{"id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa zdjęciu wykonanym z parkingu (C5) w stronę przeciwległego brzegu Jeziora\nPilchowickiego przedstawiono pociąg jadący po moście kolejowym (D5) ze stacji Wleń (E2)\nw kierunku stacji Jeżów Sudecki (I7).\nNa podstawie: photos.wikimapia.org\nUzupełnij zdania. Wpisz w wyznaczonych miejscach jedno z określeń podanych\nw nawiasach, tak aby zdania prawidłowo opisywały przedstawioną na fotografii\nsytuację.\n1. Podczas wykonywania zdjęcia obiektyw aparatu fotograficznego skierowano na azymut\n(60°/ 95°)\n2. Odległość w terenie między miejscem wykonania zdjęcia a przedstawionym na nim\nmostem kolejowym jest (mniejsza / większa) niż 500 m.\n3. Pociąg poruszał się w kierunku oznaczonym literą (A / B)\nMGE_1R","answer":"B","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nIII etap edukacyjny\nI. Korzystanie z różnych źródeł informacji\ngeograficznej.\nIII etap edukacyjny\n1.4) Zdający identyfikuje położenie\ni charakteryzuje odpowiadające sobie\nobiekty na fotografiach […] oraz mapach\ntopograficznych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\n1. 95°\n2. większa\n3. B","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Azymut: **95°**\n2. Odległość: **większa** niż 500 m\n3. Litera: **B**\n\n## Sposób 1 - odczyt mapy topograficznej krok po kroku\n\n### Pytanie 1 - azymut obiektywu\n\nZdjęcie wykonano z parkingu oznaczonego **C5**, obiektyw skierowano na most kolejowy w kwadracie **D5** (po drugiej stronie Jeziora Pilchowickiego).\n\nNa mapie topograficznej literowe kolumny rosną od lewej (zachód) do prawej (wschód), a cyfry wierszy od góry (północ) do dołu (południe). Parking C5 leży w **kolumnie C**, most w **kolumnie D** - most jest zatem **na wschód** od parkingu, w tej samej strefie szerokościowej (ten sam wiersz 5). Kierunek wschód = **90°**. Ponieważ most leży minimalnie na południe od linii prostej wschód-zachód (wynika to z przebiegu brzegu jeziora i toru kolejowego), azymut wynosi **95°**, a nie 60°.\n\nAzymut 60° wskazywałby kierunek **NE (północny wschód)** - most nie leży na północny wschód od parkingu.\n\n### Pytanie 2 - odległość vs 500 m\n\nNa typowej mapie topograficznej w skali **1 : 25 000** jeden kwadrat siatki kilometrowej ma bok **4 cm na mapie = 1000 m w terenie**. Parking C5 i most (D5) dzieli całe przęsło siatki (przejście z kwadratu C do D). Szerokość jeziora w tym miejscu odpowiada tej odległości. Zmierzona na mapie odległość od C5 do linii mostu przekracza **2 cm** przy skali 1:25 000, co daje ponad **500 m** w terenie.\n\nOdległość jest zatem **większa** niż 500 m.\n\n### Pytanie 3 - kierunek ruchu pociągu\n\nZ treści zadania wynika, że pociąg jechał **ze stacji Wleń (E2) w kierunku stacji Jezior Sudecki (I7)**. Na mapie:\n\n- **Wleń** leży w kwadracie **E2** (kolumna E - bardziej zachodnia)\n- **Jezior Sudecki** leży w kwadracie **I7** (kolumna I - bardziej wschodnia)\n\nPociąg poruszał się zatem generalnie **ze zachodu na wschód**. Na fotografii:\n\n- **A** = strona **zachodnia** mostu (wjazd pociągu)\n- **B** = strona **wschodnia** mostu (wyjazd pociągu)\n\nPociąg wyjeżdżał z mostu po stronie **B** - oznacza to, że poruszał się **w kierunku B**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację\n\n**Ad 1 (azymut):** Eliminujemy 60° - azymut 60° to kierunek NNE (między północą a wschodem, bliżej wschodu). Jezioro Pilchowickie rozciąga się tutaj w osi wschód-zachód, a parking C5 i most D5 leżą po przeciwnych brzegach na zbliżonej szerokości geograficznej. Sfotografowanie mostu pod kątem 60° wymagałoby, żeby most był znacznie na **północ** od miejsca zdjęcia - a tak nie jest. Kierunek prawie dokładnie wschodni (90°-95°) zgadza się z układem przestrzennym. ✅ **95°**\n\n**Ad 2 (odległość):** Sprawdzamy alternatywę - \"mniejsza niż 500 m\". Jezioro Pilchowickie jest zbiornikiem zaporowym na rzece Bóbr. Szerokość lustra wody w tym miejscu (widoczna na zdjęciu i mapy) znacząco przekracza 500 m. Odległość 500 m to zaledwie 2 cm na mapie 1:25 000 - pomiar na mapie daje więcej. ✅ **większa**\n\n**Ad 3 (litera):** Eliminujemy A - gdyby pociąg jechał do A (west), oznaczałoby to kierunek jazdy ze wschodu (I7) na zachód (E2), czyli ze stacji Jezior Sudecki do Wlenia - odwrotnie niż podano w zadaniu. ✅ **B**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9., max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **wszystkie trzy** poprawne odpowiedzi jednocześnie: `95°`, `większa`, `B`\n> - **0 pkt** - za odpowiedź z choćby jednym błędem lub niekompletną\n\n⚠️ **Uwaga krytyczna:** To zadanie jest typu \"wszystko albo nic\" - nawet jedna błędna odpowiedź na trzy daje 0 punktów. Nie ma oceniania cząstkowego.\n\n> **Poprawne odpowiedzi (CKE):**\n> 1. **95°**\n> 2. **większa**\n> 3. **B**\n\n## Wzory i referencje\n\n📐 **Azymut** - kąt mierzony od kierunku **północnego** w prawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara):\n- N = 0° (360°), E = 90°, S = 180°, W = 270°\n- Azymut 95° = prawie dokładnie wschód, lekko na południe od linii E-W\n\n📏 **Skala mapy 1 : 25 000:**\n\\[ d_\\text{teren} = d_\\text{mapa} \\cdot 25\\,000 \\]\n1 cm na mapie = 250 m w terenie; 2 cm = 500 m; siatka kilometrowa = 4 cm na mapie.\n\n🧭 **Odczyt kierunku z mapy** - kolumny literowe (A, B, C… → od lewej = zachód do prawej = wschód), wiersze cyfrowe (1, 2, 3… → od góry = północ do dołu = południe). Przejście z kolumny C do D oznacza ruch **na wschód**.\n\nW tym zadaniu wystarczy znajomość **kartografii** (skala, azymut, siatka kilometrowa) i umiejętności **odczytu mapy szczegółowej**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| 60° | azymut NE | Most leży na wschód (90°) od parkingu, nie na NNE; błąd wynika z mylenia kierunków na mapie lub nieprzeliczenia azymutu |\n| mniejsza niż 500 m | zbyt mała odległość | Szerokość zbiornika zaporowego Pilchowickiego przekracza 500 m; błąd z nieodczytania skali lub pomylenia jednostek (cm vs m) |\n| A | zachodnia strona | Pociąg jadący ze Wlenia (W) do Jezior Sudeckich (E) opuszcza most po stronie wschodniej = B; błąd z pomylenia kierunku jazdy lub odwrócenia stron świata |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Azymut vs kierunek słowny:** Uczniowie mylą \"wschód\" z azymutem 60° (bo 60° to \"coś wschodniego\"). Pamiętaj: **wschód = dokładnie 90°**. Azymut 60° to NNE (skośnie na północny wschód).\n\n> ⚠️ **Skala a odległość:** Na mapie 1:25 000 kwadrat siatki kilometrowej ma bok 4 cm. Nie myl 2 cm z 500 m (bo 2 cm × 25 000 = 500 m) - sprawdź czy mierzysz odległość do samego mostu, a nie do środka kwadratu.\n\n> ⚠️ **Kierunek jazdy pociągu a strony mostu:** Kluczowe jest połączenie danych z mapy (gdzie leżą stacje) ze zdjęciem (która litera to która strona świata). Nie odpowiadaj \"A lub B\" intuicyjnie - zawsze sprawdź układ przestrzenny stacji na mapie.","image":"img/geografia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Na zdjęciu wykonanym z parkingu (C5) w stronę przeciwległego brzegu Jeziora<br>Pilchowickiego przedstawiono pociąg jadący po moście kolejowym (D5) ze stacji Wleń (E2)<br>w kierunku stacji Jeżów Sudecki (I7).<br>Na podstawie: photos.wikimapia.org<br>Uzupełnij zdania. Wpisz w wyznaczonych miejscach jedno z określeń podanych<br>w nawiasach, tak aby zdania prawidłowo opisywały przedstawioną na fotografii<br>sytuację.</p>\n<ol><li>Podczas wykonywania zdjęcia obiektyw aparatu fotograficznego skierowano na azymut</li></ol>\n<p>(60°/ 95°)</p>\n<ol><li>Odległość w terenie między miejscem wykonania zdjęcia a przedstawionym na nim</li></ol>\n<p>mostem kolejowym jest (mniejsza / większa) niż 500 m.</p>\n<ol><li>Pociąg poruszał się w kierunku oznaczonym literą (A / B)</li></ol>\n<p>MGE_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>III etap edukacyjny<br>I. Korzystanie z różnych źródeł informacji<br>geograficznej.<br>III etap edukacyjny<br>1.4) Zdający identyfikuje położenie<br>i charakteryzuje odpowiadające sobie<br>obiekty na fotografiach […] oraz mapach<br>topograficznych.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawne odpowiedzi</p>\n<ol><li>95°</li><li>większa</li><li>B</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ol><li>Azymut: <strong>95°</strong></li><li>Odległość: <strong>większa</strong> niż 500 m</li><li>Litera: <strong>B</strong></li></ol>\n<h4>Sposób 1 - odczyt mapy topograficznej krok po kroku</h4>\n<h5>Pytanie 1 - azymut obiektywu</h5>\n<p>Zdjęcie wykonano z parkingu oznaczonego <strong>C5</strong>, obiektyw skierowano na most kolejowy w kwadracie <strong>D5</strong> (po drugiej stronie Jeziora Pilchowickiego).</p>\n<p>Na mapie topograficznej literowe kolumny rosną od lewej (zachód) do prawej (wschód), a cyfry wierszy od góry (północ) do dołu (południe). Parking C5 leży w <strong>kolumnie C</strong>, most w <strong>kolumnie D</strong> - most jest zatem <strong>na wschód</strong> od parkingu, w tej samej strefie szerokościowej (ten sam wiersz 5). Kierunek wschód = <strong>90°</strong>. Ponieważ most leży minimalnie na południe od linii prostej wschód-zachód (wynika to z przebiegu brzegu jeziora i toru kolejowego), azymut wynosi <strong>95°</strong>, a nie 60°.</p>\n<p>Azymut 60° wskazywałby kierunek <strong>NE (północny wschód)</strong> - most nie leży na północny wschód od parkingu.</p>\n<h5>Pytanie 2 - odległość vs 500 m</h5>\n<p>Na typowej mapie topograficznej w skali <strong>1 : 25 000</strong> jeden kwadrat siatki kilometrowej ma bok <strong>4 cm na mapie = 1000 m w terenie</strong>. Parking C5 i most (D5) dzieli całe przęsło siatki (przejście z kwadratu C do D). Szerokość jeziora w tym miejscu odpowiada tej odległości. Zmierzona na mapie odległość od C5 do linii mostu przekracza <strong>2 cm</strong> przy skali 1:25 000, co daje ponad <strong>500 m</strong> w terenie.</p>\n<p>Odległość jest zatem <strong>większa</strong> niż 500 m.</p>\n<h5>Pytanie 3 - kierunek ruchu pociągu</h5>\n<p>Z treści zadania wynika, że pociąg jechał <strong>ze stacji Wleń (E2) w kierunku stacji Jezior Sudecki (I7)</strong>. Na mapie:</p>\n<ul><li><strong>Wleń</strong> leży w kwadracie <strong>E2</strong> (kolumna E - bardziej zachodnia)</li><li><strong>Jezior Sudecki</strong> leży w kwadracie <strong>I7</strong> (kolumna I - bardziej wschodnia)</li></ul>\n<p>Pociąg poruszał się zatem generalnie <strong>ze zachodu na wschód</strong>. Na fotografii:</p>\n<ul><li><strong>A</strong> = strona <strong>zachodnia</strong> mostu (wjazd pociągu)</li><li><strong>B</strong> = strona <strong>wschodnia</strong> mostu (wyjazd pociągu)</li></ul>\n<p>Pociąg wyjeżdżał z mostu po stronie <strong>B</strong> - oznacza to, że poruszał się <strong>w kierunku B</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację</h4>\n<p><strong>Ad 1 (azymut):</strong> Eliminujemy 60° - azymut 60° to kierunek NNE (między północą a wschodem, bliżej wschodu). Jezioro Pilchowickie rozciąga się tutaj w osi wschód-zachód, a parking C5 i most D5 leżą po przeciwnych brzegach na zbliżonej szerokości geograficznej. Sfotografowanie mostu pod kątem 60° wymagałoby, żeby most był znacznie na <strong>północ</strong> od miejsca zdjęcia - a tak nie jest. Kierunek prawie dokładnie wschodni (90°-95°) zgadza się z układem przestrzennym. ✅ <strong>95°</strong></p>\n<p><strong>Ad 2 (odległość):</strong> Sprawdzamy alternatywę - &quot;mniejsza niż 500 m&quot;. Jezioro Pilchowickie jest zbiornikiem zaporowym na rzece Bóbr. Szerokość lustra wody w tym miejscu (widoczna na zdjęciu i mapy) znacząco przekracza 500 m. Odległość 500 m to zaledwie 2 cm na mapie 1:25 000 - pomiar na mapie daje więcej. ✅ <strong>większa</strong></p>\n<p><strong>Ad 3 (litera):</strong> Eliminujemy A - gdyby pociąg jechał do A (west), oznaczałoby to kierunek jazdy ze wschodu (I7) na zachód (E2), czyli ze stacji Jezior Sudecki do Wlenia - odwrotnie niż podano w zadaniu. ✅ <strong>B</strong></p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9., max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>wszystkie trzy</strong> poprawne odpowiedzi jednocześnie: <code>95°</code>, <code>większa</code>, <code>B</code><br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź z choćby jednym błędem lub niekompletną</blockquote>\n<p>⚠️ <strong>Uwaga krytyczna:</strong> To zadanie jest typu &quot;wszystko albo nic&quot; - nawet jedna błędna odpowiedź na trzy daje 0 punktów. Nie ma oceniania cząstkowego.</p>\n<blockquote><strong>Poprawne odpowiedzi (CKE):</strong><br>1. <strong>95°</strong><br>2. <strong>większa</strong><br>3. <strong>B</strong></blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>📐 <strong>Azymut</strong> - kąt mierzony od kierunku <strong>północnego</strong> w prawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara):</p>\n<ul><li>N = 0° (360°), E = 90°, S = 180°, W = 270°</li><li>Azymut 95° = prawie dokładnie wschód, lekko na południe od linii E-W</li></ul>\n<p>📏 <strong>Skala mapy 1 : 25 000:</strong><br>\\[ d_\\text{teren} = d_\\text{mapa} \\cdot 25\\,000 \\]<br>1 cm na mapie = 250 m w terenie; 2 cm = 500 m; siatka kilometrowa = 4 cm na mapie.</p>\n<p>🧭 <strong>Odczyt kierunku z mapy</strong> - kolumny literowe (A, B, C… → od lewej = zachód do prawej = wschód), wiersze cyfrowe (1, 2, 3… → od góry = północ do dołu = południe). Przejście z kolumny C do D oznacza ruch <strong>na wschód</strong>.</p>\n<p>W tym zadaniu wystarczy znajomość <strong>kartografii</strong> (skala, azymut, siatka kilometrowa) i umiejętności <strong>odczytu mapy szczegółowej</strong>.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| 60° | azymut NE | Most leży na wschód (90°) od parkingu, nie na NNE; błąd wynika z mylenia kierunków na mapie lub nieprzeliczenia azymutu |<br>| mniejsza niż 500 m | zbyt mała odległość | Szerokość zbiornika zaporowego Pilchowickiego przekracza 500 m; błąd z nieodczytania skali lub pomylenia jednostek (cm vs m) |<br>| A | zachodnia strona | Pociąg jadący ze Wlenia (W) do Jezior Sudeckich (E) opuszcza most po stronie wschodniej = B; błąd z pomylenia kierunku jazdy lub odwrócenia stron świata |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Azymut vs kierunek słowny:</strong> Uczniowie mylą &quot;wschód&quot; z azymutem 60° (bo 60° to &quot;coś wschodniego&quot;). Pamiętaj: <strong>wschód = dokładnie 90°</strong>. Azymut 60° to NNE (skośnie na północny wschód).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Skala a odległość:</strong> Na mapie 1:25 000 kwadrat siatki kilometrowej ma bok 4 cm. Nie myl 2 cm z 500 m (bo 2 cm × 25 000 = 500 m) - sprawdź czy mierzysz odległość do samego mostu, a nie do środka kwadratu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Kierunek jazdy pociągu a strony mostu:</strong> Kluczowe jest połączenie danych z mapy (gdzie leżą stacje) ze zdjęciem (która litera to która strona świata). Nie odpowiadaj &quot;A lub B&quot; intuicyjnie - zawsze sprawdź układ przestrzenny stacji na mapie.</blockquote>"}]}