{"id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-2)\nNa mapie zaznaczono położenie sześciu wybranych aglomeracji świata.\nNa podstawie: www.johomaps.com\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej aglomeracji nazwę religii (wyznania) dominującej\nliczebnie wśród mieszkańców kraju, w którym aglomeracja jest położona, oraz numer\noznaczający aglomerację na mapie.\nAglomeracja\nReligia (wyznanie)\nOznaczenie na\nmapie\nBogota\nKair\nManila","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] życia i gospodarki człowieka [ ].\nIV etap edukacyjny\n7.2) Zdający odczytuje na mapach aktualny\npodział polityczny.\n8.8) Zdający charakteryzuje zróżnicowanie\nreligijne ludności świata.\nSchemat punktowania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.\nalbo\n- poprawne uzupełnienie jednej kolumny w tabeli.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoprawne odpowiedzi\nBogota\nchrześcijaństwo (katolicyzm)\n4\nKair\nislam\n1\nManila\nchrześcijaństwo (katolicyzm)\n3","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Aglomeracja | Religia (wyznanie) | Oznaczenie na mapie |\n| Bogota | chrześcijaństwo (katolicyzm) | 4 |\n| Kair | islam | 1 |\n| Manila | chrześcijaństwo (katolicyzm) | 3 |\n\n## Sposób 1 - identyfikacja krajów i ich religii dominujących\n\n**Krok 1: przypisz każdą aglomerację do kraju.**\n\n- **Bogota** → stolica **Kolumbii** (Ameryka Południowa, NW część kontynentu).\n- **Kair** → stolica **Egiptu** (Afryka Północna, dolina Nilu, delta Morza Śródziemnego).\n- **Manila** → stolica **Filipin** (archipelag w Azji Południowo-Wschodniej, Morze Południowochińskie).\n\n**Krok 2: ustal dominującą religię w każdym kraju.**\n\n- **Kolumbia** - kraj latynoamerykański, dawna kolonia hiszpańska. Kościół katolicki jest dominującą instytucją religijną od XVI w. **Katolicyzm** wyznaje ok. 79-90% mieszkańców.\n- **Egipt** - kraj arabski w Afryce Północnej. **Islam (sunnicki)** jest religią państwową i dominującą - wyznaje go ok. 90% populacji (koptyjscy chrześcijanie stanowią mniejszość ok. 10%).\n- **Filipiny** - jedyny kraj w Azji Południowo-Wschodniej z absolutną przewagą chrześcijan, co jest dziedzictwem kolonizacji hiszpańskiej (XVI-XIX w.) i amerykańskiej. **Katolicyzm** wyznaje ok. 80-85% mieszkańców.\n\n**Krok 3: zlokalizuj aglomeracje na mapie świata.**\n\n- Numer **1** - lokalizacja w północno-wschodniej Afryce → **Kair** (nad Nilem).\n- Numer **3** - lokalizacja na archipelagu w Azji Południowo-Wschodniej (Morze Filipińskie / Południowochińskie) → **Manila**.\n- Numer **4** - lokalizacja w północno-zachodniej części Ameryki Południowej → **Bogota**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację geograficzną\n\nMapy egzaminacyjne CKE oznaczają aglomeracje w różnych rejonach świata, by test był zróżnicowany kontynentalnie. Jeśli masz wątpliwości co do numeru:\n\n- Kair leży ok. **30°N, 31°E** - północno-wschodnia Afryka, delta Nilu. Na mapie świata to punkt wyraźnie na kontynencie afrykańskim, blisko Morza Śródziemnego. Spośród sześciu punktów właściwy to najczęściej numer **1** (zachodnia część zbioru, Afryka).\n- Bogota leży ok. **4°N, 74°W** - niemal na równiku, zachodnia Ameryka Południowa, blisko wybrzeża Pacyfiku (ale w głębi lądu). Numer **4**.\n- Manila leży ok. **14°N, 121°E** - wyspa Luzon, Filipiny, Azja Pd-Wsch. Numer **3**.\n\nWeryfikacja religijna przez historię kolonialną:\n- Ameryka Łacińska (Kolumbia, Meksyk, Peru, Brazylia) → **katolicyzm** (kolonizacja iberyjska).\n- Afryka Północna i Środkowy Wschód (Egipt, Algieria, Arabia) → **islam**.\n- Filipiny - wyjątek w Azji: **katolicyzm** (kolonizacja hiszpańska 1565-1898), w odróżnieniu od sąsiadów (Indonezja, Malezja - islam; Tajlandia, Birmanie - buddyzm).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne uzupełnienie wszystkich trzech wierszy tabeli (religia + numer mapy dla każdej aglomeracji).\n> - **1 pkt** - poprawne uzupełnienie **dwóch** wierszy tabeli ALBO poprawne uzupełnienie **jednej kolumny** w całości (np. same numery mapy dla wszystkich trzech lub same religie dla wszystkich trzech - wszystkie trzy poprawne).\n> - **0 pkt** - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów.\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - Bogota: „chrześcijaństwo\", „katolicyzm\", „chrześcijaństwo (katolicyzm)\", „katolicyzm (chrześcijaństwo)\" - wszystkie akceptowane.\n> - Kair: „islam\", „muzułmaństwo\" - akceptowane; klucz dopuszcza obie formy.\n> - Manila: jak Bogota - „chrześcijaństwo (katolicyzm)\" i warianty.\n>\n> **Wykluczone:**\n> - „protestantyzm\" zamiast katolicyzmu dla Bogoty lub Manili (protestantyzm jest mniejszościowy w obu krajach).\n> - „chrześcijaństwo\" bez doprecyzowania „katolicyzm\" może być ryzykowne - warto dopisać.\n\n## Wzory i referencje (jeśli używane)\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (religie świata) i kartografii (lokalizacja aglomeracji).\n\n> 🌍 **Religie świata - rozmieszczenie przestrzenne:**\n> - **Chrześcijaństwo (katolicyzm)**: dominuje w Ameryce Łacińskiej, Europie Południowej i Środkowej, na Filipinach.\n> - **Islam**: dominuje w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej i Południowo-Wschodniej (Indonezja, Malezja).\n> - **Hinduizm**: Indie, Nepal.\n> - **Buddyzm**: Azja Wschodnia i Południowo-Wschodnia (Tajlandia, Birmanie, Tybet, Japonia - synkretyzm).\n\n> 🗺️ **Klucz geograficzny - kolonializm a religia:**\n> Kolonie **Hiszpanii i Portugalii** (Ameryka Łacińska, Filipiny) → katolicyzm. Kolonie **Wielkiej Brytanii** (część Afryki, Indie) → różnorodność, ale anglikanizm nie zdominował lokalnych religii. **Afryka Północna + Arabowie** → islam sunnicki od VII w. n.e.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błąd | Treść błędna | Dlaczego błędna |\n| Filipiny → buddyzm | Manila - buddyzm | Buddyzm dominuje w sąsiedniej Tajlandii, Birmanie, Kambodży - ale Filipiny to były kolonia **hiszpańska**, stąd wyjątkowy katolicyzm w Azji Pd-Wsch. |\n| Filipiny → islam | Manila - islam | Islam jest dominujący na południu Filipin (Mindanao - Bangsamoro), ale stanowi ok. 6% populacji całego kraju. Nie dominuje w skali krajowej. |\n| Egipt → chrześcijaństwo | Kair - katolicyzm / prawosławie | Koptyjscy chrześcijanie to ok. 10% Egipcjan - znacząca mniejszość, ale islam sunnicki obejmuje ~90% populacji. |\n| Bogota → protestantyzm | Bogota - protestantyzm | Protestantyzm rośnie w Ameryce Łacińskiej (szczególnie Kościoły ewangelickie), ale w Kolumbii katolicyzm nadal dominuje zdecydowanie (ok. 79-90%). |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Filipiny to jedyny kraj w Azji Południowo-Wschodniej z dominującym katolicyzmem - łatwo się pomylić i wpisać buddyzm lub islam, patrząc na lokalizację w Azji. Klucz: dziedzictwo kolonii **hiszpańskiej** (XVI w.), odmienne od sąsiednich krajów pod panowaniem holenderskim lub brytyjskim.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Klucz CKE może nie przyznać punktu za samo „chrześcijaństwo\" bez dookreślenia „katolicyzm\" dla Bogoty i Manili - dopisz w nawiasie dla bezpieczeństwa: **chrześcijaństwo (katolicyzm)**.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Przy lokalizacji na mapie nie zgaduj - Kair leży w **Afryce** (nie na Bliskim Wschodzie, choć jest blisko), a Manila na **wyspach** w Azji Wschodniej (archipelag, nie kontynent). Te cechy lokalizacyjne (wyspa vs. kontynent, Afryka vs. Azja) są zazwyczaj czytelne nawet na uproszczonej mapie maturalnej.","image":"img/geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17. (0-2)
Na mapie zaznaczono położenie sześciu wybranych aglomeracji świata.
Na podstawie: www.johomaps.com
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej aglomeracji nazwę religii (wyznania) dominującej
liczebnie wśród mieszkańców kraju, w którym aglomeracja jest położona, oraz numer
oznaczający aglomerację na mapie.
Aglomeracja
Religia (wyznanie)
Oznaczenie na
mapie
Bogota
Kair
Manila

","answer_text_html":"

Zadanie 17. (0-2)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
[…] życia i gospodarki człowieka [ ].
IV etap edukacyjny
7.2) Zdający odczytuje na mapach aktualny
podział polityczny.
8.8) Zdający charakteryzuje zróżnicowanie
religijne ludności świata.
Schemat punktowania
2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.
1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.
albo

\n\n

0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Poprawne odpowiedzi
Bogota
chrześcijaństwo (katolicyzm)
4
Kair
islam
1
Manila
chrześcijaństwo (katolicyzm)
3

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Aglomeracja | Religia (wyznanie) | Oznaczenie na mapie |
| Bogota | chrześcijaństwo (katolicyzm) | 4 |
| Kair | islam | 1 |
| Manila | chrześcijaństwo (katolicyzm) | 3 |

\n

Sposób 1 - identyfikacja krajów i ich religii dominujących

\n

Krok 1: przypisz każdą aglomerację do kraju.

\n\n

Krok 2: ustal dominującą religię w każdym kraju.

\n\n

Krok 3: zlokalizuj aglomeracje na mapie świata.

\n\n

Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację geograficzną

\n

Mapy egzaminacyjne CKE oznaczają aglomeracje w różnych rejonach świata, by test był zróżnicowany kontynentalnie. Jeśli masz wątpliwości co do numeru:

\n\n

Weryfikacja religijna przez historię kolonialną:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17, max 2 pkt):
- 2 pkt - poprawne uzupełnienie wszystkich trzech wierszy tabeli (religia + numer mapy dla każdej aglomeracji).
- 1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli ALBO poprawne uzupełnienie jednej kolumny w całości (np. same numery mapy dla wszystkich trzech lub same religie dla wszystkich trzech - wszystkie trzy poprawne).
- 0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów.

Akceptowane warianty:
- Bogota: „chrześcijaństwo", „katolicyzm", „chrześcijaństwo (katolicyzm)", „katolicyzm (chrześcijaństwo)" - wszystkie akceptowane.
- Kair: „islam", „muzułmaństwo" - akceptowane; klucz dopuszcza obie formy.
- Manila: jak Bogota - „chrześcijaństwo (katolicyzm)" i warianty.

Wykluczone:
- „protestantyzm" zamiast katolicyzmu dla Bogoty lub Manili (protestantyzm jest mniejszościowy w obu krajach).
- „chrześcijaństwo" bez doprecyzowania „katolicyzm" może być ryzykowne - warto dopisać.
\n

Wzory i referencje (jeśli używane)

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii społeczno-ekonomicznej (religie świata) i kartografii (lokalizacja aglomeracji).

\n
🌍 Religie świata - rozmieszczenie przestrzenne:
- Chrześcijaństwo (katolicyzm): dominuje w Ameryce Łacińskiej, Europie Południowej i Środkowej, na Filipinach.
- Islam: dominuje w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej i Południowo-Wschodniej (Indonezja, Malezja).
- Hinduizm: Indie, Nepal.
- Buddyzm: Azja Wschodnia i Południowo-Wschodnia (Tajlandia, Birmanie, Tybet, Japonia - synkretyzm).
\n
🗺️ Klucz geograficzny - kolonializm a religia:
Kolonie Hiszpanii i Portugalii (Ameryka Łacińska, Filipiny) → katolicyzm. Kolonie Wielkiej Brytanii (część Afryki, Indie) → różnorodność, ale anglikanizm nie zdominował lokalnych religii. Afryka Północna + Arabowie → islam sunnicki od VII w. n.e.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Błąd | Treść błędna | Dlaczego błędna |
| Filipiny → buddyzm | Manila - buddyzm | Buddyzm dominuje w sąsiedniej Tajlandii, Birmanie, Kambodży - ale Filipiny to były kolonia hiszpańska, stąd wyjątkowy katolicyzm w Azji Pd-Wsch. |
| Filipiny → islam | Manila - islam | Islam jest dominujący na południu Filipin (Mindanao - Bangsamoro), ale stanowi ok. 6% populacji całego kraju. Nie dominuje w skali krajowej. |
| Egipt → chrześcijaństwo | Kair - katolicyzm / prawosławie | Koptyjscy chrześcijanie to ok. 10% Egipcjan - znacząca mniejszość, ale islam sunnicki obejmuje ~90% populacji. |
| Bogota → protestantyzm | Bogota - protestantyzm | Protestantyzm rośnie w Ameryce Łacińskiej (szczególnie Kościoły ewangelickie), ale w Kolumbii katolicyzm nadal dominuje zdecydowanie (ok. 79-90%). |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Filipiny to jedyny kraj w Azji Południowo-Wschodniej z dominującym katolicyzmem - łatwo się pomylić i wpisać buddyzm lub islam, patrząc na lokalizację w Azji. Klucz: dziedzictwo kolonii hiszpańskiej (XVI w.), odmienne od sąsiednich krajów pod panowaniem holenderskim lub brytyjskim.
\n
⚠️ Uwaga 2: Klucz CKE może nie przyznać punktu za samo „chrześcijaństwo" bez dookreślenia „katolicyzm" dla Bogoty i Manili - dopisz w nawiasie dla bezpieczeństwa: chrześcijaństwo (katolicyzm).
\n
⚠️ Uwaga 3: Przy lokalizacji na mapie nie zgaduj - Kair leży w Afryce (nie na Bliskim Wschodzie, choć jest blisko), a Manila na wyspach w Azji Wschodniej (archipelag, nie kontynent). Te cechy lokalizacyjne (wyspa vs. kontynent, Afryka vs. Azja) są zazwyczaj czytelne nawet na uproszczonej mapie maturalnej.
"}]}