma <strong>Z</strong> (86,7%). Wysoki udział łąk i pastwisk oznacza raczej <strong>ekstensywne</strong> użytkowanie (wypas na dużych obszarach), nie intensywne. → <strong>Uzasadnienie 2 błędne.</strong></li></ul>\n<ul><li><strong>Uzasadnienie 3</strong> (największa obsada na 100 ha): Jak wykazano w Sposobie 1, to <strong>Y</strong> osiąga 66,3 szt./100 ha. Wysoka obsada na jednostkę powierzchni = <strong>intensywna produkcja zwierzęca</strong>. → <strong>Uzasadnienie 3 poprawne.</strong></li></ul>\n<p>Jedyną kombinacją spełniającą oba elementy (poprawne państwo + poprawne uzasadnienie) jest <strong>Y3</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 28, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za zaznaczenie <strong>Y3</strong> (państwo Y + uzasadnienie 3)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za każdą inną kombinację (w tym Y1, Y2, X3, Z3 itp.)</blockquote>\n<p>Zadanie jest jednoelementowe - oba człony (litera państwa <strong>i</strong> numer uzasadnienia) muszą być jednocześnie poprawne. Zaznaczenie samego Y bez uzasadnienia 3 nie daje punktu.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>📐 <strong>Obsada bydła na 100 ha użytków rolnych</strong> (wskaźnik intensywności chowu):<br>\\[<br>O = \\frac{P_b}{P_{UR}} \\times 100 \\quad \\left[\\frac{\\text{szt.}}{100\\,\\text{ha}}\\right]<br>\\]<br>gdzie \\(P_b\\) - pogłowie bydła, \\(P_{UR}\\) - powierzchnia użytków rolnych. Oba w tych samych jednostkach.</p>\n<p>🌾 <strong>Intensywność rolnictwa</strong> - im wyższy nakład pracy, kapitału i środków produkcji <strong>na jednostkę powierzchni</strong> (ha), tym wyższa intensywność. Typowe wskaźniki: obsada zwierząt/ha, zużycie nawozów kg N/ha, plony t/ha. Sam duży areał ani duże stada <strong>bez przeliczenia na ha</strong> nie świadczą o intensywności.</p>\n<p>W tym zadaniu wystarczy znajomość działu <strong>intensywność rolnictwa</strong> i umiejętność normalizowania danych przez powierzchnię.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Kombinacja | Błąd |<br>| <strong>X + 1</strong> | X ma największe pogłowie bezwzględne (51 095 tys.), ale nie najwyższą obsadę/ha - myli pojęcie intensywności z wielkością produkcji |<br>| <strong>X + 3</strong> | Obliczenie obsady dla X daje ~34,2 szt./100 ha - mniej niż Y; błąd w rachunku lub w wyborze państwa |<br>| <strong>Z + 2</strong> | Z ma najwyższy % łąk i pastwisk (86,7%), ale to cecha <strong>ekstensywnego</strong> rolnictwa, nie intensywnego |<br>| <strong>Z + 3</strong> | Z ma obsadę ~14,5 szt./100 ha - najniższą z trzech państw (kraj o rozległych pastwiskach = ekstensywny) |<br>| <strong>Y + 1</strong> | Y nie ma największego pogłowia bezwzględnego (to X); uzasadnienie błędne, choć kraj poprawny |<br>| <strong>Y + 2</strong> | Y ma najniższy % łąk i pastwisk (34,3%); uzasadnienie błędne, choć kraj poprawny |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Patrzenie na bezwzględne pogłowie bydła - X ma ponad 51 mln sztuk, co na pierwszy rzut oka wygląda imponująco. Ale intensywność <strong>zawsze liczymy na jednostkę powierzchni</strong>. Kraj z 10 krowami na 1 ha jest intensywniejszy niż kraj z milionem krów na 100 mln ha.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Interpretacja udziału łąk i pastwisk - wysoki % (jak Z: 86,7%) oznacza, że większość użytków to wypasowe tereny, co <strong>kojarzy się z ekstensywną hodowlą</strong> (Argentina, Australia, Mongolia). Niski % (Y: 34,3%) może oznaczać, że większość użytków to grunty orne, a bydło jest utrzymywane intensywnie na mniejszej powierzchni.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> Poprawna litera bez poprawnego uzasadnienia = 0 punktów. Nawet jeśli trafnie wybierze się Y, przy błędnym uzasadnieniu 1 lub 2 punkt nie zostaje przyznany - klucz CKE wymaga kombinacji Y3 jako całości.</blockquote>"}]}