{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/29.1","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"29.1","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.1. (0-1)\nSformułuj zależność między powierzchnią gospodarstw rolnych w Polsce a udziałem\nzbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów tych gospodarstw.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n27.\n28.\n29.1.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.1. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej\n[…].\nIV etap edukacyjny\n1.5) Zdający formułuje zależności […]\nmiędzy wybranymi elementami środowiska\n[…] społeczno-gospodarczego […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za sformułowanie poprawnej zależności.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowa odpowiedź\nWraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze\nupraw.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw rolnych maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów.**\n\n## Sposób 1 - Odczyt trendu z wykresu słupkowego\n\n1. **Odczytaj wykres** dla skrajnych przedziałów wielkości gospodarstw:\n- Małe gospodarstwa (1,01-4,99 ha) → słupki „zboża\" i „ziemniaki\" są razem stosunkowo duże - zboża i ziemniaki łącznie stanowią wysoki procent powierzchni zasiewów.\n- Duże gospodarstwa (50,00 ha i więcej) → słupki „zboża\" maleją, a „ziemniaki\" niemal zanikają na rzecz roślin **przemysłowych i pastewnych**.\n\n2. **Wyciągnij wniosek kierunkowy:** im większe gospodarstwo, tym mniejszy łączny udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów → **zależność odwrotna (malejąca)**.\n\n3. **Sformułuj jednozdaniową odpowiedź:**\n> Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw rolnych maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów tych gospodarstw.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez logikę ekonomiczną gospodarstw\n\n- Małe gospodarstwa (rodzinne, rozdrobnione) prowadzą uprawy **na własne potrzeby** - zboża (pieczywo, pasza) i ziemniaki (jedzenie, karma dla trzody) to podstawowe rośliny autarkiczne.\n- Duże gospodarstwa nastawione są na **produkcję towarową** i specjalizację: uprawiają rośliny przemysłowe (rzepak, buraki cukrowe), pastewne (kukurydza, lucerna) - bardziej dochodowe na dużych areałach i przystosowane do mechanizacji.\n- Ziemniak wymaga **dużo pracy ręcznej** (sadzenie, zbiory) → nieopłacalny w dużych gospodarstwach przemysłowych.\n- Argument ten **potwierdza odczyt z wykresu**: malejący udział zbóż+ziemniaki przy rosnącej powierzchni jest spójny z ekonomią skali i specjalizacją produkcji rolnej.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za sformułowanie **poprawnej zależności** między obiema zmiennymi: kierunek (malejący udział) + powiązanie z rosnącą powierzchnią; MUSI być widoczna relacja przyczynowo-korelacyjna.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (np. opis tylko jednej grupy gospodarstw bez wskazania trendu, lub odwrócona zależność).\n>\n> **Przykładowa odpowiedź CKE:** *„Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze upraw.\"*\n>\n> **Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:**\n> - wskazać **kierunek zmiany powierzchni** (wzrost / im większe),\n> - wskazać **kierunek zmiany udziału** zbóż i ziemniaków (maleje / jest mniejszy),\n> - oba elementy muszą być w jednym zdaniu jako **zależność**, nie opis dwóch osobnych faktów.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy znajomość **interpretacji wykresów struktury zasiewów** oraz wiedza ogólna z działu **rolnictwo Polski** (geografia społeczno-ekonomiczna, matura rozszerzona):\n\n> 🌾 **Struktura zasiewów** - procentowy udział poszczególnych grup roślin (zboża, ziemniaki, rośliny przemysłowe, pastewne itd.) w całkowitej powierzchni zasiewów gospodarstwa.\n\n> 🏡 **Dualizm agrarny Polski**: rozdrobnione małe gospodarstwa (zwł. Małopolska, Podkarpacie) = wysoki udział zbóż i ziemniaków na potrzeby własne; duże gospodarcze jednostki towarowe = specjalizacja w roślinach przemysłowych i pastewnych.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Treść błędu | Dlaczego błędna |\n| „Wraz ze wzrostem powierzchni rośnie udział zbóż i ziemniaków\" | Odwrócona zależność | Wykres pokazuje tendencję odwrotną - duże gospodarstwa redukują udział tych roślin |\n| „Małe gospodarstwa uprawiają więcej zbóż\" | Opis jednostronny | Brak wskazania trendu jako **zależności** między dwiema zmiennymi - CKE wymaga sformułowania relacji, nie opisu jednej grupy |\n| „Ziemniaki są ważne dla małych gospodarstw\" | Niepełna odpowiedź | Nie obejmuje zbóż i nie wskazuje kierunku zmiany wraz z powierzchnią |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie wystarczy opisać jednej grupy gospodarstw - trzeba wskazać **zależność między dwiema zmiennymi** (powierzchnia ↔ udział w zasiewach). CKE sprawdza, czy uczeń rozumie korelację, a nie tylko odczytuje pojedynczy słupek.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Ziemniaki i zboża traktuj **łącznie** - klucz CKE wymaga mówienia o obu grupach razem, a nie osobno (np. \"zboża rosną, a ziemniaki maleją\" to zbyt szczegółowe i może nie odpowiadać dokładnie danemu wykresowi).\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Nie pisz o przyczynach (praca ręczna, opłacalność) - pytanie wymaga tylko **sformułowania zależności**, nie jej wyjaśniania. Przyczyna = dodatkowa informacja, która nie jest wymagana do zdobycia punktu, ale może być bonusem, jeśli zależność jest poprawna.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-29.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 29.1. (0-1)
Sformułuj zależność między powierzchnią gospodarstw rolnych w Polsce a udziałem
zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów tych gospodarstw.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
27.
28.
29.1.
Maks. liczba pkt
2
1
1
Uzyskana liczba pkt
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 29.1. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej
[…].
IV etap edukacyjny
1.5) Zdający formułuje zależności […]
między wybranymi elementami środowiska
[…] społeczno-gospodarczego […].
Schemat punktowania
1 p. - za sformułowanie poprawnej zależności.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Przykładowa odpowiedź
Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze
upraw.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw rolnych maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów.

\n

Sposób 1 - Odczyt trendu z wykresu słupkowego

\n
  1. Odczytaj wykres dla skrajnych przedziałów wielkości gospodarstw:
\n\n
  1. Wyciągnij wniosek kierunkowy: im większe gospodarstwo, tym mniejszy łączny udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów → zależność odwrotna (malejąca).
\n
  1. Sformułuj jednozdaniową odpowiedź:
\n
Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw rolnych maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów tych gospodarstw.
\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez logikę ekonomiczną gospodarstw

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za sformułowanie poprawnej zależności między obiema zmiennymi: kierunek (malejący udział) + powiązanie z rosnącą powierzchnią; MUSI być widoczna relacja przyczynowo-korelacyjna.
- 0 pkt - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium (np. opis tylko jednej grupy gospodarstw bez wskazania trendu, lub odwrócona zależność).

Przykładowa odpowiedź CKE: „Wraz ze wzrostem powierzchni gospodarstw maleje udział zbóż i ziemniaków w strukturze upraw."

Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:
- wskazać kierunek zmiany powierzchni (wzrost / im większe),
- wskazać kierunek zmiany udziału zbóż i ziemniaków (maleje / jest mniejszy),
- oba elementy muszą być w jednym zdaniu jako zależność, nie opis dwóch osobnych faktów.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy znajomość interpretacji wykresów struktury zasiewów oraz wiedza ogólna z działu rolnictwo Polski (geografia społeczno-ekonomiczna, matura rozszerzona):

\n
🌾 Struktura zasiewów - procentowy udział poszczególnych grup roślin (zboża, ziemniaki, rośliny przemysłowe, pastewne itd.) w całkowitej powierzchni zasiewów gospodarstwa.
\n
🏡 Dualizm agrarny Polski: rozdrobnione małe gospodarstwa (zwł. Małopolska, Podkarpacie) = wysoki udział zbóż i ziemniaków na potrzeby własne; duże gospodarcze jednostki towarowe = specjalizacja w roślinach przemysłowych i pastewnych.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Błędna odpowiedź | Treść błędu | Dlaczego błędna |
| „Wraz ze wzrostem powierzchni rośnie udział zbóż i ziemniaków" | Odwrócona zależność | Wykres pokazuje tendencję odwrotną - duże gospodarstwa redukują udział tych roślin |
| „Małe gospodarstwa uprawiają więcej zbóż" | Opis jednostronny | Brak wskazania trendu jako zależności między dwiema zmiennymi - CKE wymaga sformułowania relacji, nie opisu jednej grupy |
| „Ziemniaki są ważne dla małych gospodarstw" | Niepełna odpowiedź | Nie obejmuje zbóż i nie wskazuje kierunku zmiany wraz z powierzchnią |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Nie wystarczy opisać jednej grupy gospodarstw - trzeba wskazać zależność między dwiema zmiennymi (powierzchnia ↔ udział w zasiewach). CKE sprawdza, czy uczeń rozumie korelację, a nie tylko odczytuje pojedynczy słupek.
\n
⚠️ Uwaga 2: Ziemniaki i zboża traktuj łącznie - klucz CKE wymaga mówienia o obu grupach razem, a nie osobno (np. "zboża rosną, a ziemniaki maleją" to zbyt szczegółowe i może nie odpowiadać dokładnie danemu wykresowi).
\n
⚠️ Uwaga 3: Nie pisz o przyczynach (praca ręczna, opłacalność) - pytanie wymaga tylko sformułowania zależności, nie jej wyjaśniania. Przyczyna = dodatkowa informacja, która nie jest wymagana do zdobycia punktu, ale może być bonusem, jeśli zależność jest poprawna.
"}]}