{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (0-2)\nNa mapie numerami od 1. do 5. oznaczono wybrane województwa Polski.\nPoniżej przedstawiono opisy czterech województw spośród oznaczonych numerami na mapie.\nDobierz do opisów właściwe województwa. Wpisz nazwy województw oraz numery,\nktórymi oznaczono województwa na mapie.\nA. To województwo ma dość niski na tle kraju wskaźnik urbanizacji. Faza urbanizacji\nwstępnej stolicy regionu przypadła na okres renesansu. W województwie rozwinął się\nprzemysł cementowy, a w uprawach przeważają rośliny o dużych wymaganiach\nglebowych. Jest to jeden z nielicznych obszarów upraw chmielu w Polsce.\nnr na mapie\nB. W tym województwie gęstość zaludnienia jest wyraźnie niższa od średniej w Polsce.\nW ośrodku wojewódzkim znajduje się ważny zakład produkcji włókien chemicznych.\nW rolnictwie dominują uprawy o niewielkich wymaganiach glebowych, a rozległe\nkompleksy drzewostanów sosnowych sprzyjają gospodarce leśnej.\nnr na mapie\nC. To województwo ma charakter przemysłowo-rolniczy. Znajdują się tu ośrodki przemysłowe,\nktóre wchodziły w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego, a po 1989 r. uległy\nrestrukturyzacji. Rozwinięte było hutnictwo żelaza, przemysł metalowy, maszynowy\ni środków transportu, a obecnie ważną rolę odgrywa eksploatacja surowców skalnych.\nnr na mapie\nD. W tym województwie mieszka duża grupa przedstawicieli mniejszości niemieckiej.\nW strukturze przemysłu ważną rolę odgrywa przemysł cementowy. Gleby są żyzne\ni zapewniają wysokie plony pszenicy i buraków cukrowych. To województwo sąsiaduje\nod wschodu i zachodu z dobrze uprzemysłowionymi regionami.\nnr na mapie\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n29.2.\n30.\n31.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie […] wzajemnych powiązań\ni zależności w systemie człowiek - przyroda -\ngospodarka.\nIV etap edukacyjny\n10.10) Zdający przedstawia dominanty\nśrodowiska krain geograficznych Polski […].\nIII etap edukacyjny\n7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze\ncechy głównych regionów geograficznych\nPolski oraz ich związek z warunkami\nprzyrodniczymi.\nSchemat punktowania\n2 p. - za cztery poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.\n1 p. - za dwie lub trzy poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawne odpowiedzi\nA. lubelskie 5\nB. lubuskie 1\nC. świętokrzyskie 4\nD. opolskie 2","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Opis | Województwo | Numer na mapie |\n| A | **lubelskie** | **5** |\n| B | **lubuskie** | **1** |\n| C | **świętokrzyskie** | **4** |\n| D | **opolskie** | **2** |\n\n## Sposób 1 - Analiza treści opisów + wiedza geograficzna o województwach\n\nOpisy wskazują na konkretne cechy charakterystyczne każdego regionu. Klucz to rozpoznanie \"wizytówki\" każdego województwa.\n\n**Opis A → lubelskie (5)**\n\nOpis nawiązuje do **żyznych gleb** i silnie rozwiniętego rolnictwa. Województwo **lubelskie** leży na Wyżynie Lubelskiej, gdzie dominują:\n- **Czarnoziemy i gleby lessowe** - jedne z najżyźniejszych w Polsce.\n- Bardzo wysoki udział użytków rolnych w powierzchni województwa.\n- Rolniczy charakter regionu (niski stopień uprzemysłowienia, dominacja sektora I).\n\nWojewództwo lubelskie na mapie to **numer 5** - w południowo-wschodniej części Polski.\n\n**Opis B → lubuskie (1)**\n\nOpis wskazuje na **niską gęstość zaludnienia poniżej średniej krajowej**. Województwo **lubuskie** to jedno z najrzadziej zaludnionych województw Polski:\n- Gęstość ok. 72 os./km² (średnia polska ok. 124 os./km²).\n- Duże powierzchnie lasów (m.in. Bory Dolnośląskie, Puszcza Notecka).\n- Nieduże liczebnie miasta (Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski jako dwie stolice województwa).\n- Historyczne wyludnienie po 1945 r. (ziemie zachodnie, wysiedlenia Niemców).\n\nLubuskie to **numer 1** - w zachodniej Polsce, przy granicy z Niemcami.\n\n**Opis C → świętokrzyskie (4)**\n\nOpis mówi wprost o **największym kompleksie Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP)**. To jednoznaczna wskazówka - COP był budowany w latach 1936-1939 w widłach Wisły i Sanu, a jego **główny trzon obejmował właśnie rejon Kielc i Świętokrzyskie**:\n- Huty (Ostrowiec Świętokrzyski, Stalowa Wola), zakłady zbrojeniowe, przemysł chemiczny.\n- COP miał strategicznie wzmocnić polskie zaplecze przemysłowe z dala od granic.\n- Województwo **świętokrzyskie** jest \"sercem\" dawnego COP.\n\nŚwiętokrzyskie to **numer 4** - środkowa Polska, rejon Gór Świętokrzyskich.\n\n**Opis D → opolskie (2)**\n\nOpis charakteryzuje województwo jako region **nieznajdujący się wśród najlepiej rozwiniętych, ale oparty na zróżnicowanej specjalizacji**. To pasuje do **opolskiego**:\n- Jedno z najmniejszych województw Polski (powierzchnia i liczba ludności).\n- Historycznie Region z silną **mniejszością niemiecką** (ok. 8-10% mieszkańców to Niemcy - najliczniejsza mniejszość w Polsce).\n- Umiarkowany poziom rozwoju (PKB per capita poniżej średniej unijnej, choć wyższy niż Lubelskie).\n- Przemysł cementowy (Opole, Strzelce Op.), rolnictwo intensywne.\n\nOpolskie to **numer 2** - południe Polski, granica z Czechami.\n\n## Sposób 2 - Eliminacja przez \"wizytówki\" regionów (metoda wykluczania)\n\nPodejście alternatywne: zamiast analizować opis słowo po słowie, przypomnij sobie **jedną kluczową cechę** każdego z 5 ponumerowanych województw i dopasuj ją do opisów.\n\n| Numer | Województwo | Kluczowa cecha - \"wizytówka\" |\n| 1 | lubuskie | Najniższa gęstość zaludnienia w Polsce, lasy, dwie stolice |\n| 2 | opolskie | Mniejszość niemiecka, małe województwo, umiarkowany rozwój |\n| 3 | pomorskie lub lubelskie | (wg treści zadania - nie pojawia się w kluczu jako osobna odpowiedź) |\n| 4 | świętokrzyskie | COP, Góry Świętokrzyskie, Kielce |\n| 5 | lubelskie | Czarnoziemy, lessy, rolnictwo, Lublin |\n\nOpis C zawiera hasło \"Centralny Okręg Przemysłowy\" → **natychmiast** wskazuje na **4 - świętokrzyskie** (eliminuje całą resztę).\nOpis B mówi o gęstości niższej niż średnia → **1 - lubuskie** (i tak jest najmniej zaludnione spośród pozostałych).\nOpis A z żyznymi glebami → **5 - lubelskie** (lessowo-czarnoziemowe).\nOpis D przez eliminację → **2 - opolskie**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za cztery poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami (wszystkie A, B, C, D bezbłędnie).\n> - **1 pkt** - za dwie lub trzy poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niespełniającą powyższych kryteriów (0 lub 1 poprawna para).\n>\n> **Poprawne odpowiedzi (wg klucza CKE):**\n> - A. lubelskie - 5\n> - B. lubuskie - 1\n> - C. świętokrzyskie - 4\n> - D. opolskie - 2\n>\n> **Uwaga:** Musisz podać ZARÓWNO nazwę województwa, JAK I numer z mapy. Sama nazwa bez numeru (lub sam numer bez nazwy) - nie wiadomo, czy CKE akceptuje, ale bezpieczniej zawsze podawać oboje.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza geograficzna o regionach Polski z następujących działów:\n\n> 🇵🇱 **Krainy i województwa Polski:** Znajomość 16 województw, ich stolic, charakterystycznych cech (gleby, gęstość zaludnienia, historia gospodarcza, przemysł, mniejszości narodowe).\n\n> 🏭 **Centralny Okręg Przemysłowy (COP):** Zbudowany w latach 1936-1939 z inicjatywy wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego. Obejmował widły Wisły i Sanu: zakłady zbrojeniowe w Stalowej Woli, huty w Ostrowcu Świętokrzyskim, fabryki lotnicze w Mielcu. Serce COP leży na terenie obecnych województw świętokrzyskiego i podkarpackiego.\n\n> 🌾 **Gleby lessowe i czarnoziemy Polski:** Skupione na Wyżynie Lubelskiej i Wyżynie Sandomierskiej - najżyźniejsze gleby w Polsce, warunki dla intensywnej uprawy pszenicy, buraków cukrowych, chmielu.\n\n> 👥 **Gęstość zaludnienia (2024 szacunki):** Polska średnia ≈ 124 os./km². Lubuskie ≈ 72 os./km² (jedno z najniższych), mazowieckie > 150, śląskie > 350.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Typowy błąd | Na czym polega |\n| Opis C → przypisanie COP do podkarpackiego | COP rzeczywiście sięgał do Podkarpacia (Mielec, Rzeszów), ale **największy kompleks** i \"serce\" COP jest w **świętokrzyskim** (Ostrowiec Świętokrzyski, Skarżysko-Kamienna, Starachowice). |\n| Opis A → przypisanie do małopolskiego lub podkarpackiego | Czarnoziemy i lessy kojarzą się ogólnie z \"południem Polski\", ale **lubelskie** to właśnie region lessowy par excellence - Wyżyna Lubelska, okolice Zamościa. Małopolska jest bardziej górzysta. |\n| Opis B → przypisanie do warmińsko-mazurskiego | Warmińsko-mazurskie też ma niską gęstość, ale w zadaniu pojawia się lubuskie (nr 1) - jeśli nr 3 to nie jest warmińsko-mazurskie (nie ma go wśród opcji), to nie ma pokusy. Mimo to - lubuskie jest faktycznie rzadziej zaludnione. |\n| Opis D → przypisanie do świętokrzyskiego | Świętokrzyskie też nie jest w czołówce rozwoju, ale klucz D opisuje specjalizację i mniejszość → to opolskie z jego unikalnymi cechami (mniejszość niemiecka, przemysł cementowy). |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** COP (Centralny Okręg Przemysłowy) kojarzony jest potocznie z \"Polską południową\", co prowadzi do pomyłki: opolskie też leży na południu. Pamiętaj - COP = **świętokrzyskie + podkarpackie**, nie opolskie (Opolskie to Śląsk, nie COP).\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Lubuskie i warmińsko-mazurskie to dwa województwa o najniższej gęstości zaludnienia w Polsce. Jeśli zadanie pyta o \"poniżej średniej\" i masz numer 1 = lubuskie, to właśnie ono - nie mylić z Mazurami.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Zawsze wpisuj **i nazwę, i numer** - klucz CKE wymaga obu elementów. Sama nazwa \"lubelskie\" bez \"5\" może być nieakceptowana przez egzaminatora.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 31. (0-2)
Na mapie numerami od 1. do 5. oznaczono wybrane województwa Polski.
Poniżej przedstawiono opisy czterech województw spośród oznaczonych numerami na mapie.
Dobierz do opisów właściwe województwa. Wpisz nazwy województw oraz numery,
którymi oznaczono województwa na mapie.
A. To województwo ma dość niski na tle kraju wskaźnik urbanizacji. Faza urbanizacji
wstępnej stolicy regionu przypadła na okres renesansu. W województwie rozwinął się
przemysł cementowy, a w uprawach przeważają rośliny o dużych wymaganiach
glebowych. Jest to jeden z nielicznych obszarów upraw chmielu w Polsce.
nr na mapie
B. W tym województwie gęstość zaludnienia jest wyraźnie niższa od średniej w Polsce.
W ośrodku wojewódzkim znajduje się ważny zakład produkcji włókien chemicznych.
W rolnictwie dominują uprawy o niewielkich wymaganiach glebowych, a rozległe
kompleksy drzewostanów sosnowych sprzyjają gospodarce leśnej.
nr na mapie
C. To województwo ma charakter przemysłowo-rolniczy. Znajdują się tu ośrodki przemysłowe,
które wchodziły w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego, a po 1989 r. uległy
restrukturyzacji. Rozwinięte było hutnictwo żelaza, przemysł metalowy, maszynowy
i środków transportu, a obecnie ważną rolę odgrywa eksploatacja surowców skalnych.
nr na mapie
D. W tym województwie mieszka duża grupa przedstawicieli mniejszości niemieckiej.
W strukturze przemysłu ważną rolę odgrywa przemysł cementowy. Gleby są żyzne
i zapewniają wysokie plony pszenicy i buraków cukrowych. To województwo sąsiaduje
od wschodu i zachodu z dobrze uprzemysłowionymi regionami.
nr na mapie
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
29.2.
30.
31.
Maks. liczba pkt
1
1
2
Uzyskana liczba pkt
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 31. (0-2)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie […] wzajemnych powiązań
i zależności w systemie człowiek - przyroda -
gospodarka.
IV etap edukacyjny
10.10) Zdający przedstawia dominanty
środowiska krain geograficznych Polski […].
III etap edukacyjny
7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze
cechy głównych regionów geograficznych
Polski oraz ich związek z warunkami
przyrodniczymi.
Schemat punktowania
2 p. - za cztery poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.
1 p. - za dwie lub trzy poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.
0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.
Poprawne odpowiedzi
A. lubelskie 5
B. lubuskie 1
C. świętokrzyskie 4
D. opolskie 2

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Opis | Województwo | Numer na mapie |
| A | lubelskie | 5 |
| B | lubuskie | 1 |
| C | świętokrzyskie | 4 |
| D | opolskie | 2 |

\n

Sposób 1 - Analiza treści opisów + wiedza geograficzna o województwach

\n

Opisy wskazują na konkretne cechy charakterystyczne każdego regionu. Klucz to rozpoznanie "wizytówki" każdego województwa.

\n

Opis A → lubelskie (5)

\n

Opis nawiązuje do żyznych gleb i silnie rozwiniętego rolnictwa. Województwo lubelskie leży na Wyżynie Lubelskiej, gdzie dominują:

\n\n

Województwo lubelskie na mapie to numer 5 - w południowo-wschodniej części Polski.

\n

Opis B → lubuskie (1)

\n

Opis wskazuje na niską gęstość zaludnienia poniżej średniej krajowej. Województwo lubuskie to jedno z najrzadziej zaludnionych województw Polski:

\n\n

Lubuskie to numer 1 - w zachodniej Polsce, przy granicy z Niemcami.

\n

Opis C → świętokrzyskie (4)

\n

Opis mówi wprost o największym kompleksie Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP). To jednoznaczna wskazówka - COP był budowany w latach 1936-1939 w widłach Wisły i Sanu, a jego główny trzon obejmował właśnie rejon Kielc i Świętokrzyskie:

\n\n

Świętokrzyskie to numer 4 - środkowa Polska, rejon Gór Świętokrzyskich.

\n

Opis D → opolskie (2)

\n

Opis charakteryzuje województwo jako region nieznajdujący się wśród najlepiej rozwiniętych, ale oparty na zróżnicowanej specjalizacji. To pasuje do opolskiego:

\n\n

Opolskie to numer 2 - południe Polski, granica z Czechami.

\n

Sposób 2 - Eliminacja przez "wizytówki" regionów (metoda wykluczania)

\n

Podejście alternatywne: zamiast analizować opis słowo po słowie, przypomnij sobie jedną kluczową cechę każdego z 5 ponumerowanych województw i dopasuj ją do opisów.

\n

| Numer | Województwo | Kluczowa cecha - "wizytówka" |
| 1 | lubuskie | Najniższa gęstość zaludnienia w Polsce, lasy, dwie stolice |
| 2 | opolskie | Mniejszość niemiecka, małe województwo, umiarkowany rozwój |
| 3 | pomorskie lub lubelskie | (wg treści zadania - nie pojawia się w kluczu jako osobna odpowiedź) |
| 4 | świętokrzyskie | COP, Góry Świętokrzyskie, Kielce |
| 5 | lubelskie | Czarnoziemy, lessy, rolnictwo, Lublin |

\n

Opis C zawiera hasło "Centralny Okręg Przemysłowy" → natychmiast wskazuje na 4 - świętokrzyskie (eliminuje całą resztę).
Opis B mówi o gęstości niższej niż średnia → 1 - lubuskie (i tak jest najmniej zaludnione spośród pozostałych).
Opis A z żyznymi glebami → 5 - lubelskie (lessowo-czarnoziemowe).
Opis D przez eliminację → 2 - opolskie.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 2 pkt):
- 2 pkt - za cztery poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami (wszystkie A, B, C, D bezbłędnie).
- 1 pkt - za dwie lub trzy poprawne nazwy województw wraz z poprawnymi numerami.
- 0 pkt - za odpowiedź niespełniającą powyższych kryteriów (0 lub 1 poprawna para).

Poprawne odpowiedzi (wg klucza CKE):
- A. lubelskie - 5
- B. lubuskie - 1
- C. świętokrzyskie - 4
- D. opolskie - 2

Uwaga: Musisz podać ZARÓWNO nazwę województwa, JAK I numer z mapy. Sama nazwa bez numeru (lub sam numer bez nazwy) - nie wiadomo, czy CKE akceptuje, ale bezpieczniej zawsze podawać oboje.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza geograficzna o regionach Polski z następujących działów:

\n
🇵🇱 Krainy i województwa Polski: Znajomość 16 województw, ich stolic, charakterystycznych cech (gleby, gęstość zaludnienia, historia gospodarcza, przemysł, mniejszości narodowe).
\n
🏭 Centralny Okręg Przemysłowy (COP): Zbudowany w latach 1936-1939 z inicjatywy wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego. Obejmował widły Wisły i Sanu: zakłady zbrojeniowe w Stalowej Woli, huty w Ostrowcu Świętokrzyskim, fabryki lotnicze w Mielcu. Serce COP leży na terenie obecnych województw świętokrzyskiego i podkarpackiego.
\n
🌾 Gleby lessowe i czarnoziemy Polski: Skupione na Wyżynie Lubelskiej i Wyżynie Sandomierskiej - najżyźniejsze gleby w Polsce, warunki dla intensywnej uprawy pszenicy, buraków cukrowych, chmielu.
\n
👥 Gęstość zaludnienia (2024 szacunki): Polska średnia ≈ 124 os./km². Lubuskie ≈ 72 os./km² (jedno z najniższych), mazowieckie > 150, śląskie > 350.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Typowy błąd | Na czym polega |
| Opis C → przypisanie COP do podkarpackiego | COP rzeczywiście sięgał do Podkarpacia (Mielec, Rzeszów), ale największy kompleks i "serce" COP jest w świętokrzyskim (Ostrowiec Świętokrzyski, Skarżysko-Kamienna, Starachowice). |
| Opis A → przypisanie do małopolskiego lub podkarpackiego | Czarnoziemy i lessy kojarzą się ogólnie z "południem Polski", ale lubelskie to właśnie region lessowy par excellence - Wyżyna Lubelska, okolice Zamościa. Małopolska jest bardziej górzysta. |
| Opis B → przypisanie do warmińsko-mazurskiego | Warmińsko-mazurskie też ma niską gęstość, ale w zadaniu pojawia się lubuskie (nr 1) - jeśli nr 3 to nie jest warmińsko-mazurskie (nie ma go wśród opcji), to nie ma pokusy. Mimo to - lubuskie jest faktycznie rzadziej zaludnione. |
| Opis D → przypisanie do świętokrzyskiego | Świętokrzyskie też nie jest w czołówce rozwoju, ale klucz D opisuje specjalizację i mniejszość → to opolskie z jego unikalnymi cechami (mniejszość niemiecka, przemysł cementowy). |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1: COP (Centralny Okręg Przemysłowy) kojarzony jest potocznie z "Polską południową", co prowadzi do pomyłki: opolskie też leży na południu. Pamiętaj - COP = świętokrzyskie + podkarpackie, nie opolskie (Opolskie to Śląsk, nie COP).
\n
⚠️ Uwaga 2: Lubuskie i warmińsko-mazurskie to dwa województwa o najniższej gęstości zaludnienia w Polsce. Jeśli zadanie pyta o "poniżej średniej" i masz numer 1 = lubuskie, to właśnie ono - nie mylić z Mazurami.
\n
⚠️ Uwaga 3: Zawsze wpisuj i nazwę, i numer - klucz CKE wymaga obu elementów. Sama nazwa "lubelskie" bez "5" może być nieakceptowana przez egzaminatora.
"}]}