{"id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-2)\nNa mapie przedstawiono lokalizację wybranych okręgów i ośrodków przemysłowych na\nświecie.\nNa podstawie: www.johomaps.com\nWpisz\nobok\nkażdego\nopisu\nuwarunkowań\nlokalizacji\nokręgu\nlub\nośrodka\nprzemysłowego odpowiadający mu numer, którym oznaczono okręg lub ośrodek na\nmapie.\nOpis\nPołożenie na\nmapie\nBaza surowcowa jest głównym czynnikiem lokalizacji tego okręgu.\nPochodzi z niego około 40% złota wydobytego dotychczas na\nświecie. Ponadto eksploatuje się tam m.in. diamenty, platynę, węgiel\nkamienny i rudy chromu.\nOkręg w XX w. specjalizował się w przemyśle samochodowym.\nJego lokalizacja była uwarunkowana m.in. bliskością hutnictwa\nżelaza i metali nieżelaznych, zasobami siły roboczej i rynkiem zbytu.\nW ostatnich dekadach zachodzi deindustrializacja, a liczebność\nmieszkańców głównego miasta znacznie się zmniejszyła.\nJest jednym z najdynamiczniej rozwijających się ośrodków\nhigh-tech na świecie. Napływ inwestycji zagranicznych do okręgu\njest związany z niższymi kosztami pracy niż w krajach wysoko\nrozwiniętych oraz dużą liczbą młodych, wykwalifikowanych\npracowników.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n25.\n26.\n27.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nEGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] życia i gospodarki człowieka [ ].\nIV etap edukacyjny\n9.5) Zdający wskazuje wpływ czynników\nlokalizacji przemysłu na rozmieszczenie\ni rozwój wybranych branż.\nSchemat punktowania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawne odpowiedzi\n6\n2\n4","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Opis | Położenie na mapie |\n| Około 40% złota wydobytego na świecie; diamenty, platyna, węgiel, rudy chromu → **Republika Południowej Afryki, okręg Rand (Witwatersrand)** | **6** |\n| Przemysł samochodowy w XX w., bliskość hutnictwa, Wielkie Jeziora, dezindustrializacja, odpływ ludności → **Detroit, USA (okręg Pasa Rdzy)** | **2** |\n| High-tech / IT w Indiach, wykwalifikowana i tania siła robocza → **Bangalore (Bengaluru), Indie** | **4** |\n\n## Sposób 1 - identyfikacja przez cechy diagnostyczne każdego opisu\n\n### Opis 1 → numer **6** (RPA, Witwatersrand)\n\nKluczowe słowa: **40% złota wydobytego na świecie**, diamenty, platyna, węgiel kamienny, rudy chromu.\n\nTo jednoznaczny wskaźnik okręgu przemysłowego **Rand (Witwatersrand)** w Republice Południowej Afryki (okolice Johannesburga). Region ten odpowiadał historycznie za ok. 40% całkowitego wydobycia złota na świecie. RPA jest też globalnym liderem w wydobyciu platyny (>70% światowych rezerw) i chromu. Czynnik lokalizacji: **baza surowcowa** - złoża mineralne skupione na Wyżynie Transwaalskiej.\n\nNa mapie świata RPA leży na południu Afryki → numer **6**.\n\n### Opis 2 → numer **2** (Detroit, USA - Pas Rdzy)\n\nKluczowe słowa: **przemysł samochodowy**, **hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych**, **Wielkie Jeziora**, **dezindustrializacja**, **odpływ mieszkańców głównego miasta**.\n\nTo klasyczny opis **okręgu Detroit** (Michigan, USA) i szerzej Pasa Rdzy (Rust Belt). Czynniki lokalizacji przemysłu samochodowego na początku XX w.:\n- bliskość hut żelaza (Pittsburgh, Gary) i metali nieżelaznych,\n- **Wielkie Jeziora** jako tania droga wodna transportu surowców i produktów,\n- dostęp do węgla z Appalachów.\n\nW drugiej połowie XX w. Detroit przeżyło dramatyczną **dezindustrializację** - przeniesienie produkcji do tańszych regionów i zagranicę. Populacja Detroitu spadła z ok. 1,85 mln (1950) do ok. 630 tys. (2020) - rekordowy odpływ mieszkańców w historii USA.\n\nNa mapie USA (okolice Wielkich Jezior, wschodnia część kraju) → numer **2**.\n\n### Opis 3 → numer **4** (Bangalore / Bengaluru, Indie)\n\nKluczowe słowa: **high-tech w Indiach**, **wykwalifikowana siła robocza**, **nieduże wymagania płacowe** (relatywnie tania praca).\n\nTo opis okręgu **Bangalore (Bengaluru)** - „Doliny Krzemowej Indii\". Miasto jest centrum przemysłu IT, telekomunikacyjnego i kosmicznego (ISRO). Kluczowe czynniki lokalizacji:\n- **podaż wykwalifikowanych inżynierów i informatyków** z tamtejszych uczelni technicznych (IIT, IISc),\n- **niższe koszty pracy** w porównaniu do analogicznych specjalistów w Europie Zachodniej czy USA (nawet 5-10× niższe płace przy porównywalnych kwalifikacjach),\n- stabilne zaplecze edukacyjne i angielskojęzyczna kadra.\n\nNa mapie Indie (południowo-centralna część subkontynentu) → numer **4**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację pozostałych numerów\n\nPrzyjmując, że na mapie mamy 6 numerów rozmieszczonych na kontynentach, można wnioskować przez eliminację:\n\n- Numer **1** - prawdopodobnie Europa Zachodnia lub wschodnia Azja (np. Niemcy, Japonia) - nie pasuje do żadnego z opisów (brak złota/RPA, brak dezindustrializacji Wielkich Jezior, brak indyjskiego IT).\n- Numer **3** - prawdopodobnie inny region (np. Chiny, Rosja) - brak cech z opisów.\n- Numer **5** - prawdopodobnie Ameryka Łacińska lub Bliski Wschód - brak dopasowania.\n- Numery **2, 4, 6** wskazują jednoznacznie na USA (wschodnia), Indie (południe) i RPA (południe kontynentu) - co potwierdza odpowiedzi z klucza CKE.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: wiersz 1 = **6**, wiersz 2 = **2**, wiersz 3 = **4**\n> - **1 pkt** - dokładnie dwie odpowiedzi poprawne\n> - **0 pkt** - tylko jedna lub żadna odpowiedź poprawna\n>\n> **Akceptowane odpowiedzi:** wyłącznie liczby 6, 2, 4 we właściwych wierszach (kolejność wierszy jest ustalona w zadaniu).\n>\n> **Wykluczone:** odpisanie nazwy okręgu lub miasta zamiast numeru z mapy - zadanie wymaga podania numeru.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza geograficzna z działów **geografia ekonomiczna** i **regiony przemysłowe świata**. Nie są wymagane wzory matematyczne.\n\n> 🌍 **Okręg Rand (Witwatersrand), RPA** - największy kompleks przemysłowo-wydobywczy Afryki. Johannesburg wyrósł dosłownie na polach złotonośnych odkrytych w 1886 r. Do dziś RPA należy do czołowych światowych producentów: złota, platyny (1. miejsce), chromu (2. miejsce), diamentów, manganu.\n\n> 🏭 **Pas Rdzy (Rust Belt), USA** - obszar między Ohio, Michigan a Pensylwanią. Detroit = stolica przemysłu motoryzacyjnego. General Motors, Ford, Chrysler (dziś Stellantis) powstały tu na początku XX w. Upadek przemysłu ciężkiego po 1970 r. to jeden z największych procesów dezindustrializacji w historii.\n\n> 💻 **Bangalore / Bengaluru, Indie** - centrum IT i BPO (Business Process Outsourcing). Skupisko firm jak Infosys, Wipro, TCS oraz oddziałów globalnych korporacji (IBM, Microsoft, Google). Populacja ok. 13 mln. Wysoka liczba absolwentów uczelni technicznych + angielskojęzyczność = magnes dla inwestycji high-tech.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Typowy błąd | Na czym polega |\n| Opis 1 → numer 5 (np. Australia) | Australia ma złoto i diamenty, ale **nie 40% światowego wydobycia złota** i nie ma platyny w takiej skali jak RPA. |\n| Opis 2 → numer 1 (np. Niemcy/Zagłębie Ruhry) | Zagłębie Ruhry też miało hutnictwo i dezindustrializację, ale **nie Wielkie Jeziora** - to wskaźnik jednoznacznie wskazujący na USA. |\n| Opis 3 → numer 3 (np. Chiny, Dolina Krzemowa USA) | Krzemowa Dolina USA (Silicon Valley) to high-tech, ale opis wskazuje na **Indie** - „nieduże wymagania pracowników\" to cecha Bangalore, nie Kalifornii, gdzie koszty pracy są jednymi z najwyższych na świecie. |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Pułapka 1:** Opis nr 1 zawiera słowa „diamenty\" i „złoto\" - uczeń może pomyśleć o Australii lub Brazylii. Jednak **40% całego wydobycia złota w historii ludzkości** to dana charakterystyczna wyłącznie dla **Witwaterstrandu (RPA)** - żaden inny region nie osiągnął takiego udziału.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2:** Opis nr 2 wspomina „Wielkie Jeziora\" - to precyzyjny wskaźnik geograficzny. Nie należy mylić okręgu Detroit z okręgami przemysłowymi Zagłębia Ruhry (Niemcy) czy Górnego Śląska (Polska), które też przeżyły dezindustrializację, ale nie mają żadnego związku z Wielkimi Jeziorami.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3:** Opis nr 3 mówi o „high-tech w Indiach\" - to Bangalore (południe Indii), nie Mumbai (centrum finansowe) ani Delhi (stolica/administracja). Bangalore to specyficznie centrum IT - uczniowie czasem mylą je z okręgami tekstylnymi lub chemicznymi Indii.","image":"img/geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 27. (0-2)
Na mapie przedstawiono lokalizację wybranych okręgów i ośrodków przemysłowych na
świecie.
Na podstawie: www.johomaps.com
Wpisz
obok
każdego
opisu
uwarunkowań
lokalizacji
okręgu
lub
ośrodka
przemysłowego odpowiadający mu numer, którym oznaczono okręg lub ośrodek na
mapie.
Opis
Położenie na
mapie
Baza surowcowa jest głównym czynnikiem lokalizacji tego okręgu.
Pochodzi z niego około 40% złota wydobytego dotychczas na
świecie. Ponadto eksploatuje się tam m.in. diamenty, platynę, węgiel
kamienny i rudy chromu.
Okręg w XX w. specjalizował się w przemyśle samochodowym.
Jego lokalizacja była uwarunkowana m.in. bliskością hutnictwa
żelaza i metali nieżelaznych, zasobami siły roboczej i rynkiem zbytu.
W ostatnich dekadach zachodzi deindustrializacja, a liczebność
mieszkańców głównego miasta znacznie się zmniejszyła.
Jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się ośrodków
high-tech na świecie. Napływ inwestycji zagranicznych do okręgu
jest związany z niższymi kosztami pracy niż w krajach wysoko
rozwiniętych oraz dużą liczbą młodych, wykwalifikowanych
pracowników.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
25.
26.
27.
Maks. liczba pkt
2
2
2
Uzyskana liczba pkt
EGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 27. (0-2)
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
[…] życia i gospodarki człowieka [ ].
IV etap edukacyjny
9.5) Zdający wskazuje wpływ czynników
lokalizacji przemysłu na rozmieszczenie
i rozwój wybranych branż.
Schemat punktowania
2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.
1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.
Poprawne odpowiedzi
6
2
4

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Opis | Położenie na mapie |
| Około 40% złota wydobytego na świecie; diamenty, platyna, węgiel, rudy chromu → Republika Południowej Afryki, okręg Rand (Witwatersrand) | 6 |
| Przemysł samochodowy w XX w., bliskość hutnictwa, Wielkie Jeziora, dezindustrializacja, odpływ ludności → Detroit, USA (okręg Pasa Rdzy) | 2 |
| High-tech / IT w Indiach, wykwalifikowana i tania siła robocza → Bangalore (Bengaluru), Indie | 4 |

\n

Sposób 1 - identyfikacja przez cechy diagnostyczne każdego opisu

\n
Opis 1 → numer 6 (RPA, Witwatersrand)
\n

Kluczowe słowa: 40% złota wydobytego na świecie, diamenty, platyna, węgiel kamienny, rudy chromu.

\n

To jednoznaczny wskaźnik okręgu przemysłowego Rand (Witwatersrand) w Republice Południowej Afryki (okolice Johannesburga). Region ten odpowiadał historycznie za ok. 40% całkowitego wydobycia złota na świecie. RPA jest też globalnym liderem w wydobyciu platyny (>70% światowych rezerw) i chromu. Czynnik lokalizacji: baza surowcowa - złoża mineralne skupione na Wyżynie Transwaalskiej.

\n

Na mapie świata RPA leży na południu Afryki → numer 6.

\n
Opis 2 → numer 2 (Detroit, USA - Pas Rdzy)
\n

Kluczowe słowa: przemysł samochodowy, hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych, Wielkie Jeziora, dezindustrializacja, odpływ mieszkańców głównego miasta.

\n

To klasyczny opis okręgu Detroit (Michigan, USA) i szerzej Pasa Rdzy (Rust Belt). Czynniki lokalizacji przemysłu samochodowego na początku XX w.:

\n\n

W drugiej połowie XX w. Detroit przeżyło dramatyczną dezindustrializację - przeniesienie produkcji do tańszych regionów i zagranicę. Populacja Detroitu spadła z ok. 1,85 mln (1950) do ok. 630 tys. (2020) - rekordowy odpływ mieszkańców w historii USA.

\n

Na mapie USA (okolice Wielkich Jezior, wschodnia część kraju) → numer 2.

\n
Opis 3 → numer 4 (Bangalore / Bengaluru, Indie)
\n

Kluczowe słowa: high-tech w Indiach, wykwalifikowana siła robocza, nieduże wymagania płacowe (relatywnie tania praca).

\n

To opis okręgu Bangalore (Bengaluru) - „Doliny Krzemowej Indii". Miasto jest centrum przemysłu IT, telekomunikacyjnego i kosmicznego (ISRO). Kluczowe czynniki lokalizacji:

\n\n

Na mapie Indie (południowo-centralna część subkontynentu) → numer 4.

\n

Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację pozostałych numerów

\n

Przyjmując, że na mapie mamy 6 numerów rozmieszczonych na kontynentach, można wnioskować przez eliminację:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 27, max 2 pkt):
- 2 pkt - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: wiersz 1 = 6, wiersz 2 = 2, wiersz 3 = 4
- 1 pkt - dokładnie dwie odpowiedzi poprawne
- 0 pkt - tylko jedna lub żadna odpowiedź poprawna

Akceptowane odpowiedzi: wyłącznie liczby 6, 2, 4 we właściwych wierszach (kolejność wierszy jest ustalona w zadaniu).

Wykluczone: odpisanie nazwy okręgu lub miasta zamiast numeru z mapy - zadanie wymaga podania numeru.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy wiedza geograficzna z działów geografia ekonomiczna i regiony przemysłowe świata. Nie są wymagane wzory matematyczne.

\n
🌍 Okręg Rand (Witwatersrand), RPA - największy kompleks przemysłowo-wydobywczy Afryki. Johannesburg wyrósł dosłownie na polach złotonośnych odkrytych w 1886 r. Do dziś RPA należy do czołowych światowych producentów: złota, platyny (1. miejsce), chromu (2. miejsce), diamentów, manganu.
\n
🏭 Pas Rdzy (Rust Belt), USA - obszar między Ohio, Michigan a Pensylwanią. Detroit = stolica przemysłu motoryzacyjnego. General Motors, Ford, Chrysler (dziś Stellantis) powstały tu na początku XX w. Upadek przemysłu ciężkiego po 1970 r. to jeden z największych procesów dezindustrializacji w historii.
\n
💻 Bangalore / Bengaluru, Indie - centrum IT i BPO (Business Process Outsourcing). Skupisko firm jak Infosys, Wipro, TCS oraz oddziałów globalnych korporacji (IBM, Microsoft, Google). Populacja ok. 13 mln. Wysoka liczba absolwentów uczelni technicznych + angielskojęzyczność = magnes dla inwestycji high-tech.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Typowy błąd | Na czym polega |
| Opis 1 → numer 5 (np. Australia) | Australia ma złoto i diamenty, ale nie 40% światowego wydobycia złota i nie ma platyny w takiej skali jak RPA. |
| Opis 2 → numer 1 (np. Niemcy/Zagłębie Ruhry) | Zagłębie Ruhry też miało hutnictwo i dezindustrializację, ale nie Wielkie Jeziora - to wskaźnik jednoznacznie wskazujący na USA. |
| Opis 3 → numer 3 (np. Chiny, Dolina Krzemowa USA) | Krzemowa Dolina USA (Silicon Valley) to high-tech, ale opis wskazuje na Indie - „nieduże wymagania pracowników" to cecha Bangalore, nie Kalifornii, gdzie koszty pracy są jednymi z najwyższych na świecie. |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Pułapka 1: Opis nr 1 zawiera słowa „diamenty" i „złoto" - uczeń może pomyśleć o Australii lub Brazylii. Jednak 40% całego wydobycia złota w historii ludzkości to dana charakterystyczna wyłącznie dla Witwaterstrandu (RPA) - żaden inny region nie osiągnął takiego udziału.
\n
⚠️ Pułapka 2: Opis nr 2 wspomina „Wielkie Jeziora" - to precyzyjny wskaźnik geograficzny. Nie należy mylić okręgu Detroit z okręgami przemysłowymi Zagłębia Ruhry (Niemcy) czy Górnego Śląska (Polska), które też przeżyły dezindustrializację, ale nie mają żadnego związku z Wielkimi Jeziorami.
\n
⚠️ Pułapka 3: Opis nr 3 mówi o „high-tech w Indiach" - to Bangalore (południe Indii), nie Mumbai (centrum finansowe) ani Delhi (stolica/administracja). Bangalore to specyficznie centrum IT - uczniowie czasem mylą je z okręgami tekstylnymi lub chemicznymi Indii.
"}]}