{"id":"geografia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"geografia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nW tekście przedstawiono geologiczne procesy wewnętrzne zachodzące obecnie w Afryce.\nW Etiopii, w miejscu styku płyt tektonicznych: afrykańskiej, arabskiej i somalijskiej, tworzy\nsię nowy ryft (rów tektoniczny). Doszło tam do ogromnego pęknięcia skorupy ziemskiej.\nW 2005 r. wystąpiły tam erupcja wulkanu oraz niewielkie wstrząsy sejsmiczne, których\nskutkiem są kolejne pęknięcia powierzchni ziemi. Główna szczelina ryftowa jest rozszerzana\nprzez magmę. W 2009 r. osiągnęła ona 63 km długości, a jej krawędzie były oddalone od siebie\nśrednio o 6 m.\nPrzypuszcza się, że 63-kilometrowa szczelina będzie prawdopodobnie początkiem nowego\nmorza, które połączy się z dzisiejszym Morzem Czerwonym, co może nastąpić za około\n1 milion lat. Nie brak jednak głosów, że może dojść do nagłych serii wstrząsów sejsmicznych\ni wybuchów wulkanów w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat, co doprowadzi do zalania\nprzez wody morskie lądu będącego dzisiaj depresją Afaru.\nNa podstawie: www.przystaneknauka.us.edu.pl\na) Wymień nazwy dwóch procesów endogenicznych, które wystąpiły w czasie tworzenia\nsię nowego ryftu na obszarze Etiopii.\n1\n2\nb) Podaj dwa przykłady zmian w środowisku przyrodniczym wschodniej Afryki,\nbędących konsekwencją tworzenia się nowego ryftu na tym obszarze, prognozowanych\nw przyszłości geologicznej.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość procesów geologicznych wewnętrznych. (I 2.16)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- trzęsienia ziemi\n- wulkanizm\n- plutonizm\nb)\nTworzenie informacji.\nPrzewidywanie tendencji zmian w środowisku\ngeograficznym. (III 2.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych przykładów zmian.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Zmiana linii brzegowej Afryki i zmniejszenie powierzchni lądowej (zalanie obszarów\ndepresyjnych).\n- Powstanie nowego morza.\n- Pojawienie się na powierzchni nowych skał magmowych.\n- Zagrożenia dla zwierząt - ograniczenia w przemieszczaniu spowodowane powiększającym\nsię ryftem, trzęsieniami ziemi oraz wulkanizmem.\n- Zmiany w rzeźbie spowodowane powiększaniem i pogłębianiem rowu tektonicznego oraz\nintensywniejszymi procesami zewnętrznymi np. ruchami masowymi.\n- Możliwość odsunięcia się części Afryki Wschodniej od kontynentu.","solution":null,"image":"img/geografia-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (2 pkt)<br>W tekście przedstawiono geologiczne procesy wewnętrzne zachodzące obecnie w Afryce.<br>W Etiopii, w miejscu styku płyt tektonicznych: afrykańskiej, arabskiej i somalijskiej, tworzy<br>się nowy ryft (rów tektoniczny). Doszło tam do ogromnego pęknięcia skorupy ziemskiej.<br>W 2005 r. wystąpiły tam erupcja wulkanu oraz niewielkie wstrząsy sejsmiczne, których<br>skutkiem są kolejne pęknięcia powierzchni ziemi. Główna szczelina ryftowa jest rozszerzana<br>przez magmę. W 2009 r. osiągnęła ona 63 km długości, a jej krawędzie były oddalone od siebie<br>średnio o 6 m.<br>Przypuszcza się, że 63-kilometrowa szczelina będzie prawdopodobnie początkiem nowego<br>morza, które połączy się z dzisiejszym Morzem Czerwonym, co może nastąpić za około<br>1 milion lat. Nie brak jednak głosów, że może dojść do nagłych serii wstrząsów sejsmicznych<br>i wybuchów wulkanów w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat, co doprowadzi do zalania<br>przez wody morskie lądu będącego dzisiaj depresją Afaru.<br>Na podstawie: www.przystaneknauka.us.edu.pl<br>a) Wymień nazwy dwóch procesów endogenicznych, które wystąpiły w czasie tworzenia<br>się nowego ryftu na obszarze Etiopii.<br>1<br>2<br>b) Podaj dwa przykłady zmian w środowisku przyrodniczym wschodniej Afryki,<br>będących konsekwencją tworzenia się nowego ryftu na tym obszarze, prognozowanych<br>w przyszłości geologicznej.<br>1<br>2</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>a)<br>Wiadomości i rozumienie.<br>Znajomość procesów geologicznych wewnętrznych. (I 2.16)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>trzęsienia ziemi</li><li>wulkanizm</li><li>plutonizm</li></ul>\n<p>b)<br>Tworzenie informacji.<br>Przewidywanie tendencji zmian w środowisku<br>geograficznym. (III 2.5)<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie dwóch poprawnych przykładów zmian.<br>0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>Zmiana linii brzegowej Afryki i zmniejszenie powierzchni lądowej (zalanie obszarów</li></ul>\n<p>depresyjnych).</p>\n<ul><li>Powstanie nowego morza.</li><li>Pojawienie się na powierzchni nowych skał magmowych.</li><li>Zagrożenia dla zwierząt - ograniczenia w przemieszczaniu spowodowane powiększającym</li></ul>\n<p>się ryftem, trzęsieniami ziemi oraz wulkanizmem.</p>\n<ul><li>Zmiany w rzeźbie spowodowane powiększaniem i pogłębianiem rowu tektonicznego oraz</li></ul>\n<p>intensywniejszymi procesami zewnętrznymi np. ruchami masowymi.</p>\n<ul><li>Możliwość odsunięcia się części Afryki Wschodniej od kontynentu.</li></ul>","solutions":[]}