{"id":"geografia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/34.1","paper_id":"geografia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"34.1","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34.1. (0-1)\nW tabeli przedstawiono PKB ogółem i PKB na 1 mieszkańca w 2016 r. według wybranych\nregionów świata.\nRegion\nPKB (mld USD)\nPKB na 1 mieszkańca\n(USD)\nA\n2 143\n1 752\nB\n20 163\n56 228\nC\n1 536\n38 561\nD\n19 027\n25 596\nE\n27 539\n6 172\nNa podstawie: Mały Rocznik Statystyczny 2018, Warszawa 2018.\nUzupełnij poniższe zdanie.\nDo Australii i Oceanii odnoszą się informacje podane w wierszu tabeli oznaczonym literą ,\na informacje dla Azji podano w wierszu tabeli oznaczonym literą\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n32.\n33.1.\n33.2.\n34.1.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMGE_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34.1. (0-1)\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\nI. Wykorzystanie różnych źródeł informacji\ndo analizy i prezentowania współczesnych\nproblemów […] gospodarczych […].\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n2.1) Zdający […] wyróżnia regiony bogate\ni biedne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\nAustralia i Oceania: C\nAzja: E","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nDo **Australii i Oceanii** odnoszą się informacje z wiersza **C** (PKB 1 536 mld USD, PKB/c 38 561 USD).\nDo **Azji** odnoszą się informacje z wiersza **E** (PKB 27 539 mld USD, PKB/c 6 172 USD).\n\n## Sposób 1 - Eliminacja przez PKB na 1 mieszkańca\n\nKlucz do zadania to zestawienie **wartości bezwzględnej PKB** (mówi o wielkości regionu/populacji) z **PKB na mieszkańca** (mówi o zamożności).\n\n**Krok 1 - Szukamy Australii i Oceanii:**\n\nAustralia i Oceania to region bardzo mały ludnościowo (Australia ≈ 25 mln, Nowa Zelandia ≈ 5 mln + wyspy Oceanii ≈ kilkanaście mln → łącznie ok. 40 mln ludzi w 2016 r.). Jednocześnie Australia i Nowa Zelandia to kraje **wysokorozwinięte** z wysokim PKB/mieszkańca.\n\nSzukamy więc wiersza z:\n- **małym PKB ogółem** (mała populacja → skromna gospodarka w skali globalnej)\n- **wysokim PKB/c** (zamożny region)\n\n→ Pasuje wiersz **C**: PKB 1 536 mld USD (małe w skali świata), PKB/c = 38 561 USD (bardzo wysokie - poziom krajów rozwiniętych).\n\nWeryfikacja liczbowa: populacja Australii i Oceanii ≈ 40 mln; \\(1\\,536\\,000 \\div 40 = 38\\,400\\) USD - zgadza się.\n\n**Krok 2 - Szukamy Azji:**\n\nAzja to kontynent o największej populacji na świecie (≈ 4,5 mld w 2016 r.) i ogromnej sile ekonomicznej (Chiny ≈ 11 bln USD, Japonia ≈ 5 bln, Indie ≈ 2,3 bln + Korea Pd., Indonezja itd.).\n\nSzukamy więc wiersza z:\n- **największym lub bardzo dużym PKB ogółem** (suma Chin, Japonii, Indii i reszty = kilkanaście-kilkadziesiąt bln USD)\n- **stosunkowo niskim PKB/c** (bo ogromna populacja - tłum biednych i bogatych → średnia niska)\n\n→ Pasuje wiersz **E**: PKB 27 539 mld USD (**największy spośród wszystkich wierszy**), PKB/c = 6 172 USD (niski - efekt uśrednienia zamożnych Japonii/Korei z biedniejszymi Indiami, Bangladeszem, Pakistanem).\n\nWeryfikacja: \\(27\\,539\\,000 \\div 6\\,172 \\approx 4{,}46\\) mld ludzi - zgodnie z rzeczywistością.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację pozostałych regionów\n\nSprawdźmy czy pozostałe wiersze dają się sensownie przypisać do innych regionów świata, co potwierdza słuszność wyboru C i E.\n\n| Wiersz | PKB (mld USD) | PKB/c (USD) | Który region? | Uzasadnienie |\n| A | 2 143 | 1 752 | **Afryka** | Duża populacja ≈ 1,2 mld → niska PKB/c; biedny kontynent |\n| B | 20 163 | 56 228 | **Ameryka Północna** | PKB/c ≈ 56 000 → USA + Kanada (kraje bardzo zamożne); PKB USA samego w 2016 = 18,6 bln |\n| C | 1 536 | 38 561 | **Australia i Oceania** ✅ | Mała populacja + zamożność |\n| D | 19 027 | 25 596 | **Europa** | PKB/c ≈ 25 600 → uśrednienie bogatej Europy Zachodniej z biedniejszą Wschodnią; populacja ≈ 740 mln |\n| E | 27 539 | 6 172 | **Azja** ✅ | Największe PKB ogółem + niska PKB/c z racji miliardowej biedniejszej populacji |\n\nŻaden inny wiersz nie pasuje lepiej do Australii i Oceanii ani do Azji - eliminacja potwierdza odpowiedź C i E.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 34.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **obie** poprawne odpowiedzi łącznie: Australia i Oceania = **C**, Azja = **E**\n> - **0 pkt** - jeśli choćby jedna z dwóch liter jest błędna lub brakuje jednej odpowiedzi\n>\n> **Uwaga:** Klucz nie przyznaje pół punktu za jedną prawidłową odpowiedź - trzeba podać obie litery poprawnie.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wystarczy znajomość **geografii ekonomicznej** (regiony świata, poziom PKB, zaludnienie) oraz umiejętność **kojarzenia wartości liczbowych z cechami regionu**.\n\nPrzydatne referencje:\n- **PKB Azji 2016 ≈ 27-28 bln USD** - China (11 bln) + Japonia (5 bln) + Indie (2,3 bln) + Korea Pd., Indonezja, reszta\n- **PKB Australii i Oceanii 2016 ≈ 1,4-1,6 bln USD** - Australia (1,2 bln) + Nowa Zelandia (0,2 bln) + wyspy\n- **PKB/c Australii ≈ 50 000 USD**, ale region Oceanii to też uboższe wyspy → uśrednienie daje ~38 000 USD\n- **Populacja Azji 2016 ≈ 4,5 mld** (największa na świecie), **Oceanii ≈ 40 mln** (najmniejsza)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna próba | Błąd przypisania | Dlaczego nie pasuje |\n| Australia i Oceania = **A** | Mylenie z Afryką | A ma PKB/c = 1 752 USD - to poziom biednych krajów Afryki, nie zamożnej Australii (PKB/c > 50 000 USD) |\n| Australia i Oceania = **B** | Mylenie z Ameryką Północną | B ma PKB ogółem 20 163 mld - to skala USA + Kanada, a nie małego kontynentu Oceanii |\n| Azja = **B** | Mylenie z Ameryką Północną | PKB/c 56 228 USD to poziom Stanów Zjednoczonych, nie Azji z miliardami biedniejszych mieszkańców |\n| Azja = **D** | Mylenie z Europą | PKB/c 25 596 USD i PKB 19 027 mld - Europa ma odpowiednią wielkość i poziom zamożności; Azja ma WIĘKSZE PKB ogółem |\n\n## Typowe pułapki i częste błędy uczniów\n\n> ⚠️ **Pułapka 1: Mylenie PKB ogółem z zamożnością.** Uczniowie często myślą: \"Azja jest biedna, więc ma małe PKB\". To błąd - Azja ma **największe PKB ogółem na świecie** (bo ma 4,5 mld ludzi i potężne Chiny oraz Japonię), ale **niska PKB/c** wynika z uśrednienia przez miliardową populację. Bogactwo regionu ≠ zamożność przeciętnego mieszkańca.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2: Pomijanie rozmiaru populacji.** Australia i Oceania ma jednocześnie **małe PKB ogółem** (wiersz C = 1 536 mld) i **wysokie PKB/c** (38 561 USD). Uczniowie mylnie szukają \"Australii\" w wierszach z dużym PKB ogółem, nie pamiętając, że to region z populacją zaledwie ~40 mln - mniejszą niż Polska, Niemcy czy Argentyna.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3: Niewystarczająca odpowiedź - tylko jedna litera.** CKE przyznaje 1 pkt **wyłącznie za obie poprawne litery łącznie**. Jeśli uczeń wpisze tylko jedną (nawet poprawną), dostaje 0 pkt. Należy zawsze odpowiedzieć na oba pytania zdania.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4: Mylenie Oceanii z Ameryką Łacińską.** Oba regiony mają relatywnie małe PKB w skali świata, ale PKB/c Ameryki Łacińskiej jest niższe (≈ 8 000-10 000 USD), a Australii/Oceanii - bardzo wysokie. Wiersz C z PKB/c = 38 561 to jednoznacznie wysoko rozwinięty, mały ludnościowo region = Australia i Oceania.","image":"img/geografia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-34.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 34.1. (0-1)
W tabeli przedstawiono PKB ogółem i PKB na 1 mieszkańca w 2016 r. według wybranych
regionów świata.
Region
PKB (mld USD)
PKB na 1 mieszkańca
(USD)
A
2 143
1 752
B
20 163
56 228
C
1 536
38 561
D
19 027
25 596
E
27 539
6 172
Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny 2018, Warszawa 2018.
Uzupełnij poniższe zdanie.
Do Australii i Oceanii odnoszą się informacje podane w wierszu tabeli oznaczonym literą ,
a informacje dla Azji podano w wierszu tabeli oznaczonym literą
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
32.
33.1.
33.2.
34.1.
Maks. liczba pkt
2
1
2
1
Uzyskana liczba pkt
MGE_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 34.1. (0-1)
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
I. Wykorzystanie różnych źródeł informacji
do analizy i prezentowania współczesnych
problemów […] gospodarczych […].
IV etap edukacyjny - zakres podstawowy
2.1) Zdający […] wyróżnia regiony bogate
i biedne […].
Zasady oceniania
1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.
0 pkt - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawne odpowiedzi
Australia i Oceania: C
Azja: E

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Do Australii i Oceanii odnoszą się informacje z wiersza C (PKB 1 536 mld USD, PKB/c 38 561 USD).
Do Azji odnoszą się informacje z wiersza E (PKB 27 539 mld USD, PKB/c 6 172 USD).

\n

Sposób 1 - Eliminacja przez PKB na 1 mieszkańca

\n

Klucz do zadania to zestawienie wartości bezwzględnej PKB (mówi o wielkości regionu/populacji) z PKB na mieszkańca (mówi o zamożności).

\n

Krok 1 - Szukamy Australii i Oceanii:

\n

Australia i Oceania to region bardzo mały ludnościowo (Australia ≈ 25 mln, Nowa Zelandia ≈ 5 mln + wyspy Oceanii ≈ kilkanaście mln → łącznie ok. 40 mln ludzi w 2016 r.). Jednocześnie Australia i Nowa Zelandia to kraje wysokorozwinięte z wysokim PKB/mieszkańca.

\n

Szukamy więc wiersza z:

\n\n

→ Pasuje wiersz C: PKB 1 536 mld USD (małe w skali świata), PKB/c = 38 561 USD (bardzo wysokie - poziom krajów rozwiniętych).

\n

Weryfikacja liczbowa: populacja Australii i Oceanii ≈ 40 mln; \\(1\\,536\\,000 \\div 40 = 38\\,400\\) USD - zgadza się.

\n

Krok 2 - Szukamy Azji:

\n

Azja to kontynent o największej populacji na świecie (≈ 4,5 mld w 2016 r.) i ogromnej sile ekonomicznej (Chiny ≈ 11 bln USD, Japonia ≈ 5 bln, Indie ≈ 2,3 bln + Korea Pd., Indonezja itd.).

\n

Szukamy więc wiersza z:

\n\n

→ Pasuje wiersz E: PKB 27 539 mld USD (największy spośród wszystkich wierszy), PKB/c = 6 172 USD (niski - efekt uśrednienia zamożnych Japonii/Korei z biedniejszymi Indiami, Bangladeszem, Pakistanem).

\n

Weryfikacja: \\(27\\,539\\,000 \\div 6\\,172 \\approx 4{,}46\\) mld ludzi - zgodnie z rzeczywistością.

\n

Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację pozostałych regionów

\n

Sprawdźmy czy pozostałe wiersze dają się sensownie przypisać do innych regionów świata, co potwierdza słuszność wyboru C i E.

\n

| Wiersz | PKB (mld USD) | PKB/c (USD) | Który region? | Uzasadnienie |
| A | 2 143 | 1 752 | Afryka | Duża populacja ≈ 1,2 mld → niska PKB/c; biedny kontynent |
| B | 20 163 | 56 228 | Ameryka Północna | PKB/c ≈ 56 000 → USA + Kanada (kraje bardzo zamożne); PKB USA samego w 2016 = 18,6 bln |
| C | 1 536 | 38 561 | Australia i Oceania ✅ | Mała populacja + zamożność |
| D | 19 027 | 25 596 | Europa | PKB/c ≈ 25 600 → uśrednienie bogatej Europy Zachodniej z biedniejszą Wschodnią; populacja ≈ 740 mln |
| E | 27 539 | 6 172 | Azja ✅ | Największe PKB ogółem + niska PKB/c z racji miliardowej biedniejszej populacji |

\n

Żaden inny wiersz nie pasuje lepiej do Australii i Oceanii ani do Azji - eliminacja potwierdza odpowiedź C i E.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 34.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za obie poprawne odpowiedzi łącznie: Australia i Oceania = C, Azja = E
- 0 pkt - jeśli choćby jedna z dwóch liter jest błędna lub brakuje jednej odpowiedzi

Uwaga: Klucz nie przyznaje pół punktu za jedną prawidłową odpowiedź - trzeba podać obie litery poprawnie.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wystarczy znajomość geografii ekonomicznej (regiony świata, poziom PKB, zaludnienie) oraz umiejętność kojarzenia wartości liczbowych z cechami regionu.

\n

Przydatne referencje:

\n\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Błędna próba | Błąd przypisania | Dlaczego nie pasuje |
| Australia i Oceania = A | Mylenie z Afryką | A ma PKB/c = 1 752 USD - to poziom biednych krajów Afryki, nie zamożnej Australii (PKB/c > 50 000 USD) |
| Australia i Oceania = B | Mylenie z Ameryką Północną | B ma PKB ogółem 20 163 mld - to skala USA + Kanada, a nie małego kontynentu Oceanii |
| Azja = B | Mylenie z Ameryką Północną | PKB/c 56 228 USD to poziom Stanów Zjednoczonych, nie Azji z miliardami biedniejszych mieszkańców |
| Azja = D | Mylenie z Europą | PKB/c 25 596 USD i PKB 19 027 mld - Europa ma odpowiednią wielkość i poziom zamożności; Azja ma WIĘKSZE PKB ogółem |

\n

Typowe pułapki i częste błędy uczniów

\n
⚠️ Pułapka 1: Mylenie PKB ogółem z zamożnością. Uczniowie często myślą: "Azja jest biedna, więc ma małe PKB". To błąd - Azja ma największe PKB ogółem na świecie (bo ma 4,5 mld ludzi i potężne Chiny oraz Japonię), ale niska PKB/c wynika z uśrednienia przez miliardową populację. Bogactwo regionu ≠ zamożność przeciętnego mieszkańca.
\n
⚠️ Pułapka 2: Pomijanie rozmiaru populacji. Australia i Oceania ma jednocześnie małe PKB ogółem (wiersz C = 1 536 mld) i wysokie PKB/c (38 561 USD). Uczniowie mylnie szukają "Australii" w wierszach z dużym PKB ogółem, nie pamiętając, że to region z populacją zaledwie ~40 mln - mniejszą niż Polska, Niemcy czy Argentyna.
\n
⚠️ Pułapka 3: Niewystarczająca odpowiedź - tylko jedna litera. CKE przyznaje 1 pkt wyłącznie za obie poprawne litery łącznie. Jeśli uczeń wpisze tylko jedną (nawet poprawną), dostaje 0 pkt. Należy zawsze odpowiedzieć na oba pytania zdania.
\n
⚠️ Pułapka 4: Mylenie Oceanii z Ameryką Łacińską. Oba regiony mają relatywnie małe PKB w skali świata, ale PKB/c Ameryki Łacińskiej jest niższe (≈ 8 000-10 000 USD), a Australii/Oceanii - bardzo wysokie. Wiersz C z PKB/c = 38 561 to jednoznacznie wysoko rozwinięty, mały ludnościowo region = Australia i Oceania.
"}]}