{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (0-1)\nNa mapie wskazano strzałkami cztery wybrane państwa.\nWartość indeksu globalizacji jest wprost proporcjonalna do poziomu integracji gospodarczej,\nspołecznej i politycznej państw. W tabeli przedstawiono wartość indeksu globalizacji\nw 2015 r. dla Meksyku oraz dwóch państw spośród czterech wskazanych strzałkami na\npowyższej mapie.\nUzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw charakteryzujących się\npodanymi wartościami indeksu globalizacji. Dobierz państwa spośród wskazanych na\nmapie.\nLp.\nPaństwo\nIndeks globalizacji\n1.\nMeksyk\n70,46\n2.\n69,89\n3.\n56,39\nNa podstawie: www.kof.ethz.ch\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] gospodarki człowieka […].\nIV etap edukacyjny\n7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny\npodział polityczny.\nZakres podstawowy\n2.14) Zdający podaje przykłady procesów\nglobalizacji i ich wpływu na rozwój\nregionalny […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawne odpowiedzi\n2. Panama\n3. Kuba","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- Wiersz 2: **Panama** (indeks 69,89)\n- Wiersz 3: **Kuba** (indeks 56,39)\n\n## Sposób 1 - analiza czynników globalizacji każdego państwa\n\nCztery państwa wskazane na mapie to Meksyk oraz trzy inne z obszaru Ameryki Środkowej i Karaibów - na podstawie typowego zakresu tego zadania CKE: **Panama**, **Kuba** i jedno inne (np. Gwatemala lub Haiti).\n\n**Krok 1 - zrozumieć, co mierzy indeks globalizacji KOF**\n\nIndeks KOF (Konjunkturforschungsstelle, ETH Zurych) mierzy stopień powiązania kraju z resztą świata w trzech wymiarach:\n- **ekonomicznym** (handel, inwestycje zagraniczne, otwarcie rynku),\n- **społecznym** (przepływy informacji, kontakty międzynarodowe, turystyka),\n- **politycznym** (uczestnictwo w organizacjach i traktatach międzynarodowych).\n\nIm wyższy indeks → kraj silniej zintegrowany z gospodarką i polityką globalną.\n\n**Krok 2 - charakterystyka Panamy (indeks 69,89)**\n\nPanama jest **wyjątkowo silnie zglobalizowana** jak na kraj Ameryki Środkowej:\n- **Kanał Panamski** - jedna z najważniejszych arterii światowego handlu morskiego, przez którą przepływa ok. 5% globalnego wolumenu towarów.\n- **Strefa Wolnego Handlu w Colón** - jedna z największych na świecie stref wolnocłowych.\n- **Dolaryzacja gospodarki** (USD jako oficjalna waluta od 1904) - brak bariery walutowej w handlu z USA.\n- **Centrum finansowe** - Panama przyciąga międzynarodowy kapitał, siedziby spółek (słynne „Panama Papers\" 2016 r. - tuż po badanym roku).\n- **Silna turystyka i transit** - wysoki udział sektora usług międzynarodowych.\n\nWynik: bardzo wysokie wartości składowych ekonomicznej i społecznej → indeks zbliżony do Meksyku (69,89 vs. 70,46).\n\n**Krok 3 - charakterystyka Kuby (indeks 56,39)**\n\nKuba jest **strukturalnie odizolowana** od globalnych przepływów:\n- **Embargo USA** (od 1962 r.) - choć prezydent Obama zapowiedział normalizację w grudniu 2014 r., w 2015 r. większość sankcji handlowych nadal obowiązywała.\n- **Gospodarka centralnie planowana** - ograniczone inwestycje zagraniczne, brak pełnej wymienialności waluty, restrykcje dla prywatnych przedsiębiorstw.\n- **Ograniczony dostęp do internetu** - w 2015 r. Kuba miała jeden z najniższych wskaźników penetracji internetu na świecie (ok. 25-30%), co obniża składową społeczną indeksu.\n- **Selektywna turystyka** - ruch turystyczny istniał, ale z blokadą USA podróże Amerykanów były mocno ograniczone.\n\nWynik: niższe wartości w każdym z trzech wymiarów → najniższy indeks spośród wszystkich czterech państw (56,39).\n\n**Krok 4 - przypisanie wartości**\n\n| Wartość | Państwo | Kluczowy argument |\n| 70,46 | Meksyk | podany w treści |\n| **69,89** | **Panama** | Kanał Panamski, centrum finansowe, strefa wolnego handlu |\n| **56,39** | **Kuba** | embargo USA, gospodarka planowa, izolacja polityczna |\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację\n\nZakładając, że czwarte państwo na mapie to **Gwatemala** (lub inna słabiej rozwinięta gospodarka Ameryki Środkowej):\n\n- Gwatemala: duży udział rolnictwa (kawa, banany), PKB/c ≈ 5 000 USD (PPP, 2015), słabe instytucje, ograniczone uczestnictwo w globalnych łańcuchach dostaw → indeks globalizacji typowo **niski, poniżej 55**.\n- Gdyby zatem czwarte państwo miało najniższy indeks (56,39), oznaczałoby to, że Kuba jest bardziej zglobalizowana niż Gwatemala - co jest mało prawdopodobne, bo Gwatemala jest aktywna w handlu regionalnym (CAFTA-DR) i nie ma embarga.\n- Wniosek: wartość 56,39 należy do Kuby (izolacja polityczna i gospodarcza dominuje), nie do Gwatemali.\n\nOdwrotna próba: gdyby Panama = 56,39 i Kuba = 69,89 - nonsens, bo Kuba w 2015 r. nie mogła być bardziej zglobalizowana od Panamy z Kanałem Panamskim. **Eliminacja potwierdza:** Panama = 69,89, Kuba = 56,39.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 32, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **dwie** poprawne odpowiedzi jednocześnie: wiersz 2 = **Panama**, wiersz 3 = **Kuba**.\n> - **0 pkt** - za jedną poprawną odpowiedź lub błędne przypisanie (np. odwrócenie kolejności).\n>\n> **Akceptowane warianty:** brak - wymagana jest dokładna para (Panama w wierszu 2, Kuba w wierszu 3).\n>\n> **Wykluczone:** wpisanie Panamy w wierszu 3 i Kuby w wierszu 2 - to błąd, bo wartości indeksu są do konkretnych wierszy przypisane stałe; oba muszą być na właściwym miejscu.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z zakresu **geografii społeczno-ekonomicznej**:\n\n> 🌍 **Indeks globalizacji KOF** - mierzy trzy wymiary powiązania kraju ze światem: ekonomiczny, społeczny, polityczny. Wyższy indeks = kraj silniej włączony w globalne sieci. Polska 2015 ≈ 86, USA ≈ 76, Panama ≈ 70, Kuba ≈ 56 (wartości ilustracyjne - konkretne dane z www.kof.ethz.ch).\n\n> 🗺️ **Kanał Panamski** - oddany w 1914 r., zarządzany przez Panamę od 1999 r. Łączy Ocean Spokojny z Atlantykiem, skraca trasy morskie o tysiące mil. Kluczowy czynnik wysokiego indeksu globalizacji Panamy.\n\n> 🚫 **Embargo USA wobec Kuby** (1962-2015/2016) - jedno z najdłuższych embarg handlowych w historii współczesnej. W 2015 r. (rok badany w zadaniu) było formalnie złagodzone przez administrację Obamy, ale większość sankcji handlowych nadal obowiązywała - stąd wciąż niski indeks globalizacji.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędne przypisanie | Treść | Dlaczego błędne |\n| Kuba = 69,89 | Kuba jako drugi kraj | Kuba miała w 2015 r. najniższy stopień globalizacji w regionie ze względu na embargo i gospodarkę planową - wartość 69,89 jest zbyt wysoka |\n| Panama = 56,39 | Panama jako trzeci kraj | Panama to jeden z najbardziej zglobalizowanych krajów Ameryki Łacińskiej - wartość 56,39 jest zbyt niska dla kraju z Kanałem Panamskim |\n| Gwatemala = 69,89 | Gwatemala na miejscu Panamy | Gwatemala nie dysponuje tak silnym mechanizmem integracji gospodarczej jak Panama; jej indeks byłby niższy od meksykańskiego |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Zadanie wymaga **obu** odpowiedzi jednocześnie - za jedną poprawną i jedną błędną egzaminator przyznaje **0 punktów**. Warto więc przemyśleć oba wiersze razem.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Uczniowie często mylą Panama/Kuba co do kolejności - zakładają, że Kuba jako kraj \"znany\" powinna być wyżej. Pamiętaj: Panama ma Kanał Panamski i jest centrum finansowym → **wyższy indeks niż Kuba**.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Nie należy wpisywać państw spoza mapy (np. Kostaryki, Hondurasu, Wenezueli) - polecenie wyraźnie ogranicza wybór do **czterech państw wskazanych strzałkami**.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 32. (0-1)<br>Na mapie wskazano strzałkami cztery wybrane państwa.<br>Wartość indeksu globalizacji jest wprost proporcjonalna do poziomu integracji gospodarczej,<br>społecznej i politycznej państw. W tabeli przedstawiono wartość indeksu globalizacji<br>w 2015 r. dla Meksyku oraz dwóch państw spośród czterech wskazanych strzałkami na<br>powyższej mapie.<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw charakteryzujących się<br>podanymi wartościami indeksu globalizacji. Dobierz państwa spośród wskazanych na<br>mapie.<br>Lp.<br>Państwo<br>Indeks globalizacji<br>1.<br>Meksyk<br>70,46<br>2.<br>69,89<br>3.<br>56,39<br>Na podstawie: www.kof.ethz.ch<br>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 32. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>[…] gospodarki człowieka […].<br>IV etap edukacyjny<br>7.3) Zdający odczytuje na mapach aktualny<br>podział polityczny.<br>Zakres podstawowy<br>2.14) Zdający podaje przykłady procesów<br>globalizacji i ich wpływu na rozwój<br>regionalny […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Poprawne odpowiedzi</p>\n<ol><li>Panama</li><li>Kuba</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ul><li>Wiersz 2: <strong>Panama</strong> (indeks 69,89)</li><li>Wiersz 3: <strong>Kuba</strong> (indeks 56,39)</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - analiza czynników globalizacji każdego państwa</h4>\n<p>Cztery państwa wskazane na mapie to Meksyk oraz trzy inne z obszaru Ameryki Środkowej i Karaibów - na podstawie typowego zakresu tego zadania CKE: <strong>Panama</strong>, <strong>Kuba</strong> i jedno inne (np. Gwatemala lub Haiti).</p>\n<p><strong>Krok 1 - zrozumieć, co mierzy indeks globalizacji KOF</strong></p>\n<p>Indeks KOF (Konjunkturforschungsstelle, ETH Zurych) mierzy stopień powiązania kraju z resztą świata w trzech wymiarach:</p>\n<ul><li><strong>ekonomicznym</strong> (handel, inwestycje zagraniczne, otwarcie rynku),</li><li><strong>społecznym</strong> (przepływy informacji, kontakty międzynarodowe, turystyka),</li><li><strong>politycznym</strong> (uczestnictwo w organizacjach i traktatach międzynarodowych).</li></ul>\n<p>Im wyższy indeks → kraj silniej zintegrowany z gospodarką i polityką globalną.</p>\n<p><strong>Krok 2 - charakterystyka Panamy (indeks 69,89)</strong></p>\n<p>Panama jest <strong>wyjątkowo silnie zglobalizowana</strong> jak na kraj Ameryki Środkowej:</p>\n<ul><li><strong>Kanał Panamski</strong> - jedna z najważniejszych arterii światowego handlu morskiego, przez którą przepływa ok. 5% globalnego wolumenu towarów.</li><li><strong>Strefa Wolnego Handlu w Colón</strong> - jedna z największych na świecie stref wolnocłowych.</li><li><strong>Dolaryzacja gospodarki</strong> (USD jako oficjalna waluta od 1904) - brak bariery walutowej w handlu z USA.</li><li><strong>Centrum finansowe</strong> - Panama przyciąga międzynarodowy kapitał, siedziby spółek (słynne „Panama Papers&quot; 2016 r. - tuż po badanym roku).</li><li><strong>Silna turystyka i transit</strong> - wysoki udział sektora usług międzynarodowych.</li></ul>\n<p>Wynik: bardzo wysokie wartości składowych ekonomicznej i społecznej → indeks zbliżony do Meksyku (69,89 vs. 70,46).</p>\n<p><strong>Krok 3 - charakterystyka Kuby (indeks 56,39)</strong></p>\n<p>Kuba jest <strong>strukturalnie odizolowana</strong> od globalnych przepływów:</p>\n<ul><li><strong>Embargo USA</strong> (od 1962 r.) - choć prezydent Obama zapowiedział normalizację w grudniu 2014 r., w 2015 r. większość sankcji handlowych nadal obowiązywała.</li><li><strong>Gospodarka centralnie planowana</strong> - ograniczone inwestycje zagraniczne, brak pełnej wymienialności waluty, restrykcje dla prywatnych przedsiębiorstw.</li><li><strong>Ograniczony dostęp do internetu</strong> - w 2015 r. Kuba miała jeden z najniższych wskaźników penetracji internetu na świecie (ok. 25-30%), co obniża składową społeczną indeksu.</li><li><strong>Selektywna turystyka</strong> - ruch turystyczny istniał, ale z blokadą USA podróże Amerykanów były mocno ograniczone.</li></ul>\n<p>Wynik: niższe wartości w każdym z trzech wymiarów → najniższy indeks spośród wszystkich czterech państw (56,39).</p>\n<p><strong>Krok 4 - przypisanie wartości</strong></p>\n<p>| Wartość | Państwo | Kluczowy argument |<br>| 70,46 | Meksyk | podany w treści |<br>| <strong>69,89</strong> | <strong>Panama</strong> | Kanał Panamski, centrum finansowe, strefa wolnego handlu |<br>| <strong>56,39</strong> | <strong>Kuba</strong> | embargo USA, gospodarka planowa, izolacja polityczna |</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację</h4>\n<p>Zakładając, że czwarte państwo na mapie to <strong>Gwatemala</strong> (lub inna słabiej rozwinięta gospodarka Ameryki Środkowej):</p>\n<ul><li>Gwatemala: duży udział rolnictwa (kawa, banany), PKB/c ≈ 5 000 USD (PPP, 2015), słabe instytucje, ograniczone uczestnictwo w globalnych łańcuchach dostaw → indeks globalizacji typowo <strong>niski, poniżej 55</strong>.</li><li>Gdyby zatem czwarte państwo miało najniższy indeks (56,39), oznaczałoby to, że Kuba jest bardziej zglobalizowana niż Gwatemala - co jest mało prawdopodobne, bo Gwatemala jest aktywna w handlu regionalnym (CAFTA-DR) i nie ma embarga.</li><li>Wniosek: wartość 56,39 należy do Kuby (izolacja polityczna i gospodarcza dominuje), nie do Gwatemali.</li></ul>\n<p>Odwrotna próba: gdyby Panama = 56,39 i Kuba = 69,89 - nonsens, bo Kuba w 2015 r. nie mogła być bardziej zglobalizowana od Panamy z Kanałem Panamskim. <strong>Eliminacja potwierdza:</strong> Panama = 69,89, Kuba = 56,39.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 32, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>dwie</strong> poprawne odpowiedzi jednocześnie: wiersz 2 = <strong>Panama</strong>, wiersz 3 = <strong>Kuba</strong>.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za jedną poprawną odpowiedź lub błędne przypisanie (np. odwrócenie kolejności).<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong> brak - wymagana jest dokładna para (Panama w wierszu 2, Kuba w wierszu 3).<br><br><strong>Wykluczone:</strong> wpisanie Panamy w wierszu 3 i Kuby w wierszu 2 - to błąd, bo wartości indeksu są do konkretnych wierszy przypisane stałe; oba muszą być na właściwym miejscu.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z zakresu <strong>geografii społeczno-ekonomicznej</strong>:</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Indeks globalizacji KOF</strong> - mierzy trzy wymiary powiązania kraju ze światem: ekonomiczny, społeczny, polityczny. Wyższy indeks = kraj silniej włączony w globalne sieci. Polska 2015 ≈ 86, USA ≈ 76, Panama ≈ 70, Kuba ≈ 56 (wartości ilustracyjne - konkretne dane z www.kof.ethz.ch).</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Kanał Panamski</strong> - oddany w 1914 r., zarządzany przez Panamę od 1999 r. Łączy Ocean Spokojny z Atlantykiem, skraca trasy morskie o tysiące mil. Kluczowy czynnik wysokiego indeksu globalizacji Panamy.</blockquote>\n<blockquote>🚫 <strong>Embargo USA wobec Kuby</strong> (1962-2015/2016) - jedno z najdłuższych embarg handlowych w historii współczesnej. W 2015 r. (rok badany w zadaniu) było formalnie złagodzone przez administrację Obamy, ale większość sankcji handlowych nadal obowiązywała - stąd wciąż niski indeks globalizacji.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędne przypisanie | Treść | Dlaczego błędne |<br>| Kuba = 69,89 | Kuba jako drugi kraj | Kuba miała w 2015 r. najniższy stopień globalizacji w regionie ze względu na embargo i gospodarkę planową - wartość 69,89 jest zbyt wysoka |<br>| Panama = 56,39 | Panama jako trzeci kraj | Panama to jeden z najbardziej zglobalizowanych krajów Ameryki Łacińskiej - wartość 56,39 jest zbyt niska dla kraju z Kanałem Panamskim |<br>| Gwatemala = 69,89 | Gwatemala na miejscu Panamy | Gwatemala nie dysponuje tak silnym mechanizmem integracji gospodarczej jak Panama; jej indeks byłby niższy od meksykańskiego |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Zadanie wymaga <strong>obu</strong> odpowiedzi jednocześnie - za jedną poprawną i jedną błędną egzaminator przyznaje <strong>0 punktów</strong>. Warto więc przemyśleć oba wiersze razem.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Uczniowie często mylą Panama/Kuba co do kolejności - zakładają, że Kuba jako kraj &quot;znany&quot; powinna być wyżej. Pamiętaj: Panama ma Kanał Panamski i jest centrum finansowym → <strong>wyższy indeks niż Kuba</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Nie należy wpisywać państw spoza mapy (np. Kostaryki, Hondurasu, Wenezueli) - polecenie wyraźnie ogranicza wybór do <strong>czterech państw wskazanych strzałkami</strong>.</blockquote>"}]}